IV SA/Wr 848/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające przyznania świadczenia pieniężnego kombatanckiego z powodu niewłaściwego ustalenia obywatelstwa skarżącej w okresie represji.
Skarżąca W. J. domagała się przyznania świadczenia pieniężnego dla osób deportowanych do pracy przymusowej, jednak organ odmówił, uznając, że nie spełniała warunku polskiego obywatelstwa w okresie represji, gdyż urodziła się jako dziecko obywatelki ZSRR, a jej rodzice zawarli związek małżeński po wojnie. Sąd uchylił decyzje organów obu instancji, wskazując na naruszenie przepisów k.p.a., w szczególności art. 7, 77 § 1 i 107 § 3, dotyczące obowiązku starannego ustalenia stanu faktycznego i zebrania materiału dowodowego. Sąd podkreślił, że nie wyjaśniono w sposób wystarczający kwestii obywatelstwa skarżącej w chwili urodzenia i czy została uznana przez ojca, co mogło skutkować nabyciem obywatelstwa polskiego.
Sprawa dotyczyła skargi W. J. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, która utrzymała w mocy wcześniejszą decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej. Organ argumentował, że skarżąca nie spełniała warunku polskiego obywatelstwa w okresie represji, ponieważ urodziła się jako dziecko obywatelki ZSRR, a jej rodzice zawarli związek małżeński dopiero po wojnie. W ocenie organu, zgodnie z art. 5 ustawy o obywatelstwie z 1920 r., dzieci nieślubne nabywały obywatelstwo matki, a zatem skarżąca posiadała obywatelstwo radzieckie. Skarżąca powołała się na wyrok NSA i fakt otrzymania świadczenia z Fundacji Pojednanie, wskazując, że prawo do świadczenia przysługuje również dzieciom urodzonym w czasie deportacji rodziców. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji. Sąd uznał skargę za zasadną, stwierdzając naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 7 (obowiązek działania w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego), art. 77 § 1 (obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego) oraz art. 107 § 3 (wymogi uzasadnienia decyzji). Sąd wskazał, że organ nie wyjaśnił w sposób wystarczający kwestii uznania skarżącej przez ojca i nabycia przez nią obywatelstwa polskiego w rozumieniu art. 4 ustawy o obywatelstwie z 1920 r. Brak wystarczających dowodów uniemożliwił stwierdzenie, że skarżąca nie posiadała polskiego obywatelstwa w okresie represji. Sąd zasądził również koszty postępowania od organu na rzecz skarżącej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Sąd uznał, że organ nie wykazał w sposób wystarczający, że skarżąca nie posiadała polskiego obywatelstwa w okresie represji, co mogło wynikać z uznania przez ojca i nabycia obywatelstwa polskiego na podstawie art. 4 ustawy o obywatelstwie z 1920 r.
Uzasadnienie
Sąd wskazał na naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących starannego ustalenia stanu faktycznego i zebrania materiału dowodowego. Nie wyjaśniono wystarczająco kwestii obywatelstwa skarżącej w chwili urodzenia i ewentualnego nabycia obywatelstwa polskiego przez uznanie przez ojca.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (13)
Główne
ustawa o świadczeniu pieniężnym art. 2 § pkt 2 lit. a
Ustawa o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR
Represją jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939 r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945.
ustawa o świadczeniu pieniężnym art. 1 § ust. 1
Ustawa o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR
Świadczenie pieniężne przysługuje osobom, które w okresie podlegania represjom określonym w ustawie były obywatelami polskimi i są nimi obecnie, oraz posiadają stałe miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Pomocnicze
u.o.p. art. 5
Ustawa z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego
Przez urodzenie dzieci nieślubne nabywają obywatelstwo matki.
u.o.p. art. 4
Ustawa z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego
Dotyczy nabycia obywatelstwa polskiego przez uznanie przez ojca.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej i działania w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi uzasadnienia decyzji.
p.u.s.a. art. 1 § § 1
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.
p.u.s.a. art. 1 § § 2
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Kontrola zgodności z prawem.
p.p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uwzględnienia skargi w przypadku naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania.
p.p.p.s.a. art. 152
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Obowiązek orzeczenia o wykonalności aktu przed uprawomocnieniem.
p.p.p.s.a. art. 205 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego przez organ. Niewystarczające zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego. Niewyjaśnienie kwestii obywatelstwa skarżącej w okresie represji.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organu o braku polskiego obywatelstwa skarżącej w okresie represji z uwagi na obywatelstwo matki i datę zawarcia związku małżeńskiego przez rodziców.
Godne uwagi sformułowania
Obowiązek szczególnie starannego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
Skład orzekający
Alojzy Wyszkowski
sprawozdawca
Tadeusz Kuczyński
członek
Wanda Wiatkowska-Ilków
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadczeń pieniężnych dla osób deportowanych do pracy przymusowej, zwłaszcza w kontekście ustalania obywatelstwa w okresie represji oraz wymogów proceduralnych postępowania administracyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej grupy osób i specyficznej ustawy. Kwestia obywatelstwa może być rozstrzygana indywidualnie w zależności od konkretnych dowodów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy świadczeń dla ofiar represji wojennych, co ma wymiar historyczny i społeczny. Kwestia ustalenia obywatelstwa w tak trudnych okolicznościach jest interesująca z perspektywy prawnej i ludzkiej.
“Czy urodzenie w obozie pracy przymusowej pozbawiało polskiego obywatelstwa? Sąd wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Wr 848/05 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2006-07-26 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2005-12-12 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Alojzy Wyszkowski /sprawozdawca/ Tadeusz Kuczyński Wanda Wiatkowska-Ilków /przewodniczący/ Symbol z opisem 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej Hasła tematyczne Kombatanci Administracyjne postępowanie Skarżony organ Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Treść wyniku *Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071 art. 7. art. 77, art. 107 par. 3 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Wanda Wiatkowska -Ilków Sędziowie : Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Asesor WSA Alojzy Wyszkowski /sprawozdawca/ Protokolant: Aleksandra Siwińska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 26 lipca 2006 r. sprawy ze skargi W. J. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego I. uchyla decyzję I i II instancji, II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącej kwotę 100 (słownie: sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. decyzją z dnia [...]r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 2 pkt 2 lit. a i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia z 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz. U. Nr 87 poz. 395 ze zm.) po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...]r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego. Kierownik Urzędu powyższą decyzją z dnia 3 sierpnia 2005 r. wydaną na podstawie art. 1 ust 1 oraz art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR odmówił przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego. W uzasadnieniu podał, że W. J. doznała we wnioskowanym okresie prześladowań nie objętych przepisami ustawy. Od powyższej decyzji W. J. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy o przyznanie świadczenia wskazując, że spełnia przesłanki określone w ustawie, ponieważ prawo do świadczenia pieniężnego przysługuje również dzieciom urodzonym w czasie deportacji ich rodziców do pracy przymusowej, Na potwierdzenie tego powołała się na wyrok NSA z 19.08.2004 r. sygn. akt OSK 135/04. Ponadto podała, że otrzymała świadczenie z Fundacji Pojednanie Polsko – Niemieckie jako osoba poszkodowana przez III Rzeszę. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...]r. W uzasadnieniu podał, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że matka strony, wywieziona została z miejscowości T. pow. K. (teren byłego [...]) gdzie urodziła się i mieszkała, a więc z obszaru nie należącego do państwa polskiego w jego granicach sprzed [...]r. Również we wnioskowanym okresie matka strony posiadała obywatelstwo [...] (wpis w kwestionariuszu z dnia [...]r., pkt 4-5) Związek małżeński z ojcem, matka strony zawarła po wojnie tj. [...]r. A w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. "a" ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobą deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR represją jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed [...]r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939 -1945. Jednocześnie zgodnie z art. 1. ust. 1 powołanej ustawy świadczenie pieniężne przysługuje osobom, które w okresie podlegania represjom określonym w ustawie były obywatelami polskimi i są nimi obecnie, oraz posiadają stałe miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego (Dz. U. Nr 7, poz. 44 ze zm.) "przez urodzenie dzieci nieślubne nabywają obywatelstwo matki". Rodzice strony zawarli związek małżeński w dniu [...]r., a zatem strona w okresie podlegania represjom określonym w ustawie, jako dziecko obywatelki ZSRR posiadała obywatelstwo radzieckie i nie spełnia tym samym warunku koniecznego dla uzyskania świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 1 ust 1 cyt. ustawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca powtórzył okoliczności podniesione w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje ustalenia faktyczne i prawne zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153, poz. 1269/, sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Określone w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) podstawy prawne uwzględnienia skargi ograniczone zostały do naruszenia prawa, a zatem kontrolując decyzję administracyjną sąd bada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Ustalając stan faktyczny w sprawie organ związany jest zasadami ogólnymi przyjętymi w kodeksie postępowania administracyjnego (art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego), z której wynika obowiązek szczególnie starannego ustalenia stanu faktycznego sprawy. W tym celu obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego). Art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego nakłada na organ administracyjny obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Realizacja zasady ogólnej prawdy obiektywnej musi znaleźć odbicie w uzasadnieniu faktycznym decyzji. Zgodnie z art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego "Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej". Skargę należy uznać za zasadną. W sprawie będącej przedmiotem zaskarżonej decyzji Kierownik Urzędu przyjął, że rodzice strony zawarli związek małżeński w dniu [...]r., a W. J. w okresie podlegania represjom określonym w ustawie, jako dziecko obywatelki ZSRR posiadała obywatelstwo radzieckie i nie spełnia tym samym warunku koniecznego dla uzyskania świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 1 ust 1 cyt. ustawy. Natomiast odpis skrócony aktu urodzenia wydany na nazwisko C. imię W. z dnia [...]r. przez Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w G. M. poświadcza zgodność z odpisu z treścią aktu urodzenia Nr [...]. Wobec tego powstaje nie wyjaśniona okoliczność czy strona została uznana w chwili urodzenia przez ojca S. C. i tym samym nabyła obywatelstwo polskie w rozumieniu art. 4 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego. Zebrany materiał dowodowy w sprawie nie daje podstawy do stwierdzenia, że skarżąca nie posiadała obywatelstwa polskiego w okresie podlegania represjom określonym w ustawie. W tym stanie rzeczy, skoro zostały naruszone przepisy kodeksu postępowania administracyjnego tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, a naruszenia te mogły mieć wpływ na wynik sprawy, z uwagi na istotną dla rozstrzygnięcia kwestię ustalenia podstaw do przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego.. Na podstawie zatem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd orzekł jak w sentencji. Zgodnie z art. 152 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny jest zobowiązany orzec w jakim zakresie zaskarżony akt może być wykonany przed uprawomocnieniem się wyroku. Jednakże w tym przedmiocie nie zachodziła potrzeba orzekania, gdyż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 205 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz W. J. kwotę 100 /słownie: sto/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.