IV SA/Wr 807/21

IV SA/Wr 807/21 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-02-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-11-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Daria Gawlak-Nowakowska /przewodniczący sprawozdawca/
Ewa Kamieniecka
Gabriel Węgrzyn
Symbol z opisem
6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Burmistrz Miasta
Treść wyniku
*Stwierdzono bezskuteczność czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 910
art. 32 ust. 6
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - tj
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, Protokolant: Starszy referent Przemysław Pawłowski, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 19 lutego 2025 r. przy udziale A. S. sprawy ze skargi P.S. na czynność Burmistrza Brzegu Dolnego z dnia 22 września 2021 r. nr OKS.4424.6.2020 w przedmiocie odmowy organizacji i finansowania transportu i opieki dziecka do placówki oświatowej I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; II. zasądza od Burmistrza Brzegu Dolnego na rzecz skarżącego P. S. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
P. S. (dalej: Skarżący) oraz A. S. (Wnioskodawcy) pismem z 9 września 2021 r. zatytułowanym "Upomnienie" adresowanym do Urzędu Miejskiego w Brzegu Dolnym wezwali Gminę Brzeg Dolny do wykonania wyroku sądowego z dnia 18 maja 2021 r. (sygn. IV SA/Wr 64/21) w trybie pilnym. Do dnia dzisiejszego Gmina nie spełniła swojego obowiązku prawnego poprzez zorganizowanie bezpłatnego transportu i opieki dla ich syna A. S. do Publicznego Przedszkola Specjalnego W. we W. Wskazali, że syn jest systematycznie od stycznia 2021 wożony ich prywatnym transportem, mimo że Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że to jest obowiązek Gminy Brzeg Dolny. Do upomnienia dołączyli opinie nr PPP5/792/2020/2021 Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej nr 5 z Wrocławia potwierdzający odroczenie obowiązku szkolnego O. i w dalszym ciągu niezmienne stanowisko Poradni o kontynuacji kształcenia w W.
Wskazali, że mając na względzie opieszałość Gminy już teraz składają wniosek o zapewnienie transportu i opieki do placówki syna na rok 2022, podpierając się wyrokiem IV SA/Wr 64/21. Podkreślili, że czynią to już teraz, gdyż Gmina do tej pory nawet nie zapewniła tego transportu na rok 2021.
Ponadto przypomnieli, iż zabronione jest publikowanie, przesyłanie i informowanie kogokolwiek o treści dokumentów załączonych do tego i poprzednich pism poza stronami tj. Gminą Brzeg Dolny i rodzicami, ze względu na dane wrażliwe i ochronę danych osobowych RODO bez ich pisemnej zgody, związanych z zapewnieniem transportu O. S. do jego placówki. Zabraniają jakiejkolwiek anonimizacji w szczególności orzeczenia o kształceniu specjalnym nr 17/2016/2017/BD i udostępniania jego treści placówce SON Wołów bez ich zgody, ponieważ zgodnie z wyrokiem IV SA/Wr 64/21 Gmina Brzeg Dolny zobowiązana jest do zorganizowania transportu dla ich syna do W. we W. i poszukiwanie zastępczych placówek dla syna przez Gminę jest bezprawne.
Do pisma załączyli opinię nr PPP5/792/2020/2021 z dnia 13 lipca 2021 r. oraz wniosek o zorganizowanie transportu i opieki dla syna A. S. do Publicznego Przedszkola Specjalnego W. we W. na rok 2022.
W odpowiedzi na powyższy wniosek Burmistrz Brzegu Dolnego (dalej: organ) pismem z dnia 22 września 2021 r. nr OKS.4424.6.2020, w odpowiedzi pismo z dnia 9 września 2021 r., poinformował Wnioskodawców, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 maja 2021 r., wydany w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 64/21, jak Wnioskodawcom wiadomo, jest wyrokiem nieprawomocnym, a w sprawie tej wniesiona została przez Burmistrza Brzegu Dolnego skarga kasacyjna, która zostanie rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie. Wbrew stanowisku Wnioskodawców, nieprawomocny wyrok, o którym mowa powyżej, nie skutkuje nałożeniem na Gminę Brzeg Dolny natychmiastowego obowiązku zapewnienia bezpłatnego transportu oraz opieki dla ich syna A. S. do wybranej przez Wnioskodawców placówki oświatowej Publicznego Przedszkola Specjalnego W. we W.
Organ wskazał, że nadal podtrzymuje w całości dotychczasowe stanowisko, dotyczące wykładni art. 32 ust. 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe, zgodnie z którym obowiązkiem gminy jest zapewnienie niepełnosprawnym dzieciom pięcioletnim i sześcioletnim oraz dzieciom objętym wychowaniem przedszkolnym na podstawie art. 31 ust. 2 bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższego przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej, innej formy wychowania przedszkolnego lub ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego, co nie nakłada na Gminę Brzeg Dolny obowiązku zapewnienia bezpłatnego transportu do placówki wskazanej przez rodziców, lecz do placówki najbliższej. Z uwagi na okoliczność, że na terenie Powiatu wołowskiego znajduje się placówka oświatowa, która może realizować kształcenie zgodnie z aktualnymi zaleceniami, odmowa organizacji transportu i opieki w trakcie przewozu syna Wnioskodawców A. S. do wskazanego Publicznego Przedszkola Specjalnego W. we W., które nie jest ośrodkiem rewalidacyjno- wychowawczym, jest w tym stanie faktycznym w pełni uzasadniona.
Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na czynność z dnia 22 września 2021 r. w przedmiocie odmowy organizacji i finansowania przez Gminę Brzeg Dolny transportu i opieki A. S. na rok 2022 do wskazanej w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego placówki oświatowej Publicznego Przedszkola Specjalnego W. we W. oraz wniósł o zwrot kosztów postępowania według norm przypisanych.
Zaskarżonej czynności zarzucił naruszenie przepisów prawa poprzez nieuwzględnienie art. 39 ust. 4 pkt 2 ustawy z 14 grudnia 2016 r. prawa oświatowego dotyczącego niepełnosprawności sprzężonej, która u syna występuje zgodnie z orzeczeniem o kształceniu specjalnym nr 17/2016/2017/BD, nie wskazanie żadnej placówki do której syn według Gminy miałby uczęszczać, nie wykazanie w żaden sposób rodzicom A. aby inna placówka spełniała jakiekolwiek zalecenie orzeczenia o kształceniu specjalnym.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 18 stycznia 2022 r. zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uznając, że rozstrzygnięcie niniejszej sprawy zależy od prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie zawisłej przed tutejszym Sądem pod sygn. akt IV SA/Wr 64/21 (obecnie będącej przedmiotem rozpoznania prze Naczelny Sąd Administracyjny) (k: 26- 27 akt sprawy sądowej).
Postanowieniem z dnia 9 grudnia 2024 r. podjęto z urzędu zawieszone postępowanie sądowoadministrayjne (k: 67 akt sprawy sądowej).
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Sądy administracyjne, zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1 - 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności wymienionych w tym przepisie.
W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, zgodnie z którym akt lub czynność z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. muszą spełniać następujące warunki: nie mogą mieć charakteru decyzji lub postanowienia wydanego w postępowaniu jurysdykcyjnym, egzekucyjnym lub zabezpieczającym, muszą mieć charakter publicznoprawny, być skierowane do indywidualnego podmiotu, dotyczyć jego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (tak np. NSA w postanowieniu z 28 czerwca 2022 r., sygn. akt III OSK 772/22, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sadów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA).
W wyroku z 29 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1457/19 Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że akty mają charakter sformalizowany i przyjmują zwykle postać pisma lub zaświadczenia. Z kolei czynności przyjmują postać działań faktycznych. NSA podkreślał, wskazując na uchwały wydane w składzie siedmiu sędziów (OPK 1/97 i I OPS 3/07), że uprawnienie lub obowiązek wynika z przepisu prawa, jeżeli ich powstanie nie wymaga konkretyzacji w drodze decyzji administracyjnej. W takich przypadkach do konkretyzacji prawnego stosunku administracyjnego dochodzi w drodze aktu lub czynności podejmowanej przez organy administracji publicznej, których przedmiotem jest przyznanie (odmowa przyznania), stwierdzenie (odmowa stwierdzenia) albo uznanie (odmowa uznania) określonego uprawnienia lub obowiązku wynikających z mocy powszechnie obowiązującego przepisu prawa.
Taki charakter ma niewątpliwie zaskarżona czynność, która stanowi odpowiedź na wniosek konkretnie oznaczonego podmiotu w kwestii przysługiwania uprawnienia wynikającego z przepisów prawa. W związku z tym, przy jej podejmowaniu nie miały zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, które normują postępowanie w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych albo załatwianych milcząco (art. 1 pkt 1 k.p.a.). Nie oznacza to oczywiście, że organ wykonawczy gminy ma dowolność przy realizacji obowiązków z art. 32 ust. 6 ustawy Prawo oświatowe i nie musi czynić ustaleń faktycznych zgodnych z rzeczywistością. Działania organu gminy regulowane prawem nie mogą mieć cech dowolności. Zgodnie z art. 7 Konstytucji RP jednostki samorządu terytorialnego mają obowiązek działać na podstawie i w granicach prawa. Oczywiste jest natomiast, że aby norma prawa materialnego mogła być prawidłowo zastosowana, muszą zostać ustalone wszystkie okoliczności objęte hipotezą lub dyspozycją przepisu. W tym celu organ dokonuje wykładni przepisu i ustala zakres koniecznego postępowania wyjaśniającego oraz sposób jego udokumentowania. Konieczność ustalenia prawdy materialnej wynika zawsze z wykładni celowościowej i systemowej stosowanych przepisów.
Niezależnie od powyższego ocena legalności zaskarżonej czynności winna nastąpić z uwzględnieniem zasad Konstytucji RP, na czele z zasadą demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji) i zasadą legalizmu (art. 7 Konstytucji) oraz z wyprowadzanymi z tej pierwszej, zasadami szczegółowymi w tym zwłaszcza zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa. Zasady te w powiązaniu z normami i standardami jakim powinny odpowiadać działania organu administracji publicznej o charakterze władczym pozwalają Sądowi uznać, że każda forma załatwienia sprawy indywidualnej wymaga od organu szczegółowego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że prawo strony do bezstronnego i sprawiedliwego rozpatrzenia jej sprawy w rozsądnym terminie obejmuje w szczególności obowiązek administracji uzasadniania swoich decyzji. Standardy "dobrej administracji" szerzej reguluje Europejski Kodeks Dobrej Praktyki Administracyjnej (dalej w skrócie: EKDPA), przyjęty przez Parlament Europejski 6 września 2001 r. W akcie tym eksponuje się obowiązek należytego uzasadniania przez organy administracji swych rozstrzygnięć. Z art. 18 ust. 1 EKDPA wynika, że w odniesieniu do każdej wydanej przez instytucję decyzji, która może mieć negatywny wpływ na prawa lub interesy jednostki, należy podać powody, na których opiera się wydana decyzja. W tym celu należy jednoznacznie podać istotne fakty i podstawę prawną podjętej decyzji. Zgodnie zaś z art. 18 ust. 2 EKDPA urzędnik odstępuje od wydania decyzji, które opierałyby się na niewystarczających lub niepewnych podstawach i które nie zawierałyby indywidualnej argumentacji (tekst EKDPA cyt. za: J. Świątkiewicz, Europejski Kodeks Dobrej Administracji, Warszawa, marzec 2007 r., s. 34). Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, wprawdzie przywołane postanowienia odnoszą się wprost do urzędników i innych funkcjonariuszy unijnych (zob. art. 2 ust. 4 lit. b EKDPA), to w istocie wyznaczają pewne ogólne zasady (standardy), których winny przestrzegać organy administracji publicznej każdego demokratycznego państwa prawnego (tak: wyroki NSA: z 28 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 3264/18, z 5 września 2019 r., sygn. akt II OSK 2430/17, z 26 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 1816/17). Zasadnym jest zatem stwierdzenie, że brak prawidłowego uzasadnienia aktu/czynności z zakresu administracji publicznej, stanowiącego jego integralną część, nie pozwala zarówno adresatowi tej czynności jak i Sądowi na poznanie motywów, jakimi kierował się organ podejmując takie, a nie inne rozstrzygnięcie. Do czynności organu w przedmiocie rozpoznania wniosku o organizację i finansowanie transportu i opieki dziecka do placówki oświatowej w zakresie rozstrzygnięcia i uzasadnienia należy stosować te same zasady (per analogiam), jakie stosuje organ załatwiając sprawę w formach określonych w k.p.a. Skarżący, jako rodzic dziecka ma prawo oczekiwać szczególnie wnikliwego rozpoznania jego sprawy, w tym również wszechstronnego odniesienia się przez organ do wszystkich okoliczności i dowodów istotnych w sprawie. Nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której organ uzasadnia odmowne załatwienie wniosku w sposób lakoniczny, bez odniesienia się do realiów konkretnego przypadku.
Taką sytuacja zachodzi w przypadku kontrolowanej czynności W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania w piśmie z 22 września 2021 r. (stanowiącym zaskarżoną czynność) skierowanym do Skarżącego, organ jedynie lakonicznie stwierdził, że nadal podtrzymuje w całości dotychczasowe stanowisko, dotyczące wykładni art. 32 ust. 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe, zgodnie z którym obowiązkiem gminy jest zapewnienie niepełnosprawnym dzieciom pięcioletnim i sześcioletnim oraz dzieciom objętym wychowaniem przedszkolnym na podstawie art. 31 ust. 2 bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższego przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej, innej formy wychowania przedszkolnego lub ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego, co nie nakłada na Gminę Brzeg Dolny obowiązku zapewnienia bezpłatnego transportu do placówki wskazanej przez rodziców, lecz do placówki najbliższej. Z uwagi na okoliczność, że na terenie Powiatu wołowskiego znajduje się placówka oświatowa, która może realizować kształcenie zgodnie z aktualnymi zaleceniami, odmowa organizacji transportu i opieki w trakcie przewozu syna A. S. do wskazanego Publicznego Przedszkola Specjalnego W. we W., które nie jest ośrodkiem rewalidacyjno- wychowawczym, jest w tym stanie faktycznym w pełni uzasadniona. Taka ocena organu ma charakter ogólny, nie jest poparta żadnymi działaniami wyjaśniającymi i co za tym idzie nie zawiera wystarczającego uzasadnienia. Stanowisko organu co do zapewnienia synowi Skarżącego odpowiedniego kształcenia jest gołosłowne. Stanowisko organu dotyczące wykładni art. 32 ust. 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe, zostało uznane za nieprawidłowe przez sąd administracyjny. Wnioskiem z dnia 23 listopada 2020 r., adresowanym do Urzędu Miejskiego w Brzegu Dolnym Wnioskodawcy zwrócili się o zorganizowanie dla ich syna bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu na rok kalendarzowy 2021 z domu do Publicznego Przedszkola Specjalnego "[...]" we W. W odpowiedzi na powyższy wniosek organ pismem z dnia 11 grudnia 2020 r. zawiadomił Wnioskodawców o odmowie organizacji i finansowania przez Gminę Brzeg Dolny transportu i opieki A. S. do wskazanej przez rodziców dziecka placówki oświatowej. Na powyższą czynność Wnioskodawcy wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego we Wrocławiu. Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wyrokiem z dnia 18 maja 2021 r. o sygn. akt IV SA/Wr 64/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności Burmistrza. Od tego wyroku Burmistrz Brzegu Dolnego wniósł skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 15 lutego 2023 r. o sygn. akt III OSK 6845/21 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił w całości wyrok Sądu I instancji i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania. Sąd odwoławczy zwrócił uwagę, że w ocenie Sądu I instancji, osią sporu między stronami pozostawał sposób realizacji obowiązku, o którym mowa w art. 39 ust. 4 pkt 2 Prawa oświatowego. Tymczasem, jak słusznie podniósł organ w skardze kasacyjnej, tak sformułowane zagadnienie odbiega od ustalonego i niespornego stanu faktycznego oraz abstrahuje od treści żądania strony skarżącej sformułowanej w piśmie z dnia 23 listopada 2001 r., w którym skarżący zwrócili się o zorganizowanie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu syna do publicznego przedszkola specjalnego. Odbiega również od wskazanej przez Burmistrza Brzegu Dolnego w piśmie z dnia 11 grudnia 2020 r. podstawy prawnej odmowy organizacji i finansowania przez Gminę transportu i opieki nad synem skarżących do wskazanej przez nich placówki oświatowej, tj. art. 32 ust. 6 Prawa oświatowego. Stanowiące przedmiot analizy Sądu I instancji przepisy - art. 39 ust. 4 pkt 1 oraz art. 39 ust. 4 pkt 2 Prawa oświatowego odnoszą się do obowiązków gminy w realizacji obowiązku szkolnego niepełnosprawnego ucznia, co nie było przedmiotem sprawy. Wyjaśnił, że obowiązek ten nie jest tożsamy z obowiązkami gminy przy zapewnieniu realizacji wychowania przedszkolnego, o czym świadczy odrębność regulacji Prawa oświatowego. Sąd I instancji nie dokonał zatem kontroli powołanej w skarżonej czynności podstawy prawnej, ale w oderwaniu od niej i stanu faktycznego wywiódł, że żądanie skarżących zapewnienia bezpłatnego transportu synowi skarżących "do placówki wybranej przez skarżących" jest usprawiedliwione. Pominął jednocześnie podstawowy dla oceny niniejszej sprawy fakt, że w sprawie nie chodzi o zapewnienie dziecku dojazdu do ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego i w ten sposób zrealizowanie obowiązku szkolnego, ale o zapewnienie dziecku dojazdu do przedszkola specjalnego i realizację obowiązku udziału w wychowaniu przedszkolnym. Zarówno bowiem placówka we W., jak i placówka w W., których dotyczył spór między stronami, są przedszkolami specjalnymi, a nie ośrodkami rewalidacyjno-wychowawczymi. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 18 października 2023 r., sygn. akt IV SA/Wr 184/23uznał, że skarga była zasadna i zasługiwała na uwzględnienie. Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji wskazał, że pojęcie "najbliższego przedszkola" stanowi punkt sporny między rodzicami niepełnosprawnego dziecka (skarżącymi) a Burmistrzem. W nawiązaniu do stanu faktycznego sprawy należy uznać, że Burmistrz podejmując zaskarżoną czynność (odmawiając organizowania i finansowania transportu i opieki dziecka do Przedszkola Specjalnego "[...]" we W.) jednocześnie nie wykazał, by Punkt Przedszkolny "[...]" w W. spełniał przesłankę przedszkola "najbliższego" w znaczeniu nadanym treścią art. 32 ust. 6 Prawo oświatowe. Od tego wyroku Burmistrz Brzegu Dolnego wniósł skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 20 września 2024 r. o sygn. akt III OSK 631/24 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. NSA stwierdził, że na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut naruszenia art. 32 ust. 6 ustawy Prawo oświatowe oraz przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 roku w sprawie w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz.U.2008.173.1072) i rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 września 2017 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1743), to jest § 8 i 20 poprzez błędną wykładnię ww. przepisów, a w konsekwencji uznanie, iż Punkt Przedszkolny "[...]" w W. prowadzony przez Stowarzyszenie Osób Niepełnosprawnych, nie spełnia przesłanki najbliższego przedszkola w rozumieniu tego artykułu. Wskazał, że po po pierwsze jak wynika z treści art. 32 ust. 6 Prawa oświatowego obowiązkiem gminy jest zapewnienie niepełnosprawnym dzieciom pięcioletnim i sześcioletnim oraz dzieciom objętym wychowaniem przedszkolnym na podstawie art. 31 ust. 2 bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższego przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej, innej formy wychowania przedszkolnego lub ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego. O ile zatem rodzice mają pełną swobodę w wyborze przedszkola lub szkoły, do której będą posyłać swoje dziecko (kierując się swoimi subiektywnymi ocenami co do potrzeb dziecka i możliwości ich najlepszej realizacji przez taką placówkę oświatową, to na gminie ciąży obowiązek zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu tylko:
- niepełnosprawnym dzieciom pięcioletnim i sześcioletnim oraz dzieciom objętym wychowaniem przedszkolnym na podstawie art. 31 ust. 2 Prawa oświatowego,
- do najbliższego przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej, innej formy wychowania przedszkolnego lub ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego.
Tym samym powyższy obowiązek nałożony przez ustawodawcę na gminę nie oznacza zapewnienia niepełnosprawnym dzieciom pięcioletnim i sześcioletnim oraz dzieciom objętym wychowaniem przedszkolnym na podstawie art. 31 ust. 2 Prawa oświatowego bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu, w każdym przypadku i do każdej placówki, którą wskażą rodzice uważając subiektywnie, że zapewnia ona najlepsze warunki edukacyjne, rehabilitacyjne i opiekuńcze. Obowiązek ten dotyczy wyłącznie zapewnienia takim dzieciom bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższego przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej, innej formy wychowania przedszkolnego lub ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego.
NSA podkreślił, że w orzecznictwie sądowym jednoznacznie podkreśla się, że najbliższe przedszkole lub szkoła, to przedszkole pozwalające w najwyższym stopniu realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego (lub w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka), a zatem najpełniej dostosowane do zdolności i możliwości psychofizycznych dziecka oraz posiadające warunki umożliwiające prawidłowe kształcenie i rehabilitację dzieci z rozpoznanym rodzajem niepełnosprawności. Ten element, powinien być oceniany indywidualnie w odniesieniu do treści orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, którego zaleceń, o charakterze quasi-opinii biegłych, nie może modyfikować organ reprezentujący gminę. Nie musi to być przedszkole (szkoła) najbliższe w rozumieniu faktycznej (geograficznej) odległości od miejsca zamieszkania dziecka. Za najbliższą jednostkę, o której mowa w art. 32 ust. 6 Prawa oświatowego, uznać należy przedszkole znajdujące się na terenie innej gminy, a nawet powiatu lub województwa, jeżeli na terenie gminy, w której dziecko niepełnosprawne mieszka, w najbliższej geograficznie odległości nie byłoby placówki zapewniającej dziecku niepełnosprawnemu realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego dotyczących jego wychowania i kształcenia, wydanych z uwagi na stwierdzone niepełnosprawności dziecka. Warunkiem takiego zastosowania powołanego przepisu jest to, aby w bliższej odległości nie było placówki (przedszkola) zapewniającej dziecku niepełnosprawnemu w sposób najpełniejszy realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego (wyrok NSA z 28 listopada 2023 r., sygn. akt III OSK 831/23. Tym samym przedszkole bliższe geograficznie, lecz w mniejszym stopniu pozwalające urzeczywistnić wspomniane zalecenia, nie będzie przedszkolem najbliższym w rozumieniu art. 32 ust. 6 Prawa oświatowego. Gmina nie musi więc zapewnić niepełnosprawnym dzieciom pięcioletnim i sześcioletnim oraz dzieciom objętym wychowaniem przedszkolnym na podstawie art. 31 ust. 2 cyt. ustawy bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższego przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej, innej formy wychowania przedszkolnego lub ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego albo zwracać rodzicom kosztów przewozu dziecka do takiej placówki, jeżeli nie jest ona najbliższa. Wiąże się to także co najmniej z odpowiedzialnością organu wykonawczego gminy w ramach przestrzegania dyscypliny finansów publicznych. Organ wykonawczy gminy musi czynić ustalenia faktyczne zgodne z rzeczywistością. Działania organu gminy są regulowane prawem i nie mogą mieć cech dowolności. Zapewnienie zorganizowania dowozu dziecka dotyczy więc wyłącznie konkretnej placówki - tej do której uczęszcza niepełnosprawne dziecko. NSA wskazał, że wobec powyższego gmina może odmówić zapewnienia niepełnosprawnym dzieciom pięcioletnim i sześcioletnim oraz dzieciom objętym wychowaniem przedszkolnym na podstawie art. 31 ust. 2 Prawa oświatowego bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do przedszkola wskazanego przez rodziców, o ile nie jest ono najbliższe we wskazanym wyżej rozumieniu. Odmowa zorganizowania bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dziecka do przedszkola (szkoły) wymaga uzasadnienia i wykazania w nim, że wskazane przez organ przedszkole jako najbliższe najpełniej realizuje zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Wskazany przez organ ośrodek powinien w takim samym stopniu realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu - jak ośrodek - wskazany przez rodziców dziecka. Nie znaczy to jednak, że ma realizować inne potrzeby dziecka wskazane przez rodziców, a które to nie wynikają z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego A. S. skarżących. Mając powyższe na uwadze NSA stwierdził, że wykładnia art. 32 ust. 6 Prawa oświatowego przyjęta przez Sąd I instancji nie odbiega od tej wskazanej w skardze kasacyjnej. Ubocznie jedynie NSA wskazał, że jedynym puntem odniesienia jest treść zaleceń wynikających z orzeczenia do kształcenia specjalnego, które ma spełniać przedszkole wskazane przez organ, jako najbliższe. Nie są nimi żadne inne zaświadczenia i opinie – np. opinia fizjoterapeuty z dnia 24 listopada 2016 r., opinia pedagoga z dnia 12 listopada 2016 r., opinia logopedy z dnia 22 listopada 2016 r., zalecenia fizjoterapeuty (rehabilitanta) wyszczególnione w opinii (piśmie) z dnia 28 września 2020 r., a także diagnozy – psychologiczno-pedagogicznej z dnia 12 kwietnia 2016 r. oraz logopedycznej z dnia 27 kwietnia 2016 r., jakie wykonano w Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Brzegu Dolnym. Obowiązująca regulacja prawna nie nakazuje także konfrontować jakie możliwości terapeutyczno-edukacyjne ma przedszkole wskazane przez rodziców w porównaniu z tym, które zostało wskazane przez organ oraz czy może ono kontynuować indywidualny program edukacyjno-terapeutyczny jaki zapewniało dotychczasowe przedszkole. Każda bowiem placówka, która przyjmuje dziecko z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego przygotowuje i następnie pracuje na opracowanym przez siebie Indywidualnym Programie Edukacyjno-Terapeutycznym tworzonym dla każdego dziecka. Oczywistym jest zatem, że programy opracowane w różnych placówkach będą się różnić. Istotne jest, aby IPET realizował zalecenia wynikające z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Natomiast samo opracowanie IPET następuje dopiero po przyjęciu dziecka objętego wspomnianym orzeczeniem do placówki. Tym samym nie sposób nawet brać pod uwagę Indywidualnego Programu Edukacyjno-Terapeutycznego, który dopiero będzie tworzony, jako przesłanki oceny czy punktu odniesienia przy badaniu na ile wskazana przez gminę placówka spełnia zalecenia z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. NSA zauważył, że wprawdzie w niniejszej sprawie organ skierował do Prezesa Stowarzyszenia Osób niepełnosprawnych w Wołowie zapytanie o możliwość przyjęcia chłopca do placówki (Punktu Przedszkolnego "[...]") w W. oraz czy ta placówka może zrealizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego dziecka (załączając skserowany fragment orzeczenia zawierający stosowne zalecenia), lecz podzielić należy ocenę Sądu I instancji, że udzielona odpowiedź z dnia 10 grudnia 2020 r. jest zbyt ogólna. Jest to raczej informacja o Punkcie Przedszkolnym "[...]" w W., oderwana od kwestii indywidualnych potrzeb rozwojowych konkretnego dziecka oraz możliwości wspomagania tych indywidualnych potrzeb przez tę właśnie placówkę. Odpowiedź ta nie ustosunkowuje się bowiem indywidualnie i konkretnie do przesłanych wraz z zapytaniem zaleceń, które wynikają z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. W konsekwencji nie sposób stwierdzić, czy Punkt Przedszkolny "[...]" w W. może w pełni zapewnić realizację zaleceń wynikających z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego A. S., a tym samym czy jest przedszkolem "najbliższym" w rozumieniu art. 32 ust. 6 ustawy Prawo oświatowego.
Zatem kluczowa zaś dla rozstrzygnięcia spornej sprawy jest ocena tego, czy przedszkole jakie organ wskazuje jako najbliższe, jest w stanie spełnić wszystkie wymogi i zalecenia wynikające z orzeczenia do kształceniu specjalnym syna Skarżącego. Organ zaniechał przeprowadzania postępowania w tym zakresie przed wydaniem zaskarżonej czynności. Zatem niemożliwe jest ustalenie, która placówka jest najbliższą w rozumieniu art. 32 ust. 6 ustawy Prawo oświatowe – pozwalającą w całości realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego syna Skarżącego. W rezultacie organ arbitralnie wskazał, że placówką najbliższą jest placówka na terenie powiatu wołowskiego, ponieważ w tym zakresie organ nie poczynił żadnych ustaleń i nie wyjaśnił swojego stanowiska.
Brak zachowania przedstawionych powyżej wymogów, przemawiał za koniecznością stwierdzenia bezskuteczności podjętej czynności. Bez poczynienia ustaleń w powyższym zakresie i przedstawienia stosownej argumentacji zaskarżona czynność została dokonana z naruszeniem art. 32 ust. 6 ustawy Prawo oświatowe..
Dlatego sąd, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.
W toku ponownego rozpoznania sprawy organ uwzględni powyższą ocenę prawną. Rzeczą organu jest rozważenie, która z placówek spełnia przesłankę najbliższego przedszkola w rozumieniu art. 32 ust. 6 Prawa oświatowego, a następnie ocena, czy Skarżący na dzień wystąpienia z wnioskiem mógł skorzystać z uprawnienia z art. 32 ust. 6 ustawy w sposób zgodny z żądaniem wrażonym w treści tegoż wniosku. Zmianę stanu faktycznego sprawy, związaną z tym, że dziecko nie uczęszcza już do przedszkola, lecz do placówki rewalidacyjno-wychowawczej organ powinien uwzględnić przy ponownym podejmowaniu czynności w sprawie.
O kosztach w postaci uiszczonego przez stronę wpisu w wysokości 200,00 zł orzeczono w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a