IV SA/Wr 797/23

IV SA/Wr 797/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-06-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Ewa Kamieniecka
Katarzyna Radom /sprawozdawca/
Tomasz Świetlikowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 390
art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca), po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi Y. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 2 października 2023 r. nr SKO/RŚ-423/408/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy utrzymało w mocy orzeczenie Burmistrza Polkowic z dnia 7 sierpnia 2023 r. odmawiające Y. S. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką M. S.
Jak wynikało z akt sprawy Skarżący w dniu 21 lutego 2023 r. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką.
Wydane w tym względzie decyzje odmowne organu I instancji były dwukrotnie uchylane do ponownego rozpoznania w trybie odwoławczym w celu ustalenia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z pracy zarobkowej a opieką nad krewną oraz wyjaśnienia okoliczności pobierania przez Stronę [...] renty i jej wpływu na wnioskowane uprawnienie.
Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji, powołaną na wstępie decyzją, po raz trzeci odmówił żądaniu Skarżącego. Organ opisał stan zdrowia matki Skarżącego stwierdzając, że niesporne legitymuje się ona orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i obecnie wymaga opieki i pomocy drugiej osoby we wszystkich aspektach życia. Ustalono również, że Skarżący taką opiekę sprawuje, gdyż żaden z członków rodziny przybyłych do Polski nie jest w stanie jej zapewnić, co szczegółowo opisano w decyzji, zaznaczając, że ojciec Skarżącego także jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym i wymaga opieki. Organ prześledził aktywność zawodową Skarżącego wskazując, że do dnia 30 grudnia 2022 r. był zatrudniony, zgodnie ze złożonym oświadczeniem zrezygnował z pracy z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad matką. Organ zaznaczył, że rodzina Skarżącego przybyła do Polski w związku z konfliktem zbrojnym w U. Realizując zalecenia organu odwoławczego od Skarżącego pozyskano informacje, że jest on osobą niepełnosprawną od dzieciństwa, z drugą grupą niepełnosprawności w związku z czym dożywotnio otrzymał rentę. Powołując się na art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390 ze zm., dalej: u.ś.r.) organ wskazał, że prawo do renty pobieranej w U. pozostaje w relacji z rentą opisaną w powołanym przepisie, co wyklucza możliwość ustalenia prawa do wnioskowanego świadczenia.
Organ odwołał się do pisma Skarżącego złożonego w dniu 21 lipca 2023 r., w którym wyjaśniał, że pobierana przez niego renta przysługuje mu z tytułu częściowej niezdolności do pracy i chciałby ją zachować starając się jednocześnie o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, co pozostaje w zgodzie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17 orzekającym o utracie mocy obowiązującej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeśli osoba sprawująca opiekę ma przyznane prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Końcowo organ I instancji nie negował okoliczności wynikających z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. uznając, że Skarżący nie ma prawa do świadczenia z uwagi na datę powstania niepełnoprawności – art. 17 ust. 1b u.ś.r.
Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy utrzymało w mocy orzeczenie organu I instancji. W uzasadnieniu przywołało przepisy art. 17 ust. 1, ust. 1b, ust. 5 oraz art. 27 ust. 5 u.ś.r., orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 oraz orzecznictwo sądów administracyjnych odnoszące się do regulacji art. 17 ust. 1b u.ś.r. W opinii organu odwoławczego w świetle powołanych orzeczeń nie może budzić wątpliwości, że moment powstania niepełnosprawności nie stanowi negatywnej przesłanki wykluczającej ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Odnosząc się do przesłanek wskazanych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. organ stwierdził, że przeprowadzony wywiad środowiskowy, oświadczenia Skarżącego i przedłożone dowody potwierdziły, że stan zdrowia matki Strony (lat 85) wymaga stałej i długotrwałej opieki, którą zapewnia Skarżący. Ojciec Skarżącego – mąż matki także legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zatem w sprawie wykazano, że rezygnacja przez Stronę z zatrudnienia, jego niepodejmowanie były spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad matką. W treści decyzji, na stronach od 9 do 11, organ dokonał szczegółowego opisu dokonanych ustaleń oraz ich oceny.
W opinii organu odwoławczego przyczyną wykluczającą możliwość przyznania Skarżącemu wnioskowanego świadczenia jest fakt ustalenia prawa do renty [...]. Powołując się na art. 17 ust. 1 pkt 5 lit. a u.ś.r. i zalecenia zawarte w decyzji kasacyjnej zmierzające do ustalenia charakteru świadczenia pobieranego w U. oraz obowiązku poinformowania Strony o konieczności zawieszenia tego świadczenia organ stwierdził, że renta [...] pozostaje w korelacji z rentą wskazaną w ww. artykule. Odnosząc się do oświadczenia Skarżącego z dnia 21 lipca 2023 r., że w świetle orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17 ma prawo do dwóch świadczeń organ odwołał się do ww. orzeczenia oraz orzecznictwa sądów administracyjnych. Na tej podstawie wywiódł, że brak przekonujących argumentów uzasadniających różnicowanie sytuacji opiekunów niepełnosprawnych posiadających prawo do świadczeń wskazanych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. jeśli świadczenie to jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne. Właściwym rozwiązaniem w takiej sytuacji byłoby umożliwienie takiej osobie prawa wyboru jednego ze świadczeń. Organ wskazał, że w decyzji z dnia 11 lipca 2023 r. uchylającej do ponownego rozpoznania poprzednią decyzję organu I instancji wskazał na warunek przedłożenia dokumentu potwierdzającego zawieszenie prawa do renty w celu ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Tym samym Skarżący miał świadomość skutków braku takiego dokumentu. Nadto w piśmie z dnia 21 lipca 2023 r. stwierdził, że przysługują mu dwa świadczenia.
W skardze Strona zarzucała naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. poprzez błędne zastosowanie i odmowę przyznania świadczenia ze względu na otrzymywaną w U. rentę z powodu częściowej niezdolności do pracy oraz pominięcie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.) domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającego ją aktu oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu Skarżący wywodził, że w razie zbiegu prawa do świadczeń rodzinnych ustawodawca wprowadził zasadę wyboru przez osobę uprawnioną jednego świadczenia, o czym stanowi art. 27 ust. 5 u.ś.r. Zbieg uprawnień przewidziany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wskazując na zapisy uprawniające do zawieszenia jednego ze świadczeń Skarżący wywiódł, że takie rozwiązanie może być stosowane wobec obywateli polskich, nie można ich wprost odnieść do obywateli Ukrainy, zatem nie sposób tu przyjąć analogii. Skarżący podkreślał, że w poprzednich decyzjach wydanych w tej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze uwzględniło wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt SK 38/13 uznając, że Stronie służy prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie rozumie zatem Strona z jakich powodów nie został wzięty pod uwagę wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17. W orzeczeniu tym stwierdzono, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a u.ś.r. wskazujący, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest niezgodny z Konstytucją, w efekcie te osoby, które otrzymały rentę przed 1 stycznia 2022 r. mogą pobierać dwa świadczenia. Końcowo Skarżący wskazywał na przebieg postępowania, zmienność poglądów wyrażanych w poszczególnych wydanych w sprawie decyzjach. Ta sytuacja spowodowała, że Skarżący obawiał się ryzykować i zawieszać prawo do renty [...] aby nie dostać kolejnej odmownej decyzji organu. Skarżący wskazywał także, że wówczas nie przysługiwałoby mu wyrównanie od dnia złożenia wniosku, poza tym w jego opinii zawieszenie prawa do renty nie jest możliwe zgodnie z przepisami [...].
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymał stanowisko w sprawie.
W dniu 25 stycznia 2024 r. wpłynęło pismo procesowe Skarżącego, w którym wnosił o uwzględnienie przedstawionej argumentacji, w tym wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Podkreślał, że nie istnieje możliwość zawieszenia prawa do renty w U. wskazując na dwustronną umowę zawartą pomiędzy Ukrainą a Rzeczpospolitą Polską o zabezpieczeniu społecznym sporządzoną w Kijowie dnia 18 maja 2018 r. Do pisma Skarżący załączył pismo Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 31 października 2022 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Na wstępie trzeba wskazać, że zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2022 r. poz. 2492 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 poz. 259. ze zm. dalej: p.p.s.a.). Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. Istotny w sprawie jest również zapis art. 134 § p.p.s.a. stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Na tej podstawie Sąd bierze pod uwagę z urzędu ostrzeżone naruszenia prawa materialnego, czy procesowego.
Rozpoznając sprawę w tak nakreślonych kompetencjach Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co nakazywało jej uchylenie. Wadliwości odnoszą się do ustaleń faktycznych oraz wymogów postępowania.
Istota sporu sprawdza się do zasadności odmowy przyznania Skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką. Odnotowania wymaga, w sprawie nie jest sporny zakres samodzielności osoby niepełnosprawnej oraz fakt, że czynności wykonywane przez Skarżącego w ramach sprawowanej opieki mieszczą się w granicach przesłanek opisanych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Nie jest także negowane istnienie związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją przez Skarżącego z zatrudnienia (jego niepodejmowanie), a koniecznością sprawowania wzmiankowanej opieki. Powodem odmowy uznania prawa Strony do świadczenia pielęgnacyjnego na etapie postępowania przed organem I instancji był art. 17ust. 1b oraz art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy jedyną podstawą odmowy przyznania Skarżącemu wnioskowanego świadczenia jest zbieg praw do świadczeń, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 lit. a u.ś.r.
W zakresie wykładni wskazanych podstaw prawnych Sąd w pełni podziela pogląd wyrażony w zaskarżonej decyzji dostrzegając jednak, że sposób postępowania organów w tej sprawie narusza podstawowe zasady postępowania, w tym zasadę prawdy obiektywnej, zasadę informowania, zasadę zaufania i współdziałania organów administracji (art. 7, art. 9, art. 8 i art. 7b ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.).
Mając na uwadze podnoszone w skardze zarzuty i poczynione ustalenia na wstępie odnotowania wymaga, że w decyzji z dnia 11 lipca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy uchylając decyzję Burmistrza Polkowic z dnia 19 czerwca 2023 r. m.in., zarzucając naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. wskazało na konieczność poczynienia ustaleń, czy przyznane Stronie świadczenie rentowe ustalone i wypłacane na podstawie prawa [...] jest odpowiednikiem świadczenia rentowego, o którym mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Wskazało, że ustalenia te wymagają przeprowadzenia postępowanie wyjaśniającego w znacznej części, co uniemożliwia organowi odwoławczemu orzeczenie, co do istoty sprawy.
Pomimo tego zalecenia w aktach sprawy i decyzjach następnie wydanych brak jakichkolwiek informacji w tym zakresie. W takiej sytuacji powinnością organu I instancji było poczynienie ustaleń dotyczących podstawy i charakteru ww. świadczenia, a zatem wykonanie zaleceń zmierzających do uzupełnienia istotnych dla sprawy faktów. Już z tych przyczyn zaskarżona decyzja uchyla się spod kontroli, gdyż w sprawie takich ustaleń nie poczyniono. Stanowisko organów nie jest wsparte na jakiejkolwiek analizie, czy argumentacji, brak dokumentów, czy wskazania potwierdzającego trafność przyjętych wniosków. W tym zakresie, w razie istniejących wątpliwości organy są uprawnione do wystąpienia do właściwych instytucji z prośbą o udzielenie w tym względzie niezbędnych informacji. Zwłaszcza wobec istnienia dwustronnej Umowy między Rzeczpospolitą Polską a Ukrainą o zabezpieczeniu społecznym podpisanej w dniu 12 maja 2012 r. w Kijowie (Dz.U. z 2013 r., poz. 1373). W akcie tym wskazano instytucje łącznikowe każdej z umawiających się stron i jakkolwiek okoliczności rozpoznawanej sprawy wykraczają poza jego granice, to niewątpliwe uprawnione do tego organy dysponują wiedzą odnoszącą się do charakteru świadczeń z zakresu zabezpieczenia społecznego obu krajów.
Brak wykonania zaleceń przez organ I instancji i zaakceptowanie tego uchybienia przez organ odwoławczy stanowi o naruszeniu przepisu art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 8 k.p.a. w stopniu, który mógłby wpłynąć na wynika sprawy, gdyż od tej informacji zależą dalsze ustalenia i wnioski.
Niezależnie od wskazanego uchybienia organy w sposób naruszający wskazane na wstępie przez Sąd zasady nie wyjaśniły Skarżącemu istotnych zależności pomiędzy oboma rodzajami świadczeń. Uchybienia te świadczą o naruszeniu powołanych na wstępie zasad i mogą wpływać na dalsze postępowanie organów podjęte w tej sprawie, co wymaga od Sądu dalszej analizy.
W świetle zarzutów skargi, na wstępie tej części rozważań, wyjaśnienia wymaga, że Sąd podziela pogląd organu odwoławczego dotyczący samej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1a u.ś.r. Zgodnie z jego brzmieniem świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.
W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażany jest pogląd, że celem świadczenia pielęgnacyjnego, jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Pozbawienie prawa do całości świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających rentę w niższej wysokości niż ww. świadczenie cel ten wyklucza w odniesieniu do tej grupy opiekunów realizowany. Bowiem mimo że sprawują oni opiekę po uzyskaniu prawa do emerytury/renty nie mogą podjąć pracy zarobkowej. Nie sposób znaleźć przekonujących argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w sytuacji gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2004 r. sygn.. akt I OSK 1166/23, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA).
Jednocześnie w orzecznictwie wyrażany jest pogląd, że prawidłowa wykładnia ww. przepisu przemawia za umożliwieniem osobie uprawnionej dokonania wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. Źródłem zaś takiego uprawnienia strony jest właśnie przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. odczytywany z uwzględnieniem wykładni prokonstytucyjnej (gdyż zawarta w art. 27 ust. 5 u.ś.r. regulacja umożliwiająca wypłatę świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną dotyczy tylko zbiegu uprawnień do rożnych świadczeń rodzinnych). Uwzględniając pogląd wyrażony w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17 trzeba stwierdzić, że nie pozwala on - wbrew stanowisku Skarżącego - na równoczesne pobieranie przez niego renty i świadczenia pielęgnacyjnego. Teza ta odnosi się także do zbiegu uprawnień
Zasadne jest zatem umożliwienie osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. W przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych, ustawodawca wprowadził bowiem zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w ww. art. 27 ust. 5 u.ś.r. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Przepisy każdej z ustaw regulują zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów (por. art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r., czy art. 96 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych) wypłacanych przez organy określone w każdej z tych ustaw. Jedynym jednak przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy jest przywoływany wyżej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.
W takiej sytuacji wnioskujący o świadczenie, po uprzednim pouczeniu, mogą zawiesić prawo do niższego świadczenia (emerytury/renty), co jest warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Przy czym w takiej sytuacji wnioskodawca winien być przez organ pouczony o prawie wyboru korzystniejszego świadczenia w sposób odpowiadający wymogom wynikający z art. 8 i art. 9 k.p.a. Wymaga to wskazania, że jedyną przeszkodą w uzyskaniu wnioskowanego prawa jest zbieg uprawnień do świadczeń, a zatem zawieszenie prawa do świadczenia konkurencyjnego otworzy drogę do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Słowem jeśli organ ocenia, że wnioskodawca, poza zbiegiem uprawnień do świadczeń, nie spełnia innych wymogów wynikających z ustawy do przyznania świadczenia nie powinien wymagać do wnioskodawcy podjęcia czynności w przedmiocie zawieszenia uprawnień kolizyjnych.
W rozpoznawanej sprawie organy wymogom tym nie sprostały. W uzasadnieniu podjętych rozstrzygnięć powołano się bowiem na oświadczenie Skarżącego z dnia 21 lipca 2023 r. oraz uzasadnienie decyzji kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 lipca 2023 r. W akcie tym organ odwoławczy dokonał interpretacji spornego przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., wskazując na konieczność poinformowania wnioskodawcy o konieczności zawieszenia prawa do świadczenia konkurencyjnego i przedstawienia decyzji właściwych organów o wstrzymaniu tego prawa. Powołał się przy tym na obowiązki organu wynikające z art. 9 k.p.a.
Natomiast we wskazanym piśmie z dnia 21 lipca 2023 r. Skarżący powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., wyjaśniając, że umożliwia on pobieranie obu świadczeń.
W opinii Sądu wskazane dokumenty nie stanowią realizacji obowiązków wynikających z art. 9 k.p.a. i właściwego pouczenia o przysługujących Stronie prawach. Decyzja organu odwoławczego nałożyła na organ I instancji dokonanie takiej czynności, zaś z pisma z dnia 21 lipca 2023 r. wynika jedynie pogląd Strony stanowiący polemikę ze stanowiskiem zawartym w powołanej decyzji. Nie jest oświadczeniem składanym na żądanie organu będące wynikiem realizacji zaleceń zawartych w decyzji kasacyjnej.
Innych winsoków nie dostarcza pismo organu I instancji z dnia 25 lipca 2023 r. W dokumencie tym, jak wynika z jego treści, realizującym zalecenia zawarte w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 lipca 2023 r. organ pouczył Skarżącego o treści art. 17 ust. 1, ust. 1a, ust. 1b, ust. 5 pkt 1 u.ś.r. Jednocześnie stwierdził, że w piśmie z dnia 21 lipca 2023 r. Skarżący zadeklarował, że chciałby zachować prawo do obu świadczeń, a zatem na podstawie art. 17 ust. 1b i ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. nie spełnia przesłanek wynikających z powołanych przepisów.
W reakcji na to pismo Strona nie wniosła uwag, chociaż uważała, że należy stosować orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego.
W opinii Sądu taki sposób procedowania nie spełnia wymogów wynikających z art. 9 i art. 8 k.p.a. Skarżący w piśmie z dnia 21 lipca 2023 r. podjął polemikę z poglądem organu, wskazując na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, które w jego opinii pozwala na pobieranie obu świadczeń. Organ I instancji nie odniósł się do tej argumentacji uznając, że jest deklaracja Skarżącego, co do braku wyboru jednego ze świadczeń, w sposób nieuprawniony zastępując Stronę, która żadnego oświadczenia w tym zakresie nie złożyła.
Ponownie zatem organ I instancji nie zrealizował zaleceń wynikających z decyzji kasacyjnej, zaś organ odwoławczy ponownie badając sprawę okoliczność tę zbagatelizował, nie wzywając Skarżącego do jednoznacznego stanowiska w tym zakresie.
Obowiązkiem organów było zaś wskazanie Stronie, że powołany przez nią pogląd prawny nie jest zasadny i w celu uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego konieczne jest nie tylko oświadczenie o wyborze jednego ze świadczeń ale i przedłożenie decyzji właściwych organów w sprawie braku (wygaśnięcia, czy zawieszenia) uprawnienia do świadczenia rentowego. Jednocześnie kierując do Strony takie wezwanie organ powinien wskazać, że jedyną przeszkodą w uzyskaniu świadczenia pielęgnacyjnego jest kolizja opisanych uprawnień. Powołane zaś pismo organu I instancji z dnia 25 lipca 2023 r. wskazuje na dwie przeszkody w nabyciu przez Skarżącego prawa do wnioskowanego świadczenia.
Opisane przez Sąd uchybienia legły u podstaw uchylenia zaskarżonej decyzji. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ będzie obowiązany zastosować się do zaleceń wynikających z przedstawionych przez Sąd rozważań. W pierwszej kolejności ustalić charakter pobieranego przez Stronę świadczenia, a w dalszej kolejności zasad związanych z kolizją świadczeń i wynikających z tego konsekwencji, w tym prawidłowego pouczenia Skarżącego o przysługujących mu prawach i kierunku działań jakie winien podjąć, celem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego.
Mając na uwadze dostrzeżone przez Sąd naruszenia prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy konieczne stało się uchylenie zaskarżonego orzeczenia, co ma umocowanie w treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.