IV SA/WR 768/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargę L. H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy, które utrzymało w mocy własne orzeczenie odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej uznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane. Decyzja pierwotnie dotyczyła zwrotu 7.000 zł świadczeń wypłaconych w okresie od października 2018 r. do kwietnia 2019 r. Sprawa była już wielokrotnie badana przez sądy administracyjne – WSA we Wrocławiu wyrokiem z 20 lutego 2020 r. (IV SA/Wr 369/19) oddalił skargę strony, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 26 stycznia 2021 r. (I OSK 2094/20) oddalił skargę kasacyjną. Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji, argumentując, że dopełniła obowiązków informacyjnych i spełniała kryteria do otrzymania świadczeń. SKO odmówiło wszczęcia postępowania, powołując się na art. 61a § 1 k.p.a. oraz zasadę związania prawomocnym orzeczeniem sądu (art. 170 p.p.s.a.), wskazując, że zarzuty wniosku są tożsame z zarzutami podnoszonymi w poprzednich skargach, a sądy już uznały decyzję za wolną od wad. WSA we Wrocławiu, analizując sprawę, potwierdził stanowisko organu. Sąd podkreślił, że prawomocny wyrok sądu administracyjnego wiąże inne organy i zamyka drogę do ponownego badania sprawy w trybie stwierdzenia nieważności, zgodnie z art. 170 p.p.s.a. Sąd uznał, że w sprawie nie zachodzą wyjątkowe okoliczności pozwalające na odstąpienie od tej zasady, a zarzuty skarżącej były już przedmiotem analizy sądowej. W związku z tym, sąd oddalił skargę, uznając, że postanowienie SKO o odmowie wszczęcia postępowania było zgodne z prawem. Sąd wskazał również na możliwość umorzenia, odroczenia lub rozłożenia na raty obowiązku zwrotu świadczeń na podstawie art. 23 ust. 8 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w szczególnie uzasadnionych przypadkach.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie zasady związania prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego i niedopuszczalności ponownego badania sprawy w trybie stwierdzenia nieważności, gdy zarzuty są tożsame z tymi już rozstrzygniętymi.
Dotyczy sytuacji, gdy wniosek o stwierdzenie nieważności opiera się na tych samych okolicznościach, które były przedmiotem kontroli sądowej zakończonej prawomocnym oddaleniem skargi. Wyjątki mogą dotyczyć sytuacji, gdy sąd nie miał wiedzy o istotnych okolicznościach (np. odkrycie innej ostatecznej decyzji).
Zagadnienia prawne (2)
Czy prawomocny wyrok sądu administracyjnego oddalający skargę na decyzję administracyjną stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, prawomocny wyrok sądu administracyjnego wiąże inne organy i zamyka drogę do ponownego badania sprawy w trybie stwierdzenia nieważności, zwłaszcza gdy zarzuty są tożsame z tymi podnoszonymi w poprzednim postępowaniu.
Uzasadnienie
Sąd administracyjny, kontrolując decyzję administracyjną, bierze pod uwagę wszystkie naruszenia prawa. Oddalenie skargi oznacza, że decyzja była wolna od wad, w tym kwalifikowanych wad uzasadniających stwierdzenie jej nieważności. Zgodnie z art. 170 p.p.s.a., prawomocne orzeczenie wiąże inne sądy i organy, co uniemożliwia ponowne badanie sprawy w trybie nadzwyczajnym, chyba że zachodzą wyjątkowe okoliczności.
Czy zarzuty wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, które były już przedmiotem kontroli sądowej, mogą stanowić podstawę do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli zarzuty te są tożsame z tymi podnoszonymi w poprzednich skargach, które zostały oddalone prawomocnym wyrokiem sądu.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że wniosek skarżącej o stwierdzenie nieważności opierał się na okolicznościach znanych w postępowaniu sądowym, które zostały już ocenione. Organ administracji publicznej nie może dokonywać innych ocen niż te dokonane prawomocnie przez sąd.
Przepisy (7)
Główne
k.p.a. art. 61a § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis ten przewiduje dwie sytuacje uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania: gdy żądanie pochodzi od osoby niebędącej stroną lub gdy istnieją inne uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania. W orzecznictwie przyjmuje się, że niedopuszczalne jest wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, która była już przedmiotem rozpoznania przez sąd administracyjny i skarga została oddalona.
p.p.s.a. art. 170
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Wynikająca z tego przepisu tzw. prawomocność materialna zamyka - co do zasady - możliwość wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd pierwszej instancji zobowiązany jest z urzędu wziąć pod uwagę wszystkie naruszenia prawa materialnego i procesowego.
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje, gdy kontrola ta wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Pomocnicze
k.p.a. art. 156 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Sąd pierwszej instancji, kontrolując legalność decyzji, rozważa m.in. czy zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności.
k.p.a. art. 16
Kodeks postępowania administracyjnego
Wyraża zasadę trwałości decyzji administracyjnych.
u.p.o.a. art. 23 § ust. 8
Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
Organ właściwy wierzyciela może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawomocny wyrok sądu administracyjnego oddalający skargę na decyzję stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji. • Zarzuty wniosku o stwierdzenie nieważności są tożsame z zarzutami podnoszonymi w poprzednich skargach, które zostały już prawomocnie oddalone. • Organ administracji publicznej nie może dokonywać innych ocen niż te dokonane prawomocnie przez sąd administracyjny.
Odrzucone argumenty
Argumentacja skarżącej opierająca się na rzekomych błędach prawnych, naruszeniu praworządności i prawa materialnego, które były już przedmiotem oceny sądowej. • Argumentacja dotycząca niehumanitarnego traktowania dzieci przez organ pomocy społecznej, podczas gdy istnieją mechanizmy prawne (np. art. 23 ust. 8 u.p.o.a.) łagodzące skutki obowiązku zwrotu świadczeń.
Godne uwagi sformułowania
prawomocny wyrok stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji • organ administracji publicznej nie może dokonywać innych ocen od tych dokonanych już prawomocnie w sprawie przez sąd administracyjny • wniesione żądanie wkraczałoby w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej
Skład orzekający
Tomasz Świetlikowski
przewodniczący sprawozdawca
Daria Gawlak-Nowakowska
sędzia
Marta Pająkiewicz-Kremis
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady związania prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego i niedopuszczalności ponownego badania sprawy w trybie stwierdzenia nieważności, gdy zarzuty są tożsame z tymi już rozstrzygniętymi."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy wniosek o stwierdzenie nieważności opiera się na tych samych okolicznościach, które były przedmiotem kontroli sądowej zakończonej prawomocnym oddaleniem skargi. Wyjątki mogą dotyczyć sytuacji, gdy sąd nie miał wiedzy o istotnych okolicznościach (np. odkrycie innej ostatecznej decyzji).
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje ważną zasadę procesową dotyczącą prawomocności orzeczeń i ograniczeń w ponownym badaniu sprawy administracyjnej. Jest to istotne dla prawników procesowych, ale może być mniej zrozumiałe dla szerszej publiczności.
“Czy można kwestionować decyzję po prawomocnym wyroku sądu? WSA we Wrocławiu wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.