IV SA/Wr 761/11

IV SA/Wr 761/11 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2012-04-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-11-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Jolanta Sikorska
Ryszard Pęk /przewodniczący/
Tadeusz Kuczyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Sygn. powiązane
II OZ 691/12 - Postanowienie NSA z 2012-08-31
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
art. 47 ust. 2
Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Pęk Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (spr.) Sędzia NSA Jolanta Sikorska Protokolant Jolanta Pociejowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi S. T. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zameldowania na pobyt stały oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją Wojewody D. z dnia [...], nr
[...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia
14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego i art. 47 ust. 2 ustawy
z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn.
Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 z późn. zm.) - po rozpatrzeniu odwołania S.T., od decyzji Prezydenta W. z dnia [...], nr [...], orzekającej o odmowie zameldowania go na pobyt stały w lokalu przy pl. U. [...] we W. – utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.
W motywach uzasadnienia tego orzeczenia podano, że postępowanie w sprawie odmowy zameldowania S. T. na pobyt stały w lokalu przy
pl. U. [...] we W., w trybie art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, wszczęte zostało przez Prezydenta W. w dniu [...] na wniosek samego zainteresowanego. W złożonym wniosku oświadczył, że w rzeczonym mieszkaniu przebywa od dnia 24 maja 1986 r. tj. od dnia ślubu z córką najemczyni mieszkania. H. W. (najemczyni) nie zgadza się jednak na dokonanie zameldowania strony, wyznaczyła mu ponadto termin do opuszczenia rzeczonego adresu. Do dnia 1 kwietnia 2011 r. zobligowała go do opuszczenia nieruchomości, w przeciwnym razie wymieni zamki w drzwiach. Dalej wyjaśnił, że zachowanie ze strony teściowej może być spowodowane faktem, że jego syn zamieszkał w tymże miejscu wraz ze swoją dziewczyną i 5 letnim dzieckiem, co spowodowało, że w pokoju o powierzchni 20 m² zamieszkują wspólnie: zainteresowany i osoby wyżej wymienione.
W dniu 6 kwietnia 2011 r. do Urzędu wpłynęło pismo H. W., w którym nie wyraża zgody na zameldowanie S. T. pod spornym adresem. Wskazała, że jej zmarły mąż wielokrotnie proponował zainteresowanemu dokonanie zameldowania, lecz zawsze bez skutku. Dodała, ze w/w posiada zameldowanie w S. Następnie, zeznając do protokołu, strona oświadczyła, że wymieniony zamieszkiwał pod tym adresem "z krótkimi przerwami" do dnia 31 marca 2011 r. Strona upoważniła syna, J. W., do reprezentowania jej spraw w niniejszym postępowaniu.
W toku sprawy zeznania w charakterze świadka złożyła żona zainteresowanego, B.W. – T. Oznajmiła wówczas, że od około 15 lat żyje, z w/w, w nieformalnej separacji. Wyjaśniła ponadto, że S. T. zamieszkiwał pod tym adresem od marca 1986 r. do dnia 29 marca 2011 r. W dniach 29 marca 2011 r. oraz
2 kwietnia 2011 r. miał zabrać część swoich rzeczy osobistych. Na zakończenie dodała, że jej mąż jest agresywny, a 3-4 lata temu pobił jej matkę.
Zeznania w sprawie złożył również H. W., syn odwołującego. Podniósł, że ojciec obecnie nie zamieszkuje pod tym adresem. Jak twierdzi: "ojciec wyprowadził się z powyższego lokalu dobrowolnie po uprzednim wezwaniu go do opuszczenia lokalu, przez babcię do dnia 31 marca 2011 r.(...) ojciec zabierał rzeczy z mieszkania stopniowo. Cześć zabrał gdy się wyprowadzał, a następnie przyszedł po około tygodniu". Stwierdził, że S. T. nie ma możliwości zamieszkiwania pod tym adresem, gdyż nie godzi się na to zarówno najemczyni, jak i B. W. – T., która złożyła również pozew o rozwód.
W następnych czynnościach wyjaśniających organ I instancji zwrócił się z prośbą do Komisariatu Policji we W., o przeprowadzenie kontroli meldunkowej w spornej nieruchomości i dokładne ustalenie, czy strona faktycznie tam zamieszkuje.
W odpowiedzi poinformowano, że S. T. nie przebywa pod wskazanym adresem. Ustaleń tych dokonano na podstawie rozmowy z żoną zainteresowanego. Ponadto zaprzeczono, jakoby pod tym adresem dochodziło do interwencji policji czy też utrudniania zamieszkiwania.
Z notatki służbowej, sporządzonej przez pracownika Zarządu Zasobu Komunalnego wynika, że odwołujący nie przebywa pod danym adresem i nie posiada tam żadnych rzeczy osobistych.
Zgodnie z art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego, organ I instancji powiadomił strony o możliwości wypowiedzenia się odnośnie zgromadzonego w postępowaniu materiału dowodowego. W związku z powyższym, w dniu 21 czerwca 2011 r., do Urzędu Miasta zgłosił się S. T. Oznajmił, że nie zamieszkuje pod spornym adresem od 30 marca 201r. Jak stwierdził, do opuszczenia mieszkania wezwany został przez swoją teściową. Wyjaśnił dalej, że "Mieszkanie opuścił z własnej woli bowiem bał się, że gdyby tego nie uczynił teściowa mogłaby wezwać policję na interwencję. W dniu 30 marca 2011 r. zabrał ze sobą jedynie część swoich rzeczy (...) Od wskazanego czasu mieszka na sublokatorce. Chciałby wrócić do mieszkania teściowej dlatego jest mu potrzebne zameldowanie w nim na pobyt stały".
Zgodnie z art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach
osobistych i art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego decyzją
nr [...] z dnia [...] Prezydent W. orzekł o odmowie zameldowania S. T. na pobyt stały w lokalu przy
pl. U. [...] we W. Od niniejszego rozstrzygnięcia, zainteresowany wniósł odwołanie. Zarzucił w nim, że spornego lokalu nie opuścił dobrowolnie.
W mieszkaniu przebywał na podstawie umowy użyczenia między małżeństwem W., a skarżącym i jego żoną. Umowa ta nie została wypowiedziana, do sądu nie zostało również wniesione powództwo o eksmisję skarżącego. Zatem usunięcie skarżącego z lokalu było bezprawne. Przez cały okres zamieszkiwania w przedmiotowym mieszkaniu łożył na jego utrzymanie, jego małżeństwo dotąd nie zostało rozwiązane, a w lokalu znajduje się cały majątek zgromadzony podczas
25-cio letniej pracy.
Organ stwierdził, że w myśl art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r.
o ewidencji ludności i dowodach osobistych osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby, jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby licząc od dnia przybycia. Tak więc obowiązek meldunkowy wynika wprost z ustawy. Ma on na celu wyłącznie rejestrację danych o miejscu pobytu oznaczonej osoby, na co wyraźnie wskazuje treść art. 1 ust. 2 wymienionej ustawy. Wykonanie obowiązku meldunkowego polega na zgłoszeniu właściwemu organowi przez osobę spełniającą własny obowiązek meldunkowy wymaganych przepisem art. 11 ust. 1 i 12 ust. 1 ustawy danych na formularzu "zgłoszenie pobytu stałego", o których mowa w § 2 i § 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 grudnia 2002 r. w sprawie zgłaszania i przyjmowania danych niezbędnych do zameldowania i wymeldowania ... (Dz. U. Nr 236, poz. 1999), wraz z potwierdzeniem na tymże formularzu przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu (np. zarządcą budynku), co stanowi warunek sine qua non zameldowania, faktu przebywania osoby pod wskazanym w nim adresem (art. 9 ust. 2a ustawy) i dokonaniu na tej podstawie przez tenże organ aktu rejestracji będącego czynnością
materialno-techniczną rodzącą skutki prawne.
Przyjęcie przez organ zgłoszenia pobytu stałego lub czasowego i dokonanie odpowiedniego wpisu o zameldowaniu, co do zasady nie następuje poprzez wydanie decyzji i jest wyłącznie następstwem oświadczenia woli osoby zgłaszającej pobyt w danym miejscu. Wyjątek od tej zasady, to jest dokonanie czynności meldunkowej mimo braku prawidłowo dokonywanego zgłoszenia osoby, na której ciąży obowiązek zameldowania się, może nastąpić tylko w przypadku określonym w art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r., i konieczne jest wówczas przeprowadzenie stosownego postępowania administracyjnego oraz wydanie decyzji w tym przedmiocie. Przesłankę określoną w art. 47 ust. 2 ustawy ("zgłoszone dane budzą wątpliwości") wypełnia zgłoszenie pobytu niezawierające potwierdzenia przebywania w lokalu zgodnego z
art. 9 ust. 2a ustawy, które ma dowodowy charakter. Zdarza się bowiem niekiedy, że dysponent lokalu, będąc przeciwny zameldowaniu w nim określonej, zamieszkującej w nim osoby, odmawia wspomnianego potwierdzenia na formularzu zgłoszenia. Występują także sytuacje, w których odmowa potwierdzenia pobytu przez dysponenta mieszkania wynika z faktu, że dana osoba rzeczywiście w konkretnym lokalu nie przebywa lub nigdy nie przebywała, co musi skutkować wydaniem decyzji odmawiającej zameldowania.
Przesłanka zameldowania - przebywanie w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie (art. 10 ust. 1 ustawy meldunkowej) musi być bowiem spełniona w dacie zameldowania, dla dokonania zaś czynności materialno- technicznej zameldowania na pobyt stały niezbędny jest nie tylko zamiar przebywania w danym lokalu jako miejscu stałego pobytu ale też faktyczne zamieszkiwanie w lokalu w szczególności w dacie zgłoszenia wniosku o zameldowanie. Miejsce stałego pobytu osoby to miejsce, w którym osoba realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję. Jak wynika z posiadanego materiału dowodowego sprawy, żadnej z powyższych czynności zainteresowany nie wykonuje w miejscu, w którym chciałby dokonać zameldowania. Materiał dowodowy zebrany w trakcie sprawy, a w szczególności zeznania samego zainteresowanego, nie pozostawiają żadnych wątpliwości, iż nie mieszka on w spornym lokalu. Sam przyznał do protokołu, że miejsce to opuścił w dniu 30 marca 2011 r. Niewystarczające do dokonania takiego wpisu jest zapewnienie strony, że zamierza zamieszkać w przyszłości, czy też do zamieszkania takiego jest mu niezbędny meldunek. Procedura zameldowania stanowi wręcz odwrotnie. Dopiero po faktycznym przebywaniu pod danym adresem, spełniając jednocześnie obostrzenia ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, można starać się uzyskać zameldowanie. Więcej, uzyskanie takiego wpisu jest wręcz obowiązkiem.
Zameldowanie się to czynność materialno- techniczna polegająca na zarejestrowaniu danych dotyczących osoby i jej miejsca pobytu. Jeżeli czynność ta jest niezgodna z prawem, organ administracyjny właściwy do spraw ewidencji ludności rozstrzyga w sprawie zameldowania na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W postępowaniu takim badane jest, czy w dacie dokonywania stosownego zameldowania spełnione zostały łącznie przesłanki przewidziane w art. 9 ust. 2 i art. 10 ust. 1 tej ustawy, tj. czy przy zameldowaniu na pobyt stały przedstawiono potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie, oraz czy osoba dopełniająca obowiązku meldunkowego w dacie zameldowania zamieszkiwała w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Zameldowanie dokonane bez spełnienia tych przesłanek jest niezgodne z prawem. Jeżeli zostanie stwierdzone, że zameldowanie nastąpiło mimo tego, iż osoba nie mieszkała w lokalu, w którym została zameldowana, to właściwy organ jest zobowiązany orzec o usunięciu zapisu o zameldowaniu z ewidencji ludności.
W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję S. T. zarzucił, że narusza ona prawo poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącego. W motywach powtórzył argumentację przytoczoną w postępowaniu odwoławczym. Stwierdził, ze lokalu nie opuścił dobrowolnie, zamieszkiwał w nim nieprzerwanie do czasu ,,podstępnego usunięcia" go z mieszkania. Jego małżeństwo nie zostało dotąd rozwiązane.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją wcześniejszą argumentację.
Wojewódzki Sądu Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Rozpatrywana pod tym względem skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji nie narusza prawa.
Organy meldunkowe prawidłowo wskazały, ze zgodnie z treścią przepisu
art. 10 ust. 1 ustawy z dnia ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych najważniejszym warunkiem zameldowania się pod określonym adresem jest przebywanie w danym lokalu dłużej niż 3 doby. Osoba ubiegająca się o zameldowanie powinna zatem zamieszkiwać pod danym adresem w czasie dokonywania zameldowania. Ma ono bowiem potwierdzić stan aktualny, a nie przeszły lub przyszły.
W świetle art. 1 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zameldowanie i wymeldowanie z pobytu stałego lub czasowego jest jedynie rejestracją danych o miejscu pobytu osoby. Obowiązek meldunkowy wynika wprost z przepisów ustawy (art. 5, 6, 10 i art. 15) i nie wymaga konkretyzacji w drodze decyzji. Wykonanie tego obowiązku polega na zgłoszeniu danych wymaganych właściwemu organowi, który dokonuje rejestracji, będącej czynnością materialno- techniczną, rodzącą skutki prawne. Zasadą jest więc, że czynności ewidencyjne podejmowane są na podstawie zgłoszenia osoby zobowiązanej do wykonania swojego obowiązku meldunkowego.
Od tej zasady ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych m.in. w
art. 47 ust. 2 przewiduje wyjątki, dopuszczające wydanie decyzji w sprawie zameldowania lub wymeldowania.
Przedmiotem oceny Sądu pierwszej instancji była prawidłowość decyzji wydanej na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Zgodnie z tym przepisem w sytuacji gdy dane zawarte w zgłoszeniu osoby wykonującej obowiązek meldunkowy budzą wątpliwości, organ prowadzący ewidencję jest upoważniony rozstrzygnąć o dokonaniu zameldowania lub wymeldowaniu.
Na tej podstawie organ ewidencyjny rozstrzyga, gdy istnieją wątpliwości, co do zameldowania danej osoby i w takiej sytuacji obowiązany jest ustalić, czy osoba, której obowiązek meldunkowy dotyczy, spełnia warunki określone w ustawie o ewidencji i dowodach osobistych.
W rozpatrywanej sprawie wątpliwość orzekających organów budził fakt zamieszkiwania skarżącego w przedmiotowym lokalu. Zdaniem Sądu, orzekające w niniejszej sprawie organy prawidłowo ustaliły, iż skarżący nie zamieszkuje na stałe w przedmiotowym lokalu, co dawało z kolei podstawę do odmowy dokonania czynności materialno-technicznej w postaci zameldowania skarżącego pod adresem we W. przy pl. U. [...]. Fakt ten został niespornie potwierdzony przez samego skarżącego podczas przesłuchania w dniu 21 czerwca 2011 r., jak również przez świadków: żonę zainteresowanego. B. W. – T. oraz jego
syna – H. W. Ustalenia w tym zakresie zostały potwierdzone przez Komisariat Policji W. – S. M. oraz Zarząd Zasobu Komunalnego we W. Wprawdzie, pismo skarżącego w przedmiocie zameldowania go w spornym lokalu wpłynęło do organu w dniu 28 marca 2011 r. tzn. w dniu, w którym mógł on jeszcze w nim przebywać, jednak – co bezspornie wynika ze zgromadzonych w sprawie dowodów – stan ten uległ zmianie. Skarżący sam przyznał, że w lokalu nie zamieszkuje od dnia 30 marca 2011 r., a na zbieżną datę opuszczenia przezeń mieszkania wskazali inni świadkowie: żona i syn skarżącego. Skarżący w chwili wydania decyzji nie mieszkał w przedmiotowym lokalu. Decyzja administracyjne zaś jest wydawana na podstawie stanu prawnego i faktycznego sprawy z daty jej podejmowania. Także w dacie wydawania ostatecznej decyzji z całą pewnością skarżący w przedmiotowym lokalu nie przebywał, w związku z tym brak było podstaw do jego zameldowania w tym lokalu.
W ocenie Sądu postępowanie wyjaśniającego organu I instancji zostało przeprowadzone w sposób nie uchybiający zasadom postępowania administracyjnego i sprawa została w sposób prawidłowy wyjaśniona. W związku z powyższym zarzuty podniesione w piśmie procesowym skarżącego były chybione.
Bez wpływu na treść rozstrzygnięcia pozostaje twierdzenie skarżącego, że między nim a małżeństwem W. została zawarta umowa użyczenia, na podstawie której mógł przebywać (mieszkać) w spornym lokalu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym za bezsporne uznaje się, że w obecnym stanie prawnym ewidencja jest wyłącznie instytucją służącą odzwierciedleniu stanu faktycznego. Dostarcza organom wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu i w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw do lokalu, bądź zajmowanego pomieszczenia i nie może zastępować środków prawnych do ustalenia prawa własności lub innego cywilnoprawnego prawa do dysponowania lokalem, a także rozliczeń związanych z jego utrzymaniem.
Bez znaczenia dla sprawy należy również uznać twierdzenie skarżącego, że w czasie prowadzenia postępowania administracyjnego jego małżeństwo z córką najemczyni mieszkania, B. W.-T. nie zostało rozwiązane. Poprzez to twierdzenie zdaje się on odwoływać do uprawnienia wynikającego z treści
art. 281 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Uprawnienie wynikające z
art. 281 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowi tzw. prawo pochodne, które istnieje nie dlatego, że wprowadza się je w drodze regulacji prawnej, ale ze względu na więzi łączące małżonków. Z istoty praw pochodnych wynika bowiem, że nie mogą one istnieć bez uprawnień pierwotnych (wyrok NSA w Warszawie z dnia 8 marca 2001 r.,
V SA 1625/00, Lex nr 79349). Przepis ten, w czasie trwania związku małżeńskiego daje podstawę do korzystania z mieszkania małżonkowi do którego ono nie należy. Natomiast uprawnienie do zameldowania w takim lokalu, nabywa się dopiero po zamieszkaniu w nim. Jednak, najemcą spornego mieszkania była nie żona skarżącego, lecz jego, teściowa co wyłączało zastosowanie tego przepisu w sprawie. Tym bardziej, że jak zauważył organ odwoławczy, jedyną przesłanką, od której uzależnione jest dokonanie zameldowania jest przesłanka zamieszkiwania w danym lokalu w dacie zameldowania, wynikająca z art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie
art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.