IV SA/WR 750/06

IV SA/Wr 750/06 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2006-12-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-10-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Lidia Serwiniowska /sprawozdawca/
Marcin Miemiec /przewodniczący/
Wanda Wiatkowska-Ilków
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Marcin Miemiec Sędziowie Sędzia WSA - Lidia Serwiniowska (spraw.) Sędzia WSA - Wanda Wiatkowska-Ilków po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 21 grudnia 2006r. sprawy ze skargi J.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W., na podstawie art. 3 ust. 3 i ust. 4, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 39 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej /Dz.U. Nr 64, poz. 593/, ogólnie powołanych przepisów uchwały nr [...] Rady Miejskiej W. z dnia 8 lipca 1999r. w sprawie jednostki budżetowej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej /Biuletyn Urzędowy Rady Miejskiej Wrocławia Nr 7, poz. 328 ze zm./ oraz art. 104 i art. 108 § 1 kpa, po rozpatrzeniu wniosku J. K., udzielił mu pomocy w postaci zasiłku celowego na dofinansowanie do zakupu odzieży, obuwia wiosennego i bielizny osobistej w wysokości [...] zł.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje:
1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł;
2) osobie w rodzinie, której dochód na osobę nie przekracza kwoty 316 zł
przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.
Dalej wskazał, iż w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Może on być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.
Podał również, że wysokość świadczenia odpowiada celom i możliwościom pomocy społecznej, a określone w decyzji terminy płatności przyznanego świadczenia mają charakter wyłącznie techniczno-informacyjny dla obu stron postępowania, zaś wysokość udzielonego świadczenia uwzględnia potrzeby strony oraz możliwości finansowe organu pomocy społecznej.
Nadto zobowiązał J. K. do wykorzystania własnych możliwości poprzez:
- podjęcie prób zamiany mieszkania na mniejsze, którego koszty eksploatacji będą niższe, dostosowane do jego możliwości finansowych;
- aktywne poszukiwanie pracy mając na względzie posiadane wykształcenie, umożliwiające skuteczne poszukiwanie zatrudnienia.
Od powyższej decyzji J. K. złożył odwołanie, w którym wniósł o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, a także przyznanie zasiłku celowego na pokrycie w całości kosztów zakupu odzieży i obuwia, w wysokości nie niższej niż [...] zł.
Wskazał, że na mocy art. 5 pkt 1, art. 7 pkt 4 i art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej /Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm./ jest uprawniony do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej z tytułu nieposiadania żadnego, własnego dochodu i bezrobocia oraz, że w czasie aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego, w dniu [...] r. wyszczególnił niezbędne potrzeby w zakresie zakupu odzieży.
Stwierdził, że wydana decyzja narusza przepisy kpa i ustawy o pomocy społecznej.
Zarzucił, że przed wydaniem decyzji organ pierwszej instancji nie umożliwił mu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, a w szczególności do oceny sytuacji osoby i wniosków pracowników socjalnych.
Wskazał, iż ocenę sytuacji osoby i wnioski pracownicy socjalni formułują po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji, bez obecności strony postępowania, i wpisują je do kwestionariusza wywiadu. Podniósł, iż organ nie udostępnił mu do wglądu akt sprawy.
W związku z powyższym rażąco naruszono jego prawa, zagwarantowane odpowiednio przez art. 10 § 1 i art. 77 § 1 kpa. Dodał, że w sprawie nie zachodziły przypadki, o których mowa w art. 10 § 2 i art.74 § 1 kpa.
Uznał, iż przyznanie stronie postępowania, która nie posiada żadnego, własnego dochodu z powodu bezrobocia, zasiłku celowego na pokrycie tylko części kosztów zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych narusza art. 3 ust. 3 i art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.
Ustalona kwota zasiłku jest niewystarczająca na zaspokojenie jego potrzeb uznanych przez organ za niezbędne, przez co świadczenie nie odpowiada celowi określonemu w art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Nadto organ pierwszej instancji nie uzasadnił rozstrzygnięcia sprawy w sposób wymagany przez art.107 § 3 kpa.
Zaznaczył, iż ustawa o pomocy społecznej i Kodeks postępowania administracyjnego nie przewidują techniczno-informacyjnego terminu wypłaty świadczenia. Ustalenie takiego terminu stanowi naruszenie art. 6 kpa.
Powołane zaś w zaskarżonej decyzji przepisy ustawy o pomocy społecznej, a także przepisy kpa nie uprawniają organu pierwszej instancji do nałożenia na stronę obowiązków wyszczególnionych w uzasadnieniu decyzji. W tej części decyzja narusza art. 6 i art. 107 § 3 kpa /zobowiązania zostały ustalone w uzasadnieniu decyzji, a nie w rozstrzygnięciu sprawy/.
Podkreślił, że na podstawie art. 17 ust.1 pkt 5 ustawy o pomocy społecznej przyznawanie i wypłacanie zasiłków celowych należy do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym.
Po rozpatrzeniu odwołania J. K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...] r. Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 8 ust. 1, art. 3 ust. 4 w związku z art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej /Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm./, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji wskazało, że J. K. wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z wnioskiem o przyznanie zasiłku celowego na zakup odzieży. Na podstawie art. 24 § 3 kpa wniósł o wyłączenie z udziału w postępowaniu pracowników socjalnych: A. T. i J. Ż.. Wniosek ten wpłynął do organu pomocy społecznej w dniu [...] r.
Wydanym z upoważnienia Prezydenta W. postanowieniem Kierownika Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej nr [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] r. ([...]) odmówiono wyłączenia wskazanych przez wnioskodawcę pracowników socjalnych od udziału w postępowaniu w sprawie z wniosku o przyznanie zasiłku celowego na zakup odzieży.
Następnie w dniu [...] r. w mieszkaniu odwołującego się przeprowadzono wywiad środowiskowy. W trakcie przeprowadzania wywiadu uściślił on, że potrzebuje butów wiosennych, spodni, marynarki, koszul, skarpet i bielizny osobistej.
Zaskarżoną decyzją organ pierwszej instancji przyznał zasiłek celowy na dofinansowanie zakupu odzieży, obuwia wiosennego i bielizny osobistej w wysokości [...] zł, z czym nie zgodził się J. K. wnosząc odwołanie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze po otrzymaniu odwołania J. Kaletyna wraz z aktami sprawy pismem z dnia [...] r. zawiadomiło go, że w związku z toczącym się przed Kolegium postępowaniem istnieje możliwość zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. J. K. skorzystał z tej możliwości i w dniu [...] r. zapoznał się z aktami sprawy, a następnie w dniu [...] r. złożył w siedzibie Kolegium wyrażające swoje stanowisko "pismo strony na podstawie art. 10 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego". W piśmie tym oświadczył, że:
- organ pierwszej instancji nie zapewnił mu czynnego udziału w postępowaniu, co potwierdzają zgromadzone dokumenty sprawy,
- w aktach sprawy brak jest adnotacji "o przyczynach odstąpienia od zasady ustalonej w art. 10 § 1 kpa, wymaganej przez § 3 powołanego przepisu",
- protokół aktualizacji wywiadu środowiskowego został sporządzony poza miejscem jego zamieszkania, sugestia organu pierwszej instancji, że odwołanie zostało złożone po terminie, zawarta w piśmie przekazującym odwołanie wraz z aktami sprawy, jest sprzeczna z materiałem dowodowym, w materiałach sprawy nie ma potwierdzenia, że nie odbiera kierowanej do niej korespondencji, co stwierdza się w treści III aktualizacji wywiadu środowiskowego, akta sprawy zawierają także niepotwierdzone za zgodność kserokopie pism.
Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom, których dochód nie przekracza określonego kryterium. Dla osoby samotnie gospodarującej kryterium to wynosi 461 zł. W sytuacji osoby ubiegającej się o zasiłek oprócz spełnienia kryterium dochodowego musi występować co najmniej jeden z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 (np. bezrobocie, niepełnosprawność, bezdomność). Zgodnie z art. 39 w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie całości lub części kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu.
Z akt sprawy wynika, że J. K. pozostaje bez pracy i nie posiada własnego dochodu, a utrzymuje się z zasiłków z pomocy społecznej. Odwołujący się spełnia zatem warunki korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej i pomoc taką otrzymał. Zaskarżoną decyzją organ pierwszej instancji przyznał mu bezzwrotną pomoc w wysokości [...] zł na dofinansowanie zakupu odzieży, obuwia wiosennego i bielizny osobistej.
Odnosząc się do stanowiska odwołującego się, że są to kwoty niewystarczające do zaspokojenia jego niezbędnych potrzeb życiowych, Kolegium podało, że wysokość zasiłku celowego nie została ustalona ustawowo. Wielkość tego świadczenia ustala organ pomocy społecznej po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego, uwzględniając potrzeby strony, a także własne możliwości finansowe, o czym stanowi art. 3 ust. 4 ustawy. Ośrodek pomocy społecznej, biorąc pod uwagę możliwości i zaradność życiową strony oraz swoje własne możliwości organizacyjne, decyduje również, w jakiej formie (rzeczowej lub finansowej) wnioskowana pomoc zostanie udzielona. W rozpatrywanej sprawie organ pomocy społecznej - jak wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - ustalając wysokość udzielonej pomocy wziął pod uwagę zgłoszone przez stronę potrzeby, a także swoje własne możliwości finansowe. Trzeba zauważyć, że powszechny niedobór środków na pomoc społeczną jest faktem ogólnie znanym. Należy zgodzić się z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2006 r., sygn. akt I OSK 97/06, który w podobnej sprawie, badając działanie organu w granicach uznania administracyjnego wskazał, że brak środków finansowych na realizowanie przez organy administracji zadań z zakresu pomocy społecznej był faktem powszechnie znanym, podejmowanym często w prasie, znanym też organom odwoławczym i sądom administracyjnym.
Analogiczna sytuacja ma miejsce w rozpatrywanej sprawie. Położenie finansowe Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. ciągle nie pozwala na uwzględnienie wszystkich potrzeb jego podopiecznych.
Ustalenie wysokości udzielonego zasiłku celowego nie odbyło się zatem z przekroczeniem granic uznania administracyjnego, tym bardziej, że organ pierwszej instancji, w miarę swoich możliwości wspiera J. K. również zasiłkami okresowymi w wysokości [...] zł miesięcznie, nie może on jednak oczekiwać zaspokojenia przez pomoc społeczną wszystkich potrzeb. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej pomoc społeczna ma być wsparciem dla osób w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb. W ocenie Kolegium udzielana stronie pomoc jest znacznym wsparciem w trudnym okresie życia. Wymaga podkreślenia, że pomoc społeczna ma charakter subsydiarny, uzupełniający, a więc niezaspokajający całkowicie potrzeb jej beneficjentów, którzy powinni wykorzystywać własne środki i możliwości (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2006r., sygn. akt IV SA/Wr 760/05). Nieuzasadnione jest zatem żądanie odwołującego się przyznania zasiłku celowego na pokrycie całości kosztów zakupu odzieży i obuwia, w wysokości nie niższej niż [...] zł.
Jak wynika z praktyki orzeczniczej Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. zasiłki w tak znacznych kwotach - jak otrzymywane przez J. K. - sporadycznie przyznaje podopiecznym pomocy społecznej, co spowodowane jest wspomnianymi wyżej ograniczonymi możliwościami finansowymi ośrodków pomocy społecznej.
Wskazane przez odwołującego się uchybienia dotyczą przede wszystkim niemożności zapoznania się przez niego z całością zapisów wywiadu środowiskowego na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego oraz wypowiedzenia się co do zebranych i opisanych w treści wywiadu środowiskowego materiałów. Nie może mieć to jednak wpływu na wynik sprawy. J. K. zapoznał się z całością zgromadzonych w jego sprawie akt w siedzibie Kolegium i nie wniósł nowych twierdzeń mających znaczenie w sprawie ani też nie przedstawił żadnych nowych dowodów mających znaczenie dla ustalenia jego sytuacji, istnienia niezbędnej potrzeby bytowej, wymagającej zaspokojenia środkami pomocy społecznej oraz ustalenia wysokości i formy pomocy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2006 r., op. cit.).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu J. K. zarzucił naruszenie w postępowaniu przepisów art. 7, art. 9, art. 10 § 1 i § 3, art. 68 § 1, art. 73, art. 77 i art. 107 § 3 kpa oraz § 2 ust. 3 i § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego /Dz.U. Nr 77, poz. 672/, które miało istotny wpływ na wynik postępowania i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
Wskazał, że w dniu [...] r. złożył do Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. pisemny wniosek o przyznanie zasiłku celowego na zakup odzieży.
Wniosek uzasadnił pozostawaniem bez pracy nie z własnej woli i nieposiadaniem innych środków utrzymania, to jest spełnieniem warunków określonych w art. 7 pkt 4 i art. 8 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej /Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm./.
Nadto zarzucił, że w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną zostały naruszone przepisy kpa i rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Stwierdził, iż organ pierwszej instancji nie zapewnił mu czynnego udziału w postępowaniu, a przed wydaniem decyzji nie umożliwił wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, przez co naruszył art.10 § 1 kpa. W sprawie nie zachodziły przypadki przewidziane w § 2 powołanego artykułu.
Dodał, że organ pierwszej instancji nie utrwalił w aktach, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w art. 10 § 1 kpa, czego wymaga § 3 tegoż artykułu.
Obowiązkiem organu administracji publicznej, jak podał, wynikającym z art. 9, art. 10 § 1, art. 14 § 1 i art. 73 kpa jest pisemne poinformowanie strony o jej ustawowych prawach: prawie do przeglądania akt sprawy w każdym stadium postępowania oraz prawie do zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, przed wydaniem decyzji, a także o miejscu i czasie realizacji tych praw. Organ jest obowiązany wykonać obowiązki wynikające z art. 10 § 1 i art. 73 kpa bez wezwania przez stronę.
Jak wskazał, protokół aktualizacji wywiadu środowiskowego, datowany na dzień [...] r., został spisany poza lokalem mieszkalnym, bez jego obecności, co stanowi naruszenie § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego i art. 68 § 1 kpa. W jego obecności zostały wyłącznie odnotowane niezbędne potrzeby w zakresie odzieży i obuwia, co potwierdził podpisem, zaś protokołu aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego nie podpisał.
Dlatego wyżej wskazany protokół nie stanowi dowodu w sprawie z powodu niezachowania przez pracownika socjalnego wymogu określonego w § 4 ust. 1 powołanego rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej, polegającego na obowiązku uprzedzenia strony o odpowiedzialności karnej za udzielanie nieprawdziwych informacji.
Podał, że w dniu [...] r. pracownik socjalny odebrał od niego pisemne oświadczenie, znajdujące się w aktach sprawy, w którym na wstępie stwierdził, że nie został uprzedzony o odpowiedzialności karnej za podawanie nieprawdy. Oświadczenie to nie stanowi również dowodu w sprawie, co wynika z art. 75 § 1 kpa.
Podniósł, że protokół aktualizacji wywiadu środowiskowego oraz jego oświadczenie z dnia [...] r. nie mogły stanowić podstawy do wydania decyzji przez organ pierwszej instancji i Samorządowe Kolegium Odwoławcze, gdyż nie posiadają mocy dowodowej.
Dalej stwierdził, iż z protokołem aktualizacji wywiadu środowiskowego oraz oceną sytuacji osoby i wnioskami pracownika socjalnego zapoznał się dopiero w dniu [...] r., w postępowaniu odwoławczym. W związku z czym, w piśmie z dnia [...] r., złożonym w postępowaniu odwoławczym, wypowiedział się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów.
W piśmie tym w szczególności stwierdził, że ocena sytuacji osoby i wnioski pracownika socjalnego, datowane na dzień [...] r., zawierają ustalenia nie wynikające z aktualizacji wywiadu, całkowicie niezgodne z prawdą i materiałem dowodowym znajdującym się w aktach sprawy oraz nie odpowiadają wymogom § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego.
Wskazał, iż po zapoznaniu się z aktami sprawy w postępowaniu odwoławczym nie złożył nowych wniosków dowodowych, ponieważ z powodu naruszenia przez organ pierwszej instancji przepisów postępowania decyzja tego organu podlegała uchyleniu, a sprawa wymagała ponownego rozpatrzenia.
Nie zgodził się też ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że uchybienia organu pierwszej instancji nie miały wpływu na wynik sprawy.
Zarzucił, że wysokość przyznanego zasiłku celowego została ustalona z przekroczeniem granic uznania administracyjnego. Wskazał, iż art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej nie ustala wysokości zasiłku celowego, pozostawiając tę kwestię uznaniu organu samorządu terytorialnego, co wcale nie oznacza dowolności.
Podał, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze, a także organ I instancji, podniosły w uzasadnieniach decyzji, że wysokość przyznanego zasiłku wynika, poza ustaloną w postępowaniu sytuacją materialną, również z możliwości finansowych organu, lecz w jego opinii, takie ogólnikowe stwierdzenie narusza przepisy art. 7 i art. 77 kpa.
Zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 kpa obliguje organ administracji publicznej do wszechstronnego zbadania sprawy, zarówno pod względem faktycznym, jak i prawnym, w celu ustalenia stanu rzeczywistego sprawy.
Zgodnie z powyższą regulacją prawną możliwości płatnicze organu pomocy społecznej powinny jednoznacznie wynikać z ustaleń dokonanych w postępowaniu administracyjnym oraz być przedstawione w uzasadnieniu decyzji. W uzasadnieniach decyzji obu instancji nie zostały wskazane przesłanki przyznania świadczenia w określonej wysokości, czym naruszono art. 107 § 3 kpa.
Dodał, iż co prawda w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołuje się na wyroki NSA i WSA we Wrocławiu, jednak stanowisko organu jest błędne, gdyż orzeczenia sądów administracyjnych nie stanowią źródła prawa i powszechnie obowiązującej wykładni prawa, a wyłącznie rozstrzygają indywidualne sprawy z zakresu administracji publicznej.
Wskazał też, że błędny jest pogląd Kolegium o możliwościach finansowych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W., gdyż budżet Gminy W. przewiduje w 2006r. na pomoc społeczną środki finansowe znacznie wyższe niż w 2005r.
Tak więc, stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze oparło na ustaleniach zawartych w decyzji organu I instancji i obiegowej opinii o braku środków finansowych na pomoc społeczną.
W związku z powyższym skargę uważa za w pełni uzasadnioną.
Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie
z powodów podanych w uzasadnieniu decyzji ostatecznej. Nadto stwierdził, iż stawiane przez J. K. zarzuty nie znajdują potwierdzenia w aktach sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm./ sądy administracyjne powołane zostały do badania legalności decyzji, niektórych postanowień i innych aktów organów administracyjnych. W związku z tym kontrolą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi objęta jest zgodność zaskarżonych aktów administracyjnych z prawem materialnym, a także badanie zgodności tych aktów z przepisami procedury administracyjnej.
Rozpatrując skargę, Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa o jakim mowa wyżej. Skarga zatem nie mogła być uwzględniona.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej /Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm./.
Zgodnie z jej art. 39 ust. 1 i 2 pomoc społeczna może mieć formę zasiłku celowego. Według tego przepisu prawa w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jest to wyliczenie przykładowe, co oznacza, że nie ma ono charakteru zamkniętego. Natomiast kryteria uprawniające do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej zostały ściśle określone w przepisie art. 8 omawianej ustawy. Przepis ten ogranicza dostęp do świadczeń społecznych, wprowadzając tzw. kryterium dochodowe, przy jednoczesnym wystąpieniu jednej z okoliczności wymienionych w art. 7 ustawy, takich jak np. bezrobocie, długotrwała choroba, itd.
W myśl art. 2 ust. 1 tej ustawy pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, w których się znalazły i nie są w stanie ich pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Art. 3 ust. 4 z kolei stanowi, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.
Z art. 4 ustawy zaś wynika, że osoby korzystające ze świadczeń są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej.
Nie budzi wątpliwości, że J. K. jako bezrobotny spełnia ogólne przesłanki warunkujące uzyskanie świadczenia z pomocy społecznej, w związku z czym przyznane zostało mu prawo do zasiłku celowego w kwocie [...] zł.
Jednakże spór w niniejszej sprawie sprowadza się do wysokości przyznanej kwoty, gdyż skarżący uważa, iż jest ona stanowczo za niska i nie zaspokaja w pełni jego potrzeb. Zażądał więc przyznania zasiłku celowego w kwocie nie mniejszej niż [...] zł.
Należy niewątpliwie zwrócić uwagę, że decyzja oparta na przepisie art. 39 ust. 1 ustawy jest decyzją uznaniową. Organ orzekający nie jest w takim przypadku związany normą prawa materialnego z tym, że argumentacja organu co do odmowy lub rozmiaru udzielonej pomocy musi odpowiadać regule art. 7 kpa. W myśl tego przepisu prawa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stanowisko organu orzekającego w tym zakresie powinno znaleźć – stosownie do art. 107 kpa – wyraz w uzasadnieniu decyzji administracyjnej.
Uznaniowy charakter decyzji wydawanych na podstawie omawianego przepisu prawa sprawia, że dokonywana przez sąd administracyjny kontrola owych decyzji jest znacznie ograniczona. Sprowadza się ona zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej. W szczególności sąd kontroluje, czy w toku postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Czy zatem zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia, bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz, czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, to jest, czy nie nosi cech dowolności (por. wyrok NSA sygn. akt SA/Kr 1543/95, Biul. Skarb. 1997/2/29).
Co do zasady, organy rozpoznające niniejszą sprawę, powyższym zadaniom sprostały.
Wbrew twierdzeniom skarżącego, za nietrafny uznać należy zarzut dotyczący naruszenia jego praw, mający polegać na uniemożliwieniu mu udziału w postępowaniu administracyjnym. Zauważyć należy, że przeprowadzone w sprawie postępowanie ograniczyło się w zasadzie do sporządzenia przez organ pomocy społecznej aktualizacji wywiadu środowiskowego o sytuacji życiowej skarżącego. Przeprowadzenie aktualizacji wywiadu odbyło się w dniu [...] r. Skarżący złożył swój podpis na formularzu wywiadu w rubryce "potrzeby i oczekiwania osoby/rodziny zgłoszone podczas przeprowadzania wywiadu". Niemniej jednak postawił zarzut wadliwości tej czynności z uwagi na brak jego podpisu pod całością sporządzonego wywiadu i dokonaniem jej poza jego mieszkaniem. Tymczasem charakter dokonanych zapisów, w opinii Sądu, pozwalał na ich sporządzenie w takiej formie.
Nadto Sąd wskazuje, że postępowanie zostało wszczęte na skutek złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie zasiłku celowego i nie ma dowodów na to, że podejmowane czynności procesowe odbywały się bez wiedzy i możności udziału w nich skarżącego. Nie było w tej sytuacji podstaw do przyjęcia naruszenia przez organy art. 10 § 1 kpa.
Zresztą dodać trzeba, iż Sąd spostrzegł, że w wyżej wskazanej aktualizacji wywiadu środowiskowego w rubryce III "ocena sytuacji osoby/rodziny, wnioski pracownika socjalnego" odnotowano, że J. K. w piśmie z dnia [...] r. oświadczył, iż pracowników socjalnych wpuści do swego mieszkania wyłącznie w obecności funkcjonariuszy Policji. Jednakże w umówionym dniu, tj. [...] r. nie otworzył mieszkania pracownikom socjalnym przybyłym w ich asyście. Zostali oni wpuszczeni przez J. K. do mieszkania dopiero w dniu [...] r., za uprzednim zawiadomieniem i bez obecności wyżej wymienionych funkcjonariuszy.
W trakcie przeprowadzanych czynności pracownicy socjalni stwierdzili, iż zachowanie skarżącego miało na celu ich przeegzaminowanie, a nie współpracę w rozwiązaniu jego trudnej sytuacji życiowej.
Na marginesie Sąd wskazuje, że przecież art. 4 ustawy o pomocy społecznej wyraźnie mówi o obowiązku współdziałania osoby korzystającej ze świadczenia w rozwiązywaniu jej trudnej sytuacji życiowej, o czym skarżący, korzystający już wcześniej ze świadczeń z pomocy społecznej, musiał wiedzieć.
Rozpatrując niniejszą sprawę trzeba mieć na względzie, że osoby i rodziny powinny przezwyciężać trudne sytuacje życiowe wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Dopiero niemożność pokonania w ten sposób trudnych sytuacji życiowych stanowi przesłankę włączania się instytucji państwa. Pomoc społeczna ma zatem charakter uzupełniający. Zakres tej pomocy uzależniony jest przy tym od możliwości organu administracyjnego, które zdaniem Sądu w niniejszej sprawie zostały odpowiednio wykazane i osobistej aktywności zainteresowanego.
Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że decyzje organów obydwu instancji są zasadne, a zatem skarga nie może być uwzględniona. Tym bardziej, że J. K. otrzymał zasiłek celowy w kwocie [...] zł, której wysokość należycie została uzasadniona przez organy pomocy społecznej.
Skarga zatem jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 151 wyżej powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.