IV SA/Wr 75/19

IV SA/Wr 75/19 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2019-05-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-02-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Lidia Serwiniowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Sygn. powiązane
III OSK 1695/21 - Wyrok NSA z 2022-12-20
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.) Protokolant: referent Krzysztof Erbel po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi B.S. na decyzję Rektora A we W. z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2016/2017 oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 24 kwietnia 2017 r. B. S. (dalej: strona, skarżący) zwrócił się do Kierownika Studiów Doktoranckich Wydziału B A we W. o przyznanie stypendium
doktoranckiego na podstawie art. 200 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm., dalej: Prawo o szkolnictwie wyższym) ze względu na uzyskanie bardzo dobrych wyników w postępowaniu rekrutacyjnym.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] Rektor A we W. (dalej: Rektor, organ) nie wyraził zgody na przyznanie skarżącemu stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2016/2017 z uwagi na brak środków na ten cel.
Następnie decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] Rektor
utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w sprawie niewyrażenia zgody na przyznanie stypendium doktoranckiego. Organ ponownie powołał się na brak środków finansowych na ten cel oraz stwierdził, że art. 200 Prawa o szkolnictwie wyższym nie nakłada na uczelnię obowiązku wypłaty stypendium doktoranckiego za dobre wyniki przy rekrutacji w roku akademickim 2016/2017. Organ wskazał również, że planowany wynik finansowy uczelni w 2016 r. wynikał w dużej mierze ze sprzedaży budynku [...], a środki uzyskane z tego tytułu zostały przeznaczone na cele inwestycyjne związane z modernizacją budynku [...] (uchwała Senatu uczelni).
Wyrokiem z dnia 21 grudnia 2017 r. sygn. akt IV SA/Wr 604/17 Wojewódzki
Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że art. 200 Prawa o szkolnictwie wyższym nie stanowi podstawy prawnej takiego rozstrzygnięcia, jakie zawiera
decyzja organu, tj. "nie wyrażam zgody na przyznanie". Ponadto Sąd uznał, że
decyzja nie została należycie uzasadniona, przez co narusza art. 107 § 3 k.p.a.
w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, organ winien wyjaśnić powody odmowy, przedstawiając, jakimi środkami dysponował w chwili złożenia wniosku i na co środki te były przeznaczone.
Ponownie rozpoznając wniosek skarżącego, decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] Rektor odmówił stronie przyznania stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2016/2017. Organ podkreślił, że decyzja o przyznaniu stypendium doktoranckiego jest decyzją uznaniową, przy czym żaden przepis ustawy nie zawiera normy prawnej nakazującej Rektorowi wydanie decyzji o przyznaniu stypendium, a uczelni jego wypłatę, nawet jeśli doktorant spełnił warunki ustawowe. Wyrazem autonomii uczelni jest upoważnienie dla Rektora do ustalenia szczegółowego regulaminu, określającego kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej, który miałby zastosowanie do doktorantów. Rektor takiego zarządzenia nie wydał i było to działanie celowe. Skoro Senat uczelni w uchwalonym planie finansowo-rzeczowym nie przewidział środków na wypłatę stypendiów doktoranckich, to Rektor nie miał pozytywnej przesłanki do szczegółowego uregulowania kwestii przyznawania stypendiów doktoranckich w roku akademickim 2016/2017. Organ podał też wysokość przychodów, kosztów i wynik finansowy w planach rzeczowo-finansowych na 2016 r. i 2017 r. oraz w ich korektach, a także wyjaśnił, że wynik finansowy, po korekcie planu rzeczowo-finansowego za 2016 r., wzrósł o 4.174,8 tys. zł z uwagi na sprzedaż [...] (przychód 3.900 tys. zł), a środki ze sprzedaży zostały przeznaczone na cele inwestycyjne uczelni. Ponadto utworzono rezerwę w wyniku finansowym w wysokości minus 576 tys. zł z tytułu nieodpłatnego zbycia udziałów uczelni w Spółce C Sp. z o. o. oraz otrzymano w grudniu 2016 r. dotację na działalność dydaktyczną w wysokości 850,8 tys. zł. Łącznie planowany wynik finansowy wyniósł 1.528,8 tys. zł. Natomiast koszty wypłaty stypendiów przekroczyłyby 2.000 tys. zł rocznie. Rektor podkreślił, że odmowa przyznania stypendium wynika z braku środków przeznaczonych na ten cel. W latach 2005-2008 uczelnia wygasiła wypłatę stypendiów doktoranckich, tak jak pozostałe uczelnie. Dopiero, począwszy od roku akademickiego 2017/2018 uczelnia została zobowiązana do wypłaty stypendiów doktoranckich dla co najmniej 50 % doktorantów stacjonarnych.
Wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Wr 246/18 Wojewódzki
Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że zarówno organ orzekający w sprawie, jak i tutejszy Sąd związane są wskazaniami przedstawionymi w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 grudnia 2017 r. sygn. akt IV SA/Wr 604/17. W ocenie Sądu, organ nie zrealizował powyższych wskazań, ponieważ w uzasadnieniu decyzji nie przedstawił jakimi środkami dysponował w chwili złożenia wniosku przez skarżącego i na co środki te były przeznaczone. Ponadto, zdaniem Sądu, organ wyjaśnił przeznaczenie jedynie wybranej kwoty, posługując
się przy tym różnymi kategoriami ekonomicznymi (wynik finansowy, przychód ze sprzedaży nieruchomości) oraz powołując się na utworzenie rezerwy ze znakiem
minus, co mogło wskazywać na rozwiązanie rezerwy niewykorzystanej w latach ubiegłych i pozyskanie w ten sposób dodatkowych środków finansowych. Dodatkowo organ powołał się na otrzymanie dotacji na działalność dydaktyczną w grudniu 2016
r., co także świadczyło o pozyskaniu dodatkowych środków finansowych. Sąd uznał również, że decyzja nie została należycie uzasadniona, co narusza art. 107 § 3 oraz art. 7 i 77 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponownie rozpoznając wniosek skarżącego, decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] Rektor odmówił skarżącemu przyznania stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2016/2017.
W szczegółowym uzasadnieniu decyzji organ wskazał w pierwszej kolejności na uznaniowy charakter decyzji z uwagi na treść art. 200 Prawa o szkolnictwie wyższym i § 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 13 kwietnia 2016 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz. U. z 2016 r. poz. 558, dalej: rozporządzenie w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich). Organ podkreślił, że granice tego uznania wyznacza nie tylko to, czy doktorant spełnia kryteria merytoryczne do uzyskania stypendium, ale także polityka finansowa uczelni. Zaznaczył, że w stanie prawnym obowiązującym na dzień złożenia przez stronę wniosku o przyznanie stypendium żaden przepis ustawy nie zawierał normy prawnej nakazującej Rektorowi wydanie decyzji o przyznaniu stypendium, nawet jeśli doktorant spełnił warunki ustawowe. Wskazał, że wyrazem autonomii uczelni jest upoważnienie dla Rektora do ustalenia szczegółowego regulaminu, określającego kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej, który miałby zastosowanie do doktorantów. W rozpoznawanej sprawie Rektor takiego zarządzenia nie wydał. Skoro więc Senat nie przewidział w uchwalonym planie rzeczowo-finansowym środków na wypłatę stypendiów doktoranckich w oparciu o uchwały: z dnia 23 czerwca 2016 r. nr [...] oraz z dnia 22 czerwca 2017 r. nr [...], to Rektor nie miał pozytywnej przesłanki do szczegółowego uregulowania kwestii przyznawania stypendiów doktoranckich w roku akademickim 2016/2017.
W dalszej kolejności Rektor przedstawił szczegółowo wysokość przychodów, kosztów i wynik finansowy w planach rzeczowo-finansowych na 2016 r. i 2017 r. oraz w ich korektach. Wskazał, że plan rzeczowo-finansowy na 2017 r. zakładał przychody w wysokości 143.820,7 tys. zł, koszty w wysokości 143.788,8 tys. zł, a wynik finansowy w wysokości 31,9 tys. zł (po korektach: przychody 145.415,7 tys. zł, koszty 144.114,2 tys. zł, a wynik finansowy 1.301,5 tys. zł). Natomiast plan rzeczowo-finansowy na 2016 r. zakładał przychody w wysokości 142.392,9 tys. zł, koszty w wysokości 141.138,9 tys. zł, a wynik finansowy w wysokości 1.254,0 tys. zł (po korektach: przychody 147.239,1 tys. zł, koszty 141.810,3 tys. zł, a wynik finansowy 5.428, 8 tys. zł). Rektor wyjaśnił, że wynik finansowy po korekcie planu rzeczowo-finansowego za rok 2016 r. wzrósł o 4.174,8 tys. zł z powodu sprzedaży [...] (przychód 3.900 tys. zł), a środki ze sprzedaży zostały przeznaczone na cele inwestycyjne uczelni, ponadto utworzono rezerwę w wyniku finansowym w wysokości 576,0 tys. zł z tytułu nieodpłatnego zbycia udziałów uczelni w Spółce C Sp. z o.o., a także w grudniu 2016 r. uczelnia otrzymała dotację na działalność dydaktyczną w wysokości 850,8 tys. zł. Łącznie planowany wynik finansowy wyniósł 1.528,8 tys. zł. Natomiast koszty wypłaty stypendiów przekroczyłyby 2.000 tys. zł rocznie. Odmowa przyznania skarżącemu stypendium wynika zatem z braku środków przeznaczonych na ten cel. Organ podkreślił, że w latach 2005-2008 uczelnia wygasiła wypłatę stypendiów doktoranckich i dopiero od roku akademickiego 2017/2018 została zobowiązana do wypłaty stypendiów doktoranckich dla co najmniej 50 % doktorantów stacjonarnych.
W ocenie organu, nie ma przy tym znaczenia, jakimi środkami dysponuje uczelnia w konkretnym dniu, gdyż stypendium wypłacane jest w dłuższym (najczęściej rocznym) okresie, w związku z czym nie może opierać się wyłącznie o stan środków z danego dnia, przeczyłoby to bowiem podstawowym zasadom ostrożności. Ponadto organ nie ma możliwości wykazania, jakimi środkami dysponuje na dany dzień roku. Rektor podkreślił, że ewidencja organu prowadzona jest według metody Memoriału a nie Kasy, a zatem organ zobowiązany jest do sporządzania sprawozdania finansowego na koniec roku obrotowego.
Rektor wyjaśnił, że otrzymana przez uczelnię w grudniu 2016 r. kwota dotacji w wysokości 850,8 tys. zł, stanowiła 0,0057 przychodów uczelni i nie miała znaczenia dla jej sytuacji finansowej. Ponadto, zgodnie z pismem MNISW, nie była uwzględniana w podstawie naliczania dotacji na 2017 r. Organ wskazał również, że określa kwotę przysługujących stypendiów nie dla jednego doktoranta, lecz dla wszystkich, w związku z czym do wypłaty pozostaje iloczyn wielkości stypendium przysługującego jednemu doktorantowi przez liczbę doktorantów uprawnionych do ich otrzymywania.
W dalszej części uzasadnienia przedstawiono sytuację finansową uczelni na przestrzeni ostatnich lat, wynikającą ze zmiany w sposobie finansowania uczelni publicznych wprowadzonej w 2016 r., a polegającej na zmianie algorytmu przyznawania dotacji podstawowej dla uczelni publicznych, z której mogą być finansowane stypendia doktoranckie oraz ze zmiany w przepisach w sprawie przyznawania kategorii naukowej jednostkom naukowym (Dz. U. z dnia 27 grudnia 2016 r., poz. 2154). Rektor podkreślił, że zgodnie ze zmianą w algorytmie przyznawania dotacji podstawowej, z której mogą być finansowane stypendia, obniżenie kategorii naukowej wpływa bezpośrednio na wysokość przyznawanej dotacji, a w przypadku tut. uczelni spadek ten to kolejne kilka milionów złotych (w najbardziej pesymistycznym wariancie dotacja z 91,1 mln zł w 2016 r. spadnie do 67,6 mln zł), o których to konsekwencjach Rektor wiedział już w dniu złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie stypendium.
Organ wskazał, że na koniec 2016 r. stan środków finansowych uczelni wynosił 47,2 mln zł. Rektor zaznaczył, że uczelnia w tym okresie nie dysponowała nadwyżką środków finansowych, które można byłoby przeznaczyć na realizację wypłat z tytułu stypendiów doktoranckich (wymagałoby to dysponowaniem nadwyżki wyłącznie na ten cel w wysokości ponad 2 mln zł rocznie). Podejmowanie decyzji w sprawie uruchamiania wypłaty stypendiów doktoranckich byłoby w tej sytuacji zagrożone ryzykiem braku zrównoważenia wpływów z wydatkami w budżecie uczelni. Organ podniósł również, że w 2016 r. spadły koszty wynagrodzeń w porównaniu do planu na 2016 r. o 3,1 mln zł, co miało zasadniczy wpływ na spadek kosztów ogółem w porównaniu do planu o 2,7 mln zł, a tym samym przełożyło się na osiągnięty wynik finansowy. Ponadto, w związku ze znacznym spadkiem zatrudnienia w grupie nauczycieli akademickich w 2016 r., władze uczelni rozpoczęły od tego roku realizację programu "[...]", tj. programu oszczędności z tytułu spadku wynagrodzeń sukcesywnie przeznaczanych na zatrudnianie nowych pracowników. Rektor wskazał, że w 2016 r. uczelnia uzyskała większe o 3,7 mln zł przychody - w porównaniu do planowanych - z tytułu studiów podyplomowych i czesnego studentów zagranicznych. Dodatkowo organ poinformował, że uczelnia jest w trakcie realizacji przedsięwzięć modernizacyjno-inwestycyjnych, gdzie wkład własny uczelni wynosi ponad 6,3 mln zł. Organ przedstawił również skrupulatne zestawienie przeznaczenia wyniku finansowego uczelni za 2016 r. (z którego wynika brak środków finansowych w wysokości - 0,4 mln zł) oraz za 2017 r. (brak środków w kwocie - 3,2 mln zł).
W konsekwencji Rektor stwierdził, że nie było możliwe - wobec braku środków finansowych - przyznanie stypendium doktoranckiego dla doktorantów, którzy zostali przyjęci na studia doktoranckie w roku akademickim 2016/2017 (w ilości 50 osób), gdyż uczelnia musiałaby dysponować kwotą 735 tys. zł (brak środków na ten cel przedstawiono w zestawieniu stanowiącym załączniki 26 i 27 akt administracyjnych).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, zarzucając naruszenie:
1) przepisów prawa procesowego, tj.: art. 7 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie w rozstrzygnięciu sprawy interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., co doprowadziło do niezebrania w sprawie wystarczającego materiału dowodowego, który uzasadniałby wniosek o braku środków finansowych na wypłatę stypendium doktoranckiego, dokonania nieprawidłowych i zbyt ogólnych ustaleń faktycznych odnośnie braku środków finansowych oraz lakonicznego uzasadnienia decyzji, a także art. 10 k.p.a. przez brak wezwania strony do zapoznania się z zebranymi dowodami oraz umożliwienia jej wypowiedzenia się odnośnie zgromadzonego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji;
2) przepisów prawa materialnego, tj.: art. 200 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym przez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że wypłata stypendium doktoranckiego zależy od uznaniowej decyzji Rektora, art. 200 ust. 1 w zw. z art. 200 ust. 5 Prawa o szkolnictwie wyższym przez ich nieprawidłową wykładnię, polegającą na przyjęciu, że prawo do stypendium doktoranckiego uzależnione jest od posiadania przez uczelnię środków finansowych na ten cel, podczas gdy uczelnia może finansować stypendia doktoranckie ze wszystkich swoich przychodów oraz art. 200 ust. 3 Prawa o szkolnictwie wyższym przez uznanie, że wystarczającą przesłanką do podjęcia przez Rektora negatywnej decyzji było nieujęcie tego wydatku w planie rzeczowo-finansowym uczelni, przez co Senat uczelni odebrał kompetencje Rektorowi w zakresie możliwości przyznania stypendium, a także przekroczenia kompetencji Doktoranckiej Komisji Stypendialnej, która została powołana do merytorycznego opiniowania wniosków, nie zaś do decydowania o przyznaniu stypendiów przez współdecydowanie o rozdysponowaniu środków finansowych uczelni.
W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że wszystkie uniwersytety w Polsce przyznawały w roku akademickim 2016/2017 stypendia doktoranckie swoim doktorantom. Podkreśliła, że stypendium doktoranckie stanowi swoistego rodzaju wynagrodzenie za wykonywanie czynności na rzecz uczelni i zachęca doktorantów m.in. do lepszego przygotowania zajęć dydaktycznych, co przekłada się na podwyższenie jakości nauczania na uniwersytetach. Strona uznała, że stwierdzenie przez organ (na str. 15 decyzji), że wypłata stypendium spowodowałaby obciążenie finansów uczelni kwotą 735 tys. zł, jest celowym wprowadzeniem Sądu w błąd. Skarżący zaznaczył, że tylko on ubiega się o stypendium, dlatego błędne jest zastosowanie mnożnika "w ilości 50 x 1.470 zł x 10 miesięcy". Jego zdaniem, kwoty wymienione w uzasadnieniu powinny być określone "w złotówkach, a nie w tysiącach, bądź milionach złotych". W ocenie skarżącego, wskazanie w treści decyzji, że wypłata 17 tys. zł stypendium doktoranckiego stwarzałaby ryzyko braku zrównoważania wpływów z wydatkami w budżecie uczelni, potwierdza wyłącznie "fakt uznaniowości" decyzji, w sytuacji bowiem, gdy uczelnia w 2016 r. osiągnęła zysk netto ponad 10 mln zł, kwota 17 tys. zł jest całkowicie nieistotna. Strona podniosła również, że organ - wbrew argumentacji zawartej na str. 10 decyzji - ma możliwość wskazania, jakimi środkami dysponuje na dany dzień roku. Zweryfikowanie wartości składników majątku na każdy dzień roku umożliwiają - jej zdaniem - prowadzone przez uczelnię księgi rachunkowe oraz bankowość elektroniczna, która pozwala na sprawdzenie salda rachunków bankowych na dany dzień. Końcowo strona wskazała, że zgodnie z art. 98 Prawa o szkolnictwie wyższym uczelnia może finansować stypendia ze wszystkich swoich przychodów, a zatem argumentacja organu dotycząca braku środków finansowych powinna ewentualnie odnosić się do całości przychodów, czyli wartości znacznie większej, aniżeli środki pieniężne, czy finansowe.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Stosownie do art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji, dokonana według wskazanych wyżej kryteriów, doprowadziła Sąd do wniosku, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy Prawa o szkolnictwie wyższym. Zgodnie z art. 207 ust. 1 i 2 tej ustawy do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 oraz art. 196 ust. 3, decyzji podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego (ust. 1). Decyzje wydawane przez rektora w pierwszej instancji są ostateczne. W takim przypadku stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (ust. 2). Odpowiednie stosowanie oznacza, że pewne regulacje znajdą zastosowanie wprost, inne z pewnymi modyfikacjami, natomiast jeszcze inne - z uwagi na specyfikę podmiotu jakim jest uczelnia publiczna - nie będą miały zastosowania. Zauważyć bowiem należy, że organ uczelni pełni funkcję organu administracji publicznej w ściśle określonym zakresie spraw wyznaczonych w art. 207 ust. 1 wymienionej powyżej ustawy.
Stosownie do art. 200 ust. 3 Prawa o szkolnictwie wyższym uczestnik stacjonarnych studiów doktoranckich może otrzymywać stypendium doktoranckie, na podstawie decyzji rektora o przyznaniu stypendium doktoranckiego, okresie jego pobierania oraz wysokości. W myśl natomiast § 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich stypendium doktoranckie na pierwszym roku studiów doktoranckich może być przyznane doktorantowi, który osiągnął bardzo dobre wyniki w postępowaniu rekrutacyjnym, natomiast stypendium na drugim i kolejnych latach studiów może być przyznane doktorantowi, który terminowo realizuje program studiów doktoranckich i wykazuje się zaangażowaniem w prowadzeniu zajęć dydaktycznych lub badawczych w ramach praktyk zawodowych albo zaangażowaniem w realizację badań naukowych prowadzonych przez jednostkę organizacyjną uczelni.
Nie ulega wątpliwości, że decyzja, o jakiej mowa w cytowanych powyżej przepisach, jest decyzją uznaniową. Wskazuje na to wyrażenie "może" użyte w tekście prawnym. Oznacza ono, że organ orzekający na podstawie takiego przepisu nie jest związany sposobem załatwienia sprawy, ma wybór jednej z możliwości prawnych (przyznanie, odmowa przyznania). Sądowa kontrola legalności decyzji uznaniowych nie może obejmować samego uznania; powinna dotyczyć w szczególności tego, czy wybór, o jakim mowa, został należycie umotywowany. Istotą decyzji uznaniowej jest pozostawienie organowi swobody wyboru określonego rozwiązania w ramach tzw. luzu decyzyjnego, z zastrzeżeniem, że wybór ten powinien być odpowiednio uzasadniony. Z uzasadnienia wyboru jednego z rozwiązań wynikać powinno, dlaczego organ zdecydował się na zajęcie określonego stanowiska, w szczególności w sytuacji, w której przyjmuje się rozwiązanie negatywne dla strony. Decyzje odmowne dla wnioskodawcy powinny być przekonująco i jasno uzasadnione zarówno co do faktów, jak i co do prawa, w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały wszechstronnie rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.
Podkreślić w tym miejscu należy, że sprawa odmowy przyznania stypendium doktoranckiego skarżącemu była już dwukrotnie przedmiotem rozpoznania przez tutejszy Sąd, który wyrokiem z dnia 21 grudnia 2017 r. sygn. akt IV SA/Wr 604/17 uchylił poprzednio wydane w sprawie decyzje, a następnie wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Wr 246/18 uchylił decyzję wydaną po ponownym rozpoznaniu sprawy przez Rektora. W uzasadnieniu tego ostatniego wyroku Sąd stwierdził, że organ nie zrealizował wskazań zawartych w wyroku z dnia 21 grudnia 2017 r., ponieważ nie przedstawił w uzasadnieniu decyzji, jakimi środkami finansowymi dysponował w chwili złożenia wniosku przez skarżącego i na co środki te były przeznaczone. Ponadto Sąd uznał, że decyzja nie została należycie uzasadniona, co narusza art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 7 i 77 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy,
których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Tak więc organ orzekający w sprawie, jak i tutejszy Sąd obecnie rozpatrujący skargę strony, związane są wskazaniami przedstawionymi w uzasadnieniu wyroku z dnia 30 sierpnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Wr 246/18.
W ocenie Sądu, organ rozpatrujący ponownie niniejszą sprawę zrealizował powyższe wskazania, uzasadniając w sposób wyczerpujący, że powodem odmowy przyznania stypendium doktoranckiego skarżącemu w roku akademickim 2016/2017 był brak środków finansowych uczelni przeznaczonych na ten cel. W uzasadnieniu zaskarżonej obecnie decyzji z dnia 7 grudnia 2018 r. Rektor w sposób szczegółowy wykazał, jakimi środkami finansowymi dysponował w roku akademickim 2016/2017 i na co środki te były przeznaczone. Jednocześnie wyjaśnił w sposób przekonujący, że organ nie ma możliwości wskazania na konkretny dzień roku (w rozpatrywanej sprawie na dzień 24 kwietnia 2017 r., tj. dzień złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego) dokładnej kwoty, którą dysponuje uczelnia na realizację wypłat z tytułu stypendiów doktoranckich, gdyż dopiero na podstawie sprawozdania finansowego sporządzonego na koniec roku obrotowego, tj. na dzień 31 grudnia danego roku, jest w stanie określić w sposób pewny (a nie szacunkowy), czy w budżecie uczelni pozostaje nadwyżka środków finansowych. W aktach sprawy znajduje się też opracowana przez organ tabela przeznaczenia środków finansowych pozostałych na kontach bankowych na dzień 31 grudnia 2016 r. (załącznik 24 akt administracyjnych) oraz na dzień 31 grudnia 2017 r. (załącznik 25 akt). Co istotne, w niniejszej sprawie informacje o sytuacji finansowej uczelni, wynikające ze sporządzonych sprawozdań finansowych, zostały pozytywnie ocenione przez niezależnego biegłego rewidenta oraz przyjęte przez Senat uczelni oraz Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, a także przez Urząd Skarbowy.
Wskazać należy, że w treści decyzji organ wskazał wysokość środków finansowych uczelni na koniec 2016 r. w kwocie 47,2 mln zł oraz ich przeznaczenie (zadania, na które przeznaczono ww. środki w 2016 r. przedstawiono w tabeli stanowiącej załącznik 24 akt administracyjnych, natomiast przeznaczenie środków w 2017 r. - załącznik 25). Rektor wyjaśnił również, że w 2016 r. spadły koszty wynagrodzeń w porównaniu do planu na 2016 r. o 3,1 mln zł, co miało zasadniczy wpływ na spadek kosztów ogółem w porównaniu do planu o 2,7 mln zł, a tym samym przełożyło się na osiągnięty wynik finansowy. Ponadto podkreślił, że w związku ze znacznym spadkiem zatrudnienia w grupie nauczycieli akademickich w 2016 r., władze uczelni rozpoczęły od 2016 r. realizację programu "[...]", który zakładał oszczędności z tytułu spadku wynagrodzeń, przeznaczane na zatrudnianie nowych pracowników. Organ wskazał, że w 2016 r. uczelnia uzyskała większe o 3,7 mln zł przychody (w porównaniu do planowanych) z tytułu studiów podyplomowych i czesnego studentów zagranicznych. Rektor nadmienił również, że uczelnia jest w trakcie realizacji przedsięwzięć modernizacyjno-inwestycyjnych, w które zaangażowanych jest ponad 6,3 mln zł jako wkład własny uczelni.
Wyjaśniając poruszoną w uzasadnieniu wyroku z dnia 30 sierpnia 2018 r. kwestię otrzymanej przez uczelnię kwoty dotacji na działalność dydaktyczną w grudniu 2016 r., Rektor stwierdził, że kwota ta (850,8 tys. zł) stanowiła jedynie 0,0057 przychodów uczelni, a zatem nie miała znaczenia dla jej sytuacji finansowej, a ponadto - zgodnie z pismem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 12 grudnia 2016 r. (załącznik 28 akt administracyjnych) - nie była uwzględniana w podstawie naliczania dotacji na 2017 r. Odnosząc się natomiast do zawartego w ww. wyroku stwierdzenia, zgodnie z którym w treści decyzji z dnia [...] lutego 2018 r. organ powołał się na utworzenie rezerwy ze znakiem minus, co może wskazywać na rozwiązanie rezerwy niewykorzystanej w latach ubiegłych i pozyskanie w ten sposób dodatkowych środków finansowych, Rektor wytłumaczył, że określenie na str. 6 uzasadnienia decyzji: "utworzenie rezerwy w wyniku finansowym w wysokości minus 576,0 tys. zł", należy traktować jako oczywistą omyłkę organu, a prawidłowe sformułowanie powinno brzmieć: "utworzenie rezerwy w wyniku finansowym w wysokości 576,0 tys. zł z tytułu nieodpłatnego zbycia udziałów uczelni w spółce C Sp. z o.o.". Ponadto, w świetlne przedstawionego w uzasadnieniu decyzji z dnia 7 grudnia 2018 r. szczegółowego zestawienia przeznaczenia wyniku finansowego uczelni za 2016 r. i za 2017 r., z których wynika brak środków finansowych w wysokości odpowiednio: - 0,4 mln zł za 2016 r. oraz - 3,2 mln zł za 2017 r., trudno - zdaniem Sądu - oczekiwać od Rektora udokumentowania okoliczności "czerpania" w roku akademickim 2016/2017 z niewykorzystanych w latach ubiegłych rezerw, które stanowić by mogły dodatkowe środki finansowe przeznaczone na wypłatę stypendium doktoranckiego w chwili złożenia wniosku przez skarżącego.
Wskazać w tym miejscu ponownie należy, że informacje o sytuacji finansowej uczelni nie zostały w żadnym zakresie zakwestionowane przez biegłego rewidenta, ani przez Senat uczelni, czy Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Nie jest zatem rolą tutejszego Sądu kontrola przesunięć budżetowych na koncie uczelni, wynikająca z ewentualnych oszczędności poczynionych w latach ubiegłych, a jedynie kontrola sposobu umotywowania przez organ w treści decyzji uznaniowej okoliczności braku środków na wypłatę skarżącemu stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2016/1017.
W konsekwencji za nieuzasadnione Sąd uznał zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. art. 7 k.p.a., a także art. 77 § 1 oraz 107 § 3 k.p.a. Nie znajduje również potwierdzenia w aktach sprawy zarzut naruszenia art. 10 k.p.a., gdyż - wbrew twierdzeniom skarżącego - miał on możliwość zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i z możliwości tej skorzystał przeglądając w dniu 21 czerwca 2017 r. akta sprawy.
Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego zastosowania przez organ w treści rozstrzygnięcia błędnego mnożnika "w ilości 50 x 1.470 zł x 10 miesięcy", stwierdzić należy, że określając kwotę przysługującego jednemu doktorantowi stypendium w danym roku akademickim, organ musiał wziąć pod uwagę wszystkich przyjętych w tym roku doktorantów uprawnionych do otrzymania stypendium, których - jak wynika z akt niniejszej sprawy - było pięćdziesięciu. Wyliczona w ten sposób kwota stypendiów dla doktorantów w roku akademickim 2016/2017 stanowiła zatem iloczyn wielkości stypendium przysługującego jednemu doktorantowi (minimum 1.470 zł) przez liczbę doktorantów uprawnionych do ich otrzymania.
Za nieznajdujący uzasadnienia, a wręcz niezrozumiały - wobec wysokości środków finansowych, jakimi dysponuje uczelnia w danym roku obrotowym - uznać należy zarzut dotyczący określenia przez organ w treści rozstrzygnięcia kwot "w tysiącach, bądź milionach złotych", zamiast w złotówkach.
Za nieuzasadniony Sąd uznał również zarzut skargi odnoszący się do przekroczenia przez Senat i Doktorancką Komisję Stypendialną kompetencji do decydowania o przyznaniu stypendiów. Nie ulega bowiem wątpliwości, że to Rektor - jako kierownik jednostki sektora finansów publicznych - podejmuje ostatecznie decyzje w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego i odpowiada za całość gospodarki finansowej uczelni.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę w całości.