IV SA/Wr 739/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2023-04-18
NSAAdministracyjneWysokawsa
bezrobociestatus bezrobotnegorynek pracyurząd pracyspółka prawa handlowegozarząd spółkilikwidatorgotowość do podjęcia zatrudnieniaKodeks spółek handlowychUstawa o promocji zatrudnienia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania statusu bezrobotnego osobie pełniącej funkcję członka zarządu i likwidatora spółki.

Skarżący Z. P. domagał się przyznania statusu bezrobotnego, twierdząc, że nie pobiera wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji członka zarządu i likwidatora spółki E. sp. z o.o. Organy administracji odmówiły przyznania statusu, uznając, że pełnienie tych funkcji wyklucza gotowość do podjęcia zatrudnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu podzielił stanowisko organów, podkreślając, że sama funkcja w zarządzie lub jako likwidator spółki prawa handlowego, nawet nieodpłatna, stanowi przeszkodę w uznaniu gotowości do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania skarżącemu Z. P. statusu osoby bezrobotnej. Skarżący zgłosił się do Powiatowego Urzędu Pracy, oświadczając, że pełni funkcję członka zarządu i likwidatora spółki E. sp. z o.o., z której tytułu nie pobiera wynagrodzenia. Organy administracji, zarówno Starosta Oławski, jak i Wojewoda Dolnośląski, odmówiły przyznania statusu bezrobotnego, powołując się na art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Kluczowe było stanowisko, że pełnienie funkcji członka zarządu lub likwidatora spółki prawa handlowego, nawet nieodpłatne, wyklucza spełnienie przesłanki "gotowości do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy". Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, rozpoznając skargę, podzielił stanowisko organów. Sąd podkreślił, że ustawa nie definiuje pojęcia "gotowości do podjęcia zatrudnienia", ale orzecznictwo jednolicie przyjmuje, że oznacza ono nie tylko subiektywną chęć, ale także obiektywną możliwość podjęcia pracy i brak przeszkód. Pełnienie funkcji w zarządzie spółki lub jako likwidator jest traktowane jako obiektywna przeszkoda, nawet jeśli nie wiąże się z pobieraniem wynagrodzenia. Sąd zaznaczył, że domniemanie braku gotowości do podjęcia zatrudnienia przez likwidatora może być obalone jedynie przez złożenie rezygnacji z funkcji. Organy nie mają obowiązku szczegółowego badania zakresu obowiązków likwidatora ani jego dyspozycyjności. Spółka skarżącego nadal figurowała w Krajowym Rejestrze Sądowym, co potwierdzało aktywność podmiotu i ciągłe obowiązki likwidatora. Sąd uznał, że zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych i materialnych są bezzasadne, a zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, w związku z czym skargę oddalono.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, pełnienie funkcji członka zarządu lub likwidatora spółki prawa handlowego, nawet nieodpłatne, wyklucza spełnienie przesłanki gotowości do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, co stanowi przeszkodę w uzyskaniu statusu bezrobotnego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że sama funkcja w zarządzie lub jako likwidator spółki prawa handlowego stanowi obiektywną przeszkodę w podjęciu zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Orzecznictwo jednolicie przyjmuje, że gotowość do podjęcia zatrudnienia wymaga nie tylko subiektywnej chęci, ale także obiektywnego braku przeszkód. Pełnienie tych funkcji, nawet bez wynagrodzenia, wiąże się z obowiązkami, które uniemożliwiają pełną dyspozycyjność wymaganą od osoby bezrobotnej. Domniemanie braku gotowości może być obalone jedynie przez rezygnację z funkcji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (7)

Główne

u.p.z.i.r.p. art. 2 § 1 pkt 2

Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy

Definicja bezrobotnego wymaga m.in. niezatrudnienia, niewykonywania innej pracy zarobkowej, zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy oraz zarejestrowania w urzędzie pracy. Pełnienie funkcji w zarządzie spółki lub jako likwidator wyklucza gotowość do podjęcia zatrudnienia.

Pomocnicze

k.s.h. art. 282 § 1

Kodeks spółek handlowych

Określa obowiązki likwidatorów, w tym zakończenie bieżących interesów, ściągnięcie wierzytelności, wypełnienie zobowiązań i upłynnienie majątku spółki.

k.s.h. art. 280

Kodeks spółek handlowych

Do likwidatorów stosuje się przepisy dotyczące członków zarządu, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej.

k.s.h. art. 293 § 2

Kodeks spółek handlowych

Nakłada na członka zarządu powinność dołożenia staranności wynikającej z zawodowego charakteru działalności.

p.u.s.a. art. 1 § 1 i 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Określa zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne nad działalnością administracji publicznej.

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa podstawy uchylenia zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Stanowi podstawę do oddalenia skargi, jeśli zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pełnienie funkcji członka zarządu lub likwidatora spółki prawa handlowego, nawet nieodpłatne, wyklucza gotowość do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Status przedsiębiorcy (w tym członka zarządu) jest istotny dla oceny gotowości do podjęcia zatrudnienia, niezależnie od faktycznego prowadzenia działalności. Domniemanie braku gotowości do podjęcia zatrudnienia przez likwidatora może być obalone jedynie przez złożenie rezygnacji z funkcji.

Odrzucone argumenty

Skarżący nie pobiera wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji członka zarządu/likwidatora, co powinno być uwzględnione. Należy badać rzeczywiste zaangażowanie w obowiązki likwidatora i możliwość pogodzenia ich z pracą. Zmniejszenie wymiaru etatu skarżącego w spółce mogło wynikać z wygaszania jej działalności, a nie niemożności pogodzenia funkcji. Organ nie uwzględnił faktu, że skarżący wcześniej łączył pracę na pełen etat z funkcją członka zarządu.

Godne uwagi sformułowania

pełnienie funkcji członka zarządu spółki prawa handlowego, nawet w przypadku niepobierania wynagrodzenia z tego tytułu, powoduje brak pełnej gotowości do podjęcia zatrudnienia w przypadku likwidatora spółki ma miejsce domniemanie, zgodnie z którym osoba pełniąca tę funkcję nie może być uznana za gotową do podjęcia zatrudnienia nie chodzi tu o samą potencjalną chęć podjęcia zatrudnienia przez osobę zainteresowaną. Okoliczność ta musi być oceniana w kategoriach ustawowych istotny jest status przedsiębiorcy (tu: członka zarządu), a nie konkretne czynności podejmowane w ramach tej działalności.

Skład orzekający

Alojzy Wyszkowski

przewodniczący

Ewa Kamieniecka

członek

Katarzyna Radom

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanki \"gotowości do podjęcia zatrudnienia\" w kontekście pełnienia funkcji w organach spółek prawa handlowego dla potrzeb ustalenia statusu bezrobotnego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji pełnienia funkcji w zarządzie lub jako likwidator spółki, która nadal istnieje i nie zakończyła likwidacji. Może nie mieć zastosowania w przypadku, gdy spółka jest już w zaawansowanej fazie likwidacji lub gdy funkcja ma charakter czysto formalny i nie wiąże się z żadnymi obowiązkami.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu osób, które chcą zarejestrować się jako bezrobotne, ale jednocześnie pełnią funkcje w spółkach. Wyjaśnia kluczowe kryteria prawne i praktyczne.

Czy możesz być bezrobotny, będąc członkiem zarządu spółki? Sąd wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wr 739/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-04-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Alojzy Wyszkowski /przewodniczący/
Ewa Kamieniecka
Katarzyna Radom /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne
Bezrobocie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 690
art. 2 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca), Protokolant: Specjalista Magdalena Dworszczak, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia 29 września 2022 r. nr ZP-P.8640.327.2022.AK w przedmiocie odmowy uznania za osobę bezrobotną oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Wojewoda Dolnośląski utrzymał w mocy orzeczenie Starosty Oławskiego z dnia 5 sierpnia 2022 r. odmawiające Z. P. uznania statusu bezrobotnego z dniem 22 lipca 2022 r.
Jak wynikało z akt sprawy w dniu 22 lipca 2022 r. skarżący zgłosił się w Powiatowym Urzędzie Pracy w Oławie celem rejestracji jako bezrobotny. Oświadczył, że pełni funkcję członka zarządu, jest członkiem rady nadzorczej spółki E. sp. z o.o. z/s w R. (dalej: Spółka) i z tego tytułu nie pobiera wynagrodzenia. Przedłożył świadectwo pracy z dnia 30 czerwca 2022 r. wydane przez Spółkę - dokumentujące zatrudnienie od dnia 20 lipca 2015 r. do dnia 30 czerwca 2022 r. (od dnia 20 lipca 2015 r. do dnia 31 lipca 2021 r. na stanowisku dyrektora sprzedaży i rozwoju w wymiarze całego etatu, zaś od dnia 1 sierpnia 2021 r. do dnia 30 czerwca 2022 r. w wymiarze 1/8 etatu). Z pozyskanej przez organ dokumentacji z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego wynikało, że skarżący na dzień wygenerowania dokumentu figurował jako wspólnik i członek zarządu uprawniony do reprezentacji spółki, który nie został zawieszony w czynnościach. W dniu 28 lipca 2022 r. strona przedłożyła protokół Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki, w formie aktu notarialnego, zawierający uchwałę o likwidacji Spółki i powołaniu dwóch likwidatorów, w tym skarżącego. Załączyła także oświadczenie potwierdzające te okoliczności oraz wskazujące, że skarżący nie pobiera z tego tytułu wynagrodzenia.
Powołaną na wstępie decyzją organ I instancji odmówił uznania strony za osobę bezrobotną z dniem 22 lipca 2022 r. stwierdzając, że nie zostały spełnione przesłanki ustawowe umożliwiające przyznanie wnioskowanego statusu, w tym brak pełnej gotowości do podjęcia zatrudnienia. Skarżący w czasie składania wniosku i w toku postępowania pełnił funkcję członka zarządu oraz likwidatora Spółki.
Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym Wojewoda Dolnośląski wskazał na art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2022 r., poz. 690 ze zm., dalej u.p.z.i.r.p.) wywodząc, że dla uzyskania statusu bezrobotnego niezbędne jest spełnienie zarówno przesłanek pozytywnych jak i negatywnych zawartych w ww. przepisie. Zaznaczył, że ocena istnienia spornego statusu nie zależy od uznania administracyjnego ale od sprostania wymogom ustawowym, które należy wypełnić kumulatywnie. Za istotne dla sprawy organ uznał prawidłowe odczytanie użytego w ww. przepisie sformułowania "gotowość do podjęcia zatrudnienia", zaznaczając, że nie ma ono definicji legalnej. Dokonując wykładni tego pojęcia organ wyjaśnił, że nie chodzi tu o samą potencjalną chęć podjęcia zatrudnienia przez osobę zainteresowaną. Okoliczność ta musi być oceniana w kategoriach ustawowych, w opinii organu z brakiem gotowości do podjęcia zatrudnienia wiąże się pełnienie funkcji w zarządzie spółki prawa handlowego oraz pełnienie funkcji likwidatora spółki.
Z niespornych ustaleń przeprowadzonego postępowania wynika, że strona w dniu złożenia wniosku była likwidatorem Spółki od dnia 14 czerwca 2022 r., w tej dacie istniała także Spółka. Wbrew zarzutom odwołania organ nie miał obowiązku badania rzeczywistego zaangażowania strony w ciążące na nim obowiązki likwidatora. Organ przywołał brzmienie art. 282 § 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2022 r., poz. 1467 ze zm., dalej k.s.h.) wskazujące na zakres obowiązków likwidatora, podkreślał, że strona nie wskazała aby na dzień składania wniosku zakończyła się likwidacja Spółki. Okoliczność ta powoduje w opinii organu brak pełnej gotowości do podjęcia zatrudnienia. Dalej organ wskazał na zapisy art. 201 § 1, art. 280 i art. 275 § 1 k.s.h. wywodząc, że do likwidatorów stosuje się przepisy dotyczące członków zarządu o ile z przepisów lub celu likwidacji nie wynika nic innego. Takich odmiennych okoliczności strona nie wskazała. Kierunku orzeczenia nie zmienia fakt, że skarżący swoje obowiązki świadczył nieodpłatnie. Na poparcie swych racji organ przywołał poglądy orzecznictwa. W świetle przedstawionych tam argumentów za niezasadne uznał organ zarzuty strony wskazujące na konieczność badania dyspozycyjności skarżącego i możliwości pogodzenia obowiązków pracy w pełnym wymiarze czasu pracy oraz realizacji zadań likwidatora. Za pozbawione racji przyjął także zarzuty podnoszące pominięcie faktu, że pracując jako dyrektor w Spółce skarżący pełnił także funkcję członka zarządu godząc te dwie aktywności. Organ podkreślał, że w ostatnim okresie skarżący pracował w wymiarze 1/8 czasu pracy, co może świadczyć o tym, że nie mógł pogodzić obu dziedzin działania. W dalszych wywodach organ wskazał na orzecznictwo sądów administracyjnych stwierdzające brak obowiązku organu w zakresie dokonywania ustaleń, czy istniej możliwość podjęcia pracy w sytuacji realizacji obowiązków członka zarządu oraz akcentujące osobiste wykonywanie funkcji członka zarządu, co eliminuje przesłankę gotowości do podjęcia zatrudnienia. Przywołując pogląd zawarty w uchwalane siedmiu sędziów NSA z dnia 16 grudnia 1996 r. sygn. akt OPS 5/96 (publ. w ONSA 1997/2/47) organ podkreślał, że osoba ubiegająca się o status bezrobotnej to podmiot nie mający pracy, nie prowadzący działalności zarobkowej, a tym bardziej nie będący podmiotem gospodarczym. Wyjątki od tej zasady winny być interpretowane ściśle. Organ wskazał także na zapis art. 2 ust. 1 pkt 40 u.p.z.i.r.p. stanowiący, że pełnienie funkcji w zarządach osób prawnych oznacza wykonywanie pracy, co wyklucza równoczesne uznania za bezrobotnego. Przekonuje o tym również art. 2 ust. 1 pkt 1 u.p.z.i.r.p. stwierdzający, że statusu bezrobotnego nie wyklucza wykonywania wskazanych tam działań przez wolontariuszy, którzy przedstawią odpowiednie porozumienie. A skoro ustawodawca wskazał na wyjątek, to zasada nie może być wykładana szeroko. Skarżący może się ubiegać o wskazany status z chwilą złożenia rezygnacji z funkcji likwidatora, co winno nastąpić przed rejestracją jako bezrobotny.
W skardze strona zarzucała naruszenie art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z.i.r.p. poprzez uznanie, że nie jest osobą pozostającą w gotowości do podjęcia zatrudnienia; naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1980 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 735 ze zm. dalej k.p.a.), poprzez niewyczerpujące rozpoznanie materiału dowodowego, dowolnej, niezgodnej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenie wyrażającej się w pominięciu okoliczności, że strona łączyła pracę w pełnym wymiarze czasu w okresie od 2015 r,. do 1 sierpnia 2021 r. będąc jednocześnie członkiem zarządu Spółki obecnie likwidowanej; jednostronnym uznaniu, że zatrudnienie w okresie od dnia 1 sierpnia 2021 r. do dnia 30 czerwca 2022 r. w wymiarze 1/8 etatu musiałoby świadczyć o niemożności pogodzenia pracy w pełnym wymiarze z realizacją zadań członka zarządu, później likwidatora, pomijając okoliczność wcześniejszego zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy oraz braku rozważania okoliczności, że zmniejszenie wymiaru czasu pracy mogło zostać spowodowane zmniejszeniem skali działalności Spółki, która przygotowywała się do definitywnego zakończenia działalności oraz jej likwidacji; odmowie przyznania stronie statusu bezrobotnego pomimo, że organ nie zakwestionowała faktu łączenia przez stronę pracy w pełnym wymiarze z pełnieniem funkcji członka zarządu (co odpowiada pełnieniu funkcji likwidatora), co w zaistniałym stanie faktycznym implikuje gotowość do podjęcia pracy w pełnym wymiarze, a więc jest osobą pozostającą w gotowości do podjęcia pracy.
Strona wnioskowała o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu strona wskazywała na brak normatywnego wyłączenia pełnienia funkcji likwidatora i ubiegania się o status bezrobotnego. Ustawa posługuje się pojęciem gotowości do podjęcia zatrudnienia, gdyby zamysł ustawodawcy wykluczał pełnienie funkcji i sporny status niewątpliwie taki zapis znalazłby się w ustawie. Na poparcie swych racji strona przywołała orzeczenie WSA w Krakowie z dnia 19 lutego 2019 r. sygn. akt III SA/Kr 1309/18 nakazujące odniesienie się do konkretnych okoliczności sprawy. Organ nie kwestionował, że strona łączyła funkcję członka zarządu i pracownika od 2015 r. do dnia 1 sierpnia 2021 r., zatem na jakiej podstawie obecnie twierdzi, że strona nie pogodzi obu zakresów działań. Za pozbawione uzasadnienia przyjęła tezy, że redukcja czasu pracy była podyktowana niemożnością pogodzenia pracy i sprawowanej funkcji, wywodziła, że powodem tej decyzji było wygaszanie działalności Spółki. Nadto organ posiadał materiał dowodowy potwierdzający łączenie przez stronę obu sfer działania. Wskazywał na konieczność indywidualnego podejścia do każdej sprawy, co oznacza wzięcie pod uwagę okoliczności wynikających wprost z akt sprawy. Fakt wygaszania działalności Spółki wpływał na zakres jej działalności, zmniejszenie liczby kontraktów, co oznacza, że funkcja likwidatora jest mniej absorbująca niż funkcja w zarządzie spółki, którą skarżący z powodzeniem łączył z pracą na pełen etat.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowy pogląd w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Na wstępie trzeba wskazać, że zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2022 r. poz. 2492 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 poz. 259. ze zm. dalej: p.p.s.a.). Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a.
Rozpoznając sprawę w tak nakreślonych kompetencjach Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co nakazywało oddalenie skargi.
Istota sporu sprowadza się do oceny, czy w okolicznościach rozpoznawanej sprawy zasadnie skarżącemu odmówiono uznania za osobę bezrobotną, przyjmując, że fakt pełnienia funkcji członka zarządu, a następnie likwidatora spółki E. sp. z o.o. z/s w R. wyklucza gotowość do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. W opinii Sądu pogląd organu wyrażony w zaskarżonej decyzji wskazujący, że podana okoliczność wyklucza gotowość podjęcia przez stronę zatrudnienia jest prawidłowy. Zgodnie art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z.i.r.p. ilekroć w ustawie jest mowa o bezrobotnym oznacza to osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g oraz i-m oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. ha, która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 3, 4 i 4a, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkołach dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu programu nauczania tej szkoły oraz uczącej się w branżowej szkole II stopnia i szkole policealnej, prowadzącej kształcenie w formie stacjonarnej lub zaocznej, lub w szkole wyższej, gdzie studiuje na studiach niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli (...).
Z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy istotny jest ten fragment przepisu, który stanowi o osobie "niezatrudnionej i niewykonującej innej pracy zarobkowej, zdolnej i gotowej do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej".
Nie ulega wątpliwości, że skarżący nie jest osobą zatrudnioną, nie wykonuje innej pracy zarobkowej. Jak wynika z akt sprawy i nie jest przez organ administracji negowane, że z tytułu pełnienienia funkcji członka zarządu, a następnie likwidatora nie pobiera on wynagrodzenia. Sporne pozostaje zatem właściwe odczytanie przesłanki "gotowości do podjęcia zatrudnienia i to w pełnym wymiarze czasu pracy". Ustawa nie definiuje tego pojęcia, zasadnie zatem obie strony sporu próbują odszukać jego znaczenia w orzecznictwie. Z przyjmowanych tam jednolicie poglądów wynika, że pojęcie to oznacza zamiar, chęć i możliwość wykonywania pracy przez dana osobę i jednocześnie nie występują żadne przeszkody po stronie tej osoby, aby świadczyć pracę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2012 r. sygn. akt I OSK 1231/11, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). Słusznie zatem wywodzi organ administracji, że na "gotowość do podjęcia zatrudnienia" składają się dwa elementy: subiektywny - chęć danej osoby do podjęcia zatrudnienia i obiektywny - brak przeszkód występujących po stronie osoby, która chce się zarejestrować jako bezrobotna.
W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2011 r. o sygn. akt I OSK 338/11 (orzeczenie dostępne w CBOS) wyrażono pogląd, który Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela, że warunek gotowości do podjęcia pracy musi być spełniony zarówno w dniu rejestracji w charakterze bezrobotnego, jak i przez cały czas korzystania z omawianego statusu. Chodzi tu przy tym o możliwość podjęcia nie jakiejkolwiek działalności zarobkowej lecz gotowość - co do zasady (z wyjątkiem osób niepełnosprawnych) - do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Nie można tego utożsamiać wyłącznie z samą potencjalną chęcią podjęcia przez zainteresowanego pracy. Gotowości do pracy nie można sprowadzać wyłącznie do czynników subiektywnych istniejących po stronie zainteresowanego, ale musi być oceniana również w kategoriach obiektywnych, co oznacza rzeczywistą, faktyczną i aktualną możliwość podjęcia pracy.
Ocena okoliczności sprawy i wypełnienia przesłanek ustawowych ma charakter obiektywny i nie może być oparta na uznaniu administracyjnym. W doktrynie i w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że przesłanka gotowości do podjęcia zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej znajduje też swój wyraz w tej części definicji bezrobotnego, która zawiera przesłanki negatywne. Wśród nich wskazuje się takie sytuacje, które pozwalają na przyjęcie domniemania braku gotowości w rozumieniu wyżej przedstawionym. Pełnienie funkcji w zarządzie spółki prawa handlowego, nawet w przypadku niepobierania wynagrodzenia z tego tytułu, powoduje brak pełnej gotowości do podjęcia zatrudnienia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 kwietnia 2008r., sygn. akt IV SA/Gl 907/07, dostępny w CBOSA). Odmowa przyznania statusu osoby bezrobotnej nastąpić może tylko wówczas, gdy w konkretnym przypadku organ ustali, że pełnienie funkcji członka zarządu spółki prawa handlowego, np. z uwagi na prowadzenie przez spółkę działalności gospodarczej, wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 14 maja 2014r., sygn. akt II SA/Go 258/14, dostępne w CBOSA). Przy czym w przypadku likwidatora spółki ma miejsce domniemanie, zgodnie z którym osoba pełniąca tę funkcję nie może być uznana za gotową do podjęcia zatrudnienia. Domniemanie to może być obalone "tylko przez złożenie rezygnacji z przedmiotowej funkcji". Organ orzekający nie jest przy tym obligowany do przeprowadzenia postępowania dowodowego i ustalenia, na jakim etapie prowadzone jest postępowanie likwidacyjne czy też jaka jest dyspozycyjność osoby ubiegającej się o przyznanie statusu bezrobotnego, bądź też przyczyn, dla których nie zrzekła się ona funkcji likwidatora, zwłaszcza wtedy, gdy jest to prawnie dopuszczalne i obiektywnie możliwe (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 marca 2012r., sygn. akt III SA/Łd 104/12, dostępne w CBOSA, aprobowane przez Z. Górala w: Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Komentarz, Wolters Kluwer 2016, s. 63-66, uw. 2.3 oraz orzeczenie NSA z dnia 1 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 3283/15, dostępne w CBOSA).
Jak wynika z akt sprawy skarżący w dacie składania wniosku o ustalenie statusu bezrobotnego oraz w toku prowadzonego postępowania pełnił funkcję członka zarządu Spółki, a następnie jej likwidatora. Na dzień wydawania niniejszego orzeczenia Spółka była aktywna w Krajowym Rejestrze Sądowym, zasadnie zatem organy przyjęły, że skarżący nie był gotów do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Sąd podziela także pogląd wyrażany w powołanych orzeczeniach, że na organach administracji nie ciąży obowiązek dokonywania szczegółowych badań zakresu wykowanych czynności i ustalenia ich czasochłonności oraz możliwości ewentualnego podjęcia zatrudnienia.
Zgodnie z art. 282 § 1 k.s.h. likwidatorzy powinni zakończyć interesy bieżące spółki, ściągnąć wierzytelności, wypełnić zobowiązania i upłynnić majątek spółki (czynności likwidacyjne). Nowe interesy mogą wszczynać tylko wówczas, gdy to jest potrzebne do ukończenia spraw w toku. Nieruchomości mogą być zbywane w drodze publicznej licytacji, a z wolnej ręki - jedynie na mocy uchwały wspólników i po cenie nie niższej od uchwalonej przez wspólników. Przepis art. 283 § 1 k.s.h. stanowi zaś, że w granicach swoich kompetencji, określonych w art. 282 § 1, likwidatorzy mają prawo prowadzenia spraw oraz reprezentowania spółki. Art. 275 § 1 k.s.h. wskazuje, że do spółki w okresie likwidacji stosuje się przepisy dotyczące organów spółki, praw i obowiązków wspólników, jeżeli przepisy niniejszego działu nie stanowią inaczej lub z celu likwidacji nie wynika co innego. Zaś art. 280 ww. ustawy brzmi: do likwidatorów stosuje się przepisy dotyczące członków zarządu, chyba że przepisy niniejszego rozdziału stanowią inaczej.
Zakres obowiązków likwidatora stanowi o jego istotnym zaangażowaniu tożsamym z zaangażowaniem członka zarządu, tym bardziej, że uprzednio skarżący taką funkcję pełnił w spółce. W orzecznictwie Sądu Najwyższego jeszcze pod rządem rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. Kodeks handlowy (Dz. U. Nr 57, poz. 502 ze zm., dalej k.h.), utrwalił się pogląd, że status prawny członka zarządu ukształtowany został w sposób szczególny. Przy wykonywaniu swych obowiązków winien dokładać staranności sumiennego kupca (art. 292 § 2 k.h.); objęcia stanowiska w danej spółce mimo braku wykształcenia lub wiadomości potrzebnych do prowadzenia jej spraw jest naruszeniem wymaganej staranności i sumienności (przykładowo - uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 1997 r., III CKN 65/97, OSNC 1997/ 11/181, s. 75). Pogląd ów pozostaje aktualny pod rządem kodesku spółek handlowych, skoro ustawodawca nakłada na członka zarządu, przy wykonywaniu swych obowiązków, powinność dołożenia staranności wynikającej z zawodowego charakteru swej działalności (art. 293 § 2 k.s.h.; A. Kidyba, Kodeks spółek handlowych. Komentarz, Wolters Kluwer 2010, s. 1234-1235, 1239-1240, uw. 1, 6; A. Szajkowski, M. Tarska w: Kodeks spółek handlowych. Komentarz C.H. Beck 2014 t. II s. 929-930 nb 3-8).
Skoro zatem w dacie złożenia wniosku o ustalenie statusu bezrobotnego skarżący był członkiem zarządu Spółki, a następnie, już po złożeniu wniosku stał się jej likwidatorem, Spółka zaś istniała jeszcze w dacie wyrokowania, to zasadnie organy obu instancji przyjęły, że skarżący nie spełnił przesłanki gotowości do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Zakres obowiązków członka zarządu, następnie likwidatora stanowi istotną przeszkodę w podjęciu zatrudnienia, pełnej dyspozycyjności skarżącego, co nie wymaga szczegółowych ustaleń ze strony organu administracji. Jak słusznie wskazuje organ w zaskarżonej decyzji taki sposób rozumienia spornych przepisów uzasadnia wykładnia systemowa wewnętrzna. W szczególności wskazać trzeba na art. 2 pkt 2 u.p.z.i.r.p. warunkujący uznanie za bezrobotną osoby, która nie złożyła wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo po złożeniu wniosku o wpis: zgłosiła do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wniosek o zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej i okres zawieszenia jeszcze nie upłynął, albo nie upłynął jeszcze okres do, określonego we wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, dnia podjęcia działalności gospodarczej.
Wskazuje on, że istotny jest status przedsiębiorcy (tu: członka zarządu), a nie konkretne czynności podejmowane w ramach tej działalności.
W świetle przedstawionej wykładni jako bezzasadne ocenić trzeba zarzuty naruszenia prawa procesowego, co do braku analizy zakresu wykonywanych czynności w ramach pełnienia funkcji członka zarządu Spółki, a następnie jej likwidatora. Jak wskazano okoliczności te nie mają znaczenia dla sprawy wobec faktu, że Spółka nadal jest czynnym podmiotem, a skarżący nadal obciążany jest obowiązkami wynikającymi z ustawy kodeks spółek handlowych, za które ponosi odpowiedzialność.
W przypadku pełnienia funkcji członka zarządu spółki lub jej likwidatora istotne znaczenie ma nie to, czy takie czynności są wykonywane odpłatnie, lecz to, że na każdej z osób pełniących omawianą funkcję ciążą określone zadania, które muszą one wykonywać, co do zasady osobiście. W myśl przepisów kodeksu spółek handlowych zarząd jako jedyny organ prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę. Oznacza to, że w zakresie działalności gospodarczej jest on jedynym upoważnionym do prowadzenia tej działalności. W niniejszej sprawie te uprawnienia i zarazem obowiązki dotyczą również skarżącego, jako że został on wybrany do pełnienia wskazanych funkcji, nie zrzekł się ich, nie został zawieszony w swoich prawach, ani też w żaden inny sposób nie wykazał, że ujawniony w rejestrze skład zarządu jest nieaktualny. Okoliczność, że nie pobiera wynagrodzenia, nie wpływa na ocenę, że skarżący jest co najmniej współprowadzącym działalność spółki. Nie sposób w okolicznościach kontrolowanej sprawy uznać, że piastowana przez skarżącego funkcja miała charakter wyłącznie "tytularny". Stanowisko to jest zgodne z orzecznictwem sądów administracyjnych (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2016 r., sygn. akt: I OSK 1982/14 i sygn. akt I OSK 1983/14, dostępne w CBOSA).
Uznając, że zaskarżone orzeczenie nie narusza przepisów prawa procesowego jak i prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił w całości.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI