IV SA/WR 738/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2023-05-11
NSAAdministracyjneWysokawsa
dostęp do informacji publicznejprawo prasowetajemnica przedsiębiorstwaspółka skarbu państwazadania publicznedecyzja administracyjnauchylenie decyzjikoszty postępowania

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję spółki o odmowie udostępnienia informacji publicznej, uznając, że spółka, ze względu na swój strategiczny charakter i udziały Skarbu Państwa, powinna działać w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, a nie Prawa prasowego.

Redaktor naczelny portalu zwrócił się do spółki K. S.A. o udostępnienie informacji dotyczących rzekomego procederu korupcyjnego i nieprawidłowości księgowych. Spółka odmówiła, powołując się na Prawo prasowe i tajemnicę przedsiębiorstwa. Sąd uchylił decyzję, stwierdzając, że spółka, ze względu na swój strategiczny charakter i udziały Skarbu Państwa, powinna działać w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Sąd wskazał, że niektóre z zadanych pytań stanowiły informację publiczną.

Redaktor naczelny portalu zwrócił się do spółki K. S.A. z siedzibą w L. o udzielenie szeregu informacji dotyczących rzekomego procederu korupcyjnego, posłużenia się nierzetelną dokumentacją księgową w celu sfinansowania działań przestępczych w związku z dostawą bonów dla pracowników oraz śledztwa prokuratorskiego w tej sprawie. Spółka odmówiła udzielenia informacji, powołując się na art. 4 ust. 3 w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy Prawo prasowe, wskazując na tajemnicę przedsiębiorstwa i prywatność osoby fizycznej. Skarżący wniósł skargę, zarzucając naruszenie Konstytucji RP, Prawa prasowego, ustawy o nieuczciwej konkurencji oraz kodeksu karnego. Spółka w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie, argumentując, że nie jest organem administracji publicznej i nie dysponuje majątkiem publicznym, a żądane informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa lub naruszają prywatność. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał skargę za zasadną. Sąd stwierdził, że wniosek powinien być rozpatrzony w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, a nie Prawa prasowego, ze względu na charakter spółki (strategiczny, z udziałami Skarbu Państwa) wykonującej zadania publiczne. Sąd wskazał, że niektóre z zadanych pytań niewątpliwie stanowiły informację publiczną, a spółka działała w niewłaściwym trybie, stosując przepisy Prawa prasowego. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Spółka prawa handlowego, ze względu na swój strategiczny charakter i udziały Skarbu Państwa, wykonuje zadania publiczne i jest zobowiązana do udostępniania informacji publicznej w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, a nie Prawa prasowego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że pojęcie 'zadania publiczne' jest szersze niż 'zadania władzy publicznej' i może być wykonywane przez różne podmioty, w tym spółki prawa handlowego o strategicznym znaczeniu dla kraju. Obecność Skarbu Państwa w kapitale spółki oraz jej profil działalności (energetyka, gazownictwo) wskazują na wykonywanie zadań w interesie publicznym, co uzasadnia stosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (18)

Główne

Prawo prasowe art. 3a

Ustawa Prawo prasowe

W zakresie prawa dostępu prasy do informacji publicznej stosuje się przepisy o dostępie do informacji publicznej.

u.d.i.p. art. 1 § ust. 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Definicja informacji publicznej jako informacji o sprawach publicznych.

u.d.i.p. art. 4 § ust. 1 pkt 5

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Obowiązek udostępniania informacji publicznej przez władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne lub dysponujące majątkiem publicznym.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i c)

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

Prawo prasowe art. 4 § ust. 1

Ustawa Prawo prasowe

Prawo dziennikarza do informacji podlega ograniczeniu ze względu na tajemnicę przedsiębiorstwa lub prywatność osoby fizycznej.

Prawo prasowe art. 4 § ust. 3

Ustawa Prawo prasowe

Podstawa odmowy udzielenia informacji.

u.d.i.p. art. 5 § ust. 1 i 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Przesłanki odmowy udostępnienia informacji publicznej.

u.d.i.p. art. 16

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Odmowa udostępnienia informacji publicznej następuje w drodze decyzji.

u.d.i.p. art. 17

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Odmowa udostępnienia informacji publicznej następuje w drodze decyzji.

u.z.n.k. art. 11

Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji

Tajemnica przedsiębiorstwa.

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.k. art. 241 § § 1

Kodeks karny

k.p. art. 22 § 1b

Kodeks pracy

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 54

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 14

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Dz. U. z 2020 r. poz. 735 art. 31 § ust. 2

Ustawa z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym

Argumenty

Skuteczne argumenty

Spółka K. S.A., ze względu na swój strategiczny charakter i udziały Skarbu Państwa, wykonuje zadania publiczne i jest zobowiązana do udostępniania informacji publicznej w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wniosek powinien być rozpatrzony w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, a nie Prawa prasowego. Niektóre z zadanych pytań stanowią informację publiczną. Odmowa udostępnienia informacji publicznej przez podmiot zobowiązany następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Odrzucone argumenty

Argumentacja spółki, że nie jest organem administracji publicznej i nie dysponuje majątkiem publicznym. Argumentacja spółki, że żądane informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa lub naruszają prywatność. Argumentacja spółki, że wniosek został złożony w trybie Prawa prasowego.

Godne uwagi sformułowania

profil działalności spółki wpisuje się w działalność ukierunkowaną nie tylko dla osiągnięcia zysku, ale także jako działalność prowadzoną w interesie publicznym. pojęcie 'zadanie publiczne' jest pojęciem szerszym od terminu 'zadań władzy publicznej'. adresat wniosku działał zatem w niewłaściwym trybie, stosując przepisy ustawy Prawo prasowe, a nie ustawę o dostępie do informacji publicznej.

Skład orzekający

Mirosława Rozbicka-Ostrowska

przewodniczący

Marta Pająkiewicz-Kremis

sprawozdawca

Alojzy Wyszkowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że spółki strategiczne z udziałami Skarbu Państwa podlegają ustawie o dostępie do informacji publicznej, nawet jeśli wniosek złożono w trybie Prawa prasowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji spółek o strategicznym znaczeniu dla kraju i z udziałami Skarbu Państwa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy dostępu do informacji w kontekście potencjalnych nieprawidłowości w dużej spółce energetycznej, co jest tematem budzącym zainteresowanie opinii publicznej i prawników zajmujących się prawem administracyjnym i dostępem do informacji.

Czy spółka energetyczna ukrywa prawdę o korupcji? Sąd administracyjny rozstrzyga dostęp do informacji.

Sektor

energetyka

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wr 738/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-05-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Alojzy Wyszkowski
Marta Pająkiewicz-Kremis /sprawozdawca/
Mirosława Rozbicka-Ostrowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Inne
Sygn. powiązane
III OSK 2113/23 - Wyrok NSA z 2025-03-07
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
*Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1914
art. 13a i art. 14 ust. 1
Ustawa z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Sędziowie: Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca) Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, Protokolant: Specjalista Magdalena Dworszczak, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 11 maja 2023 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję K. S.A. z siedzibą w L. z dnia 4 października 2022 r. znak DB.186.2022 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od K. S.A. z siedzibą w L. na rzecz skarżącego J. J. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 21 września 2022 r. J. J. działając jako redaktor naczelny K. oraz powołując się na ustawę z dnia 26 stycznia 1984 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 1914) Prawo prasowe zwrócił się do K. S.A. z siedzibą w L. o udzielenie odpowiedzi na 11 pytań, o następującej treści:
1) kiedy i od kogo zarząd K. powziął informację o procederze korupcyjnym oraz posłużeniu się nierzetelną dokumentacją księgową w celu sfinansowania działań przestępczych w związku z dostawą bonów dla pracowników Z. przez spółkę S., jak i na temat śledztwa w tej sprawie prowadzanego przez Prokuraturę Okręgową w Legnicy pod sygnaturą PO II Ds.33.2021?
2) kiedy zarząd K. przekazał radzie nadzorczej spółki informację o procederze korupcyjnym i posłużeniu się nierzetelną dokumentacją księgową w celu sfinansowania działań przestępczych w związku z dostawą bonów dla pracowników Z. przez spółkę S., jak i na temat śledztwa w tej sprawie prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w Legnicy pod sygnaturą PO II Ds.33.2021, a także jak brzmi treść przekazanej radzie nadzorczej informacji?
3) czy podejrzany M. S., któremu prokurator przedstawił zarzut udziału w procederze korupcyjnym oraz posłużenia się nierzetelną dokumentacją księgową w celu sfinansowania działań przestępczych, jest ciągle zatrudniony w K. i nadal pełni stanowisko głównego specjalisty ds. administracyjno-społecznych Z. nadzorując zamówienia publiczne w tym pionie, a także jakie działania prawne i inne podjęła spółka K. jako pracodawca wobec podejrzanego, o którym mowa wyżej?
4) czy spółka K. podpisała umowę z S. na dostawę bonów dla pracowników Z., która objęta jest wzmiankowanym wyżej śledztwem, a jeśli tak, to kiedy to miało miejsce i czy K. jako spółka publiczna informowała o tym w stosownym komunikacie?
5) na jaką kwotę opiewa umowa z S., o której mowa wyżej, i czy została ona zrealizowana zgodnie z zawartymi w niej zapisami?
6) jakie konkretnie działania prawne i organizacyjne podjęła spółka K. w związku z ujawnionym procederem korupcyjnym i posługiwaniem się nierzetelną dokumentacją księgową w celu sfinansowania działań przestępczych (kalendarium działań w punktach), które to okoliczności są przedmiotem przywołanego wyżej śledztwa?
7) czy K. zawierała z S. inne umowy od czasu zmiany zarządu spółki w następstwie wyborów parlamentarnych w 2015 r., a jeśli tak, to Ile było tych umów i co jest ich przedmiotem, a także, czy po zatrzymaniu M. S. przez funkcjonariuszy delegatury CBA w wyniku zarządzenia Prokuratury Okręgowej w Legnicy podpisane zostały jakiekolwiek umowy z S.?
8) czy K. pozostaje w sporze prawnym z S. w związku z ujawnionym procederem korupcyjnym i posłużeniem się nierzetelną dokumentacją księgową w celu sfinansowania działań przestępczych, a jeśli tak, to co ściśle jest przedmiotem tego sporu i przed jakim organem się on toczy?
9) jak K. ocenia ryzyko strat wizerunkowych spółki, które mogą być spowodowane ujawnieniem, procederu korupcyjnego i posłużenia się nierzetelną dokumentacją księgową w celu sfinansowania działań przestępczych w związku z dostawą bonów dla pracowników Z.?
10) czy oferta bonów dla pracowników Z., złożona przez S. i objęta śledztwem wzmiankowanym wyżej, była jedyną ofertą złożoną wówczas spółce K. na dostawę tychże bonów?
11) w jakim trybie zostało przeprowadzone inkryminowane postępowanie na dostawę bonów dla pracowników Z. i gdzie można zapoznać się ze stosownym komunikatem o jego ogłoszeniu wraz z SIWZ?
W dniu 4 października 2022 r. spółka powołując się na art. 4 ust. 3 w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy Prawo prasowe odmówiła udzielenia żądanej informacji. Uzasadniając swoje stanowisko wyjaśniła, że zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy Prawo prasowe, prawo dziennikarza do informacji o działalności podmiotu zobowiązanego podlega ograniczeniu ze względu na tajemnicę przedsiębiorstwa lub prywatność osoby fizycznej. W nawiązaniu do powyższego wskazała, że obie wymienione wyżej przesłanki stanowią przyczynę odmowy udzielenia przez spółkę informacji w zakresie pytań 1-8 oraz 10-11 wniosku z dnia 21 września 2022 r. Odnośnie do odpowiedzi na pytanie nr 9 wniosku spółka odwołując się do treści art. 4 ust. 1 ustawy Prawo prasowe zwróciła uwagę, że przedsiębiorcy i podmioty niezaliczone do sektora finansów publicznych oraz niedziałające w celu osiągnięcia zysku są obowiązane do udzielenia prasie informacji o swojej działalności wyłącznie w zakresie informacji o faktach. Konkludując stwierdziła, że podstawie tego przepisu dziennikarz nie jest uprawniony do domagania się od spółki wydania oceny czy opinii na jakikolwiek temat.
W skardze wniesionej na odmowę udzielenia informacji, objętej zakresem zapytania wniosku z dnia 21 września 2022 r., skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej odmowy oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
Zdaniem skarżącego, w sprawie doszło do naruszenia:
- art. 54 Konstytucji RP w zw. z art. 14 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten stanowi normatywną podstawę konstytucyjnego prawa do pozyskiwania informacji przez prasę poprzez nieuprawnione (bo zbyt daleko idące) ograniczenie prawa do pozyskiwania informacji;
- art. 4 ust. 3 w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy Prawo prasowe w zakresie w jakim przepisy te stanowią normatywną podstawę konstytucyjnego prawa do informacji poprzez nieuzasadnione zastosowanie;
- art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o nieuczciwej konkurencji poprzez nieprawidłowe zakwalifikowanie informacji będącej przedmiotem wniosku jako tajemnicy przedsiębiorstwa bez spełnienia ustawowych przesłanek uznania informacji za takową;
- art. 241 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. kodeks karny poprzez nieprawidłowe zakwalifikowanie informacji będącej przedmiotem wniosku jako tajemnicy śledztwa, bez spełnienia ustawowych przesłanek uznania informacji za takową;
- art. 4 ust. 3 ustawy Prawo prasowe w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wydanie odmowy bez prawidłowego uzasadnienia (prawidłowego podania powodów odmowy).
W odpowiedzi na skargę spółka wniosła o oddalenie skargi w całości. Podniosła, że informacje, o jakie wystąpił skarżący, z uwagi na to że są objęte tajemnicą prawnie chronioną nie mieszczą się w granicach informacji publicznej w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2021 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. u. z 2022 r. poz. 902; dalej: u.d.i.p.) i podlegają ograniczeniom w dostępie na zasadach określonych w przepisach o ochronie tajemnic ustawowo chronionych, a także ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy (art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.). Jak argumentowała spółka, nie jest ona podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., albowiem nie dysponuje majątkiem publicznym, jak również, Skarb Państwa nie ma w spółce pozycji dominującej w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Podkreśliła, że udziału Skarbu Państwa w kapitale spółki nie można utożsamiać z dysponowaniem majątkiem publicznym. Majątek ten jest własnością spółki jako odrębnej od Skarbu Państwa osoby prawnej, a nie majątkiem podmiotów, które wniosły go do spółki.
Zwróciła nadto uwagę, że skarżący zwrócił się do spółki z wnioskiem złożonym w trybie ustawy Prawo prasowe, a nie w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej.
W nawiązaniu do treści skargi spółka w pierwszej kolejności wyraziła pogląd o nieprawidłowym podaniu przez skarżącego podstawy prawnej wystąpienia ze skargą. Podniosła, że skarżący jako podstawę prawną skargi w pierwszej kolejności podał art. 3 § 2 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: p.p.s.a.), który to przepis dotyczy kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne i obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Na tle tego przepisu spółka zwróciła uwagę, że legitymację do załatwienia sprawy poprzez wydanie decyzji posiada organ administracji publicznej (art. 104 § 1 k.p.a.). Tymczasem, K. S.A. będąc spółką prawa handlowego nie posiada przymiotu organu administracji publicznej i nie jest uprawniona do wydawania decyzji, a zatem nie ma podstaw do stosowania wobec spółki trybu wynikającego z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.
W ramach dalszej argumentacji. jako bezpodstawny oceniła spółka zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 4 ust. w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy Prawo prasowe wyjaśniając, że ustawa prawo prasowe wyklucza udzielanie informacji, które na podstawie odrębnych przepisów objęte są tajemnicą lub naruszają prawa do prywatności (art. 4 ust. 1 ustawy Prawo prasowe).
W ocenie spółki, bezzasadnym jest także zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (dalej: u.z.n.k.), bowiem dane o które zwrócił się skarżący (dotyczące zawarcia przez spółkę określonych umów, wartości, trybu ich zawarcia, oferty, podejmowanych przez spółkę działań prawnych, organizacyjnych, sporów prawnych) stanowią w istocie tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 11 u.z.n.k., zawierają informacje o charakterze organizacyjnym, technicznym, a także posiadające wartość gospodarczą. Spółka zaznaczyła, że podjęła i na bieżąco prowadzi działania w celu utrzymania ich poufności, m.in. w zakresie ograniczeń możliwości fizycznego dostępu do tego typu danych wyłącznie dla uprawnionych pracowników/osób, jak i zabezpieczeń informatycznych, co w istocie wypełnia kolejną przesłankę (określoną w art. 11 ust. 2 u.z.n.k) do uznania informacji, o które zwraca się skarżąca – za tajemnice prawnie chronioną.
Z kolei dochodzone przez skarżącego informacje dotyczące zatrudnienia konkretnej osoby objęte są prawem do prywatności w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy Prawo prasowe i obejmuje dane, których przetwarzanie jest ograniczone przepisami prawa pracy (art. 221b k.p.).
W odpowiedzi na skargę spółka podtrzymała swój pogląd, że przedmiotem ochrony z art. 241 k.k. jest prawidłowe funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości przez zabezpieczenie postępowania przygotowawczego przed przedwczesnym rozpowszechnianiem zgromadzonych w tym stadium wiadomości.
Zdaniem spółki, nie może zasługiwać także zarzut naruszenia art. 4 ust. 3 ustawy Prawo prasowe w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., ponieważ w piśmie z dnia 4 października 2022 r. spółka udzieliła szczegółowej odpowiedzi na wniosek skarżącego z dnia 21 września 2022 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie trzeba zauważyć, że wniosek strony z dnia 21 września 2022 r., został złożony w trybie przepisów ustawy Prawo prasowe, o czym przesądza wstępna część tego wniosku, a także fakt złożenia tego wniosku przez skarżącego będącego redaktorem naczelnym KompromartRP.pl.
Co w sprawie również wymaga wyraźnego zaakcentowania, ustawa Prawo prasowe wyróżnia dwa tryby udzielanie prasie wnioskowanych informacji. Pierwszy wskazany został w art. 3a ustawy Prawo prasowe, w którym przyjęto, że w zakresie prawa dostępu prasy do informacji publicznej stosuje się przepisy o dostępie do informacji publicznej. Natomiast odrębny tryb udzielania prasie informacji został uregulowany w art. 4 ustawy Prawo prasowe i w tym zakresie prasa korzysta z regulacji specjalnie dla niej przewidzianej, która poszerza katalog podmiotów zobowiązanych do udzielenia informacji o podmioty nie wymienione w ustawie o dostępie do informacji publicznej.
W konsekwencji, dla wskazania właściwego trybu dostępu do określonej informacji w sytuacji, gdy wnioskuje o nią prasa, decydujące znaczenie ma nie kto i jak pyta, lecz ocena charakteru tej informacji oraz charakteru adresata wniosku (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 1 czerwca 2021 r. sygn. akt II SAB/Rz 29/21).
Jak wynika z dotychczasowych uwag, obowiązkiem adresata wniosku złożonego przez redaktora naczelnego prasy jest dokonanie oceny, czy wniosek ten podlegać będzie załatwieniu w trybie przepisów ustawy Prawo prasowe, czy w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zastosowanie określonych przepisów prawa powinno znajdować uzasadnienie w stanowisku adresata wniosku, co ma znaczenie w szczególności w sytuacji odmowy udostępnienia żądanej informacji.
Co nie powinno budzić wątpliwości na gruncie art. 3a ustawy Prawo prasowe, gdy wniosek dotyczyć będzie informacji publicznej i skierowany będzie do podmiotu zobowiązanego na mocy art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, do udostępnienia informacji publicznych właściwym dla załatwienia zawsze będzie tryb z ustawy o dostępie do informacji publicznej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego – z dnia 27 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 2029/17 i z dnia 24 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 2551/17 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w
Opolu z dnia 23 lutego 2021 r., sygn. akt II SAB/OP 76/20).
Złożony w sprawie wniosek, spółka oceniła jako złożony na zasadzie z art. 4 ustawy Prawo prasowe, nie rozważając w ogóle przesłanek do zastosowania art. 3a ustawy Prawo prasowe (tego rodzaju argumentację spółka przedstawiła dopiero w odpowiedzi na skargę), który w ocenie Sądu znajdował zastosowanie w stanie faktycznym sprawy. O zasadności zastosowania w sprawie trybu z art. 3a ustawy Prawo procesowe zadecydowały – w ocenie Sądu – charakter adresata wniosku (spółki) oraz analiza pytań zadanych we wniosku, spośród których część dała się kwalifikować jako informacja publiczna, rozumiana zgodnie z art.1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej (dalej: u.d.i.p.) jako informacja o sprawach publicznych.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
Z przepisu tego wynika więc, że organem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej nie jest wyłącznie organ władzy publicznej, lecz każdy podmiot wykonujący zadania publiczne, tj. zadania realizowane powszechnie i użyteczne dla ogółu, służące zarazem osiąganiu celów wskazanych w Konstytucji RP i ustawach, lub dysponujący majątkiem publicznym (zob. wyrok NSA z 18 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 851/10, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podmiotem takim może być więc np. spółka prawa handlowego, która zajmuje się wykonywaniem zadań publicznych (zob. wyrok NSA z 8 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 3156/14).
Co w sprawie wymaga również podkreślenia, termin "zadania publiczne" (art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.) jest pojęciem szerszym od terminu "zadań władzy publicznej" (art. 61 Konstytucji RP). Pojęcia te różnią się przede wszystkim zakresem podmiotowym bowiem zadania władzy publicznej mogą być realizowane przez organy tej władzy lub podmioty, którym zadania te zostały powierzone w oparciu o konkretne i wyrażone unormowania ustawowe. Pojęcie "zadanie publiczne" użyte w art. 4 u.d.i.p. zamiast pojęcia "zadanie władzy publicznej" użytego w art. 61 Konstytucji RP ignoruje element podmiotowy i oznacza, że zadania publiczne mogą być wykonywane przez różne podmioty niebędące organami władzy i bez konieczności przekazywania tych zadań. Tak rozumiane "zadanie publiczne" cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji lub ustawie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 sierpnia 2010 r. I OSK 851/10).
W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę strategiczny dla kraju profil działalność spółki (działalność energetyczną, gazową, wydobywczą) uzasadniona jest konkluzja, że sytuacja adresata wniosku różni się od sytuacji klasycznej spółki prawa handlowego, albowiem profil działalności spółki wpisuje się w działalność ukierunkowaną nie tylko dla osiągnięcia zysku, ale także jako działalność prowadzoną w interesie publicznym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia z dnia 16 marca 2023 r., o sygn. akt IV SA/Wr 706/22 wyraził pogląd, że za przejaw wykonywania zadań publicznych w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.d.i.p. należy uznać świadczenie usług w interesie publicznym, tj. w celu w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb społeczeństwa. Za takie usługi należy uznać m.in. usługi związane z dostarczaniem energii przez przedsiębiorstwa działające w sektorze elektroenergetycznym, paliwowym i ciepłowniczym. Zapewnienie odpowiedniego dostępu do energii elektrycznej i cieplnej jest obowiązkiem publicznoprawnym służącym zapewnieniu bezpieczeństwa energetycznego kraju.
Podzielając to stanowisko Sądu w sprawie trzeba dostrzec, że jak wynika z KRS spółki będącej adresatem wniosku, przedmiotem działalności spółki jest min. wytwarzanie i dystrybucja energii elektrycznej, handel energią elektryczną, wytwarzanie, dystrybucja i handel paliwami gazowymi, górnictwo ropy naftowej, działalność usługowa wspomagająca eksploatację ropy naftowej i gazu ziemnego. Energia zajmuje jedno z kluczowych miejsc w strategii spółki.
Przedstawiony zarys profilu działalności spółki wskazuje, że obecność spółki w obrocie gospodarczym jest czymś więcej niż tylko prowadzeniem działalności gospodarczej. Wniosek ten jedynie potwierdza okoliczność, że większościowe udziały w spółce ma Skarb Państwa (co także zostało potwierdzone przez obecnego na rozprawie pełnomocnika spółki), a sama spółka została wymieniona w załączniku do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 12 września 2021 r., wydanym na podstawie art. 31 ust. 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 735).
Prezentując przedstawiony pogląd Sąd odstępuje od argumentacji zaprezentowanej w wyroku tego Sądu z dnia 27 stycznia 2022 r. sygn. akt IV SAB/Wr 321/21. Wypada w tym miejscu wskazać, że w powołanym wyroku Sąd skupił się przede wszystkim na analizie tego, czy Skarb Państwa ma w spółce pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. W okolicznościach faktycznych sprawy Sąd akcent położył na przesłankę podmiotu wykonującego zadania publiczne, o czym również traktuje 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. i która to przesłanka stanowi samodzielną podstawę do zaklasyfikowania określonego podmiotu jako podmiotu zobowiązanego w rozumieniu u.d.i.p.
Idąc dalej trzeba powiedzieć, że w okolicznościach sprawy zostały przy tym spełnione, przynajmniej co do niektórych pytań zadanych we wniosku, także przedmiotowe przesłanki do zastosowania trybu, o jakim mowa w art. 3a ustawy Prawo prasowe.
Pojęcie informacji publicznej ustawodawca określa w art. 1 ust. 1 i art. 6 ustawy o dostępie do informacji publicznej, przy czym art. 1 tej ustawy zawiera bardzo ogólne ujęcie materii poddanej regulacji w tym akcie, natomiast art. 6 konkretyzuje przedmiot informacji publicznej, lecz nie tworzy zamkniętego katalogu źródeł i rodzajów informacji mającej takiego charakteru. Zgodnie z orzecznictwem, pojęcie informacji publicznej odnosi się do wszelkich faktów dotyczących spraw publicznych i tych, które odnoszą się do publicznej sfery działalności (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 12 października 2022 r. II SAB/Bk 85/22). Sprawą publiczną jest sprawa dotycząca ogółu społeczeństwa.
W ocenie Sądu, z całą pewnością odpowiedziom na niektóre z pytań zadanych we wniosku należy przypisać walor informacji publicznej. Konstatacja ta odnosi się do odpowiedź na pytania oznaczone we wniosku numerem – 5,4,7 i 8. Niewątpliwie również, walor informacji publicznej nie posiada odpowiedź na pytanie 3 i 9 wniosku. Rzeczą spółki będzie przeanalizowanie w toku ponownego rozpoznania sprawy, czy walor informacji publicznej posiada odpowiedź na pytanie 1,2, 6,10 i 11 wniosku.
Wszystkie przedstawione dotąd argumenty przemawiały za przyjęciem, że zaskarżona odmowa udostępnia informacji, spełniająca niezbędne kryteria decyzji administracyjnej, jest w istocie tego rodzaju aktem albowiem zgodnie z art. 17 w zw. z art. 16 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej przez podmiot niebędący organem władzy publicznej obowiązanym do udostępnienia informacji następuje w drodze decyzji.
Co w sprawie również ważne, przesłanki odmowy udostępnienia informacji publicznej zostały wskazane m.in. w treści art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Tymczasem, jako podstawę odmowy udostępnienia informacji w sprawie spółka powołała art. 4 ust. 3 w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy Prawo prasowe. Adresat wniosku działał zatem w niewłaściwym trybie, stosując przepisy ustawy Prawo prasowe, a nie ustawę o dostępie do informacji publicznej.
Stwierdzone uchybienie obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku
O kosztach postępowania (punkt II sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę zwrotu kosztów składa się uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 zł.
W toku ponownego rozpoznania wniosku strony z dnia 21 września 2022 r. organ zobowiązany jest uwzględnić stanowisko Sądu wyrażone w niniejszym wyroku i ponownie rozpoznać wniosek strony z dnia z dnia 21 września 2022 r., we właściwym trybie, przy dokonaniu oceny, które z pytań zawartych w tym wniosku stanowią informację publiczną, a które takiego waloru są pozbawione.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI