IV SA/Wr 737/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2006-02-23
NSAAdministracyjneWysokawsa
kombatanciuprawnienia kombatanckiebezpieczeństwo publicznehistoria Polskirepresjeustawa o kombatantachsąd administracyjnyorzecznictwo

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę kombatanta na decyzję o pozbawieniu go uprawnień kombatanckich, uznając, że służba w organach bezpieczeństwa publicznego w latach 1944-1956 wyklucza przyznanie tych uprawnień, nawet jeśli osoba brała udział w walkach z UPA.

Skarżący, K.K., został pozbawiony uprawnień kombatanckich decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, ponieważ pełnił służbę w organach bezpieczeństwa publicznego w latach 1944-1956. Skarżący argumentował, że brał udział w walkach z UPA i powinien zachować uprawnienia. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że służba w organach bezpieczeństwa publicznego jest bezwzględną przesłanką do pozbawienia uprawnień kombatanckich, niezależnie od innych działań, takich jak walka z UPA, chyba że osoba została skierowana do służby przez organizację niepodległościową.

Sprawa dotyczyła skargi K.K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o pozbawieniu go uprawnień kombatanckich. Uprawnienia te zostały przyznane skarżącemu pierwotnie z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej. W wyniku postępowania weryfikacyjnego organ stwierdził, że skarżący pełnił służbę w organach Bezpieczeństwa Publicznego w latach 1944-1956, co zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy o kombatantach, stanowi podstawę do pozbawienia tych uprawnień. Skarżący podnosił, że brał udział w walkach z UPA i powinien zachować uprawnienia, a jego służba w organach BP nie miała charakteru represyjnego. Sąd administracyjny oddalił skargę, podkreślając, że sam fakt pełnienia służby lub zatrudnienia w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa Publicznego w latach 1944-1956 jest wystarczającą przesłanką do pozbawienia uprawnień kombatanckich, niezależnie od charakteru wykonywanych czynności czy udziału w innych działaniach, takich jak walka z UPA. Sąd zaznaczył, że przepisy te nie przewidują indywidualnej oceny czynów, a jedynie pozbawienie przywilejów z uwagi na przynależność do negatywnie ocenianej grupy. Wyjątek mógłby stanowić sytuacja, gdyby skarżący wykazał, że został skierowany do służby przez organizację niepodległościową lub przez nią zwerbowany w celu udzielenia pomocy, czego jednak w tej sprawie nie udowodniono.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, sama służba w organach bezpieczeństwa publicznego w latach 1944-1956 jest bezwzględną przesłanką do pozbawienia uprawnień kombatanckich, niezależnie od udziału w walkach z UPA.

Uzasadnienie

Ustawa o kombatantach w art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a jednoznacznie stanowi, że osoby te pozbawia się uprawnień. Nie jest wymagana indywidualna ocena czynów, a jedynie fakt przynależności do negatywnie ocenianej grupy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

u.o.k. art. 25 § ust. 2 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego

Pozbawienie uprawnień kombatanckich osoby, która pełniła służbę lub była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej.

u.o.k. art. 21 § ust. 2 pkt 4 lit. a

Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego

Określa, że uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobie, która w latach 1944-1956 pełniła służbę lub funkcję i była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej.

Pomocnicze

u.o.k. art. 1 § ust. 2 pkt 6

Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego

Uznaje za działalność kombatancką uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 154

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 16 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 145

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Służba lub zatrudnienie w organach bezpieczeństwa publicznego w latach 1944-1956 jest bezwzględną przesłanką do pozbawienia uprawnień kombatanckich. Brak dowodów na skierowanie skarżącego do służby w organach BP przez organizację niepodległościową lub zwerbowanie przez nią w celu udzielenia pomocy. Walka z UPA nie może być podstawą do zachowania uprawnień, jeśli odbywała się w ramach służby w organach bezpieczeństwa publicznego, a nie w Wojsku Polskim lub zmilitaryzowanych służbach państwowych.

Odrzucone argumenty

Skarżący K.K. argumentował, że pełnił służbę w "oddziałach operacyjnych" i brał udział w walkach z oddziałami UPA, co powinno pozwolić mu zachować uprawnienia kombatanckie. Skarżący podnosił, że pełnił służbę, a nie pracował w organach BP, otrzymując żołd jak żołnierz, a nie wynagrodzenie czy uposażenie. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania przez nieprzeprowadzenie wnikliwego postępowania dowodowego i niewyjaśnienie charakteru jego służby w BP.

Godne uwagi sformułowania

Sam udział w strukturach tego aparatu stanowi obligatoryjną przesłankę do pozbawienia przyznanych uprawnień kombatanckich. Nie chodzi o pociągniecie do odpowiedzialności karnej, a o pozbawienie przywilejów z uwagi na przynależność do negatywnie ocenianej grupy. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej.

Skład orzekający

Lidia Serwiniowska

przewodniczący

Marcin Miemiec

członek

Wanda Wiatkowska-Ilków

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o kombatantach dotyczących pozbawienia uprawnień w przypadku służby w organach bezpieczeństwa publicznego, nawet przy udziale w walkach z UPA."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej osób ubiegających się o uprawnienia kombatanckie, które jednocześnie pełniły służbę w organach bezpieczeństwa publicznego w okresie PRL.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy trudnego okresu w historii Polski i budzi emocje związane z definicją bohatera i represora. Pokazuje, jak prawo interpretuje przeszłość i jakie konsekwencje ma przynależność do określonych struktur państwowych.

Czy walka z UPA chroni przed utratą uprawnień kombatanckich, jeśli służyło się w Bezpieczeństwie PRL?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wr 737/04 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2006-02-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-11-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Lidia Serwiniowska /przewodniczący/
Marcin Miemiec
Wanda Wiatkowska-Ilków /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne
Kombatanci
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 42 poz 371
art. 25 ust. 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - tekst jednolity.
Sentencja
Dnia 23 lutego 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w następującym składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA: Lidia Serwiniowska Sędziowie : Sędzia WSA: Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.) Sędzia WSA: Marcin Miemiec Protokolant: Aleksandra Rygielska po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2006 roku na rozprawie sprawy ze skargi K. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]roku Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę
Uzasadnienie
W dniu [...]r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371) po ponownym rozpatrzeniu sprawy, wydał decyzję Nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich skarżącego – K. K..
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, iż K. K. uprawnienia kombatanckie uzyskał z mocy orzeczenia ZBoWiD Zarząd Wojewódzki w W. z dnia [...]r. z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej w okresie od [...]r. do dnia [...]r..
W wyniku wszczętego postępowania weryfikacyjnego decyzją z dnia [...] r. utrzymana w mocy decyzją z dnia [...]r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił skarżącego uprawnień kombatanckich.
Decyzją z dnia [...]r. Kierownik Urzędu w trybie art. 154 k.p.a. odmówił uchylenia decyzji ostatecznej o pozbawieniu uprawnień kombatanckich.
Dnia [...]r. skarżący wystąpił do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W związku z powyższym we wspomnianej decyzji z dnia [...]r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podał, iż po ponownym rozpoznaniu sprawy, biorąc pod uwagę całokształt zebranego materiału dowodowego uznał, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem w treści wniosku skarżący nie wskazał, aby w przedmiotowej sprawie zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające uchylenie decyzji własnej. Zgodnie bowiem z treścią przepisu art. 16 § 1 k.p.a. uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach określonych w w/w ustawie. Z przepisu wyżej cytowanego – wyrażającego zasadę trwałości decyzji ostatecznych wynika, że decyzja taka nie może być w zasadzie wzruszona w trybie postępowania administracyjnego, z wyjątkami ściśle określonymi w przepisach k.p.a.
Jednym z takich wyjątków jest przepis art. 156 k.p.a., zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji państwowej, który ją wydał lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.
Zdaniem organu, słuszny interes strony nie może się sprowadzać do obchodzenia innych przepisów prawa, to jest w niniejszej sprawie art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. W interesie skarżącego leżałoby uniknięcie sankcji wskazanego powyżej przepisu ustawy, jednakże organy administracji państwowej zobowiązane są działać na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.) i w sytuacji stwierdzenia braku podstawy do zachowania przyznanych uprawnień kombatanckich zobowiązane są do podjęcia decyzji o ich pozbawieniu.
Organ administracji wskazał, iż bezspornym jest, iż skarżący – K. K. zatrudniony był w organach Bezpieczeństwa Publicznego. Zgodnie z dyspozycją art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a w/w ustawy – uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobie, która w latach 1944-1956 pełniła służbę lub funkcje i była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej – a w myśl art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a osoby takie pozbawia się uprawnień kombatanckich.
W związku z powyższym, jak wskazał organ, podnoszona przez skarżącego okoliczność udziału w walkach z UPA nie ma wpływu na zmianę rozstrzygnięcia.
Zdaniem organu podkreślenia wymagało, że brak jest w aktach sprawy dowodów świadczących o tym, aby w odniesieniu do skarżącego miała zastosowanie dyspozycja przepisu art. 21 ust. 3 pkt 1 w/w ustawy stanowiącego, że przepisów o pozbawieniu uprawnień kombatanckich nie stosuje się do osoby, która przedłoży dowody, że do wymienionych służb i organów została skierowana przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje była zwerbowana w celu udzielenia im pomocy.
Od powyższej decyzji skarżący K. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.
Decyzji tej zarzucił obrazę prawa materialnego przez naruszenie art. 25 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.) a także przepisów postępowania polegających na nie przeprowadzeniu wnikliwego postępowania dowodowego. W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżący podał iż pełnił służbę w tak zwanych "oddziałach operacyjnych", biorąc udział w walkach z bandami UPA. Wskazał, że pełnił służbę , a nie pracował w organach BP. Nie otrzymywał za to wynagrodzenia, czy uposażenia, a jedynie żołd jak żołnierz.
Dodał, że w świetle obecnie obowiązującej ustawy uprawnienia nabył jako uczestnik walk z bandami UPA. Naruszenie przepisów postępowania, zdaniem skarżącego, polegało na nie wyjaśnieniu przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych okoliczności jego służby w jednostkach BP oraz charakteru tej służby. Skarżący podkreślił, że nie brał udziału w operacjach czy działaniach represyjnych wobec ludności polskiej . walczył z bronią w reku z bandami UPA.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł do tut. Sądu odpowiedź na skargę wraz z wnioskiem o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto dodał, iż z zebranego w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego nie wynika, by skarżący został skierowany do pracy w organach Bezpieczeństwa Publicznego przez organizację niepodległościową lub przez taką organizację został zwerbowany w celu przekazywania informacji i udzielenia pomocy.
W myśl art. 25 ust. 2 pkt 1 lit a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. pozbawia się uprawnień kombatanckich z wszelkich tytułów osoby, które pełniły służbę i były zatrudnione w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa Publicznego. Uchwałą z dnia 21 października 2002 r. (sygn. akt OPS 2/02) Naczelny Sad Administracyjny orzekł, iż przepis art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ma zastosowanie także do osoby, która w latach 1944-1956 była zatrudniona w Urzędzie Bezpieczeństwa i nie pełniła w strukturach tego urzędu służby lub funkcji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego.
Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd , następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 cytowanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują. Skarga zatem nie zasługiwała na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sadowej jest w niniejszej sprawie decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w sprawie pozbawienia uprawnień kombatanckich K. K..
Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 z późn. zm.).
Zgodnie z art. 25 powyżej powołanej ustawy osoby, które uzyskały uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów, zachowują te uprawnienia, z zastrzeżeniem ust. 2.
2. Pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby:
1) wymienione w art. 21 w ust. 2:
a) w pkt 1, 3 i 4, z zastrzeżeniem art. 21 ust. 3,
b) w pkt 2, 21, 5 i 6, jeżeli w wyniku postępowania weryfikacyjnego wykazano im czyny, o których mowa w tych przepisach,
2) które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r.
3. Uprawnienia uzyskane od Związku Bojowników o Wolność i Demokrację i Związku Kombatantów Rzeczypospolitej Polskiej po 31 grudnia 1988 r. podlegają weryfikacji.
4. Decyzje w sprawie pozbawienia uprawnień kombatanckich podejmuje Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.
5. Decyzje, o których mowa w ust. 4, wydawane są z urzędu lub na wniosek stowarzyszeń kombatanckich albo Ministrów Sprawiedliwości, Obrony Narodowej lub Spraw Wewnętrznych i Administracji(45), a także w wyniku weryfikacji.
6. Szczegółowe zasady i tryb postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich w stosunku do osób, o których mowa w ust. 2, oraz zasady przeprowadzania weryfikacji określi w drodze rozporządzenia Prezes Rady Ministrów.
Art. 21 powyższej ustawy stanowi, że uprawnienia określone w ustawie przysługują osobie, która uzyska decyzję potwierdzającą działalność wymienioną w art. 1 ust. 2 i w art. 2 albo fakty, o których mowa w art. 4, posiada obywatelstwo polskie lub posiadała je w okresie działalności kombatanckiej bądź w okresie podlegania represjom, z zastrzeżeniem ust. 2.
2. Uprawnienia, o których mowa w ust. 1, nie przysługują osobie, która:
1) w okresie wojny 1939-1945 kolaborowała z hitlerowskim okupantem,
2) przymusowo pełniła służbę w armii niemieckiej lub dobrowolnie zadeklarowała odstępstwo od narodowości polskiej, jeżeli potem do końca wojny nie brała udziału w walce o niepodległość Polski,
21) kolaborowała z radzieckimi władzami okupacyjnymi w latach 1939-1941,
3) w okresie od września 1939 r. do końca 1956 r. służyła w NKWD albo w innych organach represji ZSRR działających przeciwko Narodowi i Państwu Polskiemu,
4) w latach 1944-1956:
a) pełniła służbę lub funkcję i była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej,
b) była zatrudniona, pełniła służbę lub funkcję w jednostkach organizacyjnych lub na stanowiskach związanych ze stosowaniem represji wobec osób podejrzanych lub skazanych za działalność podjętą na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej:
- w organach prokuratury i prokuraturze wojskowej,
- w sądownictwie powszechnym lub wojskowym,
- w służbie więziennej,
W myśl art. 1. 1. Kombatantami są osoby, które brały udział w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach narodowych, wchodząc w skład formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej.
2. Za działalność kombatancką uznaje się:
1) pełnienie służby wojskowej w Wojsku Polskim lub w polskich formacjach wojskowych przy armiach sojuszniczych podczas działań wojennych prowadzonych na wszystkich frontach przez Państwo Polskie,
2) uczestniczenie w ramach polskich formacji i organizacji wojskowych w I wojnie światowej, w powstaniach narodowych i walkach o odzyskanie lub utrzymanie terytoriów Rzeczypospolitej Polskiej,
3) pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945,
4) pełnienie służby wojskowej w armiach sojuszniczych, a także w sojuszniczych organizacjach ruchu oporu w okresie wojny 1939-1945, z wyjątkiem formacji Ludowego Komisariatu Spraw Wewnętrznych Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich (NKWD) oraz innych specjalnych formacji, które prowadziły działalność przeciwko ludności polskiej,
5) pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach wojskowych lub organizacjach niepodległościowych na terytorium Państwa Polskiego w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r. oraz w granicach powojennych w okresie od wkroczenia armii Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich (ZSRR) do końca 1956 r., jeżeli były to formacje lub organizacje stawiające sobie za cel niepodległość i suwerenność Rzeczypospolitej,
6) uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu,
7) uczestniczenie w tzw. Niszczycielskich Batalionach ("Istriebitielnych Batalionach") na dawnych ziemiach polskich w województwach: lwowskim, stanisławowskim, tarnopolskim i wołyńskim w obronie ludności polskiej przed ukraińskimi nacjonalistami, w latach 1944-1945.
Podkreślić należy, że z treści zaświadczenia Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w W. z dnia [...] r. wynika, że uznanie okresu działalności kombatanckiej skarżącego nastąpiło z tytułu "walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej od dnia [...]r. do dnia [...]r." oraz wynika, że skarżący był członkiem zwyczajnym ZBoWiD o numerze legitymacji członkowskiej [...].
Powyższe zaświadczenie stanowiło dokument stwierdzający prawo do korzystania ze świadczeń określonych w ustawie z dnia 23 października 1975 r. "o dalszym zwiększaniu świadczeń dla kombatantów i więźniów obozów koncentracyjnych – Dz. U. Nr 34, poz. 186 "
Ponadto w aktach administracyjnych sprawy znajduje się Deklaracja Członkowska, z której wynika, iż skarżący zobowiązał się być aktywnym członkiem organizacji, przestrzegać w praktyce zasad ideowych, Statutu Związku oraz uchwał i postanowień Władz ZBoWiD.
Fakt uczestnictwa skarżącego w walkach z bandami i reakcyjnym podziemiem ustalono na podstawie zaświadczenia Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w R. z dnia [...]r. Nr [...]stwierdzającego, iż pełnił on służbę w organach bezpieczeństwa Publicznego w wyżej wskazanym okresie.
Także z powyższej deklaracji bezsprzecznie wynika, że skarżący był funkcjonariuszem organów bezpieczeństwa publicznego od dnia [...]do dnia [...] r. na terenie województwa R.. Na tym terenie skarżący brał udział w walkach z "bandami oraz reakcyjnym podziemien".
Powyższe wskazuje, że skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu ustanowienia i utrwalania władzy ludowej, toteż pozbawienie ich na cytowanej powyżej podstawie jest w pełni zasadne.
W zakresie decyzji podejmowanej w oparciu o art. 25 ust. 2 pkt 1 lit a ustawodawca nie pozostawił żadnej sfery uznania, bowiem znaczący jest tylko i wyłącznie element ze sfery faktu – zatrudnienie w organach BP. Bez znaczenia jest przy tym funkcja pełniona przez skarżącego w w/w organach, bowiem współpraca z organami represji, jakimi były organy Bezpieczeństwa Publicznego nastawione na zwalczanie polskich ruchów niepodległościowych musi być oceniana negatywnie i to bez względu na to o jakie stanowisko lub charakter zatrudnienia w tym zakresie chodzi. Sam udział w strukturach tego aparatu stanowi obligatoryjną przesłankę do pozbawienia przyznanych uprawnień kombatanckich.
Należy podzielić stanowisko organu administracji, iż nie jest przy tym konieczna indywidualna ocena czynów konkretnej osoby, bowiem nie chodzi o pociągniecie do odpowiedzialności karnej, a o pozbawienie przywilejów z uwagi na przynależność do negatywnie ocenianej grupy.
W tym miejscu wskazać należy, iż przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy zawiera wyjątki od zasady, że pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które nabyły je z tytułu ustanowienia i utrwalenia władzy ludowej. Jednym z nich jest uzyskanie tych uprawnień na mocy tytułów określonych w ustawie to znaczy między innymi na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy, który za działalność kombatancką uznaje uczestniczenie w walkach z oddziałami UPA oraz grupach Werholfu w jednostkach Wojska Polskiego i zmilitaryzowanych służbach państwowych.
Skarżący zarówno we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jak i w skardze na ostateczną decyzje podniósł, że pełnił służbę w "oddziałach operacyjnych" i brał udział w walkach z oddziałami UPA i z tego tytułu powinien zachować przyznane mu uprawnienia kombatanckie. Wskazał, że pełnił służę, a nie pracował w BP, albowiem nie otrzymywał za to wynagrodzenia, czy uposażenia a jedynie żołd jak żołnierz.
Jednakże z dokumentów zebranych w przedmiotowej sprawie w postępowaniu administracyjnym, nie wynika aby skarżący służył w wojsku Polskim lub w zmilitaryzowanych służbach państwowych i w związku z tym brał udział w w/w walkach.
Jak wskazano wyżej art. 25 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 1 us. 2 pkt 6 ustawy daje możliwość uzyskania uprawnień kombatanckich, co w tym przypadku zachodzi tylko wówczas, gdy walka z bandami UPA miała miejsce w ramach służby w Wojsku Polskim lub zmilitaryzowanych służbach państwowych.
Tymczasem skarżący, co wynika z zaświadczenia Komendy Policji w R. z dnia [...] r. pełniąc służbę w Organach Bezpieczeństwa Publicznego w okresie od dnia [...] r. do dnia [...]r. jako funkcjonariusz BP brał udział w walkach z Oddziałami UPA.
Organy Bezpieczeństwa Publicznego nie były jednostką Wojska Polskiego ani zmilitaryzowaną służbą państwową.
Bezsprzecznie ustalono, że był on zatrudniony w organach Bezpieczeństwa Publicznego, jednakże z materiału dowodowego nie wynika, aby został on skierowany do pracy w tych organach przez organizację niepodległościową lub przez taką organizację został zwerbowany w celu przekazywania informacji i udzielania pomocy.
Nadto z Deklaracji Członkowskiej o jakiej była powyżej mowa, która została złożona przez skarżącego do ZBoWid nie wynika aby uczestniczył w jakichkolwiek walkach z bandami UPA oraz był członkiem AK.
Z zastrzeżeniem przepisu art. 21 ust. 3 ustawy z 1991 r. o kombatantach, pozbawienie uprawnień kombatanckich następuje ze względu na sam fakt służby w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, niezależnie od charakteru wykonywanych czynności, w szczególności, czy były one związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji i osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej(wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2000 r. V SA 735/00 LEX nr 79352).
Skarżący nie przedstawił żadnych okoliczności wskazujących na możliwość uzyskania uprawnień z innego jeszcze tytułu przewidzianego w ustawie .
W orzecznictwie sądowym przyjmuje się zaś, że "procedura weryfikacji uprawnień kombatanckich nie wyłącza możliwości wykazania w tym samym lub innym postępowaniu, że uprawnienia te przysługują nie tylko z tytułu "utrwalania władzy ludowej", lecz także na podstawie innego tytułu prawnego" (wyrok SN z dnia 22 lutego 2001 r. III RN 77/00, OSNP 2001/15/475).
W tym stanie rzeczy stwierdzić trzeba, iż kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie wykazała, aby decyzja ta naruszała obowiązujące przepisy prawa i to w stopniu wymagającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.
Podkreślić ponownie należy, iż sąd administracyjny jest właściwy jedynie do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i nie ma prawa oceniania jej pod innymi względami.
Nie ma też prawa do oceniania słuszności obowiązujących przepisów i przyjętych w nich rozwiązań prawnych. Dlatego też stwierdzając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z obowiązującym prawem, nie ma możliwości poddawania jej ocenie pod kątem słuszności, czy sprawiedliwości społecznej.
W tej sytuacji zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI