IV SA/Wr 731/22

IV SA/Wr 731/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-08-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Katarzyna Radom
Marta Pająkiewicz-Kremis
Mirosława Rozbicka-Ostrowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 615
art. 17 ust. 1a pkt 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (sprawozdawca) Sędziowie Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis Sędzia WSA Katarzyna Radom po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 31 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi P. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 30 września 2022 r. nr SKO/RŚ-423/251/2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Postępowanie administracyjne w sprawie wszczęte zostało wnioskiem P. Ł. (dalej: strona, skarżąca) o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego
z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną babcią J. P. (dalej jako: babcia strony lub skarżącej). Do wniosku dołączono m.in. orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania
o Niepełnosprawności w Legnicy z dnia 24 maja 2022 r. i z dnia 30 marca 2022 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności babci strony oraz męża babci strony E. P.
Decyzją z dnia 25 lipca 2022 r., nr 000327/SP/07/2022, wydaną z powołaniem się na przepisy art. art. 3, art. 17, art. 20, art. 24, art. 26 i art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm., dalej: u.ś.r.), Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1466), Obwieszczenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
z dnia 9 listopada 2018 r. w sprawie kwot świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2019 (M. P. z 2018 r., poz. 1099) oraz art. 104, art. 107, art. 127a i art. 130 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.), działający z upoważnienia Burmistrza Bolkowa, Dyrektor Gminno-Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Bolkowie (dalej: organ I instancji), odmówił przyznania stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad babcią na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r.
Jako przyczyny wydania decyzji odmownej w uzasadnieniu decyzji pierwszo-instancyjnej wskazano na brak istnienia obowiązku alimentacyjnego strony wobec jej babci, niespełnienie przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r. odnośnie momentu powstania niepełnosprawności oraz brak związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z pracy a koniecznością sprawowania osobistej opieki nad babcią.
W odniesieniu do obowiązku alimentacyjnego strony, organ I instancji wskazał, że skarżąca jest wnuczką J. P., na którą świadczenie jest wnioskowane, a więc krewną w linii prostej, ale zstępną w stopniu drugim. Na podstawie wywiadu środowiskowego z dnia 22 czerwca 2022 r. ustalono, że strona zamieszkuje wspólnie z matką E. Ś. (dalej: matka strony lub skarżącej) oraz dziadkami – J.
i E. P. Matka strony jest córką J. P. i jako zstępna jest osobą spokrewnioną w stopniu pierwszym z osobą wymagającą opieki. Przy czym jest osobą niepracującą, nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności, zamieszkuje pod jednym dachem ze swoimi rodzicami i nie wykazała w żaden sposób, aby realizacja obowiązku alimentacja nad matką była dla niej w jakikolwiek sposób niemożliwa. Tym samym, matka strony może wywiązywać się jako pierwsza z obowiązku alimentacyjnego w odniesieniu do matki ( babci strony) . W tym zakresie organ powołał się na art. 132 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1359 ze zm., dalej: k.r.o.) , wedle którego obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Zdaniem organu I instancji ,, obowiązek alimentacyjny strony względem babci jeszcze nie powstał, gdyż istnieje osoba spokrewniona z nią w stopniu pierwszym mogąca realizować ten obowiązek – matka strony . Wobec powyższego strona nie wyczerpała przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz w art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r. do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
W ocenie organu I instancji nie został spełniony także warunek określony w art. 17 ust. 1b u.ś.r., gdyż z orzeczenia o niepełnosprawności babci strony wynika, że nie da się ustalić daty powstania jej niepełnosprawności. W tym zakresie organ powołał się na Trybunał Konstytucyjny , który w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 orzekł, że przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Przy czym Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że skutkiem wejścia w życie wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b u.ś.r., ani usunięcie z ustawy kryterium wieku powstania niepełnosprawności, jako przesłanki uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, ani wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Trybunał Konstytucyjny orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r., zatem przepis ten - niezależnie od rozstrzygnięć organów odwoławczych, czy sądów administracyjnych, które są wiążące w danej indywidualnej sprawie - pozostaje obowiązującym przepisem prawa.
Według organu I instancji strona nie dowiodła także w sposób wyczerpujący
i niebudzący wątpliwości, że opieka sprawowana nad babcią w sposób absolutny wyklucza możliwość podjęcia przez nią zatrudnienia, choćby w ograniczonej formie.
Z wywiadu środowiskowego i złożonej deklaracji wynika, że strona sprawuje opiekę nad babcią przez większość dnia. Pomoc ta polega na sprzątaniu, podawaniu leków, myciu podłóg, podawaniu posiłków, smarowaniu nóg kremami, paleniu w piecu, wspólnym spędzaniu czasu. Przy czym babcia posiada pełną ruchomość stawów, w obrębie mieszkania porusza się samodzielnie, natomiast poza domem tylko w obrębie ogrodu z powodu problemów z nogami. Samodzielnie zmienia pozycję w łóżku, pozostaje w rzeczowym kontakcie słownym, zachowuje się spokojnie, ma natomiast problemy z pamięcią oraz słuchem i wzrokiem. Do podstawowych czynności higienicznych i ubierania się nie wymaga wsparcia innych osób, sama też się ubiera, przyjmuje posiłki (leki przyjmuje przy pomocy innych osób). Wymaga natomiast pomocy podczas kontaktów z lekarzem, robieniu zakupów. Na tej podstawie organ I instancji stwierdził, że skoro najbardziej absorbujące czynności babcia wykonuje sama i nie korzysta ze specjalistycznego sprzętu, którego obsługa wymaga sprawności lub specjalnych umiejętności, a ponadto wobec wspólnego zamieszkania z matką strony (a córką babci) jest możliwość zorganizowana opieki naprzemiennej, to strona jest w stanie podjąć aktywność zawodową. Wskazuje na to również fakt, że - zgodnie ze świadectwem pracy strony - jej aktywność zawodowa trwająca od 2015 r. wygasła w 2020 r. W tym czasie babcia strony już chorowała, jednak ona sama nie zrezygnowała wówczas z pracy. Nie przedłożyła również żadnej dokumentacji, która wskazywałaby, że zaprzestanie pracy w jakikolwiek sposób wiązało się z koniecznością sprawowania opieki nad babcią. Wobec powyższego, strona nie dowiodła, że rezygnacja lub niepodejmowanie przez nią pracy lub innego zatrudnienia miało bezpośredni związek z koniecznością sprawowania opieki nad babcią, co stanowi przesłankę nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 1 u.ś.r.
Strona odwołała się od decyzji pierwszo-instancyjnej, wnosząc o jej uchylenie
w całości i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty przez ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W odwołaniu podniosła zarzuty :
1/ naruszenia prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy , a to :
- poprzez zastosowanie art. 17 ust. 1b u. ś. r. bez uwzględnienia okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej
w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP;
- . art. 17 ust. 1a pkt 2 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w zw. z art. 132 k.r.o. poprzez jego błędną wykładnie polegającą na ustaleniu, że do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego nie zalicza się strony faktycznie sprawującej opiekę nad niepełnosprawną babcią, z uwagi na to, iż opieka ta powinna być sprawowana przez osoby spokrewnione w linii prostej w pierwszym stopniu z osobą niepełnosprawną, w tym przypadku przez córkę niepełnosprawnej, podczas gdy z zasady równości (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP), zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), a w szczególności nakazu ochrony i opieki nad rodziną oraz szczególnej opieki pomocy Państwa udzielanej rodzinie znajdującej się w trudnej sytuacji (art. 18 oraz art. 71 ust. 1 Konstytucji RP) należy wywieść uprawnienie wnuczki faktycznie sprawującej opiekę do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej;
- . art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez błędne przyjęcie, że zakres opieki jaką sprawuje strona nad babcią nie wyczerpuje znamion opieki stałej, podczas gdy rozmiar i częstotliwość pomocy udzielanej babci w związku z jej niepełnosprawnością i chorobami ma charakter permanentny, a opieka wymaga stałego udziału strony w wykonywaniu czynności opiekuńczych, tym samym nie można uznać że pomiędzy brakiem zatrudnienia strony a sprawowaniem przez nią opieki nie zachodzi związek przyczynowy;
2/ naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. poprzez nieustalenie prawidłowego stanu faktycznego, tj.:
a) błędne przyjęcie, że powstanie niepełnosprawności odpowiednio po ukończeniu 18-go i 25-go roku życia przez osobę podlegającą opiece skutkuje brakiem prawa strony do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony;
b) przez przyjęcie, iż skoro strona nie jest spokrewniona z osobą wymagającą opieki w linii prostej w pierwszym stopniu, to powyższe skutkuje brakiem jej prawa doświadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie;
c) poprzez błędne przyjęcie, że zakres i wymiar opieki jaką sprawuje strona umożliwia podjęcie przez nią zatrudnienia chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, a w konsekwencji brak przeprowadzenia wnikliwego postępowania dowodowego, także w zakresie stanu zdrowia niepełnosprawnej i prawidłowej oceny już zgromadzonego materiału dowodowego, zmierzającego do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony,
d) poprzez brak uwzględnienia przy rozstrzyganiu interesu społecznego
i słusznego interesu strony, który wyraża się w szczególności pominięciem celu w jakim ustawodawca przewidział istnienie świadczenia pielęgnacyjnego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy, Kolegium) decyzją z dnia 30 września 2022 r., nr SKO/RŚ-423/251/2022 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W motywach decyzji ostatecznej , Kolegium w pierwszej kolejności stwierdziło, że wobec stwierdzenia wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 niezgodności przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. z Konstytucją RP, należało dokonać oceny spełnienia przez stronę przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki.
Następnie rozważając kwestię obowiązku alimentacyjnego strony, organ odwoławczy wskazał , że należy ona do kręgu osób, na których ciąży obowiązek alimentacyjny wobec babci, zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., gdyż jest jej krewną
w linii prostej. Jednakże w toku sprawy ustalono, że babcia strony ma także jedną córkę, E. Ś. Wszystkie te osoby zamieszkują pod jednym adresem. Wobec tego należy stwierdzić, że obowiązek alimentacyjny E. Ś. wobec matki (babci strony) wyprzedza obowiązek alimentacyjny strony, gdyż jest ona spokrewniona z babcią w II stopniu, zaś matka strony w I stopniu. Jednocześnie ustalono, że matka strony nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Tym samym,
w ocenie Kolegium organ I instancji słusznie stwierdził na podstawie art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r., że wystąpiła przesłanka do odmowy przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego z tego powodu, że córka osoby wymagającej opieki, tj. E. Ś., spokrewniona z nią w pierwszym stopniu, nie legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności. Z tego powodu, w sprawie brak jest okoliczności, które pozwoliłyby zaktualizować obowiązek alimentacyjny strony względem jej babci przed obowiązkiem alimentacyjnym córki babci –( matki strony) , która w pierwszej kolejności zobowiązana jest do sprawowania opieki nad swoją matką. Przy czym podnoszona w sprawie okoliczność sprawowania opieki przez E. Ś. nad ojcem jest prawnie obojętna względem nałożonego przez ustawodawcę obowiązku alimentacyjnego wobec jej matki – ( babcie strony) . Tylko legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności przez E. Ś. zwolniłoby ją z alimentacji wobec jej matki.
Kolegium zgodziło się również z organem I instancji, że , strona nie spełniła także przesłanki rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, wynikającej z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Organ II instancji podkreślił, że podstawowym wymogiem do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. Opieka musi być stała, permanentna i regularna, a także sprawowana w takim zakresie, który wyklucza możliwość jednoczesnego wykonywania pracy. Z wywiadu środowiskowego i deklaracji wynika, że strona sprawuje codzienną opiekę nad babcią i polega ona na sprzątaniu mieszkania, podawaniu i dozowaniu leków, myciu podłóg, przygotowywaniu i podawaniu posiłków, smarowaniu nóg kremami, przynoszeniu opału, rozpalaniu w piecu, praniu, spędzaniu czasu z babcią. Babcia porusza się samodzielnie, samodzielnie spożywa posiłki i korzysta z toalety, jest z nią logiczny kontakt słowny. Nie korzysta z usług opiekuńczych, samodzielnie porusza się w obrębie mieszkania, poza domem porusza się tylko terenie ogrodu ze względu na problemy z nogami, samodzielnie przemieszcza się z łóżka na krzesło i z powrotem, sama zmienia pozycję w łóżku i siada, zachowanie spokojne, czasami występują zaniki pamięci i trudności w zapamiętywaniu, toaleta ciała odbywa się w łazience, nie wymaga pielęgnacji odleżyn, wymaga smarowania nóg kremami, samodzielnie ubiera i rozbiera się, sama przyjmuje posiłki, korzysta z WC, a tylko nocą z pieluchomajtek. Z kolei z przedłożonego świadectwa pracy wynika, że strona była zatrudniona od 23 marca 2015 r. do 13 maja 2020 r. Strona w oświadczeniu z dnia 7 czerwca 2022 r. podała, że opiekę nad babcią sprawuje od 2 lat. Jednakże z akt sprawy, w szczególności z dokumentacji medycznej, nie wynika, aby w maju 2020 r. nastąpiło istotne pogorszenie stanu zdrowia babci strony , które wymuszałoby rezygnację strony z posiadanego zatrudnienia, w związku z koniecznością sprawowania opieki nad babcią. Zatem w analizowanej sprawie nie wystąpiła przesłanka rezygnacji przez strony z konkretnego zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad babcią.
Ponadto w ocenie Kolegium sprawowany zakres opieki przez stronę nie stoi na przeszkodzie do podjęcia przez nią zatrudnienia, gdyż szereg wskazanych powyżej podstawowych czynności babcia strony wykonuje samodzielnie. Strona nie wykonuje przy babci czynności pielęgnacyjnych, ściśle związanych z jej osobą, wymagających ciągłej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życiowych, gdyż babcia strony nie wymaga leczenia odleżyn, pielęgnacji przetok, pomocy w załatwianiu potrzeb fizjologicznych, cewnikowania czy też karmienia. Tym samym, opieka może być wykonywana w różnych porach dnia i nie stanowi przeszkody do podjęcia przez stronę pracy zarobkowej. Czynności wykonywane przez stronę nie mają nadzwyczajnego charakteru i dowodzą, że sprawowana opieka nie ma charakteru ciągłego, w znaczeniu sprawowania nieustającej pieczy na tyle absorbującej czasowo, by uniemożliwiać w ogóle zatrudnienie. Czynności tzw. porządku dziennego mogą być wykonywanie w czasie wolnym od pracy, a przy dobrej organizacji czasu czynności opiekuńcze strona mogłaby pogodzić z pracą.
W konkluzji organ II instancji stwierdził, że w sprawie nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r., gdyż jest inna osoba, która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i jest spokrewniona w pierwszym stopniu z babcią strony. Podkreślił również, że pomoc, jaką świadczy strona, nie stanowi opieki stałej, permanentnej i regularnej, a sama strona nie spełniła też przesłanki rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki.
Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Skarga oparta została na zarzutach naruszenia :
1/prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, a to:
- art. 17 ust 1a pkt 2 w zw. z art 17 ust 1 pkt 4 u.ś.r. w zw. z art. 132 k.r.o. poprzez jego błędną wykładnie polegającą na ustaleniu, że do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego nie zalicza się strony, faktycznie sprawującej opiekę nad niepełnosprawną babcią, z uwagi na to, iż opieka ta powinna być sprawowana przez osoby spokrewnione w linii prostej w pierwszym stopniu z osobą niepełnosprawną, w tym przypadku przez córkę niepełnosprawnej, podczas, gdy z zasady równości (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP), zasady sprawiedliwości społecznej (art 2 Konstytucji RP), a w szczególności nakazu ochrony i opieki nad rodziną oraz szczególnej opieki pomocy Państwa udzielanej rodzinie znajdującej się w trudnej sytuacji (art. 18 oraz art. 71 ust 1 Konstytucji RP) należy wywieść uprawnienie wnuczki faktycznie sprawującej opiekę do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej;
- art. 17 ust 1 u. ś. r. poprzez :
- błędne przyjęcie, że zakres opieki jaką sprawuje strona nad babcią nie wyczerpuje znamion opieki stałej, podczas gdy rozmiar i częstotliwość pomocy udzielanej babci w związku z jej niepełnosprawnością i chorobami ma charakter permanentny, a opieka wymaga stałego udziału strony w wykonywaniu czynności opiekuńczych, tym samym nie można uznać że pomiędzy brakiem zatrudnienia strony a sprawowaniem przez nią opieki nie zachodzi związek przyczynowy;
- błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że świadczenie pielęgnacyjne
przysługuje wyłącznie osobom, które zaprzestają aktywności zawodowej z powodu konieczności sprawowania stałej i długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną, w sytuacji, gdy wykładnia pojęcia rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej musi się odbywać przez pryzmat celu jakiemu świadczenia opiekuńcze służą, a zatem pojęcie rezygnacji z zatrudnienia należy rozumieć nie tylko jako zaprzestanie konkretnego działania, ale także jako jego niepodejmowanie z uwagi na wystąpienie przeszkody uniemożliwiającej to działanie;
2/ przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art 1, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieustalenie prawidłowego stanu faktycznego, tj.:
a) przez przyjęcie, że skoro strona nie jest spokrewniona z osobą wymagającą opieki w linii prostej w pierwszym stopniu, to powyższe skutkuje brakiem jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań pozwalających na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony;
b) poprzez błędną przyjęcie, że zakres i wymiar opieki jaką sprawuje strona umożliwia podjęcie przez nią zatrudnienia chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, a w konsekwencji brak dokonania prawidłowej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego zmierzającej do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającej na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony;
c) poprzez brak uwzględnienia przy rozstrzyganiu interesu społecznego
i słusznego interesu skarżącej, który wyraża się w szczególności pominięciem celu w jakim ustawodawca przewidział istnienie świadczenia pielęgnacyjnego.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że nie sposób zgodzić się
z interpretacją art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a pkt 2 u.ś.r. dokonaną przez organ
w przedmiotowej sprawie, gdyż regulacje te należy rozpatrywać przez pryzmat zasad
i wartości wyrażonych w Konstytucji RP. W szczególności art. 17 ust. 1a u.ś.r. musi być wykładany przy zastosowaniu przesłanek obiektywnych, do których nie należy sam fakt pozostawania w zatrudnieniu. Ponadto literalna interpretacja art. 17 ust. 1 i 1a jest niewystarczająca, gdyż celem wprowadzenia tych przepisów było realne wsparcie opiekunów osób niepełnosprawnych z kręgu rodziny. W tej sytuacji literalna wykładnia przepisów jest sprzeczna z wynikami wykładni celowościowej, która ma umocowanie w przepisach Konstytucji RP. Skarżąca odwołała się przy tym do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 listopada 2006 r., sygn. akt P 23/05, w którym wskazano m.in., że skoro członek najbliższej rodziny wywiązuje się ze swych obowiązków - moralnych i prawnych - wobec ciężko chorego krewnego i wymaga to odeń rezygnacji z zarobkowania, to winien on w tych działaniach otrzymać odpowiednie wsparcie państwa. Wybranie z kręgu osób zobowiązanych do alimentacji (a więc tych, na które państwo nakłada obowiązek opieki nad potrzebującą pomocy osobą najbliższą) jedynie rodziców (naturalnych, przysposabiających, zastępczych) i przyznanie wyłącznie im prawa do zasiłku stałego narusza konstytucyjną zasadę równości, a także zasadę sprawiedliwości społecznej (pojmowaną nie w aspekcie socjalno-ekonomicznym, lecz odnoszoną również do społecznego poczucia sprawiedliwości, które w demokratycznym państwie prawnym nie powinno być przez ustawodawcę ignorowane - art. 2 Konstytucji RP).
Biorąc pod uwagę wyżej wskazane okoliczności, skarżąca podniosła, że skoro córka niepełnosprawnej , a jej matka nie ma obiektywnej możliwości sprawowania opieki nad matką z uwagi na zajmowanie się niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem, należy uznać, że obowiązek alimentacyjny wobec babci strony przenosi się na skarżącą, sprawującą stałą opiekę nad babcią.
Skarżąca nie zgodziła się również z poglądem organu , że zakres czynności wykonywanych w związku z opieką nad babcią pozwala jej na podjęcie aktywności zawodowej. Zauważyła, że babcia wymaga pomocy i wsparcia w czynnościach dnia codziennego, ma problemy z poruszaniem się, cierpi na otępienie starcze, ma miażdżycę i zaburzenia pamięci, a jej zawroty głowy wymagają stałego kontrolowania z uwagi na możliwość upadku. W zakres opieki wchodzą m.in. dbanie o higienę osobistą babci, kupowanie i dawkowanie leków, kontakt z placówkami medycznymi, przygotowanie posiłków (oddzielnych – z uwagi na cukrzycę typu 2), pranie, sprzątanie. Wszystko to powoduje, że skarżąca zajmując się schorowaną babcią nie jest w stanie podjąć jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Przy czym w ocenie skarżącej opieka stała, to opieka ciągła i trwała, a nie nieustanna i sprawowana przez 24 godziny na dobę. W zakres tej opieki wchodzą zarówno czynności opiekuńcze wobec chorego, jak i prowadzenie gospodarstwa domowego.
Końcowo, w odniesieniu do przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, skarżąca wskazała, że rezygnacja oznacza zarówno rozwiązanie trwającego stosunku pracy, jak i niepodejmowanie pracy ze względu na konieczność opieki nad członkiem rodziny. Jednocześnie skarżąca podkreśliła, że nie może podjąć zatrudnienia z powodu sprawowania opieki nad babcią i to właśnie problemy zdrowotne babci – a nie konieczność zajmowania się córką, jak błędnie wskazuje organ odwoławczy – spowodowały, że była zmuszona zrezygnować z pracy.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ odwoławczy powołał się na treść uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2022 r., sygn. akt I OPS 2/22, która jednoznacznie przesądziła, że warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, jest legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1a u.ś.r.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Spór między stroną a organami w badanej sprawie dotyczy spełnienia przez skarżącą przesłanek do otrzymania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wynikających z art. 17 u.ś.r. Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest bowiem odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną babcią. Zdaniem organów obu instancji, skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tego powodu, że osoba wymagająca opieki posiada osobę spokrewnioną w pierwszej kolejności, tj. córkę nielegitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Jedynie dla porządku zauważyć należy, że w kwestii niekonstytucyjności przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. W tym zakresie organ II instancji trafnie zauważył, że w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Sąd aprobuje powyższe stanowisko wraz z uzasadniającą je argumentacją.
Przechodząc do kwestii spornej, w rozpoznawanej sprawie, punktem wyjścia dla zbadania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji była prawidłowość zastosowania przez organy administracji przepisów prawa materialnego w kontekście wystąpienia pozytywnej przesłanki, o której mowa w art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. Uniemożliwiała ona przyznanie stronie świadczenia pielęgnacyjnego. W tym zakresie wypada przytoczyć treść art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. Zgodnie z ust. 1 art. 17 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Stosownie do art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:
1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Z powyższych przepisów wynika, że okoliczność sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz rezygnacja z tego powodu z zatrudnienia to warunki konieczne do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ale nie jedyne. Z woli ustawodawcy prawo to bowiem może przysługiwać tylko osobie, na której ciąży względem osoby wymagającej opieki obowiązek alimentacyjny. Stosownie do art. 128 k.r.o., obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ustala przy tym kolejność zobowiązanych. Natomiast zgodnie z art. 132 k.r.o., obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi, lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Z powyższymi normami koresponduje art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. Tym samym przepisy te, w konfrontacji z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy , jednoznacznie wskazują katalog osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ograniczając go do osób zobowiązanych do alimentacji - według kolejności tego zobowiązania (vide: wyrok NSA z dnia 21 lutego 2019 r., I OSK 3804/18). W judykaturze nie budzi wątpliwości, że zobowiązany do alimentacji w dalszej kolejności może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, jeżeli zobowiązany do alimentacji w pierwszej kolejności nie jest w stanie, z uwagi na swój stan zdrowia, takiej pomocy świadczyć nie może .
W tym miejscu przypomnieć jedynie należy, że celem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest pomoc państwa w sprawowaniu opieki nad osobą niepełnosprawną w przypadku konieczności rezygnacji ze źródła utrzymania, tj. kiedy praca zarobkowa uniemożliwia sprawowanie tej opieki, bardzo często całodobowo. Wymaga też podkreślenia, że celem ustawodawcy nie było przyznanie tego świadczenia dowolnemu członkowi rodziny, któremu w danym czasie (nie pracuje, ma czas i możliwości) odpowiada opiekowanie się osobą niepełnosprawną. Wskazanie szeregu obligatoryjnych przesłanek ma zatem za zadanie wyeliminować sytuacje, w których rodzina się umawia kiedy i komu opieka nad osobą wymagającą opieki opłaca się najbardziej.
Wymaga też zaakcentowania ,że wszelkie wątpliwości jakie pojawiły się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym na tle interpretacji przepisu art. art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. zostały rozstrzygnięte w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2022 r. sygn. akt I OPS 2/22 , w której zajęto stanowisko ,że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego dla osoby, która nie jest spokrewniona w pierwszym stopniu z niepełnosprawnym członkiem rodziny , przysługuje tylko wtedy, gdy , gdy bliżsi krewni lub małżonek legitymują się orzeczeniami o znacznym stopniu niepełnosprawności. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu powołanej wyżej uchwały wyjaśnił, że z punktu widzenia języka, kryterium legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jakim ustawodawca posłużył się w art. 17 ust. 1a oraz w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. nie jest wyrażeniem nieostrym czy wieloznacznym. Nie wymaga także czynienia ustaleń pojęciowych z odwołaniem się do zasad języka "powszechnego", nie jest bowiem określeniem należącym do tego języka. Stopnie niepełnosprawności (znaczny, umiarkowany i lekki) rozróżnione zostały w art. 3 i 4 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 573 z późn. zm.). Orzeczenia w przedmiocie niepełnosprawności wydawane są przez zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, powoływane zgodnie z przepisami wymienionej wyżej ustawy. Z orzeczeniami tych zespołów o znacznym stopniu niepełnosprawności zrównane są orzeczenia lekarza orzecznika ZUS, o jakich mowa w art. 5 pkt 1 i 1a tej ustawy. Pod względem językowym przepis nie budzi zatem wątpliwości, ustawodawca posłużył się określeniem należącym do języka prawnego. Legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oznacza legitymowanie się orzeczeniem wydanym przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności w przewidzianym przez prawo trybie lub orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS zrównanym z takim orzeczeniem właściwego zespołu. Legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności jest zatem faktem instytucjonalnym. Jak należy rozumieć orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, wynika z przepisów ustawy o rehabilitacji zawodowej (...). Regulację w niej zawartą, dotyczącą orzeczeń o stopniu niepełnosprawności, w tym znacznym stopniu niepełnosprawności, można traktować jak przypadek definicji legalnej tego rodzaju orzeczenia.
Wobec tego mają rację organy obu instancji , kiedy wywodzą że brak było podstaw prawnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wnuczce z tytułu opieki nad niepełnosprawną babcią , gdy wspólnie z nią zamieszkuje spokrewniona w pierwszym stopniu córka ( matka skarżącej) i nie legitymuje się ona orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Inaczej przedstawiałaby się sytuacja, gdyby zarówno babcie jak i jej córka były niepełnosprawne w stopniu znacznym, co wykluczałoby dopełnienie przez córkę obowiązku opieki z uwagi na stan zdrowia i niedołężność.
Jednakże w stanie faktycznym badanej sprawy nie budzi wątpliwości, że córka babci skarżącej nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co wyklucza - co do zasady - z kręgu uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego krewnych zobowiązanych do świadczenia alimentacyjnego w dalszej kolejności po matce skarżącej , w tym przypadku skarżącą . Sąd zdaje sobie sprawę, że matka skarżącej – przy równoległej opiece nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem ( mężem babci) - zapewne nie jest w stanie wykonywać wszystkich czynności opieki nad matką ( babcią skarżącej). Jednak potrzeba wsparcia matki skarżącej przy kompleksowej opiece nad babcią, nie powinna być utożsamiana z sytuacją, w której skarżąca nie może podjąć pracy zarobkowej.
Prawidłowo zatem wywiodły organy, że to właśnie córka osoby wymagającej opieki jest zobowiązana do alimentacji w pierwszej kolejności przed skarżącą, tj. wnuczką. Oznacza to, że istniałyby przesłanki do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego jedynie, gdyby matka skarżącej nie była w stanie zadośćuczynić obowiązkowi alimentacyjnemu. Takimi okolicznościami, które mogłyby uzasadniać niemożność spełnienia obowiązku alimentacyjnego byłyby np. śmierć osoby zobowiązanej w pierwszej kolejności do alimentacji, posiadanie przez nią znacznego stopnia niepełnosprawności (vide: wyrok NSA z 21 czerwca 2017 r., I OSK 829/16).
W związku z powyższym, w realiach badanej sprawie uznać należy, że nie zaistniały okoliczności, które pozwoliłyby zaktualizować obowiązek alimentacyjny skarżącej względem babci przed obowiązkiem alimentacyjnym córki względem matki. Natomiast podniesione w sprawie okoliczności takie jak sprawowanie przez matkę skarżącej opieki nad niepełnosprawnym ojcem ( mężem babci) pozostają prawnie obojętne względem nałożonych przez ustawodawcę obowiązków w stosunku do osób najbliższych. W niniejszej sprawie jedynie legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności powodowałoby zwolnienie osób zobowiązanych do alimentacji w pierwszej kolejności i możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobom innym niż spokrewnionym w pierwszym stopniu w stosunku do osoby wymagającej opieki. Wobec nie wykazania, że matka skarżącej posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, skarżącej jako wnuczce nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Nie ma bowiem możliwości uzyskania świadczenia ze strony organów pomocy społecznej , jeżeli dziecko/dzieci osoby wymagającej opieki są zobowiązane do zapewnienia tej pomocy. Należy pamiętać, że celem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest pomoc państwa w sprawowaniu opieki nad osobą niepełnosprawną w przypadku konieczności rezygnacji ze źródła utrzymania, tj. kiedy praca zarobkowa uniemożliwia sprawowanie tej opieki, bardzo często całodobowo.
W tym miejscu wymaga podkreślenia, że nie było celem ustawodawcy przyznanie tego świadczenia dowolnemu członkowi rodziny, któremu w danym czasie (nie pracuje, ma czas i możliwości) odpowiada opiekowanie się osobą niepełnosprawną. Wskazanie szeregu obligatoryjnych przesłanek ma zatem za zadanie wyeliminować sytuacje, w których rodzina się umawia kiedy i komu opieka nad osobą wymagającą opieki opłaca się najbardziej. Ma zatem rację Kolegium, kiedy wywodzi, że brak jest podstaw prawnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wnuczce na niepełnosprawną babcię, gdy córka babci żyje i nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Spajając tę część rozważań stwierdzić należy , że w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu organy obu instancji prawidłowo uznały, że w kontrolowanej sprawie nie wystąpiła przesłanka umożliwiająca uzyskanie przez skarżącą świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną babcią, wymieniona w art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r.
Prawidłowo również organy orzekające w sprawie oceniły, że brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżąca nie podejmuje zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, w związku z koniecznością opieki nad babcią . Okoliczność pozostawania wraz z babcią i jej jedyną córką ( matką skarżącej) w wspólnym gospodarstwie domowym , nie koliduje bowiem z możliwością podjęcia zatrudnienia przez nią (np. w niepełnym wymiarze czasu pracy) lub innej pracy zarobkowej. Opieki nad niepełnosprawną babcią skarżąca nie wykonuje bowiem całodobowo przez 7 dni w tygodniu. Podany przez skarżącą zakres świadczenia przez nią osobistej opieki nad babcią ,nawet z uwzględnieniem ograniczonej samodzielnej mobilności babci skarżącej , nie przekreśla bowiem - przy właściwym podziale obowiązków domowych z córką babci - możliwości podjęcia przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zważywszy ,że szereg ( większość) obowiązków wykonywanych przez skarżącą ( np. przygotowanie posiłków , sprzątanie , pranie) związana jest z typowymi czynnościami wykonywanymi w każdym gospodarstwie domowym i te obowiązki mogą być wykonane przed lub po powrocie z pracy .
Zdaniem Sądu , omawiany przepis art.17 ust.1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych , w których zakres opieki nad osobą niepełnosprawną wyklucza możliwość podjęcia jakiekolwiek pracy zarobkowej . Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w analizowanym przypadku. Zaaprobować bowiem należy stanowisko Kolegium , wedle którego świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom, które nie mogą podjąć zatrudnienia, czy też muszą z niego zrezygnować w związku z koniecznością sprawowania stałej, permanentnej i regularnej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i to w takim zakresie, który wyklucza możliwość jednoczesnego wykonywania pracy.
W świetle ujawnionych okoliczności badanej sprawy , należy także zgodzić się ze stanowiskiem organu, że nie została również spełniona przesłanka rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki . Skarżąca bowiem nie wykazała, że w celu sprawowania opieki nad babcią zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oraz że z tego powodu jej nie podejmuje.
Wymaga też zaakcentowania ,że w stanie gotowości do zapewnienia najbliższemu krewnemu ( wstępnemu) w podeszłym wieku ,wymagającemu opieki ze względu na stan zdrowia. , pozostaje każdy zstępny (dzieci , wnukowie) , co nie jest równoznaczne z niezdolnością tych osób do wykonywania pracy zawodowej. Jak trafnie zauważyły organy obu instancji , w świetle bezspornych okolicznościach niniejszej sprawy, opieka sprawowana nad babcią przez skarżącą , nie jest na tyle absorbująca, że obiektywnie - w kontekście jej sytuacji osobistej , a więc wieku , stanu zdrowia i zamieszkiwania z córką w tej samej nieruchomości budynkowej - uniemożliwia jej jakąkolwiek aktywność zawodową w ramach definicji zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej , o której mowa w art. 3 pkt 22 u.ś.r. .
Natomiast z literalnego brzmienia kwestionowanej decyzji nie sposób wywnioskować, że organ neguje wymagania dotyczące sposobu i intensywności opieki nad niepełnosprawną babcią skarżącej, określone w orzeczeniu o niepełnosprawności właściwego organu, jak też niesporny udział skarżącej w opiece nad babcią. A tym samym jako nieuprawniony przedstawia się zarzut naruszenia zasad i przepisów postępowania , albowiem w sprawie dostatecznie wyjaśniono wszystkie istotne - z punktu widzenia podstawy materialno-prawnej decyzji - okoliczności faktyczne .
W związku z tym konkludując powyższe rozważania , należy zaaprobować stanowisko obu organów orzekających w sprawie , zobowiązanych do działania na podstawie i w granicach prawa ( art. 6 k.p.a.), że świetle przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych i prawnych , skarżącej nie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ,określonego w art.17 ust. 1 u.ś.r. Z tych względów zarzuty skargi przedstawiają się jako bezzasadne, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu do jej oddalenia w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.