IV SA/WR 73/04

IV SA/Wr 73/04 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2005-12-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-03-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Ewa Kamieniecka
Marcin Miemiec
Tadeusz Kuczyński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne
Kombatanci
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 42 poz 371
art. 25 ust. 2 pkt 2
Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 marca 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński /sprawozdawca/, Sędzia WSA Marcin Miemiec, Asesor WSA Ewa Kamieniecka, Protokolant Aleksandra Markiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2005r. sprawy ze skargi K. U. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji własnej z dnia [...]r., nr [...] o pozbawieniu uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną przez nią w mocy decyzję z dnia [...]r.; II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 100 /sto/ zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.
Uzasadnienie
Decyzją Kierownika do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r., nr [...] na podstawie art. 154 § 1 kpa oraz art.25 ust2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz.371) po rozpoznaniu wniosku K. U. odmówiono uchylenia decyzji własnej z dnia [...]r., nr [...] o pozbawieniu uprawnień kombatanckich.
W motywach uzasadnienia podano m.in., że decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Kierownik Urzędu pozbawił K. U. uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZBoWiD wyłącznie z tytułu "walki o utrwalanie władzy ludowej" podczas służby w Milicji Obywatelskiej.
W myśl art.25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego przewidziane tą ustawą przywileje tracą osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944- 1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej.
W dniu [...]r. wpłynęło pismo strony wnoszące o uchylenie decyzji Kierownika Urzędu. Nie zawierało ono ustawowych przesłanek wznowienia postępowania bądź stwierdzenia nieważności decyzji, więc zgodnie z intencją strony i stosownie do przepisów art.235 § 1 kpa zostało zakwalifikowane jako wniosek o zmianę decyzji w trybie art. 154 § 1 kpa. W myśl tego zapisu decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Wobec powyższego Kierownik Urzędu stwierdził, co następuje:
Pierwsza z powyższych przesłanek została spełniona. Decyzja bowiem, o której uchylenie wnosi wnioskodawca jest ostateczna (art. 16 § 1 kpa). Wnioskodawca nie wskazał jednak, by za uchyleniem decyzji przemawiał interes społeczny albo też jego słuszny interes. Okoliczności, na które powołuje się on w swoim wniosku takiej oceny nie uzasadniają. Ponadto należy zauważyć, iż postępowanie, po przeprowadzeniu którego wydana została zaskarżona decyzja nie zostało dotknięte wadliwością. Decyzja ta była również zgodna z obowiązującym stanem prawnym w dacie jej wydania i stan prawny w przedmiotowym zakresie nie uległ zmianie do chwili obecnej. Wprawdzie w toku postępowania strona podniosła, że podczas służby w organach MO brała udział w walkach z Ukraińską Powstańczą Armią, jednak zebrana w trakcie postępowania dokumentacja nie potwierdza tego stanu rzeczy.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy K. U. ponownie przywołał fakt, że podczas służby w MO brał udział w walkach z oddziałami UPA.
Decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r., Nr [...] na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 154 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego po rozpoznaniu wniosku, K. U. utrzymano w mocy decyzję własną nr [...] z [...]r. o odmowie uchylenia decyzji własnej. Podtrzymano argumentację, iż ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji nie wynika, by strona podczas służby w organach Milicji Obywatelskiej brała udział w walkach w Ukraińską Powstańczą Armią. Artykuł 1 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach ..., za działalność kombatancką uznaje uczestniczenie w walkach z oddziałami UPA lub grupami Wehrwolfu wyłącznie w szeregach Wojska Polskiego lub zmilitaryzowanych służb państwowych. Tymczasem Milicja Obywatelska nie była ani częścią Wojska Polskiego, ani zmilitaryzowaną służbą państwową (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2000 r., OPS 5/00). Uprawnienia kombatanckie, o których mowa w przepisach ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach....., nie przysługują zatem z tytułu udziału w walkach z UPA podczas służby w organach MO.
Należy zauważyć, że z pisma Instytutu Pamięci Narodowej, Oddziałowego Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów w R. z dnia [...]r. wynika, że w teczce akt personalnych strony znajdują się dokumenty potwierdzające, że na terenie posterunku MO w U. i posterunków sąsiednich operowały oddziały UPA. W zasobie archiwalnym brak jest natomiast dokumentów potwierdzających udział funkcjonariuszy posterunku w U. w walkach z UPA w ramach grup operacyjnych pod dowództwem WP.
W niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki wyłączające pozbawienie skarżącego uprawnień kombatanckich, jako że wykonywanie obowiązków funkcjonariusza Milicji Obywatelskiej nie mieści się w żadnym z tytułów; z którymi ustawa wiąże możliwość ich zachowania. W jej przepisach bowiem status kombatanta związany został z działalnością w składzie formacji wojskowej lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej, a do zadań Milicji Obywatelskiej podług dekretu PKWN z dnia 7 października 1944 r o Milicji Obywatelskiej (Dz. U. Nr 7, poz. 33) należała ochrona bezpieczeństwa, spokoju i porządku publicznego, dochodzenie i ściganie przestępstw oraz wykonywanie zaleceń władz administracyjnych, sądów i prokuratury w zakresie prawem przewidzianym. Tego rodzaju działalność nie została przez ustawodawcę uznana, za szczególną zasługę dla Polski i zaliczona do tytułów uzasadniających zachowanie przyznanych wcześniej uprawnień kombatanckich".
W skardze do Sądu administracyjnego K. U. powtórzył wcześniejszą argumentację.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie także powtarzając swoją argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2004r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm./, Sąd nie jest związany granicami skargi, mając prawo i obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, nawet gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Uwzględniając powyższe należy zwrócić uwagę na arbitralną kwalifikację przez organ wniosku skarżącego w przedmiocie eliminacji decyzji z dnia [...]r. o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich z obrotu prawnego. We wniosku tym z dnia [...]r. K. U. wprost sformułował żądanie wznowienia postępowania zakończonego wydaniem wymienionej decyzji, wskazując przesłanki, które - jego zdaniem - przemawiają za wymienionym trybem weryfikacji decyzji. Mimo to, organ kombatancki, z pominięciem obowiązujących w takich wypadkach procedur uznał, że pismo to nie zawierało ustawowych przesłanek wznowienia postępowania, więc winno być ono zakwalifikowane jako wniosek o zmianę decyzji w trybie art. 154 § 1 k.p.a.
W związku z powyższym należy zauważyć, co następuje:
Po pierwsze, w takim zakresie, w jakim prawo materialne lub procesowe opiera postępowanie administracyjne na zasadzie skargowości, uzależniając je od złożenia przez stronę żądania, treść tego żądania wyznacza przedmiot postępowania. Organ nie jest władny do zmiany kwalifikacji prawnej żądania strony wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania na żądanie uchylenia decyzji w trybie art. 154 k.p.a. W razie wątpliwości sprecyzowanie żądania należy do strony, nie zaś do organu administracji. Należy przy tym zauważyć, że z treści art. 149 § 2 k.p.a. wynika wyłączenie dopuszczalności decydowania o odmowie wznowienia postępowania z powodu braku podstaw wznowienia postępowania. Ustalenie wystąpienia podstaw wznowienia postępowania może nastąpić wyłącznie w toku postępowania wznowieniowego, prowadzonego zgodnie z regułami prawa procesowego. Zatem ocena przyczyn wznowienia postępowania, przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania jest niedopuszczalna.
Po drugie, system weryfikacji decyzji administracyjnej jest oparty na zasadzie niekonkurencyjności, tzn. że poszczególne tryby nadzwyczajne mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości decyzji i nie mogą być stosowane zamiennie. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa procesowego. Postępowanie na podstawie art. 154 k.p.a. zmierza natomiast do uchylenia lub zmiany decyzji dotkniętej wadami niekwalifikowanymi bądź decyzji prawidłowej, a więc dotyczy sprawy, w których nie wchodzi w grę wznowienie postępowania lub stwierdzenie nieważności decyzji. W konsekwencji, uchylenie lub zmiana decyzji na podstawie art. 154 /i 155/ k.p.a. może nastąpić jedynie wówczas, gdy brak jest podstaw prawnych do jej uchylenia lub zmiany w trybie wznowienia postępowania /art. 145 § 1, 145 "a" k.p.a./ lub stwierdzenia nieważności /art. 156 § 1 k.p.a./.
W związku z tym organ powinien wyjaśnić rzeczywistą wolę strony co do charakteru pisma z dnia [...]r., dbając przy tym, na podstawie art. 9 k.p.a., by strona nie podniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i udzielając jej w tym kierunku niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Stosownie do powyższego, gdyby intencją strony było wznowienie postępowania w sprawie, organ kombatancki powinien wszcząć postępowanie wznowieniowe w celu ustalenia wystąpienia podstaw wznowienia postępowania - zgodnie z regułami prawa procesowego. Podjęcie trybu wskazanego w art. 154 k.p.a. byłoby możliwe po zakończeniu trybu weryfikacji decyzji, której zarzuca się wadę kwalifikowaną.
Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm./ orzeczono jak w sentencji.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w.w. ustawy.
Sąd nie orzekał w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji, gdyż decyzja odmowna zasadniczo nie nadaje się do wykonania.