IV SA/Wr 721/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2014-02-27
NSAinneWysokawsa
pomoc społecznaświadczenia rodzinneopieka nad niepełnosprawnymrezygnacja z zatrudnieniakryterium dochodoweniepełnosprawnośćzdolność do samodzielnej egzystencjiprawo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, uznając, że kluczowym warunkiem jest faktyczna rezygnacja z zatrudnienia, a nie tylko jego niepodejmowanie.

Skarżący domagał się przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Organy administracji odmówiły świadczenia, wskazując, że skarżący nie spełnił warunku rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, mimo że sprawował stałą opiekę i spełniał kryterium dochodowe. WSA we Wrocławiu utrzymał w mocy decyzję odmowną, podkreślając, że ustawa wymaga faktycznego zaprzestania pracy, a nie tylko jej niepodejmowania, co odróżnia specjalny zasiłek opiekuńczy od świadczenia pielęgnacyjnego.

Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które utrzymało w mocy decyzję Prezydenta odmawiającą przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Skarżący sprawował stałą opiekę nad swoją matką, która była osobą trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji. Spełniał kryterium dochodowe, jednak organy uznały, że nie spełnił kluczowego warunku ustawy o świadczeniach rodzinnych, jakim jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki. Skarżący argumentował, że z powodu opieki nad matką nie mógł podjąć pracy, mimo że był zarejestrowany jako bezrobotny i wcześniej pobierał rentę. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd podkreślił, że przepis art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wymaga faktycznej rezygnacji z pracy, a nie tylko jej niepodejmowania. Sąd odwołał się do definicji zatrudnienia zawartej w ustawie oraz do orzecznictwa, wskazując, że świadczenie pielęgnacyjne (art. 17 ust. 1 ustawy) obejmuje również osoby niepodejmujące pracy, co odróżnia je od specjalnego zasiłku opiekuńczego. Sąd zaznaczył, że nie może brać pod uwagę względów społecznych czy sprawiedliwości społecznej, a jedynie obowiązujący stan prawny. Wskazano również na toczące się postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym dotyczące zgodności art. 16a ust. 1 ustawy z Konstytucją RP.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, warunek ten nie jest spełniony. Ustawa wymaga faktycznej rezygnacji z istniejącego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a nie tylko niepodejmowania pracy.

Uzasadnienie

Sąd podzielił stanowisko organów administracji, że przepis art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wymaga faktycznego zaprzestania wykonywania pracy, a nie jej niepodejmowania. Odmienne uregulowanie dotyczy świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 1 ustawy), co wskazuje na celowe zawężenie kręgu uprawnionych do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (19)

Główne

u.ś.r. art. 16a § ust. 1

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Pomocnicze

u.ś.r. art. 16a § ust. 2

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 17 § ust. 1

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane osobom, które nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami...

u.ś.r. art. 3 § pkt 22

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Definicja 'zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej' obejmuje wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą, umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło, członkostwa w spółdzielniach produkcyjnych lub prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a.

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a.

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.r.o.

Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 18

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 32 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 71

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 190 § ust. 4

k.p.a. art. 145a

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 148 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ustawa o świadczeniach rodzinnych wymaga faktycznej rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a nie tylko niepodejmowania pracy, jako warunku przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Definicja 'zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej' zawarta w ustawie obejmuje aktywne wykonywanie pracy lub prowadzenie działalności gospodarczej.

Odrzucone argumenty

Skarżący argumentował, że z powodu opieki nad matką nie mógł podjąć pracy, co powinno być traktowane jako spełnienie warunku rezygnacji z zatrudnienia. Skarżący podkreślał trudną sytuację materialną i społeczną, która uniemożliwiała mu podjęcie pracy.

Godne uwagi sformułowania

pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny musi istnieć związek przyczynowy Rezygnacja z zatrudnienia, o której mowa w tym przepisie, musi polegać na faktycznym zaprzestaniu wykonywania pracy, a nie na jej niepodejmowaniu. nie można brać pod uwagę względów społecznych, czy też sprawiedliwości społecznej, jako że dotyczą one sfery pozaprawnej.

Skład orzekający

Wanda Wiatkowska-Ilków

przewodniczący

Jolanta Sikorska

członek

Julia Szczygielska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja warunku rezygnacji z zatrudnienia dla uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego, rozróżnienie między specjalnym zasiłkiem opiekuńczym a świadczeniem pielęgnacyjnym."

Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na konkretnym stanie prawnym i faktycznym. Potencjalne zmiany w prawie lub orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego mogą wpłynąć na jego stosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu świadczeń opiekuńczych i interpretacji przepisów, które mogą mieć znaczący wpływ na życie osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi członkami rodziny. Rozróżnienie między 'rezygnacją' a 'niepodejmowaniem' pracy jest kluczowe i może być nieoczywiste dla wielu osób.

Czy opieka nad chorym rodzicem zwalnia z obowiązku pracy? Sąd wyjaśnia kluczowy warunek do zasiłku.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wr 721/13 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2014-02-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-11-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Jolanta Sikorska
Julia Szczygielska /sprawozdawca/
Wanda Wiatkowska-Ilków /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 1439/14 - Wyrok NSA z 2015-10-08
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
art. 16 a ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków, Sędziowie : Sędzia NSA Jolanta Sikorska, Sędzia NSA Julia Szczygielska (spr.), Protokolant asystent sędziego Sylwia Misztal, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 27 lutego 2014 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu decyzją z dnia [...] 2013 r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art.16a ust.1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania [...] od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] 2013r., Nr [...] orzekającej o odmowie przyznania skarżącemu prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy rozstrzygnięcie swe oparł na następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Wnioskiem z dnia 21 maja 2013 r. [...] zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką [...].
Opisaną na wstępie decyzją organ pierwszej instancji odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśniono, jakie są warunki przysługiwania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Wskazano, że przyznanie wnioskowanego świadczenia uzależnione jest od spełnienia ustawowego kryterium dochodowego (623 zł), które wnioskodawca spełnia. Stwierdzono także, że na [...] ciąży obowiązek alimentacyjny względem matki, a poczynione w toku przeprowadzonego postępowania ustalenia wskazują, iż w/w sprawuje bezpośrednią i osobistą opiekę nad swoją ciężko i przewlekle chorą matką. Zdaniem organu, [...] nie spełnia jednak wszystkich warunków, od których uzależnione jest prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Jak wskazano, Wnioskodawca nie zrezygnował bowiem z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką. [...] nie pracuje zawodowo od 2000r., a w dniu uznania [...] za osobę trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji, [...] przebywał na rencie wypłacanej przez ZUS.
Zdaniem organu I instancji, dopiero łączne spełnienie wszystkich w/w warunków uprawnia do specjalnego zasiłku opiekuńczego, o którym mowa w art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W odwołaniu od tej decyzji [...] poinformował, że od końca 2011r. do chwili obecnej, z powodu sprawowania opieki nad matką nie może dysponować swoim czasem i nie ma możliwości wyjścia z domu. Każdą chwilę poświęca swojej mamie. Towarzyszy jej podczas wizyt u lekarzy i w szpitalach. Wskazał, że jego mama porusza się na wózku inwalidzkim i wymaga całodobowej opieki, co powoduje, iż jest on "uwięziony" w domu. Stwierdził, że od 2004 r. do 2012r. przebywał na rencie. Nadto podkreślił, że wie, iż powinien "podjąć jakąkolwiek pracę", ale cały czas poświęca swojej mamie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekając w sprawie, powołując się na przepis art. 16a ust. 1 w/w ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, stwierdziło, że z przepisu tego wynika, że pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny musi istnieć związek przyczynowy. Rezygnacja z zatrudnienia, o której mowa w tym przepisie, musi polegać na faktycznym zaprzestaniu wykonywania pracy, a nie na jej niepodejmowaniu. Określone w art. 16a ust. 1 ustawy warunki przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego różnią się zatem od zasad przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 1 ustawy), które może być przyznane osobie, która nie tylko rezygnuje z zatrudnienia, ale także osobie, która nie podejmuje pracy w związku z koniecznością sprawowania opieki. Zgodnie z art. 3 pkt 22 ustawy, przez zatrudnienie lub inną pracę zarobkową rozumie się wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.
Nadto Kolegium wskazało, że warunkiem przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest spełnienie ustalonego w ustawie kryterium dochodowego. Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 623 zł (art. 16a ust. 2 ustawy, w związku z art. 5 ust. 2 ustawy i § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych, Dz. U. z 2012 r., poz. 959).
W rozpatrywanej sprawie – wskazało dalej Kolegium, [...] niewątpliwie sprawuje bezpośrednią osobistą opiekę nad swoją mamą, która jest osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniem niezdolności do samodzielnej egzystencji, która datuje się od 18 kwietnia 2006 r. (orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z [...] 2006 r. ). Syn troszczy się o matkę, pomaga jej w codziennych czynnościach, przygotowuje posiłki, utrzymuje czystość w domu. Czuwa nad jej zdrowiem, podaje leki, wozi do lekarzy, do szpitali, na pogotowie. Dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza ustawowego kryterium. Sporne w sprawie jest jednak spełnianie przez Wnioskodawcę warunku rezygnacji z pracy w celu sprawowania tejże opieki.
Zdaniem Kolegium, organ pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że w rozpatrywanej sprawie nie miała miejsce faktyczna rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o której mowa w art. 3 pkt 22 ustawy.
Kolegium wskazało, że [...] pozostaje bez pracy już od 2000r., zaś w latach 2004-2012 korzystał z renty zdrowotnej wypłacanej przez ZUS. Od lipca 2012 r. do stycznia 2013 r. wypłacano skarżącemu zasiłek dla bezrobotnych.
W rozpatrywanej sprawie nie można zatem - w ocenie |Kolegium mówić o rezygnacji wnioskodawcy z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad [...]. Wnioskowane świadczenie zatem nie przysługuje.
Kolegium podkreśliło przy tym, że tak organ odwoławczy, jak i organ pierwszej instancji, są związane przepisami prawa. Specjalny zasiłek opiekuńczy nie jest przyznawany w ramach uznania administracyjnego, a to oznacza, że organy administracji są ściśle związane kryteriami określonymi w ustawie i tylko te mogą brać pod uwagę. W przypadku niespełnienia choćby jednej ze wskazanych przez ustawodawcę przesłanek, wniosek o przyznanie świadczenia musi zostać załatwiony odmownie.
Mając powyższe na względzie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, orzekło, jak w osnowie decyzji.
W skardze na powyższą decyzję [...] ponowił argumentację przedstawiona w odwołaniu, w dalszym ciągu akcentując, że Jego matka wymaga całodobowej opieki. To powoduje, że skarżący nie może podjąć jakiejkolwiek pracy zawodowej, stąd wnosi o przyznanie zasiłku opiekuńczego.
Skarżący przyznał, że przebywał na rencie od 1 grudnia 2004 r. do 31 marca 2012 r. zaś w okresie od dnia 27 lipca 2012 - 26 stycznia 2013 pobierał zasiłek dla bezrobotnych. Matka skarżącego uzyskała orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS nr akt [...] dnia [...] 2006r., zaliczającą ją do trwale niezdolnych do samodzielnej egzystencji od dnia 18 kwietnia 2006 r.
Nadto skarżący wskazał, że Jego matka jest po dwóch zawałach, przeszła także operację na otwartym sercu (zastawka i bajpasy). Skarżący oświadczył, że będąc zarejestrowanym w Rejonowym Urzędzie Pracy nie mógł podjąć pracy, bo musiał opiekować się matką.
W dalszej części skargi, skarżący opisał bardzo trudną sytuację materialną matki oraz Jego, stwierdzając, że na osobę przypada jedynie kwota 409,93 zł. Oświadczył, że może podjąć w każdej chwili każdą pracę, ale zachodzi pytanie kto zajmie się Jego chorą niepełnosprawną matką.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie podkreślić należy – ustosunkowując się do żądania skarżącego o przyznanie przez Sąd specjalnego zasiłku opiekuńczego, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji, to jest o ich zgodności z prawem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji.
Działając zaś w granicach kompetencji wynikających z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269/ w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwaną dalej p.p.s.a. /t.j. Dz. U. z 2012r., poz.270/, Wojewódzki Sąd Administracyjny jest obowiązany skontrolować, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też to prawo narusza i w zależności od tej oceny orzec w sposób przewidziany w art. 145 lub art. 151 p.p.s.a.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd stosownie do zapisu art. 134 p.p.s.a. nie jest związany granicami skargi. Przepis ten umożliwia Sądowi wszechstronne i obiektywne zbadanie sprawy niezależnie od podniesionych zarzutów.
Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy, Sąd stwierdził, że skarga nie może być uwzględniona, jako że ocena przeprowadzonego postępowania oraz stanowisko organu odwoławczego nie daje podstaw do uchylenia tak zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Niesporne jest w niniejszej sprawie, że zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2013 r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] 2013r., Nr [...], który to organ powołując się m.innymi na przepis art.16a ust.1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz.992 ze zm.) - odmówił przyznania skarżącemu prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką [...]. Podstawą odmowy było ustalenie, że skarżący nie zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej opieki na niepełnosprawną matką.
Zatem kluczową kwestią w niniejszej sprawie było udzielenie odpowiedzi, czy w okolicznościach niniejszej sprawy i obowiązującego stanu prawnego, zasadnie odmówiono skarżącemu przyznania przedmiotowego zasiłku.
Zważyć należy, że podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji są przepisy w/w ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, a przede wszystkim przepis art.16a ust.1 tejże ustawy, który stanowi, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
W świetle powyższej regulacji, stwierdzić należy, że zasadnie organy przyjęły, iż jednym z wymogów uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.
Omawiany przepis art.16a ust.1 ustawy nie stanowi natomiast, że warunek ten jest spełniony także w przypadku niepodejmowania zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Oznacza to, że ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, o którym mowa w art. 16a ustawy – uzależnione zostało od zaistnienia faktycznej rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, pozostającej w związku przyczynowym z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.
Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym w aktualnym stanie prawnym osoba ubiegająca się o przyznanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego musi zrezygnować z zatrudnienia z własnego wyboru, a przez rezygnację z zatrudnienia nie można w związku z tym rozumieć niepodejmowania zatrudnienia (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 28 stycznia 2014r., sygn..akt IV S.A./Wr 668/13, publ. w internetowej CBOSA).
Trafny jest tym samym pogląd organu odwoławczego, że gdyby intencją ustawodawcy było przyznanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego również osobom, które nie podejmują zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną, to z pewnością dałby temu wyraz tak, jak uczynił to przy świadczeniu pielęgnacyjnym, a o którym jest mowa w art. 17 ust. 1 omawianej ustawy. Przepis art.17 ust.1 ustawy jednoznacznie bowiem wskazuje, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego może być przyznane określonym osobom (po spełnieniu innych warunków przewidzianych w tym przepisie), jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Natomiast niewątpliwe jest w niniejszej sprawie, że w przypadku świadczenia, o które ubiega się skarżący, tj. specjalnego zasiłku opiekuńczego ustawodawca wskazał wyłącznie przesłankę rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Wobec tego okoliczność, że dana osoba nie podejmuje zatrudnienia, w świetle dyspozycji cyt. wyżej art. 16a ustawy nie wywołuje skutku w postaci spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia.
Trafnie w tej sytuacji odwołuje się Kolegium do przepisu art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdzie zawarta jest definicja pojęcia "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", a które jest równoznaczne z wykonywaniem pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywaniem pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej.
Powyższa regulacja oznacza, że zrezygnowanie z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a do którego to pojęcia odwołuje się omawiany przepis art.16a ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ściśle wiąże się z wcześniejszym zakończeniem trwającego stosunku pracy lub wykonywania innej pracy zarobkowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2010r., sygn.akt I OSK 123/10, LEX nr 594975).
Rezygnacja z zatrudnienia musi być również powiązana z celem, jakim jest sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną. Konieczne jest zatem istnienie związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki. Istotne są więc okoliczności i powody rezygnacji z zatrudnienia (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 585/13, publ. w internetowej CBOSA).
W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje kwestia spełnienia przez skarżącego przesłanki dotyczącej wysokości osiąganego dochodu, umożliwiającej przyznanie wnioskowanego świadczenia, jak i niewystępowanie przesłanek wskazanych w art. 16a ust. 8 ustawy, wyłączających uprawnienie skarżącego w tym zakresie.
Niewątpliwym jest także, że matka skarżącego na mocy Orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z dnia [...] 2006r., Nr [...] została uznana za osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji. W orzeczeniu tym ustalono również, że data powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji to 18 kwiecień 2006r.
Organy orzekające nie zgodziły się natomiast, że zaistniała po stronie skarżącego przesłanka rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku koniecznością opieki nad niepełnosprawną matką, gdy zaś przesłanka ta jest niezbędna do uzyskania przedmiotowego świadczenia.
W okolicznościach niniejszej sprawy, dokonana przez organy, wykładnia powołanego wyżej przepisu art. 16a ust. 1 ustawy w związku z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest prawidłowa, co oznacza, że wydane w sprawie decyzje - wbrew zarzutom skargi nie naruszają tak przepisów prawa procesowego, jak i przepisów prawa materialnego, innymi słowy nie pozwalają na przyjęcie, iż decyzje te wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa, o którym stanowi przepis art. 145 p.p.s.a.
W obecnym stanie prawnym ustawodawca w cyt. wyżej art.16a ust.1 omawianej ustawy, zawęził krąg podmiotów uprawnionych do specjalnego zasiłku opiekuńczego nie tylko uzależniając jego przyznanie od spełnienia kryterium dochodowego, ale także ograniczył możliwość uzyskania zasiłku tylko do osób rezygnujących z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osoba niepełnosprawną. Z kręgu podmiotów uprawnionych do przedmiotowego zasiłku wykluczono osoby niepodejmujące zatrudnienia z tego tytułu. Takie stanowisko, podzielane przez skład orzekający w niniejszej sprawie, przyjęte zostało choćby w wyrokach: WSA w Olsztynie z dnia 9 lipca 2013r., sygn.akt II S.A./Ol 498/13; WSA w Rzeszowie z dnia 8 sierpnia 2013r., sygn.akt II S.A./Rz 442/13; WSA w Warszawie z dnia 17 września 2013r., sygn.akt I S.A./Wa 1067/13; WSA w Łodzi z dnia 13 sierpnia 2013r., sygn.akt II S.A./Łd 585/13.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że okres ostatniego zatrudnienia skarżącego, to umowa zlecenia z firmą [...]Sp. z o.o. zawarta na okres od 1 grudnia 1999r. do 29 lutego 2000r.
Niesporne jest także w sprawie, że na dzień [...] 2006r., czyli w dniu z którym matka skarżącego została zaliczona do osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji, skarżący przebywał na rencie z tytułu niezdolności do pracy wypłacanej z ZUS, a którą to rentę pobierał nieprzerwanie w okresie od 1 grudnia 2004r. do 31 marca 2012r. (zaświadczenie ZUS I Inspektorat we W. z dnia 30 kwietnia 2013r., Znak [...]).
Z kolei w okresie od 27 lipca 2012r. do 26 stycznia 2013r. skarżący jako bezrobotny pobierał w Powiatowym Urzędzie Pracy we W. zasiłek dla bezrobotnych.
Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że podnoszone przez skarżącego okoliczności związane tak z trudnościami związanymi ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawna matką, jak i sytuacją materialną, aczkolwiek bardzo istotne z punktu widzenia skarżącego, nie mogły być uwzględnione przez Sąd z tej to przede wszystkim przyczyny, iż względy społeczne, czy też sprawiedliwości społecznej Sąd ten nie może brać pod uwagę, jako, że dotyczą one sfery pozaprawnej.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz.270), skargę oddalił.
Mając na uwadze przedmiot sprawy, Sąd jedynie informacyjnie pragnie zauważyć, że postanowieniem z dnia 12 grudnia 2013r., sygn. akt II SA/Po 1026/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym następującej treści: "Czy art. 16 a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.), w zakresie w jakim pomija wśród uprawnionych do uzyskania specjalnego świadczenia opiekuńczego osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny i które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnego egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, jest zgodny z: art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1, art. 71 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ?" .
Przepis zaś art. 190 ust. 4 Konstytucji R.P. stanowi, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Zgodnie zaś z art. 145a k.p.a. można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzeknie o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej (§ 1). Skargę o wznowienie postępowania w takim przypadku wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (§ 2). Skargę taką wnosi się do organu administracji, który wydał decyzję w I instancji (art. 148 § 1).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI