IV SA/Wr 690/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA we Wrocławiu oddalił skargę córki na decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego w sprawie umieszczenia jej matki w DPS, uznając, że córka nie była stroną w tym postępowaniu.
Skarżąca wniosła skargę na decyzję SKO o umorzeniu postępowania odwoławczego w sprawie umieszczenia jej matki w domu pomocy społecznej (DPS). Matka skarżącej została umieszczona w DPS, a następnie zmarła. SKO umorzyło postępowanie odwoławcze, uznając je za bezprzedmiotowe, ponieważ skarżąca nie była stroną w postępowaniu dotyczącym umieszczenia matki, gdyż nie posiadała jej pełnomocnictwa. WSA we Wrocławiu oddalił skargę, podzielając stanowisko SKO, że córka nie miała przymiotu strony w postępowaniu o umieszczenie matki w DPS, mimo że została obciążona kosztami jej pobytu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargę D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze, która umorzyła postępowanie odwoławcze w sprawie umieszczenia matki skarżącej, T. K., w domu pomocy społecznej (DPS). Matka skarżącej została skierowana do DPS decyzją Burmistrza Karpacza, a następnie Starosty Lwóweckiego. W trakcie postępowania zmarła. Skarżąca wniosła odwołanie od decyzji Starosty, jednak nie posiadała pełnomocnictwa do reprezentowania matki. SKO umorzyło postępowanie odwoławcze, uznając je za bezprzedmiotowe, ponieważ T. K. była wnioskodawcą i stroną postępowania, a jej córka, nie mając pełnomocnictwa, nie posiadała przymiotu strony. WSA we Wrocławiu oddalił skargę, podzielając argumentację SKO. Sąd podkreślił, że prawo do umieszczenia w DPS przysługuje osobie wymagającej opieki, a postępowanie w tej sprawie dotyczy jej interesu prawnego. Obowiązek ponoszenia odpłatności przez zstępnych (jak córka) wynika z innych przepisów i nie nadaje im statusu strony w postępowaniu dotyczącym umieszczenia rodzica w DPS. Sąd wskazał, że skarżąca może ubiegać się o zwolnienie z opłat w odrębnym postępowaniu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, córka nie ma przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym umieszczenia jej matki w DPS, nawet jeśli została obciążona kosztami pobytu, ponieważ postępowanie to dotyczy bezpośrednio interesu prawnego osoby kierowanej do DPS.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że postępowanie o umieszczenie w DPS dotyczy bezpośrednio osoby kierowanej, która jest stroną. Obowiązek ponoszenia odpłatności przez zstępnych wynika z innych przepisów i nie nadaje im statusu strony w postępowaniu dotyczącym umieszczenia rodzica w DPS. Brak pełnomocnictwa uniemożliwia córce legitymowanie się przymiotem strony.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (15)
Główne
k.p.a. art. 138 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy wydaje decyzję, w której umarza postępowanie odwoławcze zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe.
k.p.a. art. 105 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracyjny wydaje decyzję, w której umarza postępowanie w całości lub w części, jeżeli stało się ono z jakiejkolwiek przyczyny bezprzedmiotowe.
u.p.s. art. 54 § ust. 1
Ustawa o pomocy społecznej
Osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej.
u.p.s. art. 54 § ust. 2
Ustawa o pomocy społecznej
Osobę, o której mowa w ust. 1, kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, z zastrzeżeniem ust. 2a, chyba że okoliczności sprawy wskazują inaczej, po uzyskaniu zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego na umieszczenie w domu pomocy społecznej.
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Pomocnicze
u.p.s. art. 61 § ust. 1
Ustawa o pomocy społecznej
Określa krąg osób zobowiązanych do ponoszenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej.
u.p.s. art. 61 § ust. 2
Ustawa o pomocy społecznej
Określa kolejność obowiązanych do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej: mieszkaniec, małżonek, zstępni, wstępni, gmina.
k.p.a. art. 127
Kodeks postępowania administracyjnego
Od decyzji wydanej w pierwszej instancji stronie służy odwołanie.
p.u.s.a. art. 1 § § 1
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.u.s.a. art. 1 § § 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 153
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Córka nie posiadała przymiotu strony w postępowaniu odwoławczym dotyczącym umieszczenia jej matki w DPS, ponieważ nie posiadała pełnomocnictwa. Postępowanie odwoławcze stało się bezprzedmiotowe w związku ze śmiercią strony postępowania (matki skarżącej) oraz faktem, że odwołanie wniosła osoba niebędąca stroną.
Odrzucone argumenty
Córka, jako osoba obciążona kosztami pobytu matki w DPS, posiadała interes prawny i przymiot strony w postępowaniu dotyczącym umieszczenia matki. Umorzenie postępowania odwoławczego było niezasadne, ponieważ decyzja o umieszczeniu matki w DPS pociągała za sobą skutki finansowe dla córki.
Godne uwagi sformułowania
skarżąca nie legitymuje się przymiotem strony w postępowaniu odwoławczym postępowanie stało się bezprzedmiotowe interes prawny powinien być osobisty, własny, indywidualny, konkretny i aktualny obowiązek partycypowania w opłacie za pobyt w domu pomocy społecznej członka rodziny nie daje podstawy do wyprowadzenia legitymacji do występowania jako strona w postępowaniu w sprawie decyzji umieszczającej jej matkę
Skład orzekający
Aneta Brzezińska
sprawozdawca
Gabriel Węgrzyn
członek
Katarzyna Radom
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu stron w postępowaniach dotyczących umieszczenia w DPS oraz skutków prawnych śmierci strony w toku postępowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku pełnomocnictwa i śmierci strony w trakcie postępowania administracyjnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia procesowego dotyczącego przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym, co jest istotne dla praktyków prawa, ale nie zawiera nietypowych faktów.
“Czy córka może odwołać się od decyzji o umieszczeniu matki w DPS, gdy ta już nie żyje?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Wr 690/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2024-06-20 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-11-10 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Aneta Brzezińska /sprawozdawca/ Gabriel Węgrzyn Katarzyna Radom /przewodniczący/ Symbol z opisem 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku *Oddalono skargę w całości Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 775 art. 138 § 1 ust. 3 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.) Dz.U. 2023 poz 901 art. 54 ust. 1; art. 59 ust. 2; art. 61 ust. 2 Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom, Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska (sprawozdawca), Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, Protokolant: Referent Aleksandra Bartczak, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 20 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 22 sierpnia 2023 r. nr SKO.PS/41/93/23 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie umieszczenia w domu pomocy społecznej oddala skargę w całości. Uzasadnienie W wyniku pożaru domu T. K. (matka skarżącej) została przewieziona do S. w K. Decyzją z 11 maja 2023 r. (DOA.4220.12.2023) Burmistrz Karpacza skierował T. K. do Domu Pomocy Społecznej w M. dla osób przewlekle somatycznie chorych w trybie pilnym na stałe. Decyzją z 15 maja 2023 r. (PCPR.4190.16.2023.AB) Starosta Lwówecki orzekł o umieszczeniu T. K. w Domu Pomocy Społecznej w M. na czas nieokreślony oraz wskazał, że przyjęcie nastąpi z chwilą zwolnienia się miejsca, o czym skarżąca zostanie powiadomiona przez Dyrektora Domu Pomocy Społecznej w M. Niniejsza decyzja została skierowana na adres zamieszkania T. K. "ul. [...]", [...]-[...] K., a odebrała ją 7 czerwca 2023 r. jej córka – D. K. W dniu 15 maja 2023 r. do Domu Pomocy Społecznej w M. (adres: "ul. [...]", [...]-[...] M.) przybyła T. K. Z akta sprawy wynika również, że decyzją z 1 czerwca 2023 r. (DOA.4220.14.2023) Burmistrz Karpacza ustalił odpłatność własną mieszkanki (T. K.) za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w M. na 70% posiadanego przez nią dochodu od dnia przyjęcia 15 maja 2023 r. na kwotę 1.959 zł. Wskazał, że różnicę, w wysokości 3.700,73 zł miesięcznie, pomiędzy średnim miesięcznym kosztem utrzymania, a opłatami wnoszonymi przez skarżącą, począwszy do 15 maja 2023 r. ponosić będzie zastępczo Gmina Karpacz, za pośrednictwem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Karpaczu. Natomiast decyzją z 5 czerwca 2023 r. (DPŚ.4220.12.1.2023) Burmistrz Karpacza, na podstawie art. 61 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2b ustawy o pomocy społecznej, ustalił D. K. odpłatność za pobyt mamy w Domu Pomocy Społecznej w M. na kwotę 500 zł. W dniu 5 czerwca 2023 r. pomiędzy Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej w Karpaczu, a D. K. została zawarta umowa (nr [...]) w przedmiocie ponoszenia części odpłatności za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej przez jej córkę jako osobę zobowiązaną. Pismem z 21 czerwca 2023 r. D. K. (dalej: skarżąca) wniosła odwołanie od decyzji z 15 maja 2023 r. o umieszczeniu jej matki w Domu Pomocy Społecznej w M. Pismem z 28 czerwca 2023 r., Kierownik Powiatowego Centrum Pomocy w Rodzinie wezwał D. K. do przedłożenia pełnomocnictwa do reprezentowania matki (T. K.) w postępowaniu administracyjnym oraz wniesienia odwołania, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wyzwania. Niniejsze wezwanie doręczono D. K. 13 lipca 2023 r. Pismem z 14 sierpnia 2023 r. Dyrekcja Domu Pomocy Społecznej w M. zawiadomiła o śmierci skarżącej (zgon nastąpił [...] r.). Zaskarżoną decyzją z 22 sierpnia 2023 r. (SKO.PS/41/93/23) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze (dalej: SKO), powołując się na art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z 14 czerwca 1990 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm,), dalej k.p.a. oraz art. 54 ust. 1 i art. 59 ust. 2 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2023 r. poz. 901, ze zm.), dalej u.p.s., umorzyło postępowanie odwoławcze. W uzasadnianiu decyzji SKO przywołując treść art. 54 ust 1 i 2 u.p.s. i wskazało na przesłanki uprawniające do umieszczenia osoby w domu pomocy społecznej. Następnie SKO podniosło, że na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. organ administracyjny wydaje decyzję, w której umarza postępowanie odwoławcze zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe np. w sytuacji gdy podmiot inicjujący postępowanie zmarł w toku postępowania, a sprawa dotyczyła prawa o charakterze stricte osobistym (wyrok WSA w Warszawie z 29 lipca 2020 r., sygn, akt I SA/Wa 604/20). SKO podkreśliło, że umieszczenie/skierowanie do domu pomocy społecznej należy do kategorii niepieniężnych świadczeń z pomocy społecznej. SKO podniosło, że T. K. w trakcie przeprowadzania rodzinnego wywiadu środowiskowego w dniu 8 maja 2023 r. wobec pracownika socjalnego Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Karpaczu wyraziła oczekiwanie, aby umieścić ją w domu pomocy społecznej. Tym samym to T. K. była wnioskodawcą i stroną postępowania administracyjnego. To na jej rzecz zostało przyznane wnioskowane świadczenie. Zdaniem SKO, sprawa umieszczenia, a wcześniej skierowania do domu pomocy społecznej bez wątpienia dotyczy praw i obowiązków ściśle związanych z osobą skarżącą, która zmarła [...] r., a więc już po wniesieniu odwołania przez jej córkę D. K. od decyzji organu I instancji z 15 maja 2023 r. SKO podniosło, że skarżąca wnosząc odwołanie nie dołączyła do niego pełnomocnictwa swojej matki, a z uwagi na zgon T. K. nie sposób jest takie pełnomocnictwo już uzyskać. Z kolei z uwagi na przedmiot sprawy, który dotyczy istotnego aspektu życia osobistego, SKO uznało, że nie można przyjąć, że sprawa ma charakter mniejszej wagi w rozumieniu art. 33 § 4 k.p.a. Zdaniem SKO, tylko T. K. miała interes prawny we wniesieniu odwołania od decyzji organu I instancji, a nie jej córka. Z uwagi zatem na zgon T. K., a także z uwagi na to, że odwołanie od decyzji wniosła osoba, której brak przymiotu strony, SKO stwierdziło, że "nie sposób było prowadzić dalej postępowania odwoławczego w sprawie". Od niniejszej decyzji skarżąca wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zarzucając jej naruszenie: 1. art. 28 k.p.a. poprzez bezpodstawne uznanie, iż skarżąca jako córka T. K. nie ma przymiotu strony, 2. art. 138 § 1 pkt 3 k.p..a w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, iż z uwagi na śmierć T. K. postępowanie odwoławcze stało się bezprzedmiotowe, a tym samym podlegało umorzeniu, podczas gdy na podstawie owej decyzji wydana została kolejna decyzja obciążającą D. K. kosztami pobytu matki w DPS, a zatem nie sposób uznać, aby postępowanie było bezprzedmiotowe, 3. art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. polegających na zaniechaniu zebrania materiału dowodowego, niewyczerpującym rozpatrzeniu zgromadzonego materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie i pominięciu faktu, iż T. K. wymagała hospitalizacji i wzmożonej opieki medycznej, co przekraczało zakres proponowanych usług w DPS, 4. art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów administracji publicznej, bowiem organy ignorowały informację przekazywane przez D. K. dotyczące stanu zdrowia jej matki, jak też wprowadzały D. K. w błąd, 5. art. 9 k.p.a. poprzez zaniechanie informowania stron tak T. jak i D. K. o okolicznościach faktycznych i prawnych, a nadto zaniechania czuwania nad tym aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, zaniechania udzielania stronie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, 6. art. 10 § 1 w zw. z art. 77 § 1 i art. 81 k.p.a., poprzez oparcie zaskarżonej decyzji na ustaleniach faktycznych, które z uwagi na brak wypowiedzenia się przez stronę tak T. K. jak i D. K. (pozbawioną prawa do czynnego udziału w postępowaniu), co do treści tych ustaleń m.in rzekomej zgody T. K. na pobyt w DPS, oraz poprzedzających je dowodów nie mogą być uznane za udowodnione, 7. art 42 § 3 k.p.a. poprzez nieodręczenie T. K. w sposób prawidłowy decyzji administracyjnej. Organ mając wiedzę, iż T. K. od 7 maja 2023 roku do 15 maja 2023 r. przebywała w S., a następnie od dnia 15 maja 2023 r. przebywała w DPS w M., kierował korespondencję do T. K. na "ul. [...]", [...]-[...] K., uniemożliwiając jej tym samym odbiór decyzji i możliwość wniesienia odwołania; 8. art. 54 ust 1 i 2 u.p.s. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie podczas gdy w realiach sprawy zasadnym było zastosowanie art. 54 ust 3 tej ustawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Pismem z 12 czerwca 2024 r. skarżąca podtrzymała zarzuty w skardze oraz podkreśliła (w szczególności), że SKO nie zbadało sprawy, gdyż jej mama nie powinna być skierowana do Domu Pomocy Społecznej, lecz powinna być pod wzmożoną opieką medyczną. Powyższe twierdzenie skarżąca szeroko uargumentowała w piśmie, przedstawiając dodatkową dokumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 1634 ze. zm., dalej p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Stwierdzenie istnienia którejkolwiek z wymienionych przesłanek prowadzi do wyeliminowania zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego. Zgodność z prawem aktu administracyjnego oznacza zatem zgodność z przepisami prawa materialnego oraz przepisami prawa procesowego. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli sądowej w rozpatrywanej sprawie była decyzja procesowa z 23 sierpnia 2023 r. umarzająca postępowanie w II instancji, które zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu, stało się bezprzedmiotowe wskutek ustalenia, że skarżąca – jako osoba niedysponująca pełnomocnictwem do działania w imieniu zmarłej w trakcie postępowania matki – nie posiada przymiotu strony w sprawie umieszczenia jej matki (T. K.) w Domu Pomocy Społecznej w M. W sprawie bezspornym jest, że decyzją Starosty Lwóweckiego z 15 maja 2023 r. (PCPR.4190.16.2023.AB) matka skarżącej (T. K.) została umieszczona w domu Pomocy Społecznej w M. Tegoż samego dnia (15 maja 2023 r.) matka skarżącej przybyła do Domu Pomocy Społecznej w M., zaś w dniu [...] r. zmarła. Postępowanie odwoławcze od decyzji z 15 maja 2023 r. w sprawie umieszczenia T. K. w Domu Pomocy Społecznej zainicjowała zaś skarżąca (córka T. K., nieposiadająca pełnomocnictwa od matki). Kwestia sporną w rozpoznanej sprawie była zatem kwestia, czy w opisanej sytuacji faktycznej, skarżąca posiadała przymiot strony, czy też nie. A w konsekwencji powyższego, czy SKO prawidłowo umorzyło jako bezprzedmiotowe, zainicjowane przez skarżącą, postępowanie odwoławcze od decyzji umieszczającej jej matkę skarżącej w Domu Pomocy Społecznej w M., czy też nie – tak jak twierdziła skarżąca. W ocenie skarżącej, umieszczenie jej matki (T. K.) w Domu Pomocy Społecznej w M. pociąga bowiem dla niej skutki w postaci nałożenia na nią zobowiązania do regulowania opłat za pobyt matki w DPS, a tym samym powoduje, że jest ona stroną i ma prawo do skarżenia decyzji w przedmiocie umieszczenia jej matki w DPS. Tym samym, zdaniem skarżącej, postępowanie nie jest bezprzedmiotowe. W pierwszej kolejności podnieść należy, że art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. powołany w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji nie określa przesłanek umorzenia postępowania odwoławczego. Dlatego też, w każdej indywidualnej sprawie administracyjnej należy poszukiwać konkretnej przyczyny bezprzedmiotowości, mając na uwadze treść art. 105 § 1 k.p.a. Wobec tego umorzenie postępowania odwoławczego w oparciu o art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. jako efekt zaistnienia bezprzedmiotowości orzekania wyłącznie na tym etapie postępowania - może w zasadzie nastąpić w dwóch przypadkach, tj. gdy strona postępowania cofnie odwołanie (art. 137 k.p.a.) bądź w toku postępowania organ odwoławczy ustali, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w sprawie (w rozumieniu art. 28 k.p.a.), tak jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Wymienione powyżej okoliczności wypełniają przesłankę bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego (tak m.in. NSA w wyroku z 11 stycznia 2010 r. sygn. akt II OSK 2003/09). W rozpoznawanej sprawie, SKO w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z 22 sierpnia 2023 r. szczegółowo przedstawiło argumentację, która świadczyła o zaistnieniu przesłanek warunkujących umorzenie postępowania odwoławczego jako postępowania bezprzedmiotowego. Organ wyraźnie wskazał, że to zmarła matka skarżącej (T. K.) była wnioskodawcą i stroną postępowania o umieszczeniu jej w Domu Pomocy Społecznej w M. To na jej wniosek i rzecz zostało przyznane to świadczenie. Skarżąca zaś (która nie posiada pełnomocnictwa matki) nie legitymuje się przymiotem strony w postępowaniu odwoławczym od decyzji w przedmiocie umieszczenia jej matki w Domu Pomocy Społecznej. Zdaniem Sądu, stanowisko to – wbrew twierdzeniom skarżącej – należy uznać za prawidłowe, zaś z argumentacja skarżącą nie sposób się zgodzić. W pierwszej kolejności podnieść należy, że zgodnie z art. 54 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2023 r. poz. 901, ze zm.), dalej u.p.s., osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej (ust. 1). Osobę, o której mowa w ust. 1, kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, z zastrzeżeniem ust. 2a, chyba że okoliczności sprawy wskazują inaczej, po uzyskaniu zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego na umieszczenie w domu pomocy społecznej (ust. 2). Z treści przywołanego art. 54 u.p.s. wynika zatem bezspornie, że w ramach postępowania dotyczącego umieszczenia osoby w domu pomocy społecznej – tylko osoba ubiegająca się o takie umieszczenia legitymuje się interesem prawny – a tym samym posiada status strony w ramach tego postępowania. Oznacza to, że tylko T. K. dysponowała – jako strona postępowania – prawem wniesienia odwołania od decyzji Starosty Lwóweckiego z 15 maja 2023 r. w przedmiocie umieszczenia jej w Domu Pomocy Społecznej w M., zgodnie z art. 127 k.p.a., bądź (ewentualnie) osoba przez nią należycie umocowana. Prawem takim nie dysponowała natomiast skarżąca, która nie legitymowała się na dzień wniesienia odwołania takim pełnomocnictwem. Z akt sprawy, nie wynika nadto, aby w stosunku do jej matki zostało wydane orzeczenie o jej ubezwłasnowolnieniu. Zgodnie natomiast z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Wyznacznikiem istnienia legitymacji procesowej jest interes prawny lub obowiązek. W doktrynie (patrz: P. Gołaszewski, w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. pod red. R.Hausera, M. Wierzbowskiego, Warszawa, 2015 r., s. 146) wskazuje się, że interes prawny powinien być osobisty, własny, indywidualny, konkretny i aktualny, a ponadto powinien być oparty na normie prawa powszechnie obowiązującego, przede wszystkim administracyjnego (materialnego), choć dopuszcza się również, aby była to norma prawa cywilnego. Przepisy prawa cywilnego mogą być uwzględnione przy wyprowadzeniu interesu prawnego strony tylko wówczas, gdy przepis materialnego prawa administracyjnego odsyła do instytucji prawa cywilnego. Samoistnie natomiast normy prawa cywilnego nie dają podstawy do wyprowadzenia interesu prawnego strony, bowiem przedmiotem regulacji tych norm są stosunki cywilne, a nie stosunki administracyjne (wyrok NSA z 8 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 1636/11). W odniesieniu do charakteru interesu prawnego, należy podkreślić, że choć kwestia ta nie jest jednoznacznie ustalona przez ustawodawcę, to w orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że interes ten powinien być bezpośredni, a więc jego źródłem powinna być wprost norma prawa powszechnie obowiązującego (patrz: P. Gołaszewski, ibidem, s. 147). Podkreśla się, że źródłem tego interesu nie mogą być różnego typu zdarzenia prawne mieszczące się w sferze stosowania prawa. Interesu prawnego skarżącej nie sposób jednak wywieść zarówno z treści art. 54 u.p.s. (stanowiącego podstawę do umieszczenia jej matki w Domu Pomocy Społecznej w M.), jak również z przywołanego przez skarżąca (pośrednio) art. 61 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 i 2b u.p.s. (stanowiącego podstawę obciążania skarżącej odpłatnością za pobyt jej matki w Domu Pomocy Społecznej w M.). Zgodnie bowiem z art. 61 ust. 2 pkt u.p.s. obowiązanymi do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Przywołany art. art. 61 ust. 2 u.p.s. ustala zatem obowiązek partycypowania w opłacie za pobyt w domu pomocy społecznej członka rodziny, w tym przez zstępnych (czyli skarżącą), który wynika z dominującej w pomocy społecznej zasady pomocniczości, w myśl której powinności rodziny wyprzedzają obowiązki władz publicznych. Nie daje on podstawy do wyprowadzenia legitymacji podmiotu skarżącej – jako zstępnej T. K. (zobligowanej do partycypowania w kosztach umieszczenia matki w domu Pomocy Społecznej w M. na podstawie odrębnej decyzji Burmistrza Karpacza z 5 czerwca 2023 r.) do występowania jako strona w postępowaniu w sprawie decyzji umieszczającej jej matkę (T. K.) do tej placówki. Umieszczenie w domu pomocy społecznej jest bowiem formą świadczenia pomocy bytowej realizowanej przez organ administracji. W ujęciu podmiotowym, relację opartą o art. 54 u.p.s.a stanowiący podstawę umieszczenia w domu pomocy społecznej, nawiązuje organ z osobą, której pomoc w tej postaci zostaje przyznana. Skarżąca, która co istotne, w sprawie nie posiadała pełnomocnictwa do reprezentowania matki w postępowaniu administracyjnym przed organami, pozostaje zatem poza kręgiem podmiotowym tego administracyjnoprawnego stosunku. Z tych wszystkich powodów Sąd stwierdził brak podstaw do uznania, że SKO umarzając postępowanie odwoławcze jako bezprzedmiotowe – zainicjowane przez skarżącą – od decyzji w przedmiocie umieszczenia jej matki w Domu Pomocy Społecznej w M., naruszyło art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a, art. 28 k.p.a. w zw. z art. 54 i art. 61 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 i 2b u.p.s. Tym samym pozostałe zarzuty skargi skarżącej, która nie ma przymiotu strony w sprawie umieszczenia jej matki w Domu Pomocy Społecznej w M., nie mogły stanowić przedmiotu rozpoznania w sprawie. Na marginesie wskazać należy, że skarżąca może, w odrębnym postępowaniu przez organem, ubiegać się o zwolnienie z opłat za czas pobytu matki w Domu Pomocy Społecznej w M., w trybie art. 64 u.p.s. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 153 p.p.s.a oddalił skargę w całości.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI