IV SA/Wr 682/22

IV SA/Wr 682/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-04-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Katarzyna Radom /przewodniczący/
Marta Pająkiewicz-Kremis /sprawozdawca/
Tomasz Świetlikowski
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 1665/23 - Wyrok NSA z 2024-07-11
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 615
art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a)
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom Sędziowie: Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca) Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 9 sierpnia 2022 r. nr SKO 4316/323/22 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu na rzecz skarżącej D. B. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 24 czerwca 2022 r. (nr 000345/SP/06/2022) Wójt gminy Oleśnica odmówił D. B. ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad synem P. B. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji powołując się na treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615, dalej: u.ś.r.) wskazał, że pobieranie przez stronę emerytury rolniczej stanowi negatywną przesłankę do przyznania wnioskowanego świadczenia.
Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 9 sierpnia 2022 r. (nr SKO 4316/323/22) Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu (dalej: SKO, organ drugiej instancji) utrzymało w mocy decyzję z dnia 24 czerwca 2022 r.
Z zawartych w tej decyzji ustaleń faktycznych wynika, że wnioskodawczyni od 27 maja 2010 r. pobiera emeryturę z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego oraz że jej syn P. B. orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 9 sierpnia 2018 r. został zaliczony do znacznego stopnia
W toku wywiadu środowiskowego ustalono, że strona prowadzi z synem wspólne gospodarstwo domowe pomagając mu przy wykonywaniu takich czynności jak – gotowanie, sprzątanie, podawanie leków, transport do specjalistów medycznych. Podczas nieobecności wnioskodawczyni, opiekę na niepełnosprawnym synem sprawuje drugi z synów oraz wnuki.
Analizując zgromadzony w sprawie materiał dowody organ drugiej instancji uznał - podobnie jak organ pierwszej instancji – że przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. wyklucza możliwość ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy opiekun ma ustalone prawo do emerytury. SKO zwróciło uwagę, że zgodnie z treścią art. 3 pkt 5 u.ś.r., ilekroć w ustawie jest mowa o emeryturach oznacza to m.in. emerytury określone w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników.
W nawiązaniu do treści odwołania organ drugiej instancji podniósł, że brak jest regulacji ustawowej pozwalającej na przyznanie stronie świadczenia w kwocie różnicy pomiędzy wysokością uzyskiwanego przez nią świadczenia emerytalnego a przewidzianą w przepisach prawa kwotą świadczenia pielęgnacyjnego.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. poprzez błędne uznanie, że pobieranie przez stronę świadczenia emerytalnego wyklucza możliwość przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną przez nią opieką nad niepełnosprawnym synem.
Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji SKO oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. W rozwinięciu przedstawionej w odpowiedzi na skargę argumentacji SKO wskazało, że dostrzega powołane w skardze poglądy sądów administracyjnych, niemniej organ podtrzymuje swoje stanowisko, że jednoznaczny w swej treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. nie pozostawia wątpliwości interpretacyjnych co do tego, że pobieranie przez opiekuna świadczenia emerytalnego stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Dodatkowo organ podniósł, że argumentacja skargi pomija równie istotną okoliczność, a mianowicie, że w sprawie nie została spełniona podstawowa przesłanka do przyznania wnioskowanego świadczenia albowiem orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności syna pozostawało aktualne jedynie do 30 września 2020 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga okazała się uzasadniona.
Kwestia sporna w sprawie koncentruje się wokół oceny, czy organy orzekające w sprawie, bazując wyłącznie na wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., zasadnie przyjęły, że fakt otrzymywania przez skarżącą świadczenia emerytalnego wyklucza możliwość ubiegania się o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem.
Zgodnie z treścią art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje m.in. w przypadku, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury.
Należy wskazać, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w części objętej sporem, początkowo był interpretowany przez sądy administracyjne w sposób zbieżny z poglądem jaki organ zawarł w zaskarżonej decyzji. Przykładowo, w wyrokach: z dnia 10 lipca 2018r. sygn. akt I OSK 134/18, z dnia 6 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2950/15, z dnia 20 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 3269/15, Naczelny Sąd Administracyjny opowiedział się za wykładnią przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. wykluczającą zarówno możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie mającej prawo do emerytury, jak i możliwość wyboru korzystniejszego w danym momencie świadczenia. W orzeczeniach tych powoływano się na wykładnię językową przywołanego wyżej przepisu, wskazując także na odrębność systemu ubezpieczeń emerytalno – rentowych i świadczeń rodzinnych.
W ostatnim jednak czasie dostrzec można zmianę linii orzecznictwa sądów administracyjnych w zakresie analizowanej materii, czego dowodzą zarówno wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego (powołane w dalszej części uzasadnienia). Aktualnie, w orzecznictwie sądowym przeważa stanowisko wskazujące na zasadność uzupełnienia wyników wykładni językowej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. wynikami wykładni celowościowej i funkcjonalnej. Sprowadza się ono ogólnie do zaaprobowania twierdzenia, iż co prawda proces wykładni prawa zaczyna się zawsze od dyrektyw językowych, to nie można się jedynie do nich ograniczać, gdyż zastosowanie dyrektyw funkcjonalnych i systemowych może prowadzić do odrzucenia rezultatów wykładni językowej. W tym kontekście dowodzi się, że przy uwzględnieniu kontekstu historycznego pojawienia się przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. zdekodowanie w obecnych realiach znaczenia tegoż przepisu jako pozbawiającego w całości świadczenia pielęgnacyjnego opiekuna otrzymującego świadczenie emerytalne znacznie niższe, pozostaje w sprzeczności z wynikami wykładni systemowej, funkcjonalnej oraz wykładni prokonstytucyjnej. Poglądy prawne, na których opiera się ta zmiana, Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela, także dostrzegając potrzebę uzupełnienia wyników wykładni językowej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy wynikami wykładni celowościowej i funkcjonalnej. W szczególności, Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w wyroku z dnia 25 lutego 2020 r., sygn. akt IV SA/Wr 430/19 (CBOSA), że przy uwzględnieniu kontekstu historycznego pojawienia się przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. zdekodowanie w obecnych realiach znaczenia tegoż przepisu jako pozbawiającego w całości świadczenia pielęgnacyjnego opiekuna otrzymującego świadczenie emerytalne znacznie niższe, pozostaje w sprzeczności z wynikami wykładni systemowej, funkcjonalnej oraz wykładni prokonstytucyjnej. Należy dostrzec, że konieczność weryfikacji jasnych wydawałoby się rezultatów wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w oparciu o reguły wykładni systemowej oraz celowościowej i funkcjonalnej wynika ze zmiany relacji między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością świadczeń, których pobieranie wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Kiedy ustawodawca uchwalając w 2003 r. ustawę o świadczeniach rodzinnych wyłączył możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom, którzy mają prawo do określonych świadczeń, określił wysokość świadczenia pielęgnacyjnego na 420 zł miesięcznie i była to kwota niższa niż ówczesna wysokość najniższej emerytury i innych świadczeń wyłączających prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Taka relacja utrzymywała się aż do 1 maja 2014 r. kiedy to świadczenie pielęgnacyjne wzrosło do 800 zł i stało się nieznacznie wyższe od najniższej emerytury, a następnie było waloryzowane i obecnie jest już niemal dwukrotnie wyższe od najniższej emerytury. Niewątpliwie zatem intencją ustawodawcy wprowadzającego to wyłączenie było to, aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe. Zmiana realiów uzasadnia, w ocenie Sądu, odstąpienie od wyników wykładni językowej na rzecz dyrektywy wykładni systemowej, funkcjonalnej i prokonstytucyjnej.
Należy zauważyć, że zgodnie z wyrażoną w art. 8 ust. 2 Konstytucji RP zasadą bezpośredniego stosowania jej przepisów rzeczą organów władzy publicznej jest dokonywanie prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., pozwalającej na realizację zasad: równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP) i sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), a także, obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji RP) i osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji RP). Warto też wskazać, że obowiązkiem sądu administracyjnego, sprawującego wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę administracji publicznej jest prokonstytucyjna interpretacja przepisów prawa.
Jak wynika z art. 17 ust. 1 u.ś.r. istotną cechą osób, będących adresatami zawartej tam normy prawnej określającej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
Brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. może wskazywać na bezwzględne wyeliminowanie z kręgu osób, które spełniają powyższą przesłankę tych, którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w tym przepisie. Taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. naruszałaby jednak konstytucyjną zasadę równości, zgodnie z którą wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Jak już wspomniano, istotną cechą osób, którym na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r. przysługuje świadczenie pielęgnacyjne jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Sytuacja osób, których istotną cechą wspólną jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny została zaś zróżnicowana w ten sposób, że te osoby, które mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., zostały pozbawione prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie osobom, które mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 27 ust. 5 u.ś.r. umożliwiono wybór świadczenia pielęgnacyjnego. Przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bez ograniczeń tym, którzy otrzymują inne dochody niż wymienione w tych dwóch przepisach. Jak podkreślał wielokrotnie Trybunał Konstytucyjny, wszelkie odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonujących argumentach (por. wyroki z dnia: 23 listopada 2010 r., sygn. K 5/10; 19 kwietnia 2011 r., sygn. P 41/09; 18 czerwca 2013 r., sygn. K 37/12; 5 listopada 2013 r., sygn. K 40/12; 17 czerwca 2014 r., sygn. P 6/12). Zaznaczyć trzeba, że wypowiadając się odnośnie do zróżnicowania poziomu świadczeń pielęgnacyjnych dla osób niepełnosprawnych, Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 października 2015 r. (sygn. akt K 38/13) wskazał, że ustawodawca obowiązany jest precyzyjnie ustalić racjonalne przesłanki, od których uzależni zróżnicowany poziom świadczenia, przyjmując za punkt wyjścia jednakowe traktowanie takich opiekunów.
Sąd podziela stanowisko wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że nie można znaleźć przekonujących argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w sytuacji, gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1546/19 i 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20).
W pełni akceptuje Sąd również pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 stycznia 2020r. sygn. I OSK 2392/19, że "( ...) narusza fundamenty aksjologiczne wyrażone w zasadach Konstytucji RP taka wykładnia art. 17 ust. 1 pkt 5 lit. a) u.ś.r., która pozbawia w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo do emerytury ( renty) w wysokości niższej niż to świadczenie". Warto dodać, że analogiczną, prokonstytucyjną wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 5 lit. a) u.ś.r. przedstawił Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 28 czerwca 2019 r., sygn. I OSK 757/19 i 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19 oraz zaprezentowały ją również wojewódzkie sądy administracyjne: w Gliwicach w wyrokach: z dnia 6 listopada 2019 r. sygn. akt II SA/Gl 950/19, LEX nr 2741508, z dnia 27 listopada 2019 r. sygn. akt II SA/Gl 1035/19, LEX nr 2751701 i z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Gl 1234/19 , LEX nr 2759214; w Krakowie w wyroku z dnia 11 kwietnia 2019 r. sygn. akt III SA/Kr 137/19 ; w Łodzi w wyroku z dnia 11 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Łd 653/19, LEX nr 2759894; w Gorzowie Wielkopolskim w wyrokach: z dnia 16 października 2019 r. sygn. akt II SA/Go 521/19, nr LEX 2733923 i z dnia 19 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Go 774/19, LEX nr 2759823; w Olsztynie w wyroku z dnia 5 listopada 2019 r. sygn. akt II SA/Ol 714/19 LEX nr 2743741; w Rzeszowie w wyroku z dnia 16 października 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 828/19, LEX nr 27424445).
Uwzględniając całość dotychczasowej argumentacji należy podnieść, że prawidłowa prokonstytucyjna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. powoduje konieczność umożliwienia osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. Sąd podziela wyrażane w orzecznictwie sądowym poglądy, że istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. W konsekwencji, Sąd w składzie orzekającym opowiada się za rozwiązaniem przyjętym w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego – z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20, z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19 oraz z dnia 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 764/20, a polegającym na umożliwieniu osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. Emerytura jest prawem niezbywalnym, jednak uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w postaci posiadania prawa do emerytury. Osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury. Wybór może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury. Skoro zawieszenie prawa do emerytury (renty) skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to przyjąć należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W myśl art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytury (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20; CBOSA)
O możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury (renty) i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, organ winien stronę poinformować, co wynika z art. 9 i art. 79a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. - dalej: k.p.a.). Taka informacja powinna być udzielona stronie, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie emerytury.
Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić trzeba, że Sąd nie podziela przyjętej w zaskarżonej decyzji wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ) u.ś.r., która pomija ujęte w rozważaniach Sądu, a mające w tej sprawie ważące znaczenie zasady wykładni przepisów prawa. Rzeczą organów w sprawie było przeprowadzenie postępowania dowodowego ukierunkowanego na ustalenie, czy strona spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj. czy zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem (rezygnacją) z pracy zarobkowej a koniecznością opieki nad synem. W przypadku ustalenia, że strona spełnia wspomniane normatywne przesłanki do przyznania jej wnioskowanego świadczenia rzeczą organów jest: 1) poinformowanie strony, o tym że strona spełnia przesłanki do świadczenia pielęgnacyjnego a jedyną przeszkodą jest fakt pobieranie przez nią emerytury; 2) pouczenie o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i wezwanie do przestawienia decyzji o zawieszeniu emerytury.
Jak wynika z akt sprawy, zarówno w zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji brak jest rozważań odnośnie do oceny, czy zakres opieki stanowi obiektywną przesłankę dla której strona nie podejmuje (zrezygnowała) z zatrudnienia. Oba organy skupiły się wyłącznie na przesłance z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ) u.ś.r. Jak już Sąd wskazał, zastosowanie tego przepisu nastąpiło przedwcześnie.
Odnosząc się do stanowiska SKO wskazującego na to, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności syna skarżącej miało ważność jedynie do 30 września 2020 r. trzeba zauważyć, że argumentacja tego rodzaju została podniesiona dopiero w odpowiedzi na skargę. W kontrolowanej decyzji analiza prawna stanu faktycznego skupia się wyłącznie na przepisie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ) u.ś.r. Trzeba w tym miejscu dodać, że przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja oraz argumentacja organu tam właśnie pomieszczona. Na marginesie należy wskazać, że Sąd dostrzegł znajdujące się w aktach pismo organu z dnia 6 czerwca 2022 r. (k. 41), w którym organ informuje strony, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności jest ważne do 30 września 2020 r., jednak wobec argumentacji przedstawionej w decyzji organu I i II instancji (skupiającej się wyłącznie na treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ) u.ś.r. poza kontrolą Sądu pozostaje na obecnym etapie sprawy ocena kwalifikacji procesowej tego pisma, jak również, skutki wynikłe z nieprzedłożenia przez stronę nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności syna. Pismo z dnia 6 czerwca 2022 r. w którym organ informuje stronę o wystąpieniu przesłanki negatywnej z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. nie może zostać ocenione jako informacja kierowana do strony w znaczeniu wcześniej omówionym.
Kierując się całością przedstawionej argumentacji Sąd uznał, że organy obu instancji dokonały niewłaściwej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. i przedwcześnie odmówiły przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem uczyniły to bez uprzedniego poinformowania strony o tym, czy strona, poza samym faktem pobierania świadczeń emerytalnych spełnia wszystkie inne wymagane przesłanki normatywne do przyznania jej wnioskowanego świadczenia.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.) Sąd wyeliminował z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny zastosować się do przedstawionej oceny prawnej. Rzeczą organów jest przeprowadzenie prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., pozwalającej na realizację zasad: równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP), sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji), obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji RP) i osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji RP). Następnie, organy obowiązane są ocenić spełnienie przez skarżącą przesłanek otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego oraz podjąć kroki procesowe mające na celu zapobieżenie kumulacji świadczenia pielęgnacyjnego oraz świadczenia emerytalnego. W tym kontekście organy administracji publicznej organy powinny poinformować stronę o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i pouczyć o uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty. Taka informacja powinna być udzielona stronie wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie emerytury. Następnie, w zależności od wykonania przez skarżącą nałożonego obowiązku, rozstrzygną sprawę z wniosku strony o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości
z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).