IV SA/Wr 650/07

IV SA/Wr 650/07 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2009-04-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-12-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Henryk Ożóg
Lidia Serwiniowska
Wanda Wiatkowska-Ilków /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6141 Państwowe szkoły wyższe
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Sygn. powiązane
I OZ 348/08 - Postanowienie NSA z 2008-05-29
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
art. 160
Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.) Sędziowie Sędzia NSA – Henryk Ożóg Sędzia WSA – Lidia Serwiniowska Protokolant Krzysztof Caliński po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Rektora Uniwersytetu W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na IV rok niestacjonarnych studiów prawa oddala skargę.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 13 czerwca 2007r. skarżący M. S. zwrócił się Dziekana Zaocznych Studiów Prawa we W. o wznowienie studiów w roku akademickim 2007/2008.
Decyzją z dnia [...] Prodziekan Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Studiów Niestacjonarnych Prawa Uniwersytetu W. wskazując jako podstawę prawną art. 160 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym oraz §41 ust. 2,3,4 Regulaminu Studiów na Uniwersytecie W. odmówił wnioskodawcy przyjęcia na IV rok studiów Niestacjonarnych Prawa w roku akademickim 2007/2008.
W uzasadnieniu decyzji wskazał, że zgodnie z §41ust. 2 i 4 regulamin studiów dziekan może przyjąć na studia osobę skreśloną z listy studentów. Jednakże biorąc pod uwagę czas rozpoczęcia studiów (1984,1985) notoryczne niewykorzystanie wcześniejszych wznowień 1995/96, 1998/99, 2001/2002, 2004/2005 dezaktualizację i niespójność efektów kształcenia brak jest podstaw do wydania pozytywnej decyzji o ponownym przyjęciu na studia.
Odwołanie od powyższej decyzji do Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego wniósł M. S.
Podniósł w nim, że uzasadnienie decyzji czasem rozpoczęcia studiów oraz niewykorzystaniem wznowień jest sprzeczne z faktami.
Podniósł, że wznawiając studia w 1995/1996r. dziekan nie podjął żadnej decyzji w rozumieniu prawa administracyjnego. Podobnie w roku 1999. W obu przypadkach decyzja była ustna, przy czym w ostatnim przypadku zgoda wznowienia studiów dotyczyła roku akademickiego 2000/2001. W obu przypadkach został skreślony z listy studentów.
Według skarżącego w wymienionych latach miały miejsce liczne uchybienia uczelni ,które doprowadziły do tego, że stracił możliwość studiowania w latach 2000/2001, a gdy rozpoczął rok akademicki 2001/2002 został skreślony z listy studentów.
Od tej decyzji odwołał się do Sądu. Sąd uchylił obie decyzje organów, ale nie ustosunkował się do ochrony praw nabytych, o których mówił skarżący w skardze.
Wyrok Sądu w ocenie skarżącego powinien mieć ten skutek, że w aktach nie powinno być wykazywane skreślenie z listy studentów.
Skarżący podniósł, że w wyniku uchylenia decyzji dziekan wznowił studia w roku 2004/2005 brak opłaty spowodował jednak skreślenie, decyzję tę utrzymał Sąd.
Wskazał, że trzykrotnie zwracał się do Sądu o ustalenie praw nabytych, ale Sąd nie zajął w tej sprawie żadnego stanowiska. Uważa, że takie prawa mu przysługują. Ponadto dziekan nie zbadał dokładnie z jakich przyczyn nastąpiło skreślenie z listy studentów. Faktycznie nie studiował, bo nie był wpisany na listę studentów, choć uzyskał zgodę na wznowienie studiów. Następnie Sąd rozpatrywał skargi w kwestii odpłatności za studia – co trwało lata.
Podał, ze odnosi się do studiów zaocznych albowiem studia dzienne nie mają w tej chwili bezpośredniego związku z zaistniałymi faktami.
Zarzucił, że negatywne decyzje w jego sprawach są wydawane co do zasady, zaskarżone decyzje wydano po upływie 6 miesięcy, od złożenia wniosku, co ograniczyło w czasie możliwość odwołania. Według odwołującego się organy mają negatywny stosunek do jego osoby, mimo to prosi o bezstronną i obiektywną ocenę tego co przedstawił. Organ nie ustosunkowuje się do twierdzeń i dowodów przedstawionych we wnioskach.
Po rozpoznaniu odwołania Rektor Uniwersytetu W. decyzją z dnia [...] Nr [...] na podstawie art. 138§1 Kpa w zw. z art. 2007 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. 164, poz. 1365, §4 ust. 1 pkt 3 zarządzenia nr 100/2005 Rektora Uniwersytetu W. z dnia [...] określającego sprawy zastrzeżone do wyłącznej kompetencji Rektora oraz ustalające zakresy działania Prorektorów – utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Uzasadniając swoją decyzję wskazał, że przy rozpatrywaniu odwołania wzięto pod uwagę dotychczasowy przebieg studiów wnioskodawcy wykazywany między innymi w kartach egzaminacyjnych i indeksie.
Wynika z nich, że odwołujący się rozpoczął studia stacjonarne na Wydziale Prawa i Administracji i Ekonomii w roku akademickim 1984/1985. Do roku akademickiego 1989/1990 dwukrotnie powtarzał II rok studiów i dwukrotnie korzystał z urlopu dziekańskiego.
W 1990r., będąc na V semestrze studia został skreślony z listy studentów na skutek nie zadania wymaganych przedmiotów.
Wznawiał studia na III roku w 1990/1991 z których także został skreślony powodu niedotrzymania poczynionych uzgodnień z Dziekanem.
W latach akademickich 92/93, 93/94, 95/96, 98/99 zainteresowany otrzymał zgodę Dziekana na wznowienie studiów. O kolejne wznowienia, ale już na studiach niestacjonarnych występował w listopadzie 1999r. i marcu 2001r.
W roku akademickim 2004/2005 został przyjęty na IV rok, VII semestru niestacjonarnych studiów prawa, z których został skreślony z powodu niedokonania opłat.
Odwołujący się podczas ponad 20 letniego studiowania był siedmiokrotnie skreślony z listy studentów, w tym 5 razy z powodu niezaliczenia przewidzianych programem przedmiotów. Tyle samo razy wznawiał studia.
W dalszej części uzasadnienia wskazano, że regulamin studiów na Uniwersytecie W. w §41 ust. 2 stanowi, że Dziekan może przyjąć na studia osobę skreśloną z listy studentów- zatem reaktywacja ma charakter uznaniowy. Podejmując decyzję negatywną Dziekan kierował się czasem rozpoczęcia przez wnioskodawcę studiów, niewykorzystaniem wcześniejszych w wznowień a przede wszystkim dezaktualizację osiągniętych przez skarżącego efektów kształcenia, uniemożliwiają reaktywację studiów na kierunku prawo.
W końcowej części uzasadnienia Rektor podniósł, że w oparciu o przedłożoną dokumentację stwierdza, że decyzja Dziekana jest zasadna, opiera się na prawidłowo ustalonym stanie faktycznym.
Skargę na powyższą decyzję wniósł M. S. i zarzucił naruszenie art. 7, 77§1, 86, 107§3 i 138 Kpa.
W uzasadnieniu skargi twierdził, że organ II instancji w ogóle nie ustosunkował się do zarzutów odwołania między innymi do tego dlaczego w roku akademickim 2000/2001 nie został wpisany na listę studentów i na seminarium i nie został wykreślony. Sytuacja ta była wg skarżącego kluczowa dla późniejszych skutków prawnych – wprowadzenia opłaty. Gdyby był dopuszczony do egzaminów można by było ocenić merytoryczne efekty zaliczenia sesji egzaminacyjnej.
Ponadto organ nie ustosunkował się w sprawie do zarzutu ochrony praw nabytych i niedziałania wstecznego ustawy, a także niekompletności akt. Takim działaniem organ uchybia swoim obowiązkiem wynikającym z art. 8,11 Kpa.
Przytoczył również treść art. 77§1, 86 i 80 Kpa i stwierdził, że o ile materiał sprawy prowadzi do wydania negatywnej decyzji, to na organie ciąży obowiązek szczególnie dokładnego prowadzenia postępowania wyjaśniającego, aby ponad wszelką wątpliwość wykazać, że prezentowane stanowisko strony, jest bezzasadne, zwłaszcza gdy sprawa dotyczy pozbawienia określonych świadczeń, czy uprawnień.
Po powołaniu treści art. 107 §3 Kpa podniósł, że pominięcie w uzasadnieniu decyzji organu okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym mający istotny wpływ na wynik sprawy.
Wskazał również, że zgodnie z art. 138 Kpa na organie II instancji spoczywa obowiązek rozpatrzenia sprawy merytorycznie, ustosunkowania się do zarzutów odwołania – brak ustosunkowania się do zarzutów narusza przepis, art. 107§3 Kpa.
Podniósł, że organ II instancji naruszył także art. 7 i 9 Kpa gdyż nie rozpoznał sprawy w terminie określony w art. 12 §2 Kpa i art. 35 §1 Kpa; rozpoznanie sprawy nastąpiło po upływie 6 miesięcy.
Stwierdził także, że skoro Rektor zwrócił uwagę na ciągłość studiów stacjonarnych i niestacjonarnych to wątpliwe jest pobieranie opłaty jeżeli nabycie praw i obowiązków nastąpiło w innej regulacji prawnej i dodał, że nie kwestionuje, że decyzja ma charakter uznaniowy, jednak chodzi, o to aby dokonując swobodnej oceny dowodu, organ nie przekroczył dopuszczalnej granicy tej swobody, narażając się na zarzut dowolności.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie twierdząc, że została wniesiona po upływie 30 dniowego terminu; wpłynęła do organu w dniu 26 listopada 2007r. zaś decyzja została doręczona 23 października 2007r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :
Podstawowy zarzut, który winien być rozpoznany w pierwszej kolejności to wskazane przez skarżącego uchybienie terminu do wniesienia skargi.
Trafność tego twierdzenia musiałaby spowodować odrzucenie skargi bez jej merytorycznego rozpoznania.
Zarzut ten jednak w świetle znajdujących się w aktach dokumentów jest niesłuszny.
Istotnie skarżący otrzymał i potwierdził odbiór zaskarżonej decyzji w dniu 23 października 2005r. (k. 5 akt administracyjnych), skargę zaś złożył na poczcie w dniu 22 listopada 2007r. co potwierdza stempel pocztowy (k. 3 akt sądowych).
Skarga wpłynęła do organu 26 listopada 2007r. – co wynika z pieczęci Uczelni (również k. 3 akt sądowych), jednakże nie ma to znaczenia gdyż po myśli art. 82§3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej upsa. i art. 57 §5 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (tj. z 2000 Nr 98, poz. 1070 ze zm.) zwanej dalej Kpa stanowią, że złożenie pisma w urzędzie pocztowym jest równoznaczne z wniesieniem go do Sądu (organu).
Zgodnie z art. 53 upsa skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Taki też termin został przez skarżącego, co wynika z przedstawionych wyżej dat, dotrzymany.
Przechodząc zatem do merytorycznego rozpoznania skargi uznać należy, że decyzje nie uchybiają prawu – zatem skarga nie może być uwzględniona.
Podstawą prawną do ich wydania stanowiła ustawa z 27 lipca 2005r. prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1305 ze zm.) - dokładnie art. 160 tej ustawy i 41 ust. 2-3 regulaminu studiów w Uniwersytecie W. obowiązujący w dacie wydania zaskarżonych decyzji.
Art. 160 ustawy o szkolnictwie wyższym w §1 stanowi, że organizację i tok studiów oraz związane z nim prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów. Przepis ten zatem zawiera delegację do określenia w regulaminie między innymi sytuacji, w których może dojść do wznowienia studiów. Delegację te wypełnia §41 regulaminu studiów Uniwersytetu W. Stanowi on w pkt 4 : "Podejmując decyzję o reaktywizacji dziekan ustala dotychczasowe osiągnięcia studenta wraz z zaliczonymi przedmiotami ECTS, semestr, na który wpisuje studenta oraz przedmioty do uzupełniania wraz z terminem ich zaliczenia". Z zapisu powyższego wynika, że przesłankę jaką musi się kierować dziekan rozpoznając wniosek o wznowienie studiów są dotychczasowe osiągnięcia studenta. Oczywistym jest, że w przepisie tym jest mowa osiągnięciach w nauce.
Po drugie z jego treści wynika również i to, że decyzja w omawianej sprawie ma charakter uznaniowy.
Rzeczą Sądu zatem jest ustalenie, czy przedmiotem badania organu były dotychczasowe osiągnięcia skarżącego w nauce oraz czy decyzja nie przekroczyła swobody uznania.
Według Sądu decyzje we wskazanym zakresie nie zwierają uchybień. Z treści decyzji, szczególnie organu II instancji, wynika, że skarżący rozpoczął studia 20 lat temu (rok 1984-85) 5 razy był skreślony z listy studentów z powodu niezaliczenia przewidzianych programem przedmiotów. Te okoliczności niesporne- bo niezakwestionowanie przez skarżącego jak również fakt, że po takim czasie zainteresowany kontynuowałby studia na VII semestrze dają podstawę do stwierdzenia wypowiedzianego przez organy o dezaktualizacji i niespójności efektów kształcenia.
Oczywistym jest, że przedmiotem oceny organów musi być cały okres dotychczasowych studiów, niezależnie, czy miały one charakter studiów stacjonarnych czy zaocznych. Fakt wyjątkowo długiego okresu studiowania przez skarżącego VI semestrów – okres ponad 20 lat – musi również, oprócz oczywistego faktu wielokrotnego skreślenia z listy studentów z uwagi na niezdanie egzaminów- zatem niewielkie osiągnięcia w nauce, być brany pod uwagę.
Jak również i to, że wznowiono skarżącemu 7 krotnie studia.
Przedstawiony wyżej stan faktyczny i na jego tle przeprowadzone rozważania, które jeśli idzie o organ II instancji sprawdzają się do zaakcentowania tych samych co organ I instancji rozważań- dają podstawę do wypowiedzenia –twierdzenia, że organy wydając decyzję nie przekroczyły swobodnego uznania.
Sąd w tym miejscu pomija rozważania dotyczące faktów przytoczonych przez skarżącego a dotyczących wznowień studiów w latach 1995/1996r., i dalszych z tego względu, że nie mogą one być przedmiotem weryfikacji. Jak również ze względu na to, że późniejsze decyzje po roku 2001 były przedmiotem badań sądu.
Jeżeli nawet po tym okresie były przez Sąd stwierdzone uchybienia organów to i tak wnioski wyprowadzone z przytoczonych niespornych faktów wskazanych wyżej dają podstawę do wydania zaskarżonej decyzji.
Skreślenia skarżącego z listy studentów po 2000r. były badane przez Sąd a to w związku z wniesionymi przez niego skargami i Sąd w niniejszej sprawie nie może dokonywać ponownych ustaleń. W niniejszym postępowaniu podstawę do rozważenia skargi są przypisy powyżej wskazane.
Stan faktyczny sprawy nie daje podstaw do przyjęcia takiego założenia jakie uczynił skarżący, że to z winy, wadliwie działających organów i ich nieprzychylności do odwołującego się nie mógł studiować.
Nie są również zasadne pozostałe zarzuty skargi. Przede wszystkim skarga zawiera ogólne stwierdzenie co do braków wniosków, decyzji, odmowy przeglądania akt. Przy takim sformułowaniu zarzutów nie można odnieść się do nich merytorycznie a tym bardziej określić, czy miały one istotne znaczenie dla sprawy. Podobnie jak i zarzut naruszenia art. 77§1 Kpa. Istotnie organ po myśli powyższego przepisu winien zebrać i rozpatrzeć – ocenić (art. 80 Kpa) cały materiał dowodowy. Jednakże ani z akt administracyjnych ani też z treści odwołań nie wynika jaki materiał należy zaliczyć w poczet dowodów i dokonać jego oceny. Zwrócić uwagę bowiem należy, że organy mają zgodnie z art. 75 Kpa dopuścić dowody tylko na okoliczności istotne dla sprawy i służące wyjaśnieniu sprawy.
W ocenie Sądu mając na uwadze treść art. 160 ustawy o szkolnictwie wyższym oraz §41 regulaminu istotne fakty dotyczące przebiegu studiów zostały ustalone szczególnie w decyzji organu II instancji w oparciu o karty egzaminacyjne i indeks odwołującego się.
Według Sądu nie został również naruszony art. 86 Kpa . Jak wynika z powyższego przepisu dowód z przesłuchania strony jest dowodem dodatkowym, uzupełniającym – jest on przeprowadzony wówczas gdy po wyczerpaniu innych środków dowodowych nie zostały wyjaśnione fakty istotne do rozstrzygnięcia sprawy.
Również i w tym miejscu skarżący nie wskazuje jakie istotne fakty mogłyby wskazać i jakie okoliczności nie zostały wyjaśnione.
Wypada w tym miejscu również powtórzyć, że dokonane przez organy ustalenia, faktyczne są istotne dla rozpatrzenia niniejszej sprawy.
Organy II instancji nie naruszył również art. 138Kpa, który nakazuje mu ponownie rozpoznać sprawę merytorycznie. Organ ten dokonał ustaleń faktycznych i rozważeń, te ostatnie w istocie pokrywały się z wnioskami wywodzonym przez organ I instancji.
W ocenie Sądu nie został również w niniejszym postępowaniu naruszony art. 7 Kpa.
Organ winien uwzględnić słuszny interes obywatela jeżeli w myśl przepisów prawa na taką ochronę zasługuje. Dokonanie innej oceny nie narusza art. 7 Kpa.
Skarga nie zawiera również uzasadnionego zarzutu naruszenia przez organ zasady określonej w art. 9 Kpa. Zawiera tylko gołosłowne twierdzenie naruszenia tego przepisu. Jeżeli odnosi się ten zarzut do opieszałego rozpoznania sprawy i nieinformowania o toku postępowania to zarzut ten jest trafny. Podobnie jak zarzut naruszenia art. 12§2 Kpa i 35 §1 Kpa. Niewątpliwe organ I instancji przy wydawaniu decyzji naruszył powyższe przepisy. Proces decyzyjny trwał bowiem ponad 4 miesiące (4,5 miesiąca).
Jednakże ten fakt i to naruszenie, nie może mieć wpływu na merytoryczną decyzję w sprawie wznowienia studiów- co zresztą jak się wydaje skarżący podnosi wskazując na art. 37§4 Kpa.
Organ I instancji nie ustosunkował się w uzasadnieniu swojej decyzji do powyższego zarzutu odwołania jak również do zarzutu ochrony praw nabytych i niedziałania ustawy wstecz (art.107§3 Kpa) ale powyższe naruszenie nie ma istotnego znaczenia dla sprawy (art. 145 §1 pkt 1 lit. c upsa). Nie ma również znaczenia dla przedmiotu niniejszej sprawy brak odpowiedzi na pytanie skarżącego "dlaczego uzyskując zgodę na wznowienie studiów w roku akademickim 2000/2001 nie został wpisany (skarżący) na seminarium ani na listę studentów jednocześnie przez cały rok akademicki nie został skreślony z listy studentów".
Odpowiadając na zarzut ochrony praw nabytych i nie działania ustawy wstecz, należy przede wszystkim podkreślić, że ani odwołanie ani też skarga nie stanowi wprost jakie prawa nabyte zostały naruszone albo w jakim zakresie i jaką ustawę zastosowano wstecz.
Wydaje się, że wnioskodawca ma na myśli naliczenie opłat za studia zaoczne, które nie powstałyby, gdyby jak twierdzi, organy na skutek wadliwego działania nie doprowadziłyby do sytuacji, że do chwili obecnej nie ukończył studiów. Dokonano bowiem w 2005r. skreślenia skarżącego z listy studentów, na skutek niewniesienia opłaty.
Pomijając już kwestię, że Sąd w tym postępowaniu nie posiada uprawnień do dokonania takich badań i że wcześniejsze decyzje były przedmiotem oceny Sądu- co potwierdza w odwołaniu skarżący (decyzje po 2000r.) to brak jest możliwości stwierdzenia, że skarżący po 2005r. ukończyłby studia.
Odnosząc się do zarzutu odmowy praw nabytych i działania ustawy wstecz to należy stwierdzić, że żaden przepis prawa nie formułuje te zasady. Zasady te formuje doktryna.
Według Sądu brak jest w niniejszej sprawie podstaw do głębszego rozważania tych zasad.
Należy bowiem podkreślić, że po skreśleniu skarżącego z listy studentów, jego uprawnienia uzyskane w wyniku wpisania na listę studentów zostały" anulowane".
Wpisanie na listę studentów powoduje, że skarżący nabywa nowe uprawnienia i obowiązki wynikające z obowiązującego wówczas prawa i regulacji.
Prawo raz nabyte nie może niezależnie od okoliczności następujących po ich uzyskaniu nadal obowiązywać. Są zdarzenia, w tym prawne, które je uchylają. Tak miało miejsce w niniejszej sprawie. Uwagi powyższe należy również do zasady nie działania prawa wstecz.
Uznając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnego (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak wyżej.