II SA/Sz 248/24

II SA/Sz 248/24 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2024-08-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Wojciechowska /przewodniczący sprawozdawca/
Krzysztof Szydłowski
Patrycja Joanna Suwaj
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 2215/24 - Wyrok NSA z 2025-09-12
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 901
art. 8 ust, 1 pkt 1, art. 2 ust.1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
M.P. 2023 poz 881
Uchwała nr 149 Rady Ministrów z dnia 23 sierpnia 2023 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w  domu" na lata 2024-2028
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski Protokolant starszy inspektor sądowy Anita Jałoszyńska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi A. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 1 marca 2024 r. nr SKO/HM/430/734/2024 w przedmiocie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności oddala skargę.
Uzasadnienie
Prezydent Miasta Szczecin wydał na podstawie uchwały nr 149 Rady Ministrów z dnia 23 sierpnia 2023 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2024-2028 (M.P z 2023 r. poz. 881) w zw. z art. 39 ust. 2, art. 106 ust. 1, art. 110 ust. 7 i ust. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901 ze zm., dalej "u.p.s."), art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej "K.p.a"), § 1 pkt 1 lit.a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 1296) w dniu 29 stycznia 2024 r. decyzję nr RO.S. 304081.6237-003839.2024.MM, w której przyznał A. N. (dalej "skarżący") świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Posiłek w szkole i w domu" w kwocie 50 zł miesięcznie od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 29 lutego 2024 r. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że skarżący spełnia przesłanki do przyznania świadczenia w postaci zasiłku celowego na zakup żywności, gdyż dochód jego wyniósł [...] zł (dodatek mieszkaniowy) i nie przekracza 200 % kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. Organ I instancji wskazał, że wysokość przyznanej pomocy odpowiada możliwościom finansowym Miejskiego Ośrodka pomocy Rodzinie w Szczecinie (MOPR). Organ I instancji wyjaśnił, że możliwości finansowe MOPR są obecnie ograniczone, stąd wielkość przyznawanych świadczeń jest limitowana nawet w stosunku do osób spełniających kryterium dochodowe określone w ustawie. W roku 2023 MOPR zrealizował świadczenia w ramach wieloletniego programu "Posiłek w szkole i w domu", które dotyczą zapewnienia pomocy między innymi w formie: posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności w wysokości 3.887.165 zł. Liczba osób, którym przyznano ww. świadczenie w 2023 r. wyniosła 3.754. Średnia miesięczna wysokość świadczenia w formie: posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności na osobę wyniosła 86,29 zł. Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Szczecinie na realizację zadań w zakresie wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2024-2028
w 2024 r. dysponuje budżetem w wysokości 3.072.800 zł. Na podstawie analiz z lat poprzednich przewidywana liczba osób uprawnionych do ww. świadczenia w roku 2024 utrzyma się na poziomie roku 2023 (+/- 1-5%).
Skarżący złożył odwołanie od ww. decyzję i wskazał, że w miesiącach styczeń
i luty 2023 r. otrzymał pomoc w wysokości 200 zł miesięcznie, a tym samym obecny zasiłek jest mniejszy o 75%. Jego zdaniem, organ I instancji przewlekle rozpoznaje złożone przez niego wnioski. Do odwołania dołączył pismo z dnia 2 lutego 2024 r. skierowane do Dyrektora MOPR, w którym przedstawił swoje uwagi na temat działalności pracownika socjalnego.
Po zapoznaniu się z aktami sprawy, skarżący w dniu 12 lutego 2024 r. złożył pismo, w którym zarzucił organowi I instancji poświadczanie nieprawdy w dokumentacji i poinformował o złożeniu zawiadomienia do Prokuratury Krajowej.
W dniu 23 lutego 2024 r. skarżący złożył pismo do organu I instancji, w którym podtrzymał zarzuty dotyczące, jego zdaniem, nieprawidłowego działania organu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie wydało w dniu 18 kwietnia
2024 r. decyzję nr SKO/HM/430/1370/2024, w którym utrzymało w mocy decyzje organu I instancji.
Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny w sprawie i wskazał, że zgodnie
z uchwałą nr 140 Rady Ministrów z dnia 15 października 2018 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu", gminy udzielają wsparcia osobom dorosłym spełniającym warunki otrzymania pomocy wskazane w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 150% kryterium, o którym mowa w art. 8 u.p.s., osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 u.p.s., w szczególności osobom starszym, chorym i niepełnosprawnym. Organ odwoławczy podał, że 150% kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej na podstawie przepisów u.p.s. wynosi 1.164 zł. Wyjaśnił, że zgodnie z uchwałą nr XLVI/1278/23 Rady Miasta Szczecin z dnia 24 stycznia 2023 r. zwiększono do 200% kryterium dochodowe w ramach programu osłonowego w zakresie dożywiania w Szczecinie na lata 2019- 2023.
Organ odwoławczy podał, że z akt sprawy wynikało, że dochód skarżącego wynosi [...] zł (dodatek mieszkaniowy), co oznacza, że 200% kryterium dochodowego, tj. 1.552 zł (776 zł x 200%) nie zostało przekroczone. Zgodnie z art. 39 ust. 2 u.p.s., zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.
Organ odwoławczy podniósł, że stosownie do art. 2, art. 3 i art. 4 u.p.s., pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są oni
w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że zasiłek celowy ma charakter pomocy doraźnej
i ukierunkowany jest na zaspokojenie określonej potrzeby bytowej. Jest to świadczenie przyznawane w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że właściwe w sprawie organy dysponują pewną dozą samodzielności w określeniu stopnia zaspokojenia zgłoszonej przez stronę potrzeby bytowej, przy uwzględnieniu ogólnych celów i zadań pomocy społecznej, w tym że ma stanowić dla osób potrzebujących wsparcie w przezwyciężeniu trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 u.p.s.).
Ustalenie, że wnioskodawca spełnia przesłanki do otrzymania omawianego zasiłku nie oznacza jednak, że powstaje obowiązek uwzględnienia zgłoszonego żądania w całości lub w części. Przyznany zasiłek winien uwzględniać sytuację wnioskodawcy, a także jego zaangażowanie w zakresie współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, jak i zakres pomocy udzielonej mu ze środków publicznych.
Organ odwoławczy podał, że z wywiadu środowiskowego wynikało, iż skarżący jest kawalerem w wieku [...] lat, jest zarejestrowany w PUP jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, utrzymuje się zasiłków z pomocy społecznej i dodatku mieszkaniowego, ma dwie córki, lecz tylko z jedną utrzymuje kontakt telefoniczny. Skarżący zajmuje jednopokojowe mieszkanie z łazienką na parterze budynku. Skarżący skarży się na dolegliwości kręgosłupa, serca oraz na nadciśnienie.
Organ odwoławczy wskazał, że pomoc nie zawsze zostanie przyznana w wysokości zgodnej z oczekiwaniami wnioskodawcy. Organy pomocy społecznej, bowiem dysponując ograniczonymi środkami finansowymi muszą mieć na względzie nie tylko potrzeby osoby wnioskującej o pomoc oraz cel tej pomocy, ale także uwzględniać potrzeby innych osób ubiegających się świadczenia. Organ odwoławczy podał, że z uwagi na dużą ilość osób spełniającą warunki do przyznania pomocy społecznej, wielkość tej pomocy musi być racjonalna, tzn. musi wystarczyć dla wszystkich potrzebujących w zakresie, na jaki pozwalają możliwości pomocy społecznej. Wypłacane świadczenia mają stanowić pomoc dla danej osoby w ponoszeniu niezbędnych ciężarów, nie zaś doprowadzić do całkowitego przejęcia ich ponoszenia przez opiekę społeczną. Organ odwoławczy zaznaczył, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2020 r. poz. 1359 ze zm.) rodzice i dzieci są obowiązani do wzajemnego szacunku i wspierania się (art. 87). Natomiast przepisy Działu III (art. 128- art. 144) regulują obowiązki alimentacyjne, w tym obowiązek alimentacyjny dzieci względem rodziców będących w niedostatku.
Rozważając kwestię możliwości finansowych organu pomocy społecznej, organ odwoławczy podał, że organ I instancji działa w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach realizuje cele pomocy społecznej. Organy pomocy społecznej dysponując ograniczoną pulą środków finansowych mają obowiązek zapewnienia realizacji zadań nie tylko fakultatywnych, ale i obligatoryjnych, w czasie trwania całego roku budżetowego. Wielkość środków, którymi dysponują organy pomocy społecznej wskazuje, iż nie jest możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych potrzeb uprawnionych do świadczeń.
Organ odwoławczy wskazał, że w 2024 r. MOPR dysponuje kwotą 3.072.800 zł przeznaczoną na realizację zadań w zakresie wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu". Podana kwota jest niższa o ponad 800.000 zł od kwoty jaką rozdysponował MOPR w 2023 r. Natomiast liczba rodzin, dla których przewidziano udzielenie pomocy w 2024 r. utrzyma się na poziomie roku 2023 lub jak przewiduje organ I instancji ulegnie zwiększeniu.
Organ odwoławczy uznał, że przyznany skarżącemu zasiłek celowy mieści się
w granicach uznania administracyjnego. Organ odwoławczy podkreślił, że skarżący jest pod stałą opieką MOPR i jak wiadomo organowi w 2022 r. otrzymał pomoc pieniężną w formie zasiłku celowego i zasiłku okresowego na łączną kwotę 7.842,38 zł, zaś w pierwszym półroczu 2023 r. otrzymał pomoc finansową na łączną kwotę 3.531,41 zł. Ponadto w okresie od dnia 1 lipca 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. skarżący otrzymał pomoc finansową w postaci zasiłku okresowego w łącznej kwocie 1.544,70 zł, pomoc finansową w postaci świadczeń na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Posiłek w szkole i w domu" na łączną kwotę 150 zł (październik — grudzień) oraz pomocy finansowej w postaci zasiłków celowych na łączną kwotę 598,55 zł.
Organ odwoławczy wskazał, że odrębnymi decyzjami z dnia 29 stycznia 2024 r. skarżącemu przyznano zasiłek okresowy z powodu bezrobocia od dnia 1 stycznia
2024 r. do dnia 29 lutego 2024 r. w kwocie 220,65 zł miesięcznie z przeznaczeniem na zaspokojenie niezbędnych potrzeb, w tym dofinansowanie do zakupu obuwia zimowego oraz przyznano zasiłek celowy w łącznej kwocie 200 zł z przeznaczeniem do dopłaty czynszu bieżącego, czynszu zaległego oraz opłaty rachunku za energię elektryczną oraz zakupu doładowania do telefonu.
W ocenie organu odwoławczego, decyzja organu I instancji nie narusza prawa.
Organ odwoławczy odniósł się do zarzutu poświadczenia nieprawdy w dokumentach
i wskazał, że jest to przestępstwo z art. 271 § I Kodeksu Karnego ścigane z urzędu i jak wynikało z treści pisma z dnia 12 lutego 2024 r. skarżący złożył stosowne zawiadomienie do Prokuratury Krajowej.
Z kolei, odnosząc się do zarzutu przewlekłego rozpatrywania jego wniosków
o pomoc finansową, organ odwoławczy uznał go za bezpodstawny. Zgodnie z art. 36 K.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyn zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia.
W przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia ww. przepisu. Organ odwoławczy podkreślił, że na podstawie art. 35 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Natomiast w myśl § 3 załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Organ odwoławczy podał, że w niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego w dniu 3 stycznia 2024 r. W oparciu o art. 106 pkt 4 u.p.s. decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Zgodnie z tym przepisem w ramach postępowania wyjaśniającego, organ I instancji w dniu 17 stycznia 2024 r. przeprowadził wywiad środowiskowy, którego kwestionariusz podpisał skarżący, zaś decyzja organu I instancji wydana została w dniu 29 stycznia 2024 r., tj. w terminie określonym w art. 35 § 3 K.p.a.
Skarżący złożył skargę na ww. decyzję, w której podniósł, że organ odwoławczy nie weryfikuje właściwie danych przekazanych mu przez organ I instancji i powinien WSA przedstawić stosowne dokumenty. Zażądał przedstawienia przez MOPR nagarnia z dnia 6 grudnia 2023 r. w czasie jego wizyty w ośrodku. Według skarżącego, organy winny przedstawić dokładne ustalenia w zakresie przyznanej mu pomocy w poprzednich latach na tle wszystkich wydatków na pomoc społeczną w poszczególnych latach. Skarżący żąda, żeby organ odwoławczy przekazał mu kserokopie całości akt, które organ przesyła do WSA w celu umożliwienia zapoznania się z nimi. Do skargi załączył zaświadczenie lekarskie z 23 stycznia 2023 r., że jest niezdolny do dźwigania powyżej 5 kg i ma zakaz pracy w pozycji wymuszonej oraz zaświadczenie z 22 marca 2024 r., że występuje
u niego zespół bólowy kręgosłupa na tle zmian [...].
W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, co następuje:
Spór dotyczy wysokości przyznanego skarżącemu świadczenia.
Zgodnie z uchwałą nr 140 Rady Ministrów z dnia 15 października 2018 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu", gminy udzielają wsparcia osobom dorosłym spełniającym warunki otrzymania pomocy wskazane w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 150% kryterium, o którym mowa w art. 8 u.p.s., osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 u.p.s., w szczególności osobom starszym, chorym i niepełnosprawnym. Organ odwoławczy podał, że 150% kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej na podstawie przepisów u.p.s. wynosi 1.164 zł. Wyjaśnił, że zgodnie z uchwałą nr XLVI/1278/23 Rady Miasta Szczecin z dnia 24 stycznia 2023 r. zwiększono do 200% kryterium dochodowe w ramach programu osłonowego w zakresie dożywiania w Szczecinie na lata 2019- 2023.
Stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776 zł.
Zasiłek celowy jest świadczeniem pieniężnym z pomocy społecznej, którego otrzymanie uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego wnioskodawcy. Zasiłek ten nie jest przyznawany na zaspokojenie konkretnej potrzeby. Ma on zapewnić wnioskodawcy dochód na zaspokojenie danej potrzeby bytowej. Spełnienie warunków do otrzymania zasiłku obliguje organ do przyznania tego świadczenia, zaś swoboda organu (uznanie) sprowadza się tylko do ustalenia okresu zasiłkowego i wysokości świadczenia – w granicach wyznaczonych ustawą.
W rozpatrywanej sprawie, w ocenie Sądu, organy prawidłowo ustaliły, że dochód uzyskany przez skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku nie przekroczył obowiązującego kryterium dochodowego (art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s.), co uprawniało go do ubiegania się o przedmiotowy zasiłek. Przedmiotowa decyzja wydawana jest w trybie tzw. uznania administracyjnego.
Wyjaśnić należy, że uznanie administracyjne polega na tym, że przed wydaniem decyzji, organ winien zbadać i wyjaśnić wszystkie okoliczności sprawy, które mogą mieć dla sprawy istotne znaczenie. Motywy decyzji o charakterze uznaniowym nie mogą być bowiem dowolne, muszą mieć związek ze sprawą oraz opierać się na przesłankach o charakterze prawnym. Uprawnienie do działania w ramach uznania administracyjnego oznacza, że na gruncie analizowanego przypadku, do uznania organu pozostawiono stwierdzenie istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie pomocy.
Zgodnie z art. 6 K.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to, że w każdym przypadku rozstrzygania sprawy administracyjnej organ wydający orzeczenie, także w swych motywach musi uwzględniać obowiązujący porządek prawny. Swoboda uznania organu administracji jest ograniczona tym, że organ stosujący prawo jest zobowiązany mieć na względzie w toku postępowania "interes społeczny i słuszny interes obywateli", o których mowa w art. 7 K.p.a. (por. Janusz Borkowski [w:] Barbara Adamiak Janusz Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 11. wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2011, str. 396-397). Uznaniowy charakter decyzji nie zwalnia również organu od obowiązku przeprowadzenia postępowania w prawidłowy sposób. Organ ma obowiązek wypełnić zawarty w art. 7 K.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz określony w art. 77 § K.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Wydanie decyzji musi być zatem poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie przesłanek umorzenia i ich analizą, z zachowaniem wymogów proceduralnych. Zadaniem sądu administracyjnego jest natomiast przede wszystkim ocena, czy organ nie wykroczył poza zakres przyznanej mu przez ustawodawcę swobody orzekania oraz to, czy organ zachował określone prawem wymogi proceduralne. Sądowa kontrola decyzji uznaniowych nie obejmuje natomiast prawidłowości wyboru przez organ jednej z możliwych opcji rozstrzygnięcia sprawy, gdyż wybór rozstrzygnięcia wymyka się kryteriom prawnym, opierając się na przesłankach celowościowych, rzetelnościowych, gospodarnościowych i innych tego typu determinantach pozaprawnych.
W orzecznictwie sądowym zwraca się uwagę, że pomoc społeczna zależy nie tylko od potrzeb osoby ubiegającej się o świadczenie, ale także od aktualnej sytuacji finansowej ośrodka pomocy społecznej. Ośrodek ten ma objąć pomocą wszystkich, którzy spełniają warunki do jej otrzymania przy uwzględnieniu swoich możliwości finansowych. Brak wystarczających środków na pokrycie całości zgłoszonych wniosków o świadczenia uprawnia organ do adekwatnego ograniczenia pomocy. Organ zajmujący się dystrybucją świadczeń w ramach pomocy społecznej musi nimi tak dysponować, aby nie dopuścić do rażących dysproporcji w rozmiarze świadczeń przyznawanych osobom uprawnionym (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 24 września 2008 r., sygn. akt II SA/Bd 578/08).
Zdaniem skarżącego, przyznana mu kwota jest zbyt niska, a otrzymywana przez niego pomoc systematycznie maleje.
Niewątpliwie możliwości ośrodków pomocy społecznej, jak i możliwości budżetu Państwa, są ograniczone, przy czym w niniejszej sprawie organy wskazały, że środki finansowe będące w dyspozycji MOPR są niewystarczające na zaspokojenie wszystkich zgłaszanych potrzeb osób uprawnionych. Należy podkreślić, że środki finansowe na ww. pomoc, pochodzą z rządowego programu pomocowego i przyznawane są w określonej wysokości danej gminie.
Z wyjaśnień organów wynika, że z uwagi na wspomniane ograniczone środki wielkość przyznawanych świadczeń jest limitowana nawet w stosunku do osób spełniających kryterium dochodowe określone w ustawie. Nie budzi wątpliwości Sądu, że sytuacja majątkowa i zdrowotna skarżącego jest trudna. Skarżący środki na bieżące utrzymanie czerpie w zasadzie wyłącznie z pomocy społecznej i niewątpliwie przyczyny takiej sytuacji podyktowane są okolicznościami obiektywnymi. Jego stan zdrowia co prawda nie wyklucza całkowicie podjęcia pracy (skarżący zarejestrowany jest jako bezrobotny bez prawa do zasiłku), jednakże dolegliwości, na które cierpi, w tym bóle kręgosłupa z pewnością stanowią w tej mierze istotne utrudnienie.
Trzeba mieć jednak na uwadze, że środki finansowe MOPR, które są przeznaczone dla osób potrzebujących takiego wsparcia, nie są nieograniczone i muszą być redystrybuowane w sposób bardzo rozważny i dostosowany do potrzeb różnych świadczeniobiorców. Pomoc społeczna ma charakter subsydiarny i jej celem nie jest zaspokojenie wszystkich potrzeb wnioskodawców w pełnej wysokości.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s., celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc ta ma więc na celu wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej.
Zdaniem Sądu, organy rozpoznając sprawę nie naruszyły przepisów u.p.s., ani przepisów postępowania. Skoro w niniejszej sprawie organy poddały ocenie z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby skarżącego, a z drugiej możliwości finansowe organu pomocy społecznej i na tej podstawie uznały, że nie istnieje możliwość przyznania stronie świadczenia w większym rozmiarze, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa. Podobnie, spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o taki zasiłek nie oznacza, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie tego świadczenia w wysokości, którą ona sama określi. Wprost przeciwnie - zainteresowany musi liczyć się z tym, że organ odmówi przyznania mu tego świadczenia lub jego wysokość będzie inna niż ta, którą określił w złożonym wniosku. Wysokość, jak i samo przyznanie świadczenia uzależnione są bowiem od możliwości finansowych organu przyznającego pomoc oraz ilości innych osób potrzebujących i zamieszkujących na terenie danej gminy. Ponadto, organ pomocy społecznej, oceniając sytuację materialną danej osoby, może wybrać sposób i formę pomocy najbardziej adekwatną, zważając na ograniczone możliwości pomocy społecznej jako instytucji (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 czerwca
2012 r., sygn. akt II SA/Po 393/12).
Zdaniem Sądu, organy administracyjne w wydanych decyzjach nie są zobowiązane do przedstawienia rozliczeń z realizacji przedmiotowego rządowego programu za poszczególne lata. Roczną informację o realizacji programu organ zarządzający gminą składa do właściwego wojewody.
Należy też podkreślić, że z akt sprawy wynikało, iż skarżący nie pozostawał bez wsparcia finansowego MOPR. Skarżącego od lat korzysta z pomocy MOPR. Pouczony został również o możliwości ubiegania się o inne formy pomocy.
W ocenie Sądu, organy obu instancji nie naruszyły przepisów prawa materialnego, ani procesowego w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie wydanych decyzji z obrotu prawnego. Zaskarżona decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne. Podkreślić należy, że stan faktyczny został ustalony przez organy na podstawie złożonych przez skarżącego oświadczeń, zarówno co do sytuacji finansowej, jak i zdrowotnej. Zdaniem Sądu, organy dokonały zebrania materiału dowodowego i jego oceny w sposób prawidłowy. Okoliczność, że skarżący nie podziela stanowiska organów nie świadczy o tym, iż organy te naruszyły przepisy postępowania.
Z akt wynikało, że skarżącemu umożliwiono zapoznanie się z aktami sprawy. Zapoznanie się z aktami sprawy nie jest równoznaczne z wydaniem skarżącemu kserokopii dokumentów z akt administracyjnych, do których należą m.in. wnioski i pisma składane przez skarżącego oraz pisma i decyzje skierowane przez organy administracyjne do skarżącego.
Wyjaśnić należy, że sąd administracyjny nie jest uprawniony do żądania zabezpieczenia nagrań z kamer znajdujących się w siedzibie MOPR. Jeśli według skarżącego, doszło do popełnienia przestępstwa przez pracowników organu administracji może on zawiadomić o tym organy ścigania. Jak wynikało z akt, takie zawiadomienie zostało złożone przez skarżącego.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej "p.p.s.a."), skargę oddalił.
Wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie mu wynagrodzenia z tytułu udzielenia pomocy prawnej skarżącemu rozpoznany będzie odrębnie przez referendarza sądowego na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.
Przywołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na www.orzeczenia.nsa.gov.pl.