IV SA/WR 64/21

IV SA/Wr 64/21 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2021-05-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-01-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Bogumiła Kalinowska
Ewa Kamieniecka
Mirosława Rozbicka-Ostrowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Sygn. powiązane
III OSK 6845/21 - Wyrok NSA z 2023-02-15
Skarżony organ
Burmistrz Miasta
Treść wyniku
*Stwierdzono bezskuteczność czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędzia WSA Ewa Kamieniecka po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 maja 2021 r. sprawy ze skargi A.S. i P.S. na czynność Burmistrza B. z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy organizacji i finansowania transportu i opieki dziecka do placówki oświatowej I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności, II. zasądza od Burmistrza B. na rzecz skarżących A.S. i P.S. kwotę 100 ( sto ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...].11.2020 r. , adresowanym do Urzędu Miejskiego w B. , P. i A. S. ( dalej : wnioskodawcy ,skarżący ) zwrócili się o zorganizowanie dla ich syna A.S. bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu na rok kalendarzowy 2021 z domu do Publicznego Przedszkola Specjalnego [...] ul. [...] [...] w [...] . W uzasadnieniu wniosku podali ,że w związku z kończącą się umową nr [...] określającą zasady zwrotu kosztów przejazdu ich syna , gmina na podstawie art. 39 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 roku Prawo oświatowe (tj. Dz.U. z 2020 poz. 910) jest prawnie zobowiązana do zapewnienia bezpłatnego transportu od 04.01.2021 . W tym zakresie wskazali ,że w gminie zostało już złożone orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego nr [...], w którym jest wskazana aktualna placówka syna , do której uczęszcza od prawie pięciu lat. Według wnioskodawców, spełnia ona wszystkie zalecenia rehabilitanta i wszystkie inne zalecenia wynikające z tego orzeczenia.
W odpowiedzi na powyższy wniosek Burmistrz B. ( dalej: organ) pismem z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] zawiadomił wnioskodawców o odmowie organizacji i finansowania przez Gminę B. transportu i opieki A.S. do wskazanej przez rodziców dziecka placówki oświatowej. W uzasadnieniu stanowiska organ stwierdził ,że przy rozpatrywaniu przedmiotowego wniosku , po anonimizacji danych osobowych dziecka, zwrócił się do działającego na terenie Powiatu W. Stowarzyszenia A. w W., prowadzącego Ośrodek Rehabilitacyjno- Wychowawczy ( w ramach którego działa Punkt Przedszkolny [...]) z zapytaniem , czy placówka ta jest w stanie zapewnić realizację zaleceń zawartych w przedłożonym przez wnioskodawców orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego i posiada możliwość zapewnienia takiego kształcenia i posiada wolne miejsca. Organ wyjaśnił ,że obowiązkiem gminy, o którym mowa w art. 32 ust. 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 roku Prawo oświatowe, jest zapewnienie niepełnosprawnym dzieciom pięcioletnim i sześcioletnim oraz dzieciom objętym wychowaniem przedszkolnym na podstawie art. 31 ust. 2 bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższego przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej, innej formy wychowania przedszkolnego lub ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego.
Według organu , wbrew przyjętej przez wnioskodawców wykładni , ustawodawca nie nakłada na gminę obowiązku zapewnienia bezpłatnego transportu do wskazanej przez rodziców placówki , lecz do placówki najbliższej. W tym zakresie powołał się na pogląd Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Bydgoszczy w wyroku z dnia 08 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Bd 5/20 ,wedle którego.: "Mając na względzie treść art. 32 ust. 6 ustawy 2016 r. - Prawo oświatowe trudno oczekiwać, aby organy orzekające były zobowiązane do zapewnienia dowozu niepełnosprawnych dzieci i zapewnienia im opieki w przypadku, gdy rodzice wskażą - ich zdaniem - najbardziej odpowiednią placówkę oświatową. Regulacja ta wyraźnie stanowi o obowiązku zapewnienia niepełnosprawnym dzieciom bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do "najbliższej", a nie wskazanej przez rodziców dziecka. Żadna z obowiązujących regulacji normatywnych nie nakłada na gminę obowiązku zapewnienia bezpłatnego transportu do placówki wskazanej przez rodziców, lecz do placówki najbliższej geograficznie, gdy zapewnia odpowiedni dla potrzeb dziecka poziom edukacji i opieki".
Jak wskazał dalej organ , powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 czerwca 2020 r. sygn. akt IV SA 643/20 , przy ustaleniu placówki "najbliższej" bierze się pod uwagę najbliżej położoną placówkę, która jest w stanie zapewnić realizację wszystkich zaleceń zawartych w danym orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, a nie taką, która zapewni to w najlepszych warunkach. Taki wniosek jest zgodny z ogólnymi założeniami udzielania świadczeń pomocowych finansowanych ze środków publicznych, które ograniczają się zwykle do świadczeń "niezbędnych" , a nie "najlepszych z możliwych". Tym samym ustalając placówkę najbliższą należy brać pod uwagę najbliżej położoną placówkę, która jest w stanie zapewnić realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, a nie taką, która zapewni to w najlepszych warunkach, gdyż udzielanie świadczeń pomocowych finansowanych ze środków publicznych ograniczone jest do świadczeń "niezbędnych" a nie "najlepszych z możliwych".
Zdaniem organu , zgodnie z wykładnią art. 32 ustawy Prawo oświatowe - prawo do wyboru placówki edukacyjnej określone w art. 70 ust. 3 Konstytucji RP nie może być odczytywane bez uwzględnienia innych regulacji prawnych, w tym określonych w ustawie z 2016 r.- Prawo oświatowe. Organ podkreślił ,że wielokrotnie w rozmowach i w korespondencji wskazywano wnioskodawcom jako odpowiednią dla ich syna placówkę, która może realizować kształcenie zgodnie z zaleceniami. Na terenie Powiatu W. jest to placówka oświatowa - Ośrodek Rehabilitacyjno-Wychowawczy, prowadzony przez Stowarzyszenie A. w W., w ramach którego działa Punkt Przedszkolny [...]. W przypadku gdy wnioskodawcy zdecydują się na kształcenie syna w tej placówce, Gmina B. zapewni dziecku bezpłatny transport i opiekę w trakcie przewozu z domu do przedszkola i z powrotem z przedszkola do domu, gdyż posiada aktualną umowę z wyżej wymienionym Stowarzyszeniem na dowóz dzieci niepełnosprawnych.
Jak wskazał organ , placówka ta gwarantuje realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego i posiada wolne miejsca, a jej położenie znajduje się bliżej miejsca zamieszkania dziecka wnioskodawców niż Przedszkole Specjalne [...] w W. Z uwagi na powyższe , w ocenie organu , odmowa organizacji transportu i opieki w trakcie przewozu syna wnioskodawców do wskazanego przez nich Przedszkola Specjalnego [...] w W. jest w tym stanie faktycznym w pełni uzasadniona.
Powyższe pismo z dnia z [...] grudnia 2020 r. nr [...] jako czynność , o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. Z 2019 r. poz. 2325) stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Skarga oparta została na zarzutach :
1/ naruszenie przepisów prawa poprzez nieuwzględnienie art. 39 ust. 4 pkt 2 ustawy z 14 grudnia 2016r. Prawa oświatowego dotyczącego niepełnosprawności sprzężonej, która u syna występuje zgodnie z orzeczeniem o kształceniu specjalnym nr [...], przez co wydana została zła decyzja odmowy finansowania transportu przez Gminę do placówki syna
2/ brak uwzględnienia zaleceń wynikających z orzeczenia nr [...] w podjętej decyzji odmownej,
3/ poszukiwania na własną rękę bez zgody i wiedzy skarżących zastępczych placówek dla syna,
4 /udostępniania przez Gminę treści dostarczonych dokumentów innym stronom bez zgody skarżących i ich wyraźnym zakazie ze względu na dane wrażliwe i ochronę danych osobowych.
Skarżący wnieśli o zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przypisanych.
W uzasadnieniu skargi wywodzono ,że syn skarżących od prawie 5 lat uczęszcza do Publicznego Przedszkola [...] w W. Z dostarczonego do Gminy orzeczenia o kształceniu specjalnym nr [...] wynika, że u syna skarżących występuje niepełnosprawność sprzężona i w takim przypadku zastosowanie ma art. 39 ust. 4 pkt 2 ustawy z 14 grudnia 2016r. Prawa oświatowego, gdzie nie ma już wzmianki o najbliższej placówce. Ten przepis odnosi się dokładnie do przypadku syna skarżących i dokładnie precyzuje obowiązki gminy. W orzeczeniu o kształceniu specjalnym nr [...] wymieniony jest szereg zaleceń, który ma spełniać placówka syna skarżących Wszystkie te zalecenia spełnia placówka [...] w W. już od wielu lat. Syn skarżących ma tam zapewniony szereg zajęć, które go rozwijają, jest idealnie dopasowany do jego schorzeń. Dokładnie przedstawia to opinia pedagogiczna nr [...]. Proponowane przez Gminę przedszkole w W. nie ma szeregu zajęć, które syn aktualnie ma w swojej placówce, a w szczególności hipoterapii. Jest ona bardzo ważna dla syna skarżących ,zaś dokładne rodzaje zajęć, które syn musi mieć zapewnione wynikają z orzeczenia o kształceniu specjalnym nr [...] (zalecenie nr [...]) i przedstawiają zalecenia rehabilitanta z dnia [...].09.2020 . Kontynuację nauki w dotychczasowym przedszkolu syna skarżących jasno i wyraźnie przedstawiła Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna nr [...] z W. w opinii nr [...], określając indywidualne potrzeby rozwojowe , edukacyjne oraz możliwości psychofizyczne dziecka w odniesieniu do odroczenia obowiązku szkolnego z racji wieku syna.
Skarżący wywodzili ,że przy wykładni art. 32 ust. 6 ustawy z 14 grudnia 2016 Prawa oświatowego i sposobu rozumienia użytego w przepisie pojęcia bliskości przedszkola względem miejsca zamieszkania ucznia, na to słowo składa się zarówno element położenia geograficznego (odległość przedszkola od miejsca zamieszkania), jak też element posiadania przez daną placówkę oświatową warunków umożliwiających prawidłowe kształcenie dzieci z konkretnym rodzajem niepełnosprawności. Ten drugi element powinien być oceniany indywidualnie w świetle orzeczenia o niepełnosprawności danego dziecka. Szkołą najbliższą, o której mowa w art. 32 ust. 6 ustawy o systemie oświaty - jest tylko szkoła pozwalająca realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka, a zatem dostosowana do zdolności psychofizycznych ucznia. Szkoła bliższa geograficznie, lecz w mniejszym stopniu pozwalająca urzeczywistnić wspomniane zalecenia, nie będzie szkołą najbliższą w rozumieniu powyższego przepisu (wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2014 r., I OSK 1961/14).
Według skarżących , wskazana przez Gminę placówka nie spełnia pkt [...] i pkt [...] zaleceń orzeczenia. Zmiana placówki na którą Gmina się powołuje jest niezgodna z orzeczeniem , względami zdrowotnymi i rozwojowymi syna , na co wskazuje opinia psychologa nr [...] z dnia [...].04.20r. W tym zakresie skarżący powołali się na wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 czerwca 2020 r. sygn.. IV SA 643/20 ,w którym stwierdzono że: "Przy ustaleniu placówki "najbliższej" bierze się pod uwagę najbliżej położoną placówkę, która jest w stanie zapewnić realizację wszystkich zaleceń zawartych w danym orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, a nie taką, która zapewni to w najlepszych warunkach". W ocenie skarżących tylko przedszkole [...] są placówką najbliższą i spełniającą wszystkie zalecenia orzeczenia . Gmina od 5 lat finansowała dojazdy do tego przedszkola w postaci zwrotu częściowych kosztów , nie wnosząc żadnych zastrzeżeń co do tej placówki. Skarżący osobiście woziliśmy syna tyle lat, jednak koszty jakie Gmina im zwracała okazały się symboliczne. Jest to dla skarżących ogromny wydatek , skarżąca jest na świadczeniu pielęgnacyjnym ze względu na potrzebę całodobowej opieki nad synem i związku z tym możliwości finansowe skarżących są ograniczone. Obowiązkiem Gminy jest bezpłatny transport syna do swojej placówki . Na poparcie swoich twierdzeń skarżący przedstawili : orzeczenie o kształceniu specjalnym nr [...] z dnia [...].12.2016r. , opinię z dnia [...].04.2020 r. nr [...] dotyczącą gotowości szkolnej dziecka , opinię Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej nr [...] z dnia [...].08.2020 r. nr [...] , opinię pedagogiczna nr [...] , zalecenia fizjoterapeuty (rehabilitanta) dotyczące syna skarżących wynikające z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego nr [...] .
Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie , dodatkowo podnosząc ,że Gmina B. otrzymała informację na temat kosztów transportu dziecka przez firmę B. z W., która specjalizuje się w tego typu transporcie. Koszt dzienny został określony na 300 zł. Tymczasem dowóz siedmiorga dzieci (liczba dowożonych dzieci z terenu Gminy B. w roku szkolnym 2020/21) do siedziby Stowarzyszenia A. w W. specjalistycznym samochodem pod opieką dziecka wykwalifikowanego opiekuna wynosi 219,00 zł brutto dziennie. Ponadto odległość geograficzna z miejsca zamieszkania skarżących w miejscowości W. do siedziby A. w W. przy ul. [...] [...] wynosi 15 km, natomiast do wskazanego przez rodziców Przedszkola [...] w W., ul. [...] [...] - 20,6 km. Natomiast zgodnie z art. 44 ust. 3 ustawy o finansach publicznych wydatkowanie środków publicznych powinno być celowe i oszczędne.
W związku z powyższym do skarżących już w dniu [...].03.2020 r. skierowano pismo nr [...] odmawiające organizacji transportu do wybranej przez rodziców placówki, z jednoczesną informacją, że najbliższą placówką, która może przyjąć dziecko, zapewnić transport oraz realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu nr [...] o potrzebie kształcenia specjalnego syna skarżących jest A. w W., które prowadzi Punkt Przedszkolny [...]. Natomiast obowiązujące regulacje prawne nie nakładają na gminę obowiązku zapewnienia i organizacji bezpłatnego transportu do placówki wskazanej przez rodziców w sytuacji, gdy jest inna bliższa placówka zapewniająca odpowiedni poziom edukacji i opieki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Badanie zasadności skargi wniesionej do sądu administracyjnego zawsze poprzedza sprawdzenie jej wymogów formalnych, w tym dopuszczalności wniesienia skargi poprzez ustalenie, czy nie zachodzi jedna z przesłanek jej odrzucenia w świetle art. 58 § 1 pkt 1 - 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwana dalej p.p.s.a. Natomiast skarga jest niedopuszczalna, jeżeli nie spełnia ustawowo określonych warunków odnośnie przedmiotu skargi, jej formy i treści. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 , poz. 137 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...), przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 2 p.p.s.a. sądy administracyjne powołane są do rozpoznawania spraw sądowo-administracyjnych. Natomiast granice kognicji rzeczowej sądu administracyjnego doprecyzowane zostały w art. 3 § 2 p.p.s.a. , zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg między innymi na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996 i 1579), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw ( pkt 4 ) ;
Określając zatem - z punktu widzenia wskazanej wyżej kognicji sądu administracyjnego - przedmiot skargi w analizowanej sprawie uznać należy, że zaskarżona czynność odmowy organizacji i transportu niepełnosprawnego dziecka do placówki oświatowej jest aktem ( czynnością) , o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W tym miejscu wskazać należy ,że dla uznania określonej prawnej formy działania organu administracji za akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., powinna się ona charakteryzować następującymi elementami , a mianowicie :
- po pierwsze, nie może być decyzją ani postanowieniem wydanym w postępowaniu jurysdykcyjnym, egzekucyjnym lub zabezpieczającym, zaskarżalnymi na podstawie art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a.;
- po drugie , musi mieć charakter zewnętrzny, tj. musi zostać skierowana do podmiotu niepodporządkowanego organizacyjnie ani służbowo organowi wydającemu dany akt lub podejmującemu daną czynność;
- po trzecie , musi zostać skierowane do konkretnego, zindywidualizowanego adresata;
- po czwarte , musi dotyczyć spraw z zakresu administracji publicznej, a więc obejmować władcze działania organów administracji publicznej, którymi o treści uprawnienia lub obowiązku przesądza jednostronnie podmiot wykonujący administrację publiczną, a adresat jest tym działaniem związany;
- po piąte , musi obejmować uprawnienia lub obowiązki wynikające z przepisów powszechnie obowiązującego prawa (zob. T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, wydanie VI, WK 2016 , J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, wydanie V, Lexis Nexis 2011 ) .
W badanej sprawie przedmiotem kontroli jest podjęta czynność (akt) Burmistrza B. , orzekająca o odmowie zorganizowania w 2021r. bezpłatnego dowozu dziecka skarżących z ich miejsca zamieszkania do Publicznego Przedszkola Specjalnego [...] w W. Zarówno z treści czynności będącej przedmiotem osądu , jak i z przepisów stanowiących podstawę prawną jej zastosowania wynika, że spełnia ona wskazane powyżej kryteria aktu lub czynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że za sprawę z zakresu administracji publicznej należy rozumieć wszelkie akty i czynności, które nie mają charakteru cywilnoprawnego, załatwiane przez organ administracji publicznej ( vide: uchwała składu pięciu sędziów NSA z dnia 23 czerwca 1997r.,sygn. OPK 1/97 (ONSA z 1997r, z. 4, poz. 149) . Przy czym w literaturze przedmiotu wyraża się pogląd, że "akty" i "czynności" nie oznaczają różnych prawnych form działania, lecz odnoszą się do indywidualnych czynności materialno-technicznych, które powodują powstanie skutku prawnego przez fakty (vide: J. Borkowski, Podmiot uprawniony do wniesienia skargi do sądu administracyjnego w świetle ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, ST 1997, nr 5). Taka czynność (akt) podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Merytoryczna ocena zaskarżonej czynności organu musi zostać poprzedzona analizą przepisów , stanowiących podstawę prawną do takiej formy działania tego organu. Podstawę prawną zaskarżonej czynności stanowiły przepisy obowiązującej od 1 września 2017 r. ustawy z 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2017 r. poz. 59) . W punkcie wyjścia oceny zasadności wywiedzionej skargi przytoczyć należy brzmienie przepisu art. 39 ust. 4 pkt 2 Prawa oświatowego , zgodnie z którym gmina w stosunku do dzieci i młodzieży niepełnosprawnej z niepełnosprawnościami sprzężonymi, z których jedną jest niepełnosprawność intelektualna, została zobowiązana do realizacji dwóch świadczeń, w tym zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do ośrodka rewalidacyjno – wychowawczego, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym kończą: a) 24. rok życia – w przypadku uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi, z których jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna; b) 25. rok życia – w przypadku uczestników zajęć rewalidacyjno – wychowawczych. Z treści cytowanego przepisu wynika, że ustawodawca jednoznacznie sformułował obowiązki gminy w powyższym zakresie , w pierwszej kolejności gmina powinna zapewnić niepełnosprawnemu dziecku bezpłatny transport i opiekę w czasie przewozu.
Rozstrzygnięcie sporu w analizowanej sprawie sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy przytoczony wyżej przepis gwarantuje rodzicowi wnioskującemu o zapewnienie bezpłatnego dowozu dziecka niepełnosprawnego do wskazanego przez rodzica ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego, który znajduje się w innej miejscowości niż miejsce jej zamieszkania i pomimo bliżej położonego innego tożsamego ośrodka. Osią sporu między stronami jest zatem sposób realizacji obowiązku, o którym mowa w art. art. 39 ust. 4 pkt 2 Prawa oświatowego. W badanej sprawie pozostaje poza sporem fakt ,że syn skarżących przez ostatnie pięć uczęszczał do Publicznego Przedszkola [...] ul. [...] [...] w W., ale w roku 2021 - według organu - powinien korzystać z pomocy innej placówki , a mianowicie działającego na terenie Powiatu W. Stowarzyszenia A. w W., prowadzącego Ośrodek Rehabilitacyjno- Wychowawczy, w ramach którego działa Punkt Przedszkolny [...]. W ocenie organu placówka ta zapewnia tożsamą pomoc jak dotychczasowe przedszkole syna skarżących ,a zdaniem skarżących dla ich syna korzystniejsze będzie korzystanie z pomocy placówki w W.
Mają rację skarżący , kiedy wywodzą ,że przepis art. 39 ust. 4 pkt 2 Prawa oświatowego , nie formułuje warunku, aby bezpłatny transport dotyczył wyłącznie najbliższego ośrodka rewalidacyjno – wychowawczego, w przeciwieństwie do obowiązku określonego w art. 39 ust. 4 pkt 1 tej ustawy, w którym sformułowano obowiązek gminy w zakresie zapewnienia bezpłatnego transportu uczniów niepełnosprawnych do najbliższej szkoły podstawowej lub najbliższej szkoły ponadpodstawowej. Oznacza to, że realizacja obowiązku gminy w zakresie zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do ośrodka rewalidacyjno – wychowawczego nie jest uzależniona od odległości ośrodka do miejsca zamieszkania niepełnosprawnego dziecka. A zatem nie musi to być ośrodek najbliższy. Wbrew stanowisku organu , w tym wypadku wybór ośrodka nie stanowi uprawnienia gminy.
W tym miejscu wymaga zaakcentowania , że podejmowanie decyzji w imieniu ucznia w wykonaniu konstytucyjnie gwarantowanego prawa do nauki i wyboru szkoły należy do rodziców (art. 70 ust. 1 i 3 Konstytucji RP). Obowiązkiem zaś władz publicznych jest udzielanie pomocy w zabezpieczaniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej. Celowi konstytucyjnemu w postaci zapewnienia wsparcia rodzicom osoby niepełnosprawnej nie odpowiadałaby wykładnia ograniczająca prawa przyznane osobom niepełnosprawnym, najciężej dotkniętym przez los, a uzasadniona potrzebą ochrony majątkowych interesów gminy (por. wyroki WSA : w Krakowie z dnia 15.12.2015 r., III SA/Kr 1230/15 ; w Białymstoku z dnia21.03.2019 r. II SA/Bk 778/18, CBOSA). Oznacza to ,że posiadanie przez gminę ośrodka nie przesądza o konieczności i wyłączności zapewnienia do nich dojazdu. Dobrem nadrzędnym jest dobro dziecka i warunki gwarantowane przez ośrodek, z którego korzysta mające realny wpływ na jego stan zdrowia.
W związku z tym Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni aprobuje pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 sierpnia 2019r. sygn. II SA/Gl 492/19 , LEX nr 2717484 , wedle którego kwestii wyboru ośrodka nie sposób pozostawiać uznaniu administracyjnemu organu, na którym spoczywa obowiązek, o jakim mowa w art. 39 ust.4 pkt 2 ustawy Prawo oświatowe. Należy bowiem mieć na względzie to, że powyższy przepis obejmuje swym zakresem odbiorcę ze wszech miar wyjątkowego i szczególnego. Odbiorcą uprawnień opisanych w omawianej regulacji prawnej są bowiem dzieci niepełnosprawne, zarówno w zakresie ruchowym, jak też w zakresie ograniczeń intelektualnych.
Ponadto, jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 stycznia 2012r. , sygn. III OSK 2039/21 , LEX nr 3124064 na tle nieobowiązującego już art. 17 ust. 3a pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, który to przepis miał bardzo podobne brzmienie do art. 39 ust. 4 pkt 2 Prawa oświatowego i pełnił tę samą funkcję, jeśli chodzi o oświatowe obowiązki gminy. Dokonując wykładni powyższego przepisu Sąd Najwyższy w uchwale z 17 lutego 2011 r. III CZP 133/10 (OSNC 2011/10/111) przyjął, że " gmina jest obowiązana do zapewnienia dziecku upośledzonemu w stopniu głębokim, spełniającemu obowiązek szkolny przez udział w zajęciach rewalidacyjno-wychowawczych, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do odpowiedniego, wybranego przez rodziców ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego. Jeżeli dowożenie i opiekę organizują rodzice, obowiązek gminy obejmuje zwrot kosztów przejazdu ucznia oraz opiekuna do wybranego ośrodka. Obowiązków tych nie uchyla zapewnienie przez gminę transportu i opieki do innego ośrodka tego samego rodzaju" Przedstawiając kierunki zmian wykładanego przepisu SN stwierdził, że "Początkowo gmina, w ramach realizacji zadań oświatowych zobowiązana była do zapewnienia takim uczniom bezpłatnego transportu pod opieką do najbliższej placówki. Potem ustawodawca uzupełnił to rozwiązanie wariantową możliwością dowożenia dziecka przez rodziców, refinansowaną przez gminę w zakresie kosztów przejazdu ucznia i opiekuna środkami komunikacji publicznej, nadal jednak tylko do najbliższej placówki. Wreszcie, w wyniku nowelizacji, której interpretacja jest przedmiotem rozstrzyganego zagadnienia, pominął zastrzeżenie, ograniczające obowiązki gminy w wypadku uczniów głęboko upośledzonych i tych, u których upośledzenie sprzężone jest z niepełnosprawnościami, do organizacji dowozu pod opieką jedynie do najbliższego ośrodka." Taką treść ma też obecne brzmienie cytowanego powyżej art. 39 ust. 4 pkt 2 Prawa oświatowego.
Wobec tego , także w odniesieniu do tego ostatniego przepisu za aktualne należy uznać stanowisko, wedle którego zapewnienie przez gminę uczniowi upośledzonemu intelektualnie w stopniu głębokim, a także takiemu, którego upośledzenie sprzężone jest z innymi niepełnosprawnościami, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do ośrodka umożliwiającego wypełnienie obowiązku szkolnego i obowiązku nauki, nie musi dotyczyć ośrodka położonego najbliżej. Takie bowiem zastrzeżenie zostało wyeliminowane w wyniku ewolucji normatywnej obowiązków gminy w omawianym zakresie. Wybór ośrodka nie stanowi uprawnienia gminy, lecz osób, do których należy podejmowanie decyzji w imieniu ucznia w wykonaniu konstytucyjnie gwarantowanego prawa do nauki i wyboru szkoły (art. 70 ust. 1 i 3 Konstytucji).
W związku z tym , biorąc pod uwagę ograniczenia, jakie stwarza głębokie upośledzenie dziecka, obawy, że wybór rodziców lub opiekunów padnie na ośrodek położony daleko i obowiązki gminy w zakresie transportu pod opieką będą w związku z tym szczególnie uciążliwe i kosztowne, należy uznać za nieuzasadnione. Żaden bowiem racjonalnie postępujący rodzic nie będzie narażał dziecka na ewentualne uciążliwości związane z codziennym, nadmiernym i długotrwałym transportem, nieproporcjonalne do porównywalnych efektów edukacyjnych z bliższymi ośrodkami.
Ze znajdującej w aktach sprawy opinii pedagogicznej z dnia [...] października 2020r. nr [...] (k.12-13) wynika, że syn skarżących potrzebuje kontynuacji wprowadzonych w Publicznym Przedszkolu [...] w W. działań wielospecjalistycznych , szczegółowo wskazanych w tej opinii , mających na celu polepszenie komfortu codziennego funkcjonowania dziecka oraz dania mu szansy na poprawę jakości życia. Powyższe potwierdza również sporządzona przez Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczna nr [...] w W. opinia z dnia [...] sierpnia 2020r. nr [...] ( k.9) , z której wynika ,że "Sygnały , które chłopie wysyła , pozwalają twierdzić, że A.S. bardzo lubi uczęszczać do przedszkola , jest przywiązany do swoich nauczycieli i terapeutów , jest w nim bardzo dobrze zaopiekowany . Przedszkole poczyniło wiele starań , aby jak najbardziej odpowiedzieć na potrzeby rozwojowe chłopca , w tym zakupiło odpowiedni dla niego sprzęt ortopedyczny i objęło go szeregiem zajęć terapeutycznych".
W tych okolicznościach obowiązek Gminy zapewnienia bezpłatnego transportu synowi skarżących do placówki wybranej przez skarżących , jest zdaniem Sądu, uzasadniony obowiązującymi regulacjami i okolicznościami stanu faktycznego kontrolowanej sprawy. Skoro bowiem wybór ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego – przy zestawieniu wskazanych wyżej obowiązków ustawowych gminy i konstytucyjnego prawa do nauki i wyboru placówki oświatowej – należy do rodziców, to organ powinien uszanować wybór rodziców. W związku z powyższym odmowa realizacji tego obowiązku , przejawiająca się w czynności organu z dnia [...] grudnia 2020r. , nie uwzględniającej żądania skarżących , nie znajdowała oparcia w przepisach prawa , a zatem jako pozbawiona podstaw była bezskuteczna .
W konsekwencji czego Sąd na podstawie art.146 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w pkt I wyroku. Wskazania dla organu co do sposobu rozpatrzenia przedmiotowego wniosku inicjującego postępowanie w analizowanej sprawie wynikają wprost z oceny prawnej dokonanej powyżej przez Sąd. O kosztach postępowania w sprawie ( pkt II wyroku) orzeczono art. 200 p.p.s.a.