Orzeczenie · 2024-06-06

IV SA/Wr 632/23

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu

Miejsce

Wrocław

Data

2024-06-06

NSAinneWysokawsa

fundusz alimentacyjnyświadczenia nienależnie pobranezwrot świadczeńśmierć dłużnika alimentacyjnegodobra wiaraustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentówalimentydziecisąd administracyjny

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Przedmiotem skargi była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji o uznaniu świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego za nienależnie pobrane i zobowiązaniu do ich zwrotu. Organ ustalił, że dłużnik alimentacyjny zmarł w październiku 2021 r., co według organów oznaczało, że świadczenia wypłacone po tej dacie były nienależne. Skarżąca podnosiła, że o śmierci dłużnika dowiedziała się dopiero w maju 2023 r. i niezwłocznie powiadomiła o tym organ. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Sąd uznał, że organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania (art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.) oraz prawo materialne (art. 2 pkt 7 lit. a) i art. 23 ust. 1 u.p.o.u.a.). Sąd podkreślił, że dla uznania świadczenia za 'nienależnie pobrane' konieczne jest nie tylko obiektywne zaistnienie okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczenia (śmierć dłużnika), ale także wykazanie, że osoba pobierająca świadczenie działała w złej wierze, wiedząc lub mogąc się dowiedzieć, że świadczenie jej się nie należy. Organy nie zbadały tej kwestii, opierając się jedynie na obiektywnym fakcie śmierci dłużnika. Sąd wskazał, że obowiązek zwrotu obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ ma uwzględnić tę wykładnię i ewentualnie uzupełnić ustalenia dotyczące świadomości skarżącej.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Wskazanie na konieczność badania subiektywnego elementu (złej wiary) przy ocenie 'nienależnie pobranych świadczeń' z funduszu alimentacyjnego, nawet w przypadku obiektywnego ustania prawa do świadczenia.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z funduszem alimentacyjnym i śmiercią dłużnika, ale zasada dotycząca złej wiary może mieć szersze zastosowanie w sprawach o zwrot świadczeń.

Zagadnienia prawne (2)

Czy świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone po śmierci dłużnika alimentacyjnego są świadczeniami nienależnie pobranymi, jeśli świadczeniobiorca nie wiedział o śmierci dłużnika?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Świadczenia wypłacone po śmierci dłużnika alimentacyjnego są obiektywnie nienależne, jednakże obowiązek zwrotu obciąża tylko tego, kto świadczenie pobrał w złej wierze, wiedząc lub mogąc się dowiedzieć, że mu się ono nie należy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że dla uznania świadczenia za 'nienależnie pobrane' w rozumieniu art. 23 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 7 lit. a) u.p.o.u.a. konieczne jest wykazanie subiektywnego elementu – złej wiary świadczeniobiorcy. Organy obu instancji nie zbadały tej kwestii, opierając się jedynie na obiektywnym fakcie śmierci dłużnika.

Czy organy administracji publicznej prawidłowo zastosowały przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, nie badając świadomości strony co do śmierci dłużnika alimentacyjnego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, organy naruszyły przepisy postępowania (art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.) oraz prawo materialne (art. 2 pkt 7 lit. a) i art. 23 ust. 1 u.p.o.u.a.), ponieważ zaniechały wyjaśnienia kluczowej okoliczności, jaką jest świadomość strony co do śmierci dłużnika alimentacyjnego.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że organy powinny były zbadać, czy skarżąca wiedziała lub mogła wiedzieć o śmierci dłużnika alimentacyjnego, a brak takiego ustalenia stanowił istotne naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy Żmigród.

Przepisy (14)

Główne

u.p.o.u.a. art. 2 § pkt 7 lit. a

Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

Nienależnie pobranym świadczeniem jest świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części.

u.p.o.u.a. art. 23 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

Osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu.

Pomocnicze

u.p.o.u.a. art. 19 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

Osoba uprawniona lub jej przedstawiciel ustawowy są obowiązani do niezwłocznego powiadomienia organu wypłacającego świadczenia o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń.

k.c.

Kodeks cywilny

k.r.o. art. 133 § § 1

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie.

k.r.o. art. 139

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Obowiązek alimentacyjny nie przechodzi na spadkobierców zobowiązanego.

k.k. art. 209 § § 1

Kodeks karny

Przepis dotyczący uchylania się od wykonania obowiązku alimentacyjnego.

P.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej.

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1)