IV SA/WR 629/23

IV SA/Wr 629/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-06-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Gabriel Węgrzyn /przewodniczący/
Katarzyna Radom
Marta Pająkiewicz-Kremis /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I OSK 1899/24 - Wyrok NSA z 2025-06-25
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 149 par. 3-4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn Sędziowie Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca) Sędzia WSA Katarzyna Radom po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi R. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 3 lipca 2023 r. nr SKO 4532.128.2023 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie z dnia 9 maja 2023 r. nr SKO 4532.20.2023.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 9 maja 2023 r. (nr SKO 4532.20.2023), wydanym po rozpoznaniu wniosku R. M., Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu w powołaniu na art. 149 § 3-4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) odmówiło wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną i prawomocną decyzją z dnia 13 grudnia 2021 r. (nr SKO 4316/516/21). W treści tego postanowienia SKO wskazało, że wniosek strony o wznowienie postępowania administracyjnego dotyczy decyzji SKO z dnia 13 grudnia 2021 . o odmowie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o które to świadczenie strona wystąpiła w dniu 30 czerwca 2021 r. w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką J. W. Decyzja ta przeszła kontrolę sądową, albowiem prawomocnym wyrokiem z dnia 13 grudnia 2021 r., sygn. akt IV SA/Wr 225/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu zarzutów skargi na tę decyzję skargę R. M. oddalił w całości.
Jak dalej argumentowało SKO w powołanym na wstępie postanowieniu, pismem z dnia 23 stycznia 2023 r., wniesionym do Ośrodka Pomocy Społecznej w W., strona zwróciła się o przyznanie jej świadczenia "rehabilitacyjnego z tytułu rezygnacji z pracy zarobkowej w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną za okres od czerwca 2021 r. do 10 sierpnia 2022 r." (data zgonu matki).
Pismo to zostało zakwalifikowane przez Wójta Gminy Wińsko jako wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną i prawomocną decyzją z dnia 13 grudnia 2021 r. (nr SKO 4316/516/21. Postanowieniem z dnia 3 lutego 2023 r., działając w powołaniu na art. 148 i art. 149 § 3 k.p.a., organ ten odmówił wznowienia postepowania w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od czerwca 2021 r. do 10 sierpnia 2022 r.
Od tego postanowienia strona wywiodła zażalenie wnosząc na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a. "o ponowne rozpatrzenie sprawy i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego".
SKO, postanowieniem z dnia 28 marca 2023 r. uchyliło w całości postanowienie organu gminy z dnia 3 lutego 2023 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu tego postanowienia stwierdzono, że zaskarżone postanowienie wydał organ niewłaściwy, albowiem kompetencję do wydania postanowienia w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Kolegium, zgodnie z art. 150 § 1 k.p.a., posiada wyłącznie Kolegium.
Ostatecznie, wniosek strony z dnia 23 stycznia 2023 r. o wznowienie postępowania wpłynął do SKO w dniu 18 kwietnia 2023 r.
W dniu 2 maja 2023 r. wpłynęło do tego organu kolejne pismo strony (opatrzone datą 24 kwietnia 2023 r.) w którym strona wniosła "o ponowne rozpatrzenie sprawy z wniosku z dnia 23.01.2023 r." i przyznanie wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką za okres od czerwca 2021 r. do 10 sierpnia 2022 r. W treści wniosku strona powołała się na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Uzasadniając odmowę wznowienia postępowania na żądanie strony, SKO podniosło, że w uzasadnieniu zgłoszonego wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego strona ograniczyła się jedynie do wskazania na art. 145 § 1 pkt 1, 4 i 5 k.p.a. (nie przywołując nawet treści tych regulacji i nie odnosząc swoich twierdzeń bezpośrednio do ich treści), opisu postępowania administracyjnego zakończonego ostatecznie decyzją Kolegium z dnia 13 grudnia 2021 r. oraz twierdzeń o "nieprawdziwości informacji" zawartych w kwestionariuszu rodzinnego wywiadu środowiskowego, jaki został przeprowadzony w dniu 19 października 2021 r. Strona nie wskazała jakiegokolwiek związku pomiędzy przesłankami z art. 145 § 1 pkt 1, 4 i 5 k.p.a. a argumentacją wniosku.
W rozwinięciu tej argumentacji organ ten zwrócił uwagę na to, że kwestionariusz rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia 19 października 2021 r. był znany Kolegium w dniu wydania ostatecznej decyzji (tj. decyzji z dnia 13 grudnia 2021 r.), a strona nie wskazała żadnego nowego dowodu (nowej okoliczności), który byłby Kolegium nie znany na dzień 13 grudnia 2021 r. i miał znaczenie dla załatwienia sprawy. Kolegium zwróciło równie uwagę na to, że strona posiadała wiedzę na temat ustaleń poczynionych w wywiadzie z dnia 19 października 2021 r. albowiem brała udział w tym wywiadzie, a jego ustalenia zostały opisane zarówno w decyzji z dnia 29 października 2021 r. jak i decyzji z dnia 13 grudnia 2021 r. Podniosło, że strona w postępowaniu administracyjnym w obu instancjach była reprezentowana przez pełnomocnika. Dodało, że nawet gdyby przyjąć hipotetycznie, że wnioskodawczyni dysponowałaby "nowymi" dowodami dotyczącymi zakresu i wymiaru sprawowanej przez nią opieki nad matką (a mającymi znaczenie dla przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego) to powinna je przedłożyć najpóźniej na etapie postępowania odwoławczego.
Końcowo Kolegium wskazało, że na przeszkodzie wznowieniu postępowania administracyjnego stoi również prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu oddalający skargę na decyzję Kolegium z dnia 13 grudnia 2021 r. (SKO 4316/516/21).
Podniosło także, że wnioskująca o wznowienie postępowania nie przedstawiła orzeczenia sądu lub innego organu stwierdzającego sfałszowanie dowodu – kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego, a w sprawie bez wątpienia nie występuje przypadek w którym dopuszczalne byłoby stwierdzenie, ze sfałszowanie tego dowodu jest oczywiste.
Odnosząc się do przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Kolegium poza powołaną już wcześniej argumentacją dotyczącą tego, że strona w postępowaniu była reprezentowana przez pełnomocnika, podniosło nadto, że decyzja Kolegium z dnia 13 grudnia 2021 r. została doręczona profesjonalnemu pełnomocnikowi strony w pierwszym kwartale 2022 r., a zatem żądanie wznowienia w powołaniu na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. zostało wniesione z przekroczeniem terminu z art. 145 § 2 k.p.a.
Po rozpatrzeniu wniosku strony o ponowne rozpoznanie sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu postanowieniem z dnia 3 lipca 2023 r. (nr SKO 4532.128.2023), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 i art. 127 § 3 k.p.a., utrzymało w mocy postanowienie własne z dnia 9 maja 2023 r. W treści tego postanowienia Kolegium wyraziło pogląd, że w sprawie nie występuje żaden z przypadków wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1, 4 i 5 k.p.a. Jako "gołosłowne" Kolegium oceniło twierdzenia strony o wystąpieniu podstaw wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Poza argumentacją przedstawioną w decyzji z dnia 9 maja 2023 r. Kolegium podniosło przy okazji omawiania tej przesłanki, że wnioskodawczyni w rzeczywistości kontestuje ustalenia pomieszczone w kwestionariuszu rodzinnego wywiadu środowiskowego określając je jako nieprawdziwe, co jednak de facto sprowadza się do odmiennej oceny okoliczności faktycznych nim stwierdzonych. Jak dalej argumentował organ, określając ustalenia poczynione w toku wywiadu środowiskowego jako nieprawdziwe, strona w rzeczywistości argumenty w tym zakresie sprowadza do odmiennej oceny okoliczności faktycznych nim stwierdzonych. Jak zauważył organ, ustalenia poczynione w toku wywiadu nie zaprzeczają temu, że matka strony cierpiała z powodu ran kończyn dolnych. Jak wskazał, wyraża się to w takich stwierdzeniach jak to, że: wnioskodawczyni wykonuje opatrunki na chorej kończynie dolnej, czy też, że matka strony ma trudności w chodzeniu z uwagi na stan pooperacyjny kończyny dolnej, Jak odnotował organ w decyzji z dnia 3 lipca 2023 r.: "w takiej sytuacji twierdzenie, że w sprawie zaistniała podstawa do wznowienia postępowania ze względu na wystąpienie okoliczności, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. należy uznać za bezzasadne."
Odnosząc się do twierdzenia wniosku w zakresie wystąpienia przesłanek z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Kolegium podniosło, że strona przez cały czas trwania postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Kolegium z dnia 13 grudnia 2021 r. była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Również za pośrednictwem tego pełnomocnika została wniesiona skarga na w/w decyzję. Jak zaakcentowało, już z tego tylko powodu twierdzenia strony, że nie brała ona udziału w postępowaniu bez swojej winy, uznać należy za gołosłowne. R. M. brała bowiem udział w postępowaniu, a jej interesy reprezentowane były przez profesjonalnego pełnomocnika." Uzupełniająco organ dodatkowo wskazał na fakt uczestnictwa strony w wywiadzie środowiskowym z dnia 19 października 2021 r. oraz na składane przez nią w toku postępowania administracyjnego stosowne oświadczenia.
Konstatując Kolegium odnotowało, że w sprawie brak jest zatem podstaw do uznania, by w sprawie zaistniała przesłanka wznowieniowa, o jakiej mowa w art. 145 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Zwróciło nadto uwagę, że wznowieniu postępowania na podstawie art.145 § 1 pkt 4 k.p.a. stoi także to, że wniosek o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w tym przepisie został złożony z przekroczeniem terminu określonego w art. 148 § 2 k.p.a.
Nawiązując do przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. organ przypomniał, że wystąpienie przesłanki z tego przepisu strona odnosi do załączonej do pisma z dnia 23 stycznia 2023 r. dokumentacji fotograficznej schorzeń swojej matki. Przeprowadzając wykładnię art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. organ objaśnił, że podstawa wznowienia o jakiej mowa w tym przepisie zachodzi jedynie wówczas, gdy zaistnieją łącznie wszystkie wymienione tam przesłanki. Po pierwsze, po pierwsze, muszą zostać ujawnione nowe okoliczności faktyczne lub dowody. Po drugie, musiały one zaistnieć w dacie wydania decyzji ostatecznej, kończącej postępowanie administracyjne. Po trzecie zaś, dowody te, bądź okoliczności nie mogły być znane organowi administracji publicznej wydającemu decyzję. Ponadto, muszą one być istotne dla sprawy.
W nawiązaniu do tej argumentacji SKO podniosło, że dokumentacja zdjęciowa oraz lekarska, na którą powołuje się strona we wniosku o wznowienie postępowania powstała na etapie zwykłego postępowania administracyjnego i była znana stronie przed wydaniem decyzji Kolegium z dnia 13 grudnia 2021 r. Dodatkowo, przedstawionym przez stronę dowodom nie można przypisać cechy istotności. Nie można bowiem przyjąć, by dowody te przedstawiały okoliczności, które przesądzałyby o konieczności odmiennej oceny zakresu i rozmiaru pomocy świadczonej przez stronę, a w konsekwencji, odmiennej oceny wystąpienia w sprawie przesłanki warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Przyjęte w decyzji z dnia 13 grudnia 2021 r. ustalenia faktyczne w zakresie rodzaju czynności opiekuńczych takich jak – pomoc przy ubieraniu się (rano i wieczorem), i higienie, przygotowywanie opatrunków, robienie zakupów, gotowanie, pranie, sprzątanie, opłacanie rachunków, pomoc w wychodzeniu na spacer, nie są kwestionowane przez stronę, a złożone przez stronę dowody w postaci dokumentacji fotograficznej i lekarskiej nie podważają aktualności wniosku, że wspomniane czynności opiekuńcze mogą być wykonywane także przez osobę aktywną zawodowo.
Tym samym, brak jest zdaniem organu podstaw do wznowienia postępowania w powołaniu na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Końcowo Kolegium wskazało, że w postanowieniu z dnia 9 maja 2023 r. (SKO 4532.20.2023) Kolegium słusznie zauważyło, że na przeszkodzie wznowieniu postępowania administracyjnego stoi również prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu oddalający skargę na decyzję Kolegium z dnia 13 grudnia 2021 r. (SKO 4316/516/21). Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lutego 1988 r., I SA 891/87, ONSA 1988/1, poz. 38, organ ten argumentował, że brak jest przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, gdy skarga na tę decyzję została oddalona przez sąd administracyjny, a jako przesłanki wznowienia podano okoliczności, które temu sądowi były znane. W tym kontekście Kolegium podniosło, że skarga na decyzję Kolegium z dnia 13 grudnia 2021 r. (SKO 4316/516/21) została oparta na zarzucie naruszenia art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu orzekającemu w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 225/22 znana była treść kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego sporządzonego w dniu 19 października 2021 r., jak i argumentacja strony dotycząca opieki nad matką. Z uzasadnienia wyroku wynika natomiast, iż Sąd zapoznał się szczegółowo ze stanem zdrowia J. W.. Uznał, że J. W. posiada ograniczoną samodzielną mobilność jednak jednocześnie kategorycznie stwierdził, że "szereg (większość) obowiązków wykonywanych przez skarżącą (np. przygotowanie posiłków, sprzątanie, prawnie) związana jest z typowymi czynnościami wykonywanymi w każdym gospodarstwie domowym i te obowiązki mogą być wykonywane przed lub po powrocie z pracy.
Na decyzję SKO z dnia 3 lipca 2023 r. strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu (określając zaskarżony akt "postanowieniem"). Zawnioskowała "o interwencję w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad chorą matką J. W.".
W treści skargi strona podniosła, że przedstawiona we wniosku o wznowienie obszerna dokumentacja medyczna w postaci diagnozy i zdjęć obu kończyn dolnych daje podstawy do twierdzenia, że matka strony nie mogła samodzielnie się poruszać i wymagała całodobowej opieki. O tym , że stan zdrowia matki ciągle się pogarszał świadczy dokumentacja medyczna i zgon po kilku miesiącach od wizyty pracownika socjalnego. Skarżąca zwróciła uwagę na rozbieżności pomiędzy wywiadem środowiskowym z dnia 9 lipca 2021 r. a z dnia 19 października 2021 r. i podniosła, że informacje przedstawione w tym ostatnim wywiadzie środowiskowym są nieprawdziwe. Wskazała, że z dokumentacją z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego strona zapoznała się (po wielu wcześniejszych prośbach) dopiero w dniu 9 stycznia 2023 r. Wcześniej treść tego wywiadu nie była jej znana, ponieważ pracownik socjalny odmawiał stronie udostępnienia jego treści., a podczas przeprowadzenia wywiadu nie został odczytany stronie protokół z tej czynności.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, choć zasadniczo z innych powodów aniżeli podniesione w samej skardze.
Przedmiotem sądowej kontroli w sprawie jest decyzja SKO o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną i prawomocną decyzją SKO z dnia 13 grudnia 2021 r. (nr SKO 4316/516/21) o odmowie ustalenia stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką J. W.
Wnosząc o wznowienia postępowania administracyjnego i domagając się ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu tej opieki za okres od czerwca 2021 r. do 10 sierpnia 2022 r. (data zgonu matki) strona powołała się na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 1, 4 i 5 k.p.a.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1, 4 i 5 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli:
- dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe (pkt 1);
- strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (pkt 4);
- wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję (pkt 5).
Stosownie do art. 147 k.p.a., wznowienie postępowania może nastąpić z urzędu lub na żądanie strony, przy czym wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz w art. 145a i 145b następuje tylko na żądanie strony.
Wniesienie przez stronę podania nie powoduje automatycznego wznowienia postępowania. Na podstawie art. 149 § 1 k.p.a., o wznowieniu postępowania właściwy organ rozstrzyga w drodze postanowienia, które w myśl art. 149 § 2 k.p.a. stanowi dopiero podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Jego wydanie odbywa się w tzw. fazie wstępnej postępowania, która ma charakter formalny. Na tym etapie organ bada kwestie dopuszczalności wznowienia postępowania w kontekście podmiotowym (tj. czy podanie pochodzi od strony), przedmiotowym (tj. czy dotyczy sprawy zakończonej ostateczną decyzją), a nadto ustala, czy podanie o wznowienie postępowania zostało złożone w ustawowym terminie i czy żądanie odnosi się do ustawowych przesłanek wznowienia. Dopiero pozytywna ocena co do spełnienia tych warunków, które muszą być spełnione łącznie, skutkuje wydaniem postanowienia o wznowieniu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 2510/21).
Podsumowując ten watek rozważań należy stwierdzić, że postanowienie o odmowie wznowienia postępowania wydaje się po dokonaniu czysto formalnej oceny podstaw wznowienia. Ocena samej zasadności przesłanek wznowionych odbywa się już w fazie merytorycznej postępowania wznowieniowego, która kończy się wydaniem jednego z orzeczeń wymienionych w art. 151 k.p.a. Zgodnie z treścią tego przepisu:
§ 1 Organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której:
1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b, albo
2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.
§ 2. W przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.
Już sama treść art. 151 k.p.a. wskazuje na to, że wznowienie postępowania administracyjnego samo w sobie nie otwiera możliwości ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej, ponieważ w pierwszej kolejności nakierowane jest na zbadanie, czy w realiach konkretnej sprawy wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania, czy też taka przesłanka nie wystąpiła. Dopiero pozytywne ustalenie przez organ wystąpienia (istnienia) przesłanki wznowienia otwiera organowi drogę do ewentualnego uchylenia decyzji ostatecznej i wydania nowej decyzji, rozstrzygającej o istocie sprawy, chyba że wystąpią okoliczności wymienione w art. 151 § 2 w zw. z art. 146 k.p.a.
W odniesieniu do zaskarżonej decyzji SKO stwierdzić trzeba, że wydanie przez ten organ formalnego postanowienia o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną i prawomocną decyzją z dnia 13 grudnia 2021 r. (nr SKO 4316/516/21) nie było uprawnione. W sprawie nie wystąpiły bowiem przeszkody natury formalnej odnośnie do oceny zasadności powołanych przez stronę podstaw wznowieniowych. Analizując wniosek strony Sąd nie stwierdził przeszkód natury podmiotowej czy przedmiotowej, które uprawniałyby do wydania postanowienia o treści jak zaskarżona. W ocenie Sądu, organ błędnie utożsamia merytoryczną ocenę zasadności przesłanek, w powołaniu na które strona domaga się wznowienia postępowania zakończonego ostateczną i prawomocną decyzją SKO z dnia 13 grudnia 2021 r. z wystąpieniem w sprawie przeszkód o charakterze przedmiotowym.
Jak już wspomniano, badanie dopuszczalności wniosku o wznowienie pod względem przedmiotowym dotyczy analizy tego, czy wniosek odnosi się do decyzji ostatecznej, nadto, czy opiera się na ustawowych przesłankach wznowienia. Ta faza badania wniosku dotyczy oczywiście także oceny, czy został zachowany termin do jego złożenia.
W nawiązaniu do argumentacji zaprezentowanej w decyzji SKO z dnia 3 lipca 2023 r., oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 9 maja 2023 r. wymaga wyraźnego zaakcentowania, że wniosek nieoparty na ustawowych przesłankach wznowienia to wniosek, w którym strona powołuje się na inne podstawy niż wymienione w art. 145 § 1, art. 145a § 1 i art. 145b § 1 k.p.a. Tylko taki wniosek podlega trybowi z art. 149 § 3 k.p.a. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 788/18). Sąd podziela stanowisko przedstawione w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 marca 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 1914/18, w myśl którego, nie wystarczy samo powołanie się na podstawę wznowienia, lecz konieczne jest co najmniej przytoczenie okoliczności faktycznych, które zdaniem wnioskodawcy świadczą o wypełnieniu przesłanek ustawowych wznowieni postępowania administracyjnego.
W ocenie Sądu, w realiach kontrolowanej sprawy nie mamy do czynienia z taką sytuacją. Wniosek strony został oparty na ustawowych podstawach wznowienia tj. w powołaniu na art. 145 § 1 pkt 1, 4 i 5 k.p.a. (o ich zasadności Sąd w sprawie oczywiście nie przesądza), na których uzasadnienie strona przytoczyła - istotne jej zdaniem - okoliczności faktyczne. Zasadność wniosku organ powinien zatem oceniać w fazie merytorycznej postępowania wznowieniowego, po uprzednim wydaniu postanowienia o wszczęciu postępowania wznowieniowego.
Trafność stanowiska Sądu w sprawie jedynie potwierdza argumentacja jakiej organ użył uzasadniając wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. Treść decyzji z dnia 3 lipca 2023 r. wskazuje bowiem na to, że w formalnym postanowieniu o odmowie wznowienia postępowania w sprawie organ w istocie przeprowadził merytoryczną ocenę zasadności przesłanek wznowieniowych na które powoływała się strona, co z uwagi na etap i sam rodzaj rozstrzygnięcia organu, nie jest dopuszczalne, a tym samym i niezgodne z prawem. O tym, że organ przeprowadził merytoryczna ocenę podstaw wznowienia w postanowieniu formalnym przesądza nie tylko całokształt zaprezentowanej w decyzji z dnia 3 lipca 2023 r. argumentacji, ale również wyrażone expressis verbis stanowisko tego organu ("[...]Lektura akt sprawy pozwala na stwierdzenie, iż w sprawie nie zaistniał żaden z przypadków przytoczonych w pismach R. M.", "[...] W takiej sytuacji stwierdzenie, że w sprawie zaistniała podstawa do wznowienia postępowania ze względu na wystąpienie okoliczności, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. należy uznać za bezzasadne.", "[...] Z tego powodu nie można uznać by zostały one ujawnione w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. a tym samym by ich przedstawienie przez R. M. uzasadniało uwzględnienie złożonego przez nią wniosku.", "[...] Twierdzenie, iż czynności te mogą być realizowane także przez osobą aktywną zawodowo pozostaje aktualne także przy uwzględnieniu dowodów przedłożonych wraz z wnioskiem o wznowienie postępowania. Tym samym brak jest podstaw do jego wznowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.").
Zdaniem Sądu, w szczególności wobec sformułowania we wniosku podstawy wznowieniowej z art 145 § 1 pkt 1 k.p.a na przeszkodzie do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania w sprawie nie stoi na przeszkodzie prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 września 2022 r., sygn. akt IV SA/Wr 225/22, w którym Sąd oddalił w całości skargę strony na decyzję SKO z dnia 13 grudnia 2021 r. (nr SKO 4316/516/21). Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym, wyrok oddalający skargę zamyka organom administracji państwowej możliwość korzystania z nadzwyczajnych postępowań, właściwych dla uchylenia decyzji ostatecznych wadliwych, ale tylko wówczas, gdy przyczyny tej wadliwości mogły być zbadane przez sąd administracyjny w toku rozpoznawania skargi. Taki charakter mają przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego wymienione w art. 145 § 1 pkt 3, 4 i 6 k.p.a. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 czerwca 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 717/23).
Sąd podziela stanowisko organu w zakresie przyjęcia, że wniosek o wznowienie postępowania w powołaniu na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a został wniesiony z przekroczeniem terminu, jako że strona była reprezentowana w postępowaniu administracyjnym a także sądowym przez fachowego pełnomocnika, niemniej, sama ta okoliczność nie ma wpływu na zasadność wydania postanowienia o wznowieniu postępowania w powołaniu na pozostałe wskazane przez stronę przesłanki wznowienia.
Kierując się przedstawioną argumentacją Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję z dnia 9 maja 2023 r.
W toku ponownego rozpoznania sprawy organy zobowiązane są uwzględnić stanowisko Sądu w sprawie. Po formalnym wznowieniu postępowania, organy obowiązane są przeprowadzić ocenę zasadności powołanych przez stronę przesłanek wznowieniowych a następnie, wydać jedno z rozstrzygnięć wskazanych w art. 151 k.p.a.