IV SA/Wr 61/25

IV SA/Wr 61/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-09-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Andrzej Nikiforów
Anetta Makowska-Hrycyk /przewodniczący sprawozdawca/
Gabriel Węgrzyn
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Uchylono zaskarżone postanowienie w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 129 par. 2, art. 57
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 654
art. 9a ust. 1
Ustawa z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1859
par. 4 pkt 2m
Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 września 2024 r. w sprawie wykazu gmin, w których są stosowane szczególne rozwiązania związane z  usuwaniem skutków powodzi z września 2024 r., oraz rozwiązań stosowanych na ich terenie
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Andrzej Nikiforów, Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 września 2025 r. sprawy ze skargi J. H.i K. H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 17 grudnia 2024 r. nr SKO 4101/221/2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu na rzecz J. H. i K. H. kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postepowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi J. H. i K. H. (dalej wspólnie: skarżący) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu (dalej: SKO, organ odwoławczy) z dnia 17 grudnia 2025 r. nr SKO 4101/221/2024 stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący w dniu 4 października 2024 r. złożyli wniosek o przyznanie zasiłku celowego na pomoc doraźną (8 000 zł) w związku z poniesionymi stratami poniesionymi w budynku mieszkalnym przy "ul. [...]" w K. na skutek powodzi we wrześniu 2024 r.
Decyzją z dnia 17 października 2024 r. nr OPS/85278/zp/odm/4/2024 Burmistrz Kamieńca Ząbkowickiego (dalej: Burmistrz, organ pierwszej instancji) odmówił przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na pomoc doraźną.
Pełnomocnik skarżących – radca prawny P. U. - w dniu 6 listopada 2024 r. (data nadania) wniósł odwołanie od tej decyzji.
Zaskarżonym postanowieniem wydanym na podstawie art. 134 w zw. z art. 124 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572; dalej: k.p.a.) SKO stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Ustaliło, że decyzja organu pierwszej instancji została doręczona pełnomocnikowi skarżących w dniu 22 października 2024 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru tej decyzji. Powołując się na wskazany w art. 129 § 2 k.p.a. 14-dniowy termin wniesienia odwołania oraz uregulowany w art. 57 § 1 k.p.a. sposób obliczenia terminów stwierdził, że termin do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza upłynął w dniu 5 listopada 2024 r. Ustalił, że odwołanie zostało nadane w dniu 6 listopada 2024 r. - co potwierdza pieczęć placówki pocztowej odbita na kopercie zawierającej odwołanie – skutkiem czego, złożenie odwołania nastąpiło z uchybieniem terminu do jego wniesienia, co uzasadniało zastosowanie art. 134 k.p.a.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący zarzucili postanowieniu SKO naruszenie przepisów postępowania, tj. 1) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 k.p.a. poprzez zaniechanie niezbędnych czynności prowadzących do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy prowadzące go przyjęcia, że skarżący uchybili terminowi do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 17 października 2024 r. odmawiającej przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na pomoc doraźną, podczas gdy skarżący zachowali termin do wniesienia odwołania, gdyż decyzja została doręczona w dniu 23 października 2024 r., a nie jak błędnie przyjęto - w dniu 22 października 2024 r.; 2) art. 134 w zw. z art. 129 § 2 k.p.a. poprzez wydanie postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania w sytuacji, gdy należy uznać, że odwołanie zostało złożone w terminie wobec doręczenia decyzji w dniu 23 października 2024 r. , a nie jak błędnie przyjęto w dniu 22 października 2024 r. Wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazali, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji Burmistrza została omyłkowo wpisana data 22 października 2024 r. Doręczenie decyzji nie mogło mieć miejsca w tym dniu, ponieważ przesyłka została nadana przez organ w tym samym dniu o godz. 14:33. Dokument zwrotnego potwierdzenia odbioru nie został więc prawidłowo wypełniony, co umożliwia ustalenie tego faktu na podstawie innych dowodów, tj. – przedłożonego ze skargą - wydruku z portalu internetowego operatora pocztowego, który wskazuje prawidłową datę doręczenia. Z ostrożności, wnieśli o zwrócenie się do operatora – P. S.A. o wydruk Elektronicznego Potwierdzenia Odbioru lub innego dokumentu, z którego będzie wynikała data doręczenia przesyłki.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowwienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) p.p.s.a. W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.
Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest przy tym niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019r., sygn. akt II OSK 1867/17, dostępny w Centralnej Bazie Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej; CBOSA). Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o których mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie SKO w sprawie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza z dnia 17 października 2024 r. w sprawie odmowy przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na pomoc doraźną.
Wedle organu odwoławczego, decyzja ta została doręczona w dniu 22 października 2024 r., co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru, zatem wniesienie odwołania w dacie 6 listopada 2024 r. nastąpiło z uchybieniem 14 dniowego terminu do jego wniesienia.
Zdaniem skarżących zaskarżone postanowienie narusza prawo, ponieważ decyzja została doręczona w dniu 23 października 2024 r., a nie – w dniu 22 października 2024 r. Dokument zwrotnego potwierdzenia odbioru został wypełniony nieprawidłowo, co umożliwia ustalenie tego faktu na podstawie innych dowodów. Wydruk z portalu operatora pocztowego wskazuje na datę 23 października 2024 r.
Zaskarżone postanowienie nie odpowiada prawu.
Sporne w sprawie jest dochowanie przez skarżących 14-dniowego terminu wniesienia odwołania.
Decyzja Burmistrza została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r., poz. 1283 ze zm.; dalej: u.p.s.), a procedura jej wydania oparta jest na przepisach k.p.a. (art. 14 u.p.s.).
Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie.
Organ odwoławczy oceniając dochowanie przez skarżących 14-dniowego terminu wniesienia odwołania nie uwzględnił jednak przepisów szczególnych, które maja zastosowanie w sprawie.
Akta administracyjne potwierdzają, że skarżący zamieszkują w K., "ul.[...]". Gmina K. jest położona na terenie powiatu [...].
Zgodnie z art. 9a ust. 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi (Dz.U. z 2024 r., poz. 654 ze zm.; dalej: ustawa powodziowa) w stosunku do stron postepowania, zamieszkujących lub mających siedzibę na obszarze wskazanym w przepisach wydanych na podstawie art. 1 ust. 2, będących poszkodowanymi, terminy dotyczące czynności stron w postępowaniach podatkowych, administracyjnych i sądowoadministracyjnych nie rozpoczynają się, a rozpoczęte ulegają zawieszeniu na okres wskazany w tych przepisach i odpowiednio rozpoczynają swój bieg albo po okresie zawieszenia biegną dalej po upływie 14 dni od daty wskazanej w tych przepisach.
Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy powodziowej w przypadku wystąpienia powodzi o rozmiarach powodujących konieczność zastosowania szczególnych rozwiązań określonych w ustawie, gdy środki zastosowane przez właściwe organy administracji rządowej i organy jednostek samorządu terytorialnego okazały się niewystarczające, Rada Ministrów może określić, w drodze rozporządzenia, na podstawie danych przekazanych Prezesowi Rady Ministrów przez właściwych wojewodów:
1) wykaz gmin lub miejscowości poszkodowanych w wyniku wystąpienia powodzi, na terenie których stosuje się szczególne rozwiązania określone w ustawie,
2) rodzaj stosowanych rozwiązań - w zakresie określonym w rozdziale 2,
3) warunki lub okres stosowania rozwiązań określonych w rozdziale 2 lub termin na dokonanie określonych w rozdziale 2 czynności, nie dłuższy niż 12 miesięcy - w przypadku gdy określenia takich warunków lub takiego okresu lub terminu wymagają przepisy rozdziału 2,
- kierując się zakresem niezbędnej do udzielenia pomocy, uwzględniając bieżące możliwości budżetu państwa i jednostek samorządu terytorialnego.
W § 2 pkt 1) lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 września 2024 r. w sprawie wykazu gmin, w których są stosowane szczególne rozwiązania związane z usuwaniem skutków powodzi z września 2024 r., oraz rozwiązań stosowanych na ich terenie (Dz.U. z 2024 r., poz. 1859 ze zm.; dalej: rozporządzenie) wszystkie gminy położone na terenie powiatu ząbkowickiego zostały ujęte w wykazie gmin poszkodowanych w wyniku wystąpienia powodzi we wrześniu 2024 r., na terenie których stosuje się szczególne rozwiązania związane z usuwaniem skutków powodzi.
Zgodnie z § 4 pkt 2m) rozporządzenia na terenie gmin poszkodowanych w przypadku zastosowania art. 9a ustawy powodziowej okres, o którym mowa w art. 9a ust. 1, ustala się do dnia 18 listopada 2024 r.
Oznacza to, że termin do wniesienia odwołania – stanowiącego niewątpliwie czynność stron – winien być oceniany z uwzględnieniem przywołanych przepisów szczególnych.
W sprawie nie jest sporne, że pełnomocnik skarżących wniósł odwołanie w dniu 6 listopada 2024 r., zatem przed datą wskazaną w § 4 pkt 2m) rozporządzenia. Warunkiem zastosowania tego przepisu jest status poszkodowanego, którego definicję zawiera art. 2 ustawy powodziowej. Poszkodowany oznacza osobę fizyczną, osobę prawną i jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, które na skutek powodzi doznały szkód majątkowych lub utraciły, chociażby czasowo, możliwość korzystania z posiadanej nieruchomości lub lokalu. Status skarżących w tym zakresie wynika z akt administracyjnych, co organ winien był ustalić.
Okoliczność, że odwołanie wniósł pełnomocnik skarżących, a nie osobiście skarżący, nie ma znaczenia dla zastosowania art. 9a ust. 1 ustawy powodziowej i w konsekwencji terminu z § 4 pkt 2m) rozporządzenia.
Niezależnie od powyższego, Sąd zauważa, że wniosek o zasiłek celowy został wniesiony również przez ww. pełnomocnika. Z treści tego wniosku wynika adres Kancelarii prawnej pełnomocnika – "ul. [...]", [...]-[...] Z. Decyzja Burmistrza została adresowana do pełnomocnika na adres "ul. [...]", [...]-[...] Z. Na zwrotnym doręczeniu decyzji wskazany został adres "ul. [...]", [...]-[...] Z., a decyzja ta doręczona została dorosłemu domownikowi. Akta administracyjne sprawy nie zawierają żadnego dokumentu, z którego wynikałaby zmiana adresu pełnomocnika skarżących, co wymaga wyjaśnienia przez organ odwoławczy ze względu na skutki nieprawidłowego doręczenia decyzji pierwszej instancji.
Z tych względów Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.
W ponownym postępowaniu SKO uwzględni ocenę prawną zawartą w uzasadnieniu wyroku.