IV SA/WR 592/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA uchylił decyzje o wygaśnięciu świadczenia pielęgnacyjnego, uznając, że placówka zapewniająca całodobową opiekę dziecku nie zawsze wyklucza prawo do świadczenia, jeśli rodzice nadal muszą sprawować stałą opiekę.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego M. I. na syna P. I., z uwagi na fakt, że dziecko przebywało w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez 5 dni w tygodniu. Organy administracji uznały, że wystąpiła negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił te decyzje, stwierdzając, że kluczowe jest nie tylko zapewnienie opieki przez placówkę, ale także rzeczywista potrzeba stałej opieki rodzicielskiej, której nie można zrealizować w przypadku konieczności sprawowania opieki nad dzieckiem w domu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpatrzył skargę M. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L., która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji o stwierdzeniu wygaśnięcia świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego na syna P. I. Organy administracji uznały, że świadczenie nie przysługuje, ponieważ dziecko przebywa w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, co stanowi negatywną przesłankę zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Sąd podkreślił, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest wsparcie rodziców rezygnujących z pracy zarobkowej z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Sąd uznał, że choć placówka zapewniała całodobową opiekę, to nie spełniała ona wymogu zapewnienia specjalistycznej opieki medycznej, psychologicznej i neuropsychiatrycznej, co nadal wymagało aktywnego udziału rodziców w procesie leczenia i rehabilitacji dziecka. W związku z tym, matka dziecka nadal nie mogła podjąć pracy zarobkowej, a decyzje organów o wygaśnięciu świadczenia zostały uznane za wydane z naruszeniem prawa materialnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, samo przebywanie dziecka w placówce całodobowej przez 5 dni w tygodniu nie wyklucza prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli placówka nie zapewnia wymaganej specjalistycznej opieki medycznej, psychologicznej i neuropsychiatrycznej, a rodzic nadal musi aktywnie uczestniczyć w procesie leczenia i rehabilitacji dziecka, co uniemożliwia mu podjęcie pracy zarobkowej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że kluczowe jest nie tylko zapewnienie opieki przez placówkę, ale także charakter tej opieki oraz nadal istniejąca potrzeba stałej, aktywnej opieki rodzicielskiej, która uniemożliwia podjęcie pracy zarobkowej. Placówki oświatowe nie zawsze zapewniają wymaganą specjalistyczną opiekę, co uzasadnia potrzebę interwencji rodzica.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (7)
Główne
u.ś.r. art. 17 § 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności.
u.ś.r. art. 17 § 5
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli dziecko wymagające opieki przebywa, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu.
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.
P.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kognicji sądów administracyjnych.
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uwzględnienia skargi.
P.p.s.a. art. 152
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o wstrzymaniu wykonania decyzji.
u.r.z.s.z.o.n. art. 6b § 3
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
Wskazania dotyczące orzeczeń o niepełnosprawności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Placówka zapewniająca całodobową opiekę nie zawsze wyklucza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli rodzic nadal musi sprawować stałą, specjalistyczną opiekę. Charakter opieki zapewnianej przez placówkę jest kluczowy, a nie tylko fakt zapewnienia opieki przez określoną liczbę dni. Konieczność stałej opieki rodzicielskiej nad dzieckiem z poważnymi schorzeniami uniemożliwia podjęcie pracy zarobkowej.
Odrzucone argumenty
Dziecko przebywa w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, co stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Godne uwagi sformułowania
nie faktyczna liczba dni przebywania dziecka w ciągu tygodnia w ośrodku decyduje o uprawnieniach do świadczenia pielęgnacyjnego, ale fakt, że placówka zapewnia (gotowa jest zapewnić) opiekę minimum przez 5 dni w tygodniu. Sąd podziela stanowisko organu administracji, iż brak możliwości otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego uzależniony jest nie od rzeczywistego czasu przebywania dziecka w placówce, ale od faktycznego zapewnienia przez placówkę opieki przez co najmniej 5 dni w tygodniu. W ocenie Sądu powyższe placówki oświatowe nie spełniają ustawowego kryterium, ponieważ nie zapewniają wymaganej w tym indywidualnym przypadku całodobowej odpowiedniej opieki medycznej, psychologicznej i neuropsychiatrycznej.
Skład orzekający
Małgorzata Masternak-Kubiak
przewodniczący sprawozdawca
Tadeusz Kuczyński
sędzia
Alojzy Wyszkowski
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 17 ust. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych w kontekście placówek całodobowych i konieczności sprawowania stałej opieki przez rodziców."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji dziecka wymagającego specjalistycznej opieki, która nie jest w pełni zapewniona przez placówkę.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest indywidualne podejście do sytuacji rodzinnej i medycznej dziecka, nawet jeśli formalnie spełnione są przesłanki negatywne do otrzymania świadczenia. Podkreśla rolę rodziców w opiece nad niepełnosprawnymi dziećmi.
“Czy pobyt dziecka w placówce całodobowej zawsze oznacza utratę świadczenia pielęgnacyjnego? Sąd wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Wr 592/05 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2006-05-26 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2005-08-10 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Alojzy Wyszkowski Małgorzata Masternak-Kubiak /przewodniczący sprawozdawca/ Tadeusz Kuczyński Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku *Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255 art. 17 ust. 1 i ust. 5 Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA – Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) Sędzia NSA – Tadeusz Kuczyński Asesor WSA – Alojzy Wyszkowski Protokolant: - Krzysztof Caliński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2006 r. sprawy ze skargi M. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), utrzymało w mocy decyzję z dnia [...]r. Nr [...], wydaną przez działającego z upoważnienia Wójta Gminy P., Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P., w sprawie stwierdzenia z dniem [...]r. wygaśnięcia decyzji Nr [...]z dnia [...] r. w sprawie przyznania M.I. świadczenia pielęgnacyjnego na syna P. I., na okres od dnia [...] r. do dnia [...]r. w wysokości [...]zł miesięcznie. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...], działający z upoważnienia Wójta Gminy P., Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. przyznał M. I. świadczenie pielęgnacyjne na osobę – P. I. na okres od dnia [...]r. do dnia [...]r. w wysokości [...]zł miesięcznie. Do protokołu sporządzonego w dniu [...]r. w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w P. M. I. zeznała, iż jej syn – P. I. od [...]przebywa w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym Nr [...] we W.. Zawozi syna do tej placówki w poniedziałek, zaś przywozi w piątek. Strona została poinformowana o zamiarze wszczęcia postępowania, co do zasadności dalszej wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego. W tym samym dniu M. I. złożyła oświadczenie, iż w związku ze zmianą szkoły przez jej syna – P. została poinformowana przez Ośrodek Pomocy Społecznej w P. o konieczności dostarczenia zaświadczenia ze szkoły, w której kontynuowana będzie nauka. Mając na uwadze przedłożone przez stronę zaświadczenie Dyrektora Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego Nr [...] we W. z dnia [...]r. oraz pismo Dyrektora Zespołu Szkół Nr [...] we W. z dnia [...]r., Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P., działając z upoważnienia Wójta Gminy P., wydał w dniu [...] r. decyzję Nr [...], w której orzekł o wygaśnięciu z dniem [...]r. decyzji Nr [...] z dnia [...]r. o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Od powyższej decyzji M. I. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L., które decyzją z dnia [...]r. Nr [...]uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Kolejną decyzją z dnia [...]r. Nr [...]Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. stwierdził z dniem [...]r. wygaśnięcie decyzji Nr [...]z dnia [...]r. w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na P. I. na okres od dnia [...]r. do dnia [...]r. w wysokości [...] zł miesięcznie. W efekcie złożonego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. ponownie uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji (decyzja z dnia [...]r. Nr [...]). W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. decyzją z dnia [...]r. Nr [...]stwierdził z dniem [...]r. wygaśnięcie decyzji Nr [...]z dnia [...]r. w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na P. I. na okres od dnia [...]r. do dnia [...]r. w wysokości [...] zł miesięcznie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy we W. zapewnia całodobową opiekę przez 7 dni w tygodniu, natomiast syn skarżącej przebywa w tym Ośrodku od poniedziałku do piątku. Organ wskazał na przesłankę negatywną, uregulowaną w art. 17 ust. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, której wystąpienie uniemożliwia przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Powołując treść tego przepisu podał, iż w trakcie postępowania ustalono, że o tym, kiedy dziecko, które zostało umieszczone w placówce na wniosek rodziców, opuści placówkę decydują rodzice. W świetle tych ustaleń uznał, że stronie nie przysługuje od [...]r. uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzja o jego przyznaniu stała się więc bezprzedmiotowa, gdyż na skutek zmiany stanu faktycznego nie jest możliwa dalsza realizacja decyzji, na podstawie której stronie przyznano świadczenie pielęgnacyjne. Zdaniem organu pozostawienie bezprzedmiotowej decyzji w dalszym obiegu prawnym pozostaje w kolizji z interesem społecznym. W odwołaniu od powyższej decyzji M. I. zwróciła się z prośbą o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W załączeniu przedłożyła dokumenty potwierdzające - w jej ocenie - uprawnienie do przedmiotowego świadczenia, a mianowicie: orzeczenie Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej o potrzebie kształcenia specjalnego, orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Z. o zmianie orzeczenia o niepełnosprawności z dnia [...]r., zaświadczenie (orzeczenie) lekarza specj. neurologii i psychiatrii, zaświadczenie Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego Nr [...] we W., pismo Dyrektora Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego Nr [...] we W. z dnia [...]r., opinię "w sprawie odebrania świadczenia pielęgnacyjnego M. I." wystawioną przez psychologa, pedagoga i Dyrektora Zespołu Szkół Nr [...] we W., pismo Dyrektora Zespołu Szkół Nr [...] we W. z dnia [...] r. i [...] r. W motywach zaskarżonego rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż postawę do orzekania w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego stanowi art. 17 ustawy. Zgodnie z ust. 1 tego artykułu - świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776, z późn. zm.), albo o znacznym stopniu niepełnosprawności. Według natomiast ust. 2 powołanego przepisu - świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2. Przepisy art. 5 ust. 3-10 stosuje się odpowiednio. Przepis art. 17 ust. 5 cyt. ustawy zawiera natomiast przesłanki negatywne, których wystąpienie pozbawia prawa do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z pkt 3 powołanego przepisu - świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli dziecko wymagające opieki przebywa, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Analiza tego przepisu wskazuje, iż brak możliwości otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego uzależniony jest nie od rzeczywistego czasu przebywania dziecka w placówce, ale od faktycznego zapewnienia przez placówkę opieki przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Wynika z tego, zdaniem organu, że nie faktyczna liczba dni przebywania dziecka w ciągu tygodnia w ośrodku decyduje o uprawnieniach do świadczenia pielęgnacyjnego, ale fakt, że placówka zapewnia (gotowa jest zapewnić) opiekę minimum przez 5 dni w tygodniu. Przepis ten odnosi się bowiem do charakteru placówki, tj. musi to być placówka całodobowa zapewniająca opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Jeżeli w takiej placówce przebywa dziecko, to niezależnie czy przez 5 dni, czy też przez 4 dni w tygodniu - świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja występuje. Syn strony – P. I. jest od [...]r. uczniem Szkoły dla Dzieci Słabosłyszących Nr [...] we W. przy ul. C. [...] Szkoła ta nie posiada internatu, dlatego też dziecko korzysta z internatu w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym we W. przy ul. P. [...]. Opiekę nad dzieckiem Specjalny Ośrodek zapewnia po zajęciach szkolnych, które trwają od poniedziałku do piątku w godz. 8 00 - 1330. Z akt sprawy wynika, iż P.I. przebywa w internacie do piątku (do godzin rannych). W piątek po zajęciach dziecko jest odbierane przez rodziców. Wszystkie dni wolne od nauki (soboty, niedziela i święta) spędza w domu pod opieką rodziców. Akta sprawy potwierdzają również, że Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy nie nakłada na dzieci przebywające w tym Ośrodku żadnych ograniczeń, jeżeli chodzi o okres ich pobytu w tej placówce. Jak wynika bowiem z treści pisma Dyrektora Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego we W. z dnia [...]r. "Wychowankowie objęci postanowieniem sądu przebywają w Ośrodku cały tydzień przez cały rok z wyłączeniem okresów, na które sąd udziela przepustek (...). Wychowankowie przebywający w Ośrodku na prośbę rodziców również mogą przebywać w nim cały tydzień, łącznie z weekendami". W przypadku pierwszej kategorii dzieci pobyt dzieci w dni wolne od nauki jest obligatoryjny (z wyłączeniem przepustek), zaś w drugiej pobyt ten jest uzależniony od woli rodziców, zdarzeń losowych czy też indywidualnej sytuacji rodzinnej wychowanka. W świetle przytoczonego wyżej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 3 ustawy fakt, iż dziecko odwołującej się- P.I. nie przebywa faktycznie w tej placówce pełnych 5 dni nie ma znaczenia prawnego tj. nie ma znaczenia dla oceny możliwości otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Ustawodawca w sposób jednoznaczny określił warunki, jakie należy spełnić, aby móc korzystać ze świadczenia pielęgnacyjnego i nie dopuścił w tym zakresie odstępstw. Skoro więc Ośrodek Szkolno-Wychowawczy zapewnia opiekę dziecku strony przez co najmniej 5 dni w tygodniu, to oznacza jednocześnie, iż konieczność sprawowania opieki nie stanowi przeszkody w zatrudnieniu strony lub podjęcia innej pracy zarobkowej. Trzeba przy tym mieć na uwadze, iż celem przepisu art. 17 ust. 1 ustawy jest bowiem dostarczenie świadczeń pieniężnych osobie zdolnej do pracy, lecz nie podejmującej lub rezygnującej z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 123, poz. 776 z późn. zm.), albo o znacznym stopniu niepełnosprawności. Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy uznał, że decyzja z dnia [...]r. Nr [...] przyznająca M. I. świadczenie pielęgnacyjne na syna P.I. na okres od [...]r. do [...]r., wobec zmiany stanu faktycznego uniemożliwiającego wykonanie decyzji na skutek wystąpienia przesłanki negatywnej przewidzianej w art. 17 ust. 5 pkt ustawy, stała się bezprzedmiotowa. Tym samym zasadnym stało się wygaśnięcie takiej decyzji z dniem [...]r., gdyż pozostawanie w obrocie prawnym decyzji bezprzedmiotowej pozostaje w kolizji z interesem społecznym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. I.. podtrzymała w całości argumenty podniesione w odwołaniu. Zwróciła się z prośbą o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W załączeniu przedłożyła dokumenty potwierdzające - w jej ocenie - uprawnienie do przedmiotowego świadczenia, a mianowicie: orzeczenie Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej o potrzebie kształcenia specjalnego, orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Z. o zmianie orzeczenia o niepełnosprawności z dnia [...]r., zaświadczenie (orzeczenie) lekarza specj. neurologii i psychiatrii, zaświadczenie Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego Nr [...] we W., pismo Dyrektora Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego Nr [...] we W. z dnia [...]r., opinię w sprawie "odebrania świadczenia pielęgnacyjnego M. I." wystawioną przez psychologa, pedagoga i Dyrektora Zespołu Szkół Nr [...] we W., pismo Dyrektora Zespołu Szkół Nr [...] we W. z dnia [...]r. i [...]r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. podtrzymało argumentację faktyczną i prawną zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP z 1997 r. i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem. Sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest słuszna, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające postawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują, stąd skarga zasługiwała na uwzględnienie. Organy obu instancji dokonały niewłaściwej oceny stanu faktycznego pod kątem przepisów prawa materialnego konstruujących prawo strony do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Istota sporu dotyczy spełnienia przez skarżącą wymagania stałej opieki, w sytuacji gdy dziecko zainteresowanej przebywa w Ośrodku Szkolno-Wychowawczym. Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 228, poz. 2255 ze zm.), zawiera, w rozdziale 3, przepisy dotyczące świadczeń opiekuńczych. W świetle regulacji ustawowych, celem świadczeń opiekuńczych jest częściowe pokrycie wydatków ponoszonych przez rodzinę w związku z koniecznością zapewnienia opieki i pielęgnacji niepełnosprawnemu dziecku lub niepełnosprawnej osobie dorosłej. Warunkiem dostępu do tych świadczeń jest orzeczenie o niepełnosprawności dziecka lub orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności osoby dorosłej albo orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21 roku życia. Ustawa przewiduje dwa rodzaje świadczeń opiekuńczych: zasiłek pielęgnacyjny (art. 16) i świadczenia pielęgnacyjne (art. 17). Zgodnie z postanowieniami art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje: "z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776, z późn. zm.), albo o znacznym stopniu niepełnosprawności." Za niepełnosprawne dziecko, na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych, uznaje się dziecko w wieku do ukończenia 16 roku życia, legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności określonym w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (art. 3 pkt 9). Zebrany w sprawie materiał dowodowy wykazuje, iż syn skarżącej P. I. ur. [...] r. cierpi na obustronny głęboki niedosłuch, a od [...]r. korzysta z implantu ślimakowego. Chłopiec cierpi także na zaburzenia emocji i zachowań na podłożu organicznym. W Orzeczeniu nr [...]z dnia [...]r. Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej nr [...] we W. zalecono m. in. by dziecko uczęszczało do szkoły dla słabosłyszących oraz z uwagi na ograniczoną kontrolę emocji i zachowań, wskazana, iż jest wymagana wzmożona opieka wychowawcza. Na podstawie orzeczenia z dnia [...]r. Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Z., P. I. wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz stałego współdziałania, na co dzień opiekuna w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Stała opieka innej osoby ma być sprawowana nad dzieckiem, które wprawdzie wskutek określonego stanu fizycznego, psychicznego lub psychofizycznego wymaga pomocy innej osoby, lecz opieka ta jest przede wszystkim niezbędna w celu przystosowania dziecka przez leczenie rehabilitacyjne do warunków samodzielnego życia. Istotą więc tej opieki jest pielęgnacja lub systematyczne współdziałanie w procesie społecznym, który przy wykorzystaniu zdobyczy nauki i techniki pozwala osobom dotkniętym wadami wrodzonymi lub nabytymi na włączenie się do normalnego życia w społeczeństwie. Celem tej pomocy jest wykonanie za osobę uprawnioną takich czynności, które są niezbędne dla jej egzystencji. Przepis art. 17 ust. 5 cyt. ustawy zawiera natomiast przesłanki negatywne, których wystąpienie pozbawia prawa do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z pkt 3 powołanego przepisu - świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli dziecko wymagające opieki przebywa, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Sąd podziela stanowisko organu administracji, iż brak możliwości otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego uzależniony jest nie od rzeczywistego czasu przebywania dziecka w placówce, ale od faktycznego zapewnienia przez placówkę opieki przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Wynika z tego, zdaniem organu, że nie faktyczna liczba dni przebywania dziecka w ciągu tygodnia w ośrodku decyduje o uprawnieniach do świadczenia pielęgnacyjnego, ale fakt, że placówka zapewnia (gotowa jest zapewnić) opiekę minimum przez 5 dni w tygodniu. Przepis ten odnosi się bowiem do charakteru placówki, tj. musi to być placówka całodobowa zapewniająca fachową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż zarówno Szkoła Podstawowa nr [...] we W., jak i Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy we W. nie zapewniają fachowej opieki nad P. I., o której jest mowa w przepisie art. 17 ust. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W ocenie Sądu powyższe placówki oświatowe nie spełniają ustawowego kryterium, ponieważ nie zapewniają wymaganej w tym indywidualnym przypadku całodobowej odpowiedniej opieki medycznej, psychologicznej i neuropsychiatrycznej. Należy podkreślić, iż z materialnego punktu widzenia o charakterze instytucji zapewniającej całodobową opiekę nie decyduje wyłącznie status placówki, lecz możliwości i właściwy charakter wykonywanych czynności w zakresie pielęgnacji rehabilitacji, kształcenia, czy rewalidacji niepełnosprawnego dziecka. Te natomiast na podstawie szczegółowego ich ustalenia wskazują, iż zarówno Szkoła Podstawowa nr [...]we W., jak i Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy we W. nie zapewniają pełnej opieki w tym zakresie. Z akt sprawy wynika, że Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy we W. jest placówką socjalizacyjną przeznaczoną przede wszystkim dla dzieci, dla którym nie udało się znaleźć rodzinnej opieki zastępczej. Nie jest to placówka, której celem jest zapewnienie całodobowej fachowej opieki dziecku upośledzonemu - niesłyszącemu z nadpobudliwością psychoruchową. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie budzi wątpliwości, że skoro wyżej wymienione placówki oświatowe nie zapewniają wymaganej opieki nad upośledzonym dzieckiem toteż konieczny jest aktywny udział, systematyczne współdziałanie rodziców w postępowaniu leczniczym i rehabilitacyjnym. Rodzice dziecka muszą być zatem dyspozycyjni, stawiać się w Ośrodku Szkolno-Wychowawczym na każde wezwanie (m. in. ze względu na chorobę dziecka z powodu braku opieki medycznej w palcówce). W takiej sytuacji matka dziecka M. I. nie jest w stanie wykonywać stałej pracy zarobkowej, gdyż musi zawsze liczyć się z koniecznością zapewnienia stałej opieki dziecku w miejscu zamieszkania. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uznał słuszności argumentacji organów orzekających w sprawie i stanął na stanowisku, że decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego i dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji. Ze względu na treść zaskarżonych decyzji Sąd orzekł o wstrzymaniu ich wykonania w myśl art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI