IV SA/Wr 589/06

IV SA/Wr 589/06 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2006-11-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-07-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Henryk Ożóg /przewodniczący/
Małgorzata Masternak-Kubiak /sprawozdawca/
Marcin Miemiec
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
art. 16 ust. 2, art. 24 ust. 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA – Henryk Ożóg Sędziowie Sędzia WSA – Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) Sędzia WSA – Marcin Miemiec Protokolant: Krzysztof Caliński po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 9 listopada 2006 r. przy udziale prokuratora Prokuratury Apelacyjnej we Wrocławiu Anny Głowacińskiej sprawy ze skargi A. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego uchyla decyzję I i II instancji.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy, wydaną z upoważnienia Prezydenta W., decyzję Specjalisty w Dziale Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] r. (Nr [...]), udzielającą A. A. zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości [...] zł miesięcznie od dnia [...]r.
A. A. otrzymywał zasiłek pielęgnacyjny do [...] r. z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W związku ze zmianą podmiotu wypłacającego świadczenie od [...] r. obowiązany był ponownie wystąpić z wnioskiem o zasiłek do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Wniosek ten strona złożyła w dniu [...] r.
Organ pierwszej instancji przyznał wnioskodawcy zasiłek pielęgnacyjny od dnia [...] r. w kwocie [...] zł. miesięcznie. W uzasadnieniu organ podał, że strona spełnia przesłanki do uzyskania tego świadczenia oraz, że zasiłek wypłaca się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami.
Od tej decyzji odwołał się A. A. podnosząc, że powinien otrzymać zasiłek pielęgnacyjny za miesiące: [...] i [...] r. Podniósł, że jest osobą słabo widzącą i miał świadczenia przyznane na stałe od [...] r. Ponieważ MOPS żądał informacji, kiedy był pobierany ostatni zasiłek z ZUS, uznał, że organ robi to po to, aby zapewnić ciągłość wypłaty świadczenia.
W motywach zaskarżonego rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż zasady udzielania świadczeń rodzinnych określa ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.) oraz rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U Nr 105 poz. 881).
Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W przypadku ustalania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego prawo to ustala się na czas nieokreślony chyba, że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony (art. 2 ust. 4). Powołane wyżej rozporządzenie wykonawcze do ustawy stanowi, w § 6, że postępowanie w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego wszczyna się na podstawie wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, do którego należy dołączyć dokumenty wskazane w pkt. 2 tego przepisu.
Z akt sprawy wynika, że A. A. złożył wniosek o zasiłek pielęgnacyjny do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. w dniu [...] r. Zatem organ pierwszej instancji zgodnie z obowiązującym prawem udzielił mu świadczenia od dnia [...] r. Przepisy nie pozwalają na odstępstwo od ogólnej zasady dotyczącej terminu początkowego wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego. Ponadto Kolegium znany jest z urzędu fakt, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych we W. informował szczegółowo osoby uprawnione o zmianie podmiotu wypłacającego zasiłki pielęgnacyjne. Dlatego, choć Kolegium rozumie argumenty podnoszone przez stronę w odwołaniu, nie znalazła podstaw prawnych do zmiany zaskarżonej decyzji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. A. zarzucił, ze decyzja Kolegium jest dla niego krzywdząca. Podniósł, że nie występował w [...] r. o zasiłek pielęgnacyjny po raz pierwszy, ale kontynuuje jego pobieranie od [...] r. i nie powinien ponosić konsekwencji wynikających z faktu zmiany płatnika. Skarżący podnosi, że jest inwalidą I grupy i ma tylko [...] zł. renty. Pieniądze z zasiłku za dwa miesiące ([...] i [...]), są dla niego bardzo istotne, gdyż z nich się utrzymuje.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację faktyczną i prawną zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP z 1997 r. i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem. Sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest słuszna, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego.
Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające postawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W niniejszej sprawie organy obu instancji dokonały niewłaściwej oceny stanu faktycznego pod kątem przepisów prawa materialnego konstruujących prawo strony do otrzymywania zasiłku pielęgnacyjnego.
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 228, poz. 2255 ze zm.) zawiera, w rozdziale 3, przepisy dotyczące świadczeń opiekuńczych. W świetle regulacji ustawowych, celem świadczeń opiekuńczych jest częściowe pokrycie wydatków ponoszonych przez rodzinę w związku z koniecznością zapewnienia opieki i pielęgnacji niepełnosprawnemu dziecku lub niepełnosprawnej osobie dorosłej. Warunkiem dostępu do tych świadczeń jest orzeczenie o niepełnosprawności dziecka lub orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności osoby dorosłej albo orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21 roku życia. Ustawa przewiduje dwa rodzaje świadczeń opiekuńczych: zasiłek pielęgnacyjny (art. 16) i świadczenia pielęgnacyjne (art. 17).
Kryterium, od którego zależy przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, związane jest z koniecznością częściowego pokrycia wydatków na zapewnienie opieki i pomocy osobie niezdolnej do samodzielnej egzystencji. Zgodnie z postanowieniami art. 16 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek pielęgnacyjny przysługuje: 1) niepełnosprawnemu dziecku; 2) osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) osobie, która ukończyła 75 lat.
Skarżący jest osobą niedowidzącą. Orzeczeniem z dnia [...] r. Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności we W., ma ustalony znaczny stopień niepełnosprawności. Orzeczony stopień niepełnosprawności ma charakter trwały i został wydany na stałe. Od roku [...]skarżący pobierał zasiłek pielęgnacyjny.
Do dnia 1 września 2005 r. zasiłki pielęgnacyjne wypłacał Zakład Ubezpieczeń Społecznych we W.. Od 1 września 2005 r. podmiotem realizującym te świadczenia jest Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej we W..
Organy administracji obu instancji przyznały skarżącemu, powołując się na treść przepisu art. 24 ust. 2 ustawy, zasiłek pielęgnacyjny od miesiąca [...] r., gdyż złożył on wniosek do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. w dniu [...] r.
W ocenie Sądu, z powodu zmiany podmiotu realizującego to świadczenie, A. A. nie powinien jednak utracić zasiłku pielęgnacyjnego w miesiącach [...] i [...] r.
Zgodnie z dyspozycją postanowień art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Skład orzekający w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, iż przepis ten należy interpretować w ten sposób, że dotyczy on osób, które po raz pierwszy występują o świadczenie, o których jest mowa w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Skarżący natomiast, jak wynika z akt sprawy, prawo do tego świadczenia nabył na stałe w roku [...]. Mógł być zatem przeświadczony, że prawo to nabył "na stałe", czyli bez możliwości jego weryfikacji (pozbawienia, zawieszenia). Uznał, że nie istnieje obowiązek uruchomienia kolejnego postępowania w przedmiocie przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Istotny wpływ na sprawę ma także sytuacja psycho-fizyczna skarżącego. Jest on osobą upośledzoną – niedowidzącą. Taka sytuacja skarżącego niewątpliwie zdeterminowała jego poczynania w postępowaniu administracyjnym.
Wykładnia sądowa (operacyjna) przepisów prawa jest dokonywana w kontekście danej jednostkowej sprawy, poddanej rozpoznaniu przez sąd "na użytek" tej sprawy. Sąd stwierdza, że wypłata skarżącemu zasiłku od miesiąca [...] r. z pominięciem [...] i [...] jest także nie do pogodzenia z wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP zasadą zaufania do państwa. Zasada ta opiera się na założeniu określonej pewności prawa i przewidywanym postępowaniu organów państwa.
W ocenie Sądu organy administracji obu instancji nieprawidłowo ustaliły konsekwencje prawne stanu faktycznego sprawy.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uznał słuszności argumentacji organów orzekających w sprawie i stanął na stanowisku, że decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego i dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.