IV SA/WR 564/24

IV SA/Wr 564/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-04-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Andrzej Nikiforów
Anetta Makowska-Hrycyk /przewodniczący sprawozdawca/
Marta Pająkiewicz-Kremis
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 248
art. 84 ust. 2, art. 226, art. 229, art. 459
Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Andrzej Nikiforów, Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej 2644 we Wrocławiu z dnia 17 października 2024 r. nr 10/2024/Pers. w przedmiocie przyznania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w roku zwolnienia ze służby oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi P. K. (wcześniej – W. oraz W1.; dalej: skarżąca) jest decyzja Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] we W. (dalej: organ odwoławczy) z dnia 17 października 2024 r. nr 10/2024/Pers utrzymująca w mocy decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w S. (dalej: jednostka, organ pierwszej instancji) z dnia 5 sierpnia 2024 r. nr 398/2024 w części przyznającej ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżąca pełniła zawodową służbę wojskową w stopniu podporucznika.
Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W. (dalej: CWKL) orzeczeniem z dnia 2 lipca 2024 r. uchyliła orzeczenie wydane przez Rejonową Wojskową Komisję Lekarską w Ł. z dnia 3 kwietnia 2024 r. w całości i orzekła o trwałej niezdolności skarżącej do zawodowej służby wojskowej. Orzeczenie to zostało doręczone organowi pierwszej instancji w dniu 23 lipca 2024 r.
W rozkazie personalnym z dnia 30 lipca 2024 r. dowódca jednostki na podstawie art. 226 pkt 3 i art. 229 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz.U. z 2024 r., poz. 248 ze zm., dalej: ustawa o obronie Ojczyzny) stwierdził, że skarżąca została zwolniona ze służby wojskowej z mocy prawa.
Decyzją z dnia 5 sierpnia 2024 r. wydaną na podstawie m.in. art. 442 ust. 2 pkt 2, art. 458 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 459 pkt 2-3, art. 460 ust.12-13 w zw. z art. 470 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny organ pierwszej instancji przyznał skarżącej należności pieniężne związane ze zwolnieniem z dniem 2 lipca 2024 r. z zawodowej służby wojskowej: 1) odprawę w wysokości 100% uposażenia zasadniczego waz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby, tj. kwotę 8 652 zł; 2) ekwiwalent pieniężny za 16 dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego niewykorzystany w roku zwolnienia ze służby, tj. kwotę 6 292, 32 zł; 3) dodatkowe uposażenie roczne za rok, w którym nastąpiło zwolnienie ze służby, obliczone zgodnie z art. 442 – 1/12 uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym otrzymanego w roku kalendarzowym, za który dodatkowe uposażenie roczne przysługuje, tj. kwotę 4 906, 69 zł. Ustalił, że skarżąca pełniła nieprzerwanie czynną służbę wojskową od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 2 lipca 2024 r., tj. przez okres 3 lat 7 miesięcy i 2 dni. Ustalił też, że podstawą wyliczeń ww. należności jest uposażenie zasadnicze żołnierza zawodowego wraz z dodatkami o charakterze stałym należne w ostatnim dniu pełnienia służby, tj. kwota 8 652 zł. Wskazał, że na dzień 24 lipca 2024 r., tj. dzień następny po dniu powzięcia informacji o orzeczeniu CWKL, skarżącej pozostało do wykorzystania 16 dni urlopu wypoczynkowego za rok 2024.
W dniu 22 sierpnia 2024 r. skarżąca wniosła odwołanie od tej decyzji w części objętej punktem 2) – tj. przyznania ekwiwalentu pieniężnego za 16 dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego. Zakwestionowała przyjętą przez organ pierwszej instancji liczbę dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego, wskazując, że ekwiwalent ten winien być obliczony za 26 dni. Argumentowała, że wobec zwolnienia ze służby w dniu 2 lipca 2024 r. nie wykorzystała żadnego z przysługujących jej 26 dni urlopu wypoczynkowego.
Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji w części objętej odwołaniem. Wskazał, że skarżąca w dniu 25 czerwca 2024 r. złożyła wniosek o udzielenie je urlopu wypoczynkowego za 2024 r. w wymiarze 20 dni w okresie od 8 lipca do 2 sierpnia 2024 r. Rozkazem dziennym z dnia 25 czerwca 2024 r. dowódca jednostki udzielił skarżącej wnioskowanego urlopu. Następnie rozkazem dziennym z dnia 8 lipca 2024 r. Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych powołał skarżącą do komisji do spraw przeprowadzenia egzaminów resortowych ze znajomości języka angielskiego dla żołnierzy dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej odbywających szkolenie wojskowe zakończonych egzaminem na podoficera w Dęblinie w dniach od 22 do 23 lipca 2024 r. Wskutek tego rozkazem dziennym z dnia 15 lipca 2024 r. dowódca jednostki odwołał skarżącą z urlopu wypoczynkowego przypadającego na dni od 22 do 23 lipca 2024 r. (dwa dni). Rozkazem dziennym z 18 lipca 2024 r. dowódca jednostki skierował skarżącą do udziału w ww. egzaminach wydając polecenie wyjazdu służbowego. Skarżąca złożyła wniosek o udzielenie urlopu wypoczynkowego w wymiarze 2 dni w okresie od 5 do 6 sierpnia 2024 r., a dowódca jednostki rozkazem dziennym z dnia 22 lipca 2024 r. udzielił wnioskowanego urlopu. Wyjaśnił, że w dniu 23 lipca 2024 r. doręczone zostało zarówno organowi pierwszej instancji jak i skarżącej orzeczenie CWKL z dnia 2 lipca 2024 r. stwierdzające trwałą niezdolność skarżącej do zawodowej służby wojskowej. Wobec tego w oparciu o ww. rozkazy dzienne dotyczące urlopu wypoczynkowego organ pierwszej instancji ustalił, że do dnia 23 lipca 2024 r. skarżąca wykorzystała urlop wypoczynkowy za 2024 r. w dniach od 8 do 21 lipca 2024 r., obejmujących dni robocze w liczbie 10. Stwierdził w następstwie tego ustalenia, że na dzień 23 lipca 2024 r. skarżąca nie wykorzystała 16 dni z przysługującego jej urlopu wypoczynkowego w 2024 r., która to liczba stanowiła podstawę obliczenia ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. Organ odwoławczy powołując się na treść art. 229 ust. 2 w zw. z art. 226 pkt 3 ustawy o obronie Ojczyzny przyjął ponadto, że zwolnienie skarżącej z zawodowej służby wojskowej nastąpiło z mocy prawa z dniem 2 lipca 2024 r., tj. z dniem wydania orzeczenia CWKL z dnia 2 lipca 2024 r. stwierdzającego trwałą niezdolność skarżącej do zawodowej służby wojskowej, wywierającym jednak skutki prawne i faktyczne z dniem jego doręczenia tj. z dniem 23 lipca 2023 r. Organ odwoławczy szeroko odniósł się następnie do zarzutów odwołania, w tym w zakresie naruszenia m.in. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu oraz niepoinformowanie skarżącej o wszczęciu postępowania w sprawie przyznania należności związanych ze zwolnieniem z mocy prawa z zawodowej służby wojskowej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca zarzuciła decyzji odwoławczej naruszenie przepisów prawa materialnego oraz prawa procesowego i wniosła o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi wskazała na naruszenie przez organ odwoławczy art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a), ponieważ skarżąca mogła przedstawić swoje stanowisko tylko przed tym organem Zarzuciła też naruszenie art. 61 ust. 4 k.p.a. poprzez niezawiadomienie skarżącej o wszczęciu wobec niej postepowania w przedmiocie należności finansowych w związku ze zwolnieniem ze służby oraz naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. przez niezapewnienie jej czynnego udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji. Jako kwestię sporną skarżąca wskazała to, czy żołnierz zwolniony z zawodowej służby wojskowej w dniu 2 lipca 2024 r. może wykorzystać urlop wypoczynkowy po dniu zwolnienia, jak to przyjęły organy obu instancji. W tym zakresie argumentowała, że data doręczenia orzeczenia CWKL nie ma w sprawie żadnego znaczenia, ponieważ decyzja staje się ostateczna w momencie wydania jej przez organ odwoławczy, a nie w chwili jej doręczenia. Na poparcie stanowiska przytoczyła orzecznictwo sądu administracyjnego (postanowienia NSA z 12 lutego 2013 r., sygn. akt I OZ 29/13; z 18 października 2023 r., sygn. akt III OZ 509/23). Wskazała też na brzmienie § 18 ust. 1 i 2 rozporządzenia MON z dnia 20 lutego 2023 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej podkreślając, że zwolnienie z zawodowej służby wojskowej wskutek ustalenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności do służby następuje z mocy prawa z dniem uprawomocnienia się odpowiedniego orzeczenia, a w takim przypadku dowódca jednostki zwalnia żołnierza z wykonywania obowiązków służbowych.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Skarga jest niezasadna.
Przedmiotem sądowej kontroli legalności jest decyzja w części odnoszącej się do przyznania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy żołnierzowi zwolnionemu z mocy prawa z zawodowej służby wojskowej ze względu na orzeczenie o trwałej niezdolności do zawodowej służby wojskowej.
W sprawie nie jest sporne, że skarżąca była zawodowym żołnierzem nieprzerwanie od 1 grudnia 2020 r. m.in. w [...] Batalionie R., a Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w dniu 2 lipca 2024 r. wydała względem skarżącej orzeczenie o trwałej niezdolności do zawodowej służby wojskowej. Nie jest też sporne, że orzeczenie to zostało doręczone organowi pierwszej instancji oraz skarżącej w dniu 23 lipca 2024 r.
Zagadnieniem spornym jest przyjęta przez organy obu instancji liczba dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego jako podstawy obliczenia ekwiwalentu za niewykorzystany urlop żołnierza zwolnionego z mocy prawa z zawodowej służby wojskowej.
Zdaniem skarżącej, wobec zwolnienia jej ze służby z mocy prawa z dniem wydania orzeczenia przez CWKL – tj. z dniem 2 lipca 2024 r. – udzielony jej w dniach od 8 do 21 lipca 2024 r. urlop wypoczynkowy nie może być uznany za urlop wykorzystany.
Zdaniem organu odwoławczego, zwolnienie z zawodowej służby wojskowej nastąpiło z mocy prawa z dniem wydania orzeczenia CWKL, tj. z dniem 2 lipca 2024 r., lecz ze skutkiem prawnym i faktycznym na dzień jego doręczenia, co w sprawie nastąpiło w dniu 23 lipca 2024 r. Wobec czego udzielenie skarżącej rozkazami dziennymi i wykorzystanie przez nią urlopu wypoczynkowego w dniach od 8 do 21 lipca 2024 r. w wymiarze 10 dni roboczych nastąpiło przed datą doręczenia orzeczenia CWKL. Oznacza to, że do dnia 23 lipca 2024 r. z 26 dni urlopu wypoczynkowego przysługującego skarżącej w 2024 r. wykorzystała 10 dni, a urlop niewykorzystany to 16 dni.
Zgodnie z art. 459 pkt 2 ustawy o obronie Ojczyzny Żołnierzowi zwolnionemu ze służby wojskowej, niezależnie od odprawy, o której mowa w art. 458, przysługuje ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy, w tym za dodatkowy urlop wypoczynkowy, z wyjątkiem urlopu, o którym mowa w art. 281 ust. 2, niewykorzystany w roku zwolnienia ze służby, oraz za lata poprzednie. Na podstawie art. 460 ust. 12 ustawy o obronie Ojczyzny ekwiwalent ten wypłaca się na podstawie decyzji dowódcy, o którym mowa w art. 470. Przepis art. 226 ustawy o obronie Ojczyzny ustanawia obligatoryjne przesłanki zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej, w tym w pkt 3 ustawodawca wskazał, że żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek ustalenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności do służby. Zgodnie z art. 229 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny zwolnienie z zawodowej służby wojskowej w przypadkach, o którym mowa w art. 226 pkt 1, 3, 5 i 11-15, następuje z mocy prawa z dniem uprawomocnienia się odpowiedniego orzeczenia lub z dniem, w którym decyzja stała się ostateczna albo z dniem zaistnienia okoliczności stanowiącej podstawę zwolnienia żołnierza zawodowego ze służby, z zastrzeżeniem art. 233.
Akta administracyjne sprawy potwierdzają, że wskutek skierowania wydanego przez Dowódcę [...] Batalionu R. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w Ł. (dalej: RWKL) wydała w dniu 3 kwietnia 2024 r. względem skarżącej orzeczenie w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej kwalifikując ją jako zdolna do zawodowej służby wojskowej (k. 98 teczki akt personalnych). Orzeczenie to zaskarżył Dowódca [...] Batalionu R. Orzeczeniem z dnia 2 lipca 2024 r. CWKL na podstawie m.in. art. 84 ust. 2 i art. 190 ustawy o obronie Ojczyzny uchyliła w całości orzeczenie RWKL i w pkt 9 orzekła o trwałej niezdolności skarżącej do zawodowej służby wojskowej (k. 102 teczki akt personalnych). Orzeczenie to zostało doręczone organowi pierwszej instancji w dniu 23 lipca 2024 r. Organ ustalił, że w tym samym dniu orzeczenie to doręczone zostało skarżącej, czego skarżąca nie kwestionuje.
Zgodnie z art. 84 ust. 2 ustawy o obronie ojczyzny wojskowa komisja lekarska wydaje orzeczenie, które jest decyzją. Ostateczne orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej jest wiążące dla m.in. dowódców jednostek wojskowych (ust. 9).
Skoro orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej jest decyzją, to oznacza, że mają do niego zastosowanie przepisy k.p.a. Wyjątek ustala art. 84 ust. 13 ustawy o obronie Ojczyzny, który w sprawie nie miał zastosowania, co potwierdzają akta (teczka akt personalnych).
W tym stanie rzeczy regulacje zawarte w art. 84 ust. 2 i art. 229 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny prowadzą do wniosku, że zwolnienie z zawodowej służby wojskowej wskutek ustalenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności do służby następuje z mocy prawa z dniem, w którym orzeczenie tej komisji - będące wolą ustawodawcy decyzją - stało się ostateczne.
Na podstawie art. 16 § 1 zdanie pierwsze k.p.a. (Dz.U. z 2024 r., poz. 572) decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku postępowania są ostateczne. Zgodnie z art. 110 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili doręczenia lub ogłoszenia.
W sprawie poddanej kontroli sądowej zwolnienie skarżącej z mocy prawa z zawodowej służby wojskowej nastąpiło więc z dniem 23 lipca 2024 r., tj. w dacie doręczenia ostatecznej decyzji – orzeczenia CWKL z dnia 2 lipca 2024 r.
Błędnie więc ustalił organ odwoławczy, że datą zwolnienia skarżącej z zawodowej służby wojskowej w niespornych okolicznościach sprawy jest 2 lipca 2024 r. Ustalenie to nie ma jednak wpływu na wynik sprawy, ponieważ w istocie organ prawidłowo wyliczył dni niewykorzystanego przez skarżąca urlopu wypoczynkowego w roku zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Prawidłowo uznał, że do dnia doręczenia ostatecznego orzeczenia CWKL – tj. 23 lipca 2024 r. – skarżąca miała prawo i wykorzystała 10 dni urlopu w okresie od 8 do 21 lipca 2024 r. Liczba dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego wyniosła zatem 16 dni i taka też podstawa obliczenia ekwiwalentu z art. 459 pkt 2 ustawy o obronie Ojczyzny została przyjęta przez organy obu instancji. Nie ma przy tym wątpliwości co do ustawowego wymiaru urlopu wypoczynkowego skarżącej (art. 280 ustawy o obronie Ojczyzny). Do dnia zwolnienia z mocy prawa z zawodowej służby wojskowej skarżąca miała status żołnierza zawodowego i związane z nim prawa i obowiązki.
Z podanych względów nie ma racji skarżąca wiążąc datę zwolnienia z mocy prawa z zawodowej służby wojskowej w swojej sprawie z datą wydania ostatecznego orzeczenia CWKL, zamiast z datą jego doręczenia.
W sprawie nie doszło do naruszenia art. 15 k.p.a., tj. zasady dwuinstancyjności. Sad dostrzega, decyzja organu pierwszej instancji zawiera krótkie, jednak wystarczające uzasadnienie w zakresie ekwiwalentu za niewykorzystany urlop i pozwala na jednoznaczną ocenę, które ustalenia organ wziął pod uwagę przy obliczeniu ekwiwalentu za niewykorzystany urlop i dlaczego. Szerszą argumentację przedstawił organ odwoławczy, natomiast obie decyzje wskazują, że sprawa była oceniona dwukrotnie.
Sąd w składzie orzekającym podziela ocenę prawną prezentowaną w orzecznictwie sądowym na gruncie poprzednio obowiązujących przepisów (w tym ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych), że wynikiem zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej jest obowiązek organu - wykonującego decyzję o zwolnieniu lub realizującego zwolnienie z mocy prawa - obliczenia wysokości i wypłaty należności z tytułu zwolnienia ze służby, w tym świadczenia, o którym mowa w art. 459 pkt 2 ustawy o obronie Ojczyzny. Kwestia obliczenia i wypłaty należności pieniężnych z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej jest integralnie związana ze zwolnieniem żołnierza z zawodowej służby, a tym samym nie może stanowić samodzielnej sprawy procesowanej w oderwaniu od sprawy zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Z tej przyczyny bezpodstawne są zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia art. 61 § 4 k.p.a. Skarżącej zapewniono czynny udział w sprawie, z którego nie skorzystała. Nie doszło zatem do naruszenia art. 10 § 1 k.p.a.
Z tych powodów Wojewódzki Sad Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a wobec wniosków i oświadczeń stron w toku postepowania sądowego.