IV SA/Wr 560/24

IV SA/Wr 560/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-09-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-12-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Makowska-Hrycyk
Ewa Kamieniecka /przewodniczący/
Marta Pająkiewicz-Kremis /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 177
art. 92 ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędziowie Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca), Protokolant Referent Agnieszka Zych-Zaborska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 4 września 2025 r. sprawy ze skargi A. D. i J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 7 października 2024 r. nr SKO.4535.16.2024 w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń pieniężnych na pokrycie kosztów utrzymania w rodzinie zastępczej uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Wrocławia z dnia 3 września 2024 r. nr MOPS/PIECZA/4S7010/001026/24 oraz decyzję Prezydenta Wrocławia z dnia 31 października 2023 r. nr MOPS/PIECZA/4S7010/001168/2023.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi A. D. i J. D. (dalej: strona skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu (dalej: SKO, organ II instancji) z dnia 7 października 2024 r., mocą której organ ten na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej: k.p.a.) oraz art. 92 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2024 r. poz. 177 z późn. zm.) utrzymał w mocy decyzję I instancji z dnia 3 września 2024 r. na podstawie której orzeczono o zwrocie przez – A. D. i J. D. nienależnie pobranych świadczeń pieniężnych wypłaconych na pokrycie kosztów utrzymania pełnoletniej A. K. w rodzinie zastępczej w łącznej kwocie 13.423 zł wraz z ustawowymi odsetkami.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:
Decyzją Prezydenta Wrocławia z dnia 4 kwietnia 2022 r. przyznano stronie skarżącej tj. A. D. i J. D. świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania pełnoletniej A. K. przebywającej u Państwa D. jako rodzinie zastępczej niezawodowej, począwszy od 22 marca 2022 r. do dnia faktycznego opuszczenia rodziny zastępczej, nie dłużej niż do ukończenia 25 roku życia (decyzja ta zakresie wysokości świadczenia obowiązującego od 1 czerwca 2023 r. została zmieniona decyzją z dnia 18 kwietnia 2023 r.).
Pismem z dnia 3 lipca 2023 r. organ zwrócił się do L. we W. o informację, czy A. K. jest uczennicą tej szkoły, jeśli tak – to której klasy. Nadto, zwrócono się również o wskazanie frekwencji na lekcjach z podziałem na miesiące w roku szkolnym 2022/2023 a w przypadku skreślenia z listy uczniów o wskazanie daty tego skreślenia.
W odpowiedzi uzyskano od Szkoły informację (pismo z dnia 10 lipca 2023 r.), że A. K. jest uczennicą wspomnianego L. Po raz drugi nie otrzymała promocji z klasy trzeciej do czwartej. Przedstawiono wykaz nieobecności A. w poszczególnych miesiącach w ujęciu godzinowym ze wskazaniem, że nieobecności nieusprawiedliwione za okres od września do czerwca kształtują się na poziomie 79,92%. Obecność na zajęciach wyniosła w tym okresie zaledwie 12,53%, zaś nieobecności usprawiedliwione wyniosły 7,56%. Wskazano w tym piśmie również, że A. zostanie skreślona z listy uczniów szkoły z dniem 30 sierpnia 2023 r. W piśmie z dnia 12 października 2023 r. dyrektor szkoły poinformował organ, że A. K. została skreślona z listy uczniów szkoły w dniu 30 września 2023 r. (Z wcześniejszego pisma szkoły (z dnia 12 września 2023 r.) o planowanym skreśleniu A. K. z listy uczniów wynikało, że we wrześniu została wypowiedziana umowa bez zachowania okresu wypowiedzenia z tytułu zaległości czesnego i dużej absencji).
Decyzją z dnia 31 października 2023 r. (nr MOPS/PIECZA/4S7010/001168/2023) Prezydent Wrocławia stwierdził wygaśnięcie z dniem 31 sierpnia 2022 r. decyzji z dnia 4 kwietnia 2022 r. na postawie której A. D. i J. D. mieli przyznane świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania pełnoletniej A. K. W podstawie prawnej tej decyzji organ powołał się na art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu rodzony i systemie pieczy zastępczej i wskazał, że decyzja o przyznaniu świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania podopiecznej stała się bezprzedmiotowa albowiem od września 2022 r. wychowanka nie uczy się.
Od tej decyzji A. D. i J. D. nie wnieśli odwołania.
W dniu 12 lipca 2024 r. wszczęte zostało z urzędu postępowanie w sprawie nienależnie pobranego przez A. D. i J. D. świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania pełnoletniej A. w rodzinie zastępczej.
Decyzją z dnia 3 września 2024 r. Prezydent Wrocławia orzekł o zwrocie świadczeń pieniężnych na pokrycie kosztów utrzymania A. jakie zostały wypłacone A. D. i J. D. za okres od 1 września 2022 r. do 31 lipca 2023 r. uznając je za nienależnie pobrane w myśl art. 92 ust 2 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Zgodnie z tym przepisem, za nienależnie pobrane świadczenia pieniężne uważa się świadczenia – wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia pieniężnego w całości lub w części.
W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że A. K. od września 2022 r. nie kontynuowała nauki a następnie opuściła rodzinę zastępczą. Ustalenia te stanowiły podstawę wydania w dniu 31 października 2023 r. decyzji stwierdzającej wygaśnięcie decyzji przyznającej świadczenie na pokrycie kosztów jej utrzymania w rodzinie zastępczej z upływem 31 sierpnia 2022 r.
Podniósł, że warunkiem pobierania świadczeń na pokrycie kosztów utrzymania pełnoletniej A. w rodzinie zastępczej jest realne kontynuowanie nauki, tj. uczęszczanie na zajęcia lekcyjne oraz realizowanie kolejnych etapów nauki. Jak ustalono, A. K. wprawdzie od września 2022 r. do lipca 2023 r. była zapisana do szkoły, lecz jej obecność na zajęciach wyniosła niespełna 13%.
W odwołaniu strona skarżąca zakwestionowała zasadność brania pod uwagę frekwencji szkolnej przy wydawaniu decyzji o zwrocie świadczeń na pokrycie kosztów utrzymania A. K. przez rodzinę zastępczą. Swoje stanowisko w tej kwestii poparła nawiązaniem do stanowiska Najwyższej Izby Kontroli, które dołączono do odwołania.
W odwołaniu wskazano również, że A. K. uzyskała w roku szkolnym 2022/2023 świadectwo szkolne, co zdaniem strony odwołującej potwierdza to, że była w tym czasie uczennicą szkoły (świadczy o tym także fakt wnoszenia opłat szkolnych). W odwołaniu podkreślono, A. nie otrzymała promocji do klasy czwartej i w związku z tym zrezygnowała z dalszego nauczania, niemniej jednak otrzymała świadectwo ukończenia roku szkolnego 2022/2023.
W dalszej części odwołania sformułowano zarzut błędnego wyliczenia frekwencji wskazując, że nie uwzględniono dni wolnych od nauki z uwagi na czas matur, jak również dni wolnych od nauki w związku z feriami czy przerwami świątecznymi.
W odwołaniu wyrażono również niezrozumienie dla faktu, że decyzja o treści jak zaskarżona została wydana dopiero w roku 2024 r.
W decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji SKO przypomniało treść art. 80 ust. 1 i art. 87 ust. pkt 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Wskazało, że rodzinie zastępczej na każde umieszczone w niej dziecko przysługuje świadczenie na pokrycie kosztów jego utrzymania, Świadczenie to przyznawane jest od dnia faktycznego umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej do dnia faktycznego opuszczenia rodziny zastępczej przez dziecko lub już osobę dorosłą, o której mowa w art. 37 ust. 2 i 3 w/w ustawy. W nawiązaniu do powyższego organ zwrócił uwagę, że w myśl art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy, osoba, która osiągnęła pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej, może przebywać w dotychczasowej rodzinie zastępczej, za zgodą rodziny zastępczej, nie dłużej jednak niż do ukończenia 25 roku życia, jeżeli – uczy się w szkole. Następnie SKO odniosło się do definicji świadczenia nienależnie pobranego wyjaśniając, że za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie wypłacone mimo zaistnienia okoliczności przewidujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia pieniężnego w całości lub w części.
W ocenie organu, taki właśnie stan faktyczny wystąpił w sprawie, albowiem od września 2022 r. pełnoletnia A. K. nie kontynuowała nauki, co zostało potwierdzone w decyzji z dnia 31 października 2023 r., w której to decyzji stwierdzono wygaśnięcie z dniem 31 sierpnia 2022 r. decyzji przyznającej świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania pełnoletniej A. w rodzinie zastępczej. SKO podkreśliło, że decyzja ta nie została podważona przez stronę, co oznacza że ma walor ostateczności, a tym samym, jak dalej argumentował organ, "[...] kwestia opuszczenia przez A. K. rodziny zastępczej jest już formalnie rozstrzygnięta. Nie ma przy tym żadnych podstaw prawnych aby ustalenie to podważać w postępowaniu, które toczy się w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń".
Dalej SKO wskazało, że stanowisko organu pierwszej instancji należy podzielić w sprawie nie tylko w świetle ostateczności i prawomocności decyzji z dnia 31 października 2023 r., ale również przy uwzględnieniu faktu, że ustawowy wymóg kontynuowania nauki zawiera w sobie zarówno aspekt formalny (dotyczący posiadania statusu ucznia, słuchacza czy studenta), jak i materialny (odnoszący się do kwestii realnego kontynuowania nauki). O ile pierwszy z wymienionych aspektów jest łatwo weryfikowalny przy pomocy dokumentów stwierdzających posiadanie odpowiedniego statusu, o tyle rzeczywiste zaprzestanie nauki przy jednoczesnym zachowaniu tego statusu wymaga oceny okoliczności sprawy.
Nawiązując w ten sposób do argumentów podniesionych w odwołaniu SKO wyraziło pogląd, że utrzymywanie przez A. K. formalnego statusu ucznia przy jednoczesnej stałej absencji na zajęciach (która wynosiła średnio 79,92%) i uzyskanie świadectwa szkolnego w którym z 7 na 12 przedmiotów A. K. nie została sklasyfikowana, zaś z pozostałych 5-ciu uzyskała ocenę niedostateczną nie jest dowodem na kontynuowanie nauki lecz dowodem przeciwnym.
W podsumowaniu organ drugiej instancji stwierdził, że skoro A. K. po dniu 31 sierpnia 2022 r. nie kontynuowała nauki, co zostało rozstrzygnięte ostateczną i prawomocną decyzją z dnia 31 października 2023 r., to w sprawie zaistniała przesłanka o której mowa w art. 92 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, tj. że A. K. po dniu 31 sierpnia 2022 r. nie pozostawała już w rodzinie zastępczej a świadczenia na jej utrzymanie zostały wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie ich wypłaty w całości. Oznacza to, że świadczenia te są świadczeniami nienależnie pobranymi a tym samym – zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy – podlegają zwrotowi łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie przez osobę która je pobrała.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu A. D. i J. D. podnieśli, że A. K., przebywająca u nich w pieczy zastępczej w roku szkolnym 2022/2023, wprawdzie nie otrzymała promocji do następnej klasy, ale ukończyła rok szkolny 2022/2023, na co wskazuje uzyskane przez nią świadectwo szkolne. Zaznaczyli, że decyzja o zrezygnowaniu z dalszej nauki została podjęta przez samą A. K., którą zniechęcił do nauki brak promocji do następnej klasy. Podkreślili, że "do samego końca A. miała zastanowić się co do dalszej nauki", do czego była namawiana przez skarżących, koordynatorkę, pedagoga szkolnego oraz samą Dyrektor szkoły.
Jak argumentowali, chcieli wykształcić A. za wszelką cenę, ale niestety po burzliwych przejściach w swojej rodzinie (skąd trafiła do domu skarżących), A. miała ponad roczne zaległości w nauce i ciężko jej było "dogonić" rówieśników. Dotrwała do trzeciej klasy [...] z dobrymi wynikami w sporcie. Skarżący namawiali ją aby "dobrnęła" do matury, ale nieotrzymanie po raz drugi promocji do kolejnej klasy całkowicie zniechęcił A. do nauki.
Zaznaczyli, że jako opiekunowi A. mieli nieposzlakowaną opinię. Zostali rodziną zastępczą na prośbę szkoły podstawowej, do której uczęszczała ich córka biologiczna, albowiem dziewczynki pozostawały w bliskich relacjach koleżeńskich.
Dodali, że pobyt A. w rodzinie zastępczej kosztował jej opiekunów dużo więcej niż kwota 1.400 zł jaką miesięcznie otrzymywali z Ośrodka Pomocy Społecznej.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Przedmiot sądowej kontroli w sprawie stanowi decyzja SKO z dnia 7 października 2024 r., utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia 3 września 2024 r., na mocy której orzeczono w stosunku do A. D. i J. D. o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń pieniężnych na pokrycie kosztów utrzymania pełnoletniej A. K. w rodzinie zastępczej, w łącznej kwocie 13.423 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, naliczanych od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty kwoty składającej się na nienależnie pobrane świadczenie do dnia spłaty.
Powołany w podstawie prawnej obu wydanych w sprawie decyzji przepis art. 92 ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej stanowi, że za nienależnie pobrane świadczenia pieniężne uważa się świadczenie wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia pieniężnego w całości lub w części.
Zgodnie z orzecznictwem oraz poglądami wyrażanymi w piśmiennictwie, przez "ustanie wypłaty" przyznanego świadczenia należy rozumieć sytuację, w której osoba pobierająca je przestała spełniać wymogi formalne do jego otrzymywania. Zatem osoba taka w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenie pieniężne spełniała wszystkie prawem przewidziane wymogi do jego otrzymania, a w trakcie jego realizacji nastąpiła taka zmiana jej sytuacji osobistej lub sytuacji osobistej dziecka, że przestała spełniać te wymogi (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 maja 2025 r., sygn. akt II SA/Gd 1245/24 i z dnia z 13 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 12/21 oraz Stanisław Nitecki (w:) S. Nitecki, A. Wilk, Wspieranie rodziny i system pieczy zastępczej. Komentarz, wyd. II, WKP 2024).
Warto w tym miejscu również dodać, że w wyroku z dnia 19 kwietnia 2024 r. sygn. akt I OSK 715/23 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że kwestia świadomości świadczeniobiorcy o zaistnieniu w/w okoliczności nie ma wpływu na ocenę, czy doszło do nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego w rozumieniu art. 92 ust. 2 pkt 1 ustawy. Okoliczności te mogą mieć znaczenie dla kwestii ewentualnego umorzenia, odroczenia terminu płatności albo rozłożenia na raty kwoty świadczeń nienależnie pobranych.
Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia 4 kwietnia 2022 r. , wydaną m.in. na podstawie art. 80 ust. 1 pkt 2 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, Prezydent Wrocławia przyznał A. i J. D., tj. niezawodowej rodzinie zastępczej dla A. K. , świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania pełnoletniej A. K. (ur. [...] r.) w tej rodzinie. Zgodnie z tą decyzją, świadczenie to zostało przyznane od 22 marca 2022 r. do 31 marca 2022 r. w kwocie 364,84 zł (pkt I decyzji); od dnia 1 kwietnia 2022 r. do dnia 31 maja 2022 r. w wysokości 1.131,00 zł miesięcznie (pkt II decyzji); od dnia 1 czerwca 2022 r. do dnia faktycznego opuszczenia rodziny zastępczej, nie dłużej niż do ukończenia 25 roku życia, w kwocie 1.189,00 zł.
Z pomieszczonych w tej decyzji ustaleń faktycznych, przyjętych za podstawę jej wydania, wynika, że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Fabrycznej Wydział III Rodzinny i Nieletnich z dnia 11 lipca 2017 r. sygn. akt RIII Nsm713/17, A. D. i J. D. zostali ustanowieni rodziną zastępczą dla A. K.
W dniu 22 marca 2022 r. A. K. osiągnęła pełnoletniość. Zgodnie z indywidualnym programem usamodzielnienia oraz oświadczeniem z dnia 25 marca 2022 r. A. pozostała w rodzinie zastępczej, za jej zgodą, na zasadach określonych w art. 37 ust. 2 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, nie dłużej jednak niż do ukończenia 25 roku życia. W dniu wydania tej decyzji A. uczyła się w L. we W.
Wydanie w dniu 3 września 2024 r. decyzji orzekającej o zwrocie przez A. D. i J. D. nienależnie pobranych świadczeń pieniężnych na pokrycie kosztów utrzymania pełnoletniej A. K. w rodzinie zastępczej w łącznej kwocie 13.423 zł (wraz z odsetkami), a następnie, utrzymującej ją w mocy decyzji z dnia 7 października 2024 r. stanowiło konsekwencję przyjęcia przez organy administracji publicznej, że już od września 2022 r. zaistniały okoliczności powodujące ustanie prawa A. D. i J. D. do pobierania świadczenia przyznanego im na mocy decyzji z dnia 4 kwietnia 2022 r. (zmienionej decyzją z dnia 18 kwietnia 2023 r.) z uwagi na bardzo niską frekwencję A. K. w szkole (L. we W.), co według tych organów stanowiło o ustaniu przesłanki z przesłanki z art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Powołany przepis stanowi, że osoba, która osiągnęła pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej, może przebywać w dotychczasowej rodzinie zastępczej za zgodą rodziny zastępczej, nie dłużej jednak niż do ukończenia 25. roku życia, jeżeli uczy się w szkole. Wokół wykładni użytego w tym przepisie zwrotu "uczy się w szkole" koncentruje się istota sporu w sprawie.
W swojej argumentacji organ pierwszej instancji podnosił, że pobieranie świadczeń przyznanych rodzinie zastępczej na podstawie art. 80 ust. 1 pkt 2 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej związane jest z warunkiem realnego kontynuowania nauki przez podopieczną, tj. uczęszczania na zajęcia lekcyjne oraz realizowania kolejnych etapów nauki. W sprawie ustalono natomiast, że wprawdzie A. K. w okresie od września 2022 do lipca 2023 r. była zapisana do szkoły, to jej nieobecność w tym czasie na zajęciach wyniosła niespełna 13%.
W zaskarżonej decyzji organ drugiej instancji wyraził pogląd, w myśl którego: "Utrzymywanie przez A. K. formalnego statusu ucznia przy jednoczesnej stałej absencji na zajęciach, która wynosiła średnio 79,92% i uzyskanie świadectwa szkolnego, w którym na dwanaście przedmiotów z siedmiu została niesklasyfikowana, zaś z pozostałych pięciu uzyskała ocenę niedostateczną, nie jest dowodem na kontynuowanie nauki, lecz dowodem przeciwnym."
Poziom frekwencji A. K. na zajęciach szkolnych, objętych programem nauczania w roku szkolnym 2022/2023 organy ustaliły na podstawie informacji uzyskanych od szkoły (pismo z dnia 10 lipca 2023 r.), z której wynikała obecność na zajęciach szkolnych na poziomie 12,53% (nieobecności usprawiedliwione – 7,56%, nieobecności nieusprawiedliwione – 79,92%).
W ocenie Sądu, orzekające w sprawie organy dokonały błędnej wykładni art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz niewłaściwie przyjęły, że świadczenia pieniężne jakie zostały wypłacone rodzinie zastępczej w okresie od września 2022 r. do lipca 2023 r. na pokrycie kosztów utrzymania A. K. stanowią świadczenia nienależnie pobrane na podstawie art. 92 ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.
Niewątpliwie, użyty w art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej zwrot "uczy się w szkole" nie został zdefiniowany w treści tej ustawy, co może budzić wątpliwości, czy zwrot ten należy łączyć z formalnym statusem ucznia, czy też (jak to przyjęły organy orzekające w sprawie) – interpretować w powiązaniu z oceną, czy uczeń uczęszcza na zajęcia lekcyjne oraz czy faktycznie realizuje obowiązki objęte programem nauczania.
Przychylając się do pierwszego wariantu wykładni Sąd na gruncie wspomnianego przepisu wyraża pogląd, w myśl którego, zwrotu "uczy się w szkole" nie można wykładać w oderwaniu od posiadania statusu ucznia. Status ucznia jest pojęciem formalnym. Powstaje przez wpisanie na listę uczniów szkoły, a ustaje przez skreślenie z niej lub ukończenie szkoły (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 26 września 2012 r., sygn. akt III Aua 351/12, LEX nr 1223384). W ramach wykładni art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej należy dostrzec, że spełnienie warunku "uczenia się" w rozumieniu tego przepisu ustawodawca nie uzależnił od systematyczności nauki, czy jej pozytywnych rezultatów. Powyższe uzasadnia, zdaniem Sądu, przyjęcie, że po myśli art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej warunkiem przebywania osoby pełnoletniej w rodzinie zastępczej, za zgodą tej rodziny, jest kontynuowanie przez taką osobę nauki oraz ograniczenie wiekowe (nie dłużej jednak niż do ukończenia 25 roku życia). Zdaniem Sądu, organy administracji publicznej nie są uprawnione do oceny istnienia przesłanki uczenia się w rozumieniu art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej na podstawie samej tylko frekwencji szkolnej. Sądowi znane jest orzecznictwo sądów powszechnych w sprawach zapadłych na kanwie art. 68 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1631), niemniej jednak trzeba zauważyć, że wspomniany przepis ma inne brzmienie niż art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej Ponadto, beneficjentem renty rodzinnej jest osoba pobierająca świadczenie tego rodzaju, co uzasadnia przyjęcie wykładni zapobiegającej nadużyciom w pobieraniu tego świadczenia (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 10 września 2013 r., sygn. akt III Aua 2303/12, LEX nr 1378691; wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 13 października 2020 r., sygn. akt III Aua 715/19, LEX nr 3113933).
Jak wynika z akt sprawy, A. K. otrzymała świadectwo szkolne w roku szkolnym 2022/2023, wystawione przez L. we W. Podopieczna skarżących została skreślona z listy uczniów tego L. w dniu 30 września 2023 r. Także z dniem 30 września 2023 r. opuściła rodzinę zastępczą i od dnia 1 października 2023 r. zmieniła adres zamieszkania. Powyższe uzasadnia zadaniem Sądu przyjęcie, że dopiero od 1 października 2023 r. zaistniały okoliczności powodujące ustanie wypłaty świadczenia pieniężnego przyznanego rodzinie zastępczej na pokrycie kosztów utrzymania pełnoletniej A. w tej rodzinie.
W realiach kontrolowanej sprawy nie można nie dostrzec, że przyznane na mocy decyzji z dnia 4 kwietnia 2022 r. świadczenie pieniężne miało z założenia pokryć koszty utrzymania pełnoletniej A. w rodzinie zastępczej (to podopieczna skarżących miała zatem być beneficjentem tego świadczenia). Z niespornych ustaleń faktycznych wynika, że do 30 września 2023 r. A. K. przebywała w rodzinie zastępczej i była przez nią utrzymywana. Zauważyć również trzeba, że z argumentacji przedstawionej przez stronę skarżącą wynika, że rodzina zastępcza czyniła starania w celu nakłonienia A. K. aby jej edukacja szkolna była kontynuowana oraz żeby zakończyła się egzaminem maturalnym. Rozmowy w tej sprawie miały odbywać się także z udziałem pedagoga szkolnego oraz Dyrektor szkoły. Skarżący wskazywali na trudną przeszłość rodzinną A. jako przyczynę jej bardzo dużych zaległości w szkole, z powodu których trudno było jej dorównać rówieśnikom w nauce i co zniechęcało ją do nauki. Przyjęcie, że już od 1 września 2022 r. A. K. nie spełniała przesłanki z art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej z uwagi na niską frekwencję oraz wynik świadectwa szkolnego w roku szkolnym 2022/2023 nie daje się pogodzić nie tylko z zaprezentowaną już wcześniej przez Sąd w sprawie wykładnią tego przepisie w zakresie użytego tam zwrotu "uczy się w szkole", ale i z zasadami doświadczenia życiowego, w świetle których twierdzenia skarżących o podejmowanych przez nich w trakcie roku szkolnego (kiedy A. była uczennicą w/w szkoły) staraniach w kierunku nakłonienia podopiecznej do kontynuowania nauki i zdobycia wykształcenia średniego uznać należy za wiarygodne.
Kierując się przedstawioną argumentacją Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji oraz korzystając z możliwości jakie daje art. 135 p.p.s.a. uchylił również decyzję Prezydenta Wrocławia z dnia 31 października 2023 r. nr MOPS/PIECZA/4S7010/001168/2023 uznając, że wyeliminowanie tej decyzji z obrotu prawnego jest niezbędne dla jej końcowego załatwienia. W tym miejscu należy odnotować, że przesłanką zastosowania unormowania zawartego w art. 135 p.p.s.a. jest stwierdzenie naruszenia prawa materialnego lub procesowego nie tylko w zaskarżonym akcie, ale także w aktach je poprzedzających, jeżeli tylko były one podjęte w granicach danej sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lutego 2023 r., sygn. akt II GSK 1269/19).
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a., przedstawiona w wyroku wykładnia art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej wiąże organy administracji publicznej. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy w ramach wszczętego z urzędu postępowania w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania pełnoletniej A. K. w rodzinie zastępczej.