IV SA/Wr 559/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi M. K. na decyzję Prezesa ZUS, która utrzymała w mocy decyzję ZUS o umorzeniu postępowania w sprawie wniosku o świadczenie wychowawcze na dziecko K. K. na okres 2023/2024. Skarżąca złożyła wniosek w lutym 2023 r. na okres 2023/2024 i otrzymała świadczenie. Następnie, w lutym 2024 r., złożyła kolejny wniosek, omyłkowo wskazując ten sam okres świadczeniowy, podczas gdy jej intencją było uzyskanie świadczenia na kolejny okres (2024/2025). ZUS umorzył postępowanie w sprawie drugiego wniosku, uznając je za bezprzedmiotowe, jednak decyzja ta nie została doręczona skarżącej. Skarżąca przez wiele miesięcy próbowała wyjaśnić sprawę, nie otrzymując satysfakcjonujących odpowiedzi. Dopiero po długim czasie ZUS wydał decyzję umarzającą, a następnie Prezes ZUS utrzymał ją w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił obie decyzje, stwierdzając naruszenie przepisów prawa procesowego. Sąd uznał, że ZUS, mimo posiadanej wiedzy o przyznaniu świadczenia za wskazany okres, nie podjął wystarczających działań w celu wyjaśnienia rzeczywistej intencji skarżącej. Zaniechanie wezwania do złożenia wyjaśnień i udzielenia pouczeń, a także skupienie się na literalnym brzmieniu wniosku, stanowiło naruszenie zasad prawdy obiektywnej, zaufania i informowania. Sąd podkreślił, że nawet w przypadku zautomatyzowanego przetwarzania danych, strona ma prawo do wyjaśnień i interwencji ludzkiej. W konsekwencji, sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję ZUS.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaNaruszenie zasad postępowania administracyjnego przez organy, zwłaszcza w kontekście wniosków o świadczenia i automatyzacji procesów.
Dotyczy spraw świadczeń wychowawczych i interpretacji przepisów k.p.a. w kontekście specyfiki ZUS.
Zagadnienia prawne (2)
Czy organ administracji publicznej, w przypadku omyłkowego wskazania przez stronę okresu świadczeniowego we wniosku, jest zobowiązany do wyjaśnienia rzeczywistej intencji strony, nawet jeśli posiada wiedzę o przyznaniu świadczenia za wskazany okres?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ jest zobowiązany do wyjaśnienia rzeczywistej treści żądania strony i podjęcia wszelkich niezbędnych czynności, aby dokładnie wyjaśnić stan faktyczny, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej i zasadą informowania.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ administracji publicznej, w tym ZUS, ma obowiązek wyjaśnienia intencji strony, zwłaszcza gdy wniosek może być niejasny lub zawiera omyłkę. Zaniechanie wezwania do złożenia wyjaśnień i udzielenia pouczeń, a także skupienie się na literalnym brzmieniu wniosku, stanowi naruszenie zasad postępowania administracyjnego.
Czy zautomatyzowane przetwarzanie danych w sprawach świadczeń wychowawczych wyłącza obowiązek zapewnienia stronie prawa do otrzymania wyjaśnień i interwencji ludzkiej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nawet w przypadku zautomatyzowanego przetwarzania danych, strona ma prawo do otrzymania stosownych wyjaśnień co do podstaw podjętego rozstrzygnięcia oraz prawa do uzyskania interwencji ludzkiej, do wyrażenia własnego stanowiska i do zakwestionowania takiego rozstrzygnięcia.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 14 ust. 10 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci oraz orzecznictwo TSUE i NSA, wskazując, że prawo do dobrej administracji i prawo do bycia wysłuchanym są fundamentalne i nie mogą być wyłączone przez automatyzację procedur.
Przepisy (12)
Główne
k.p.a. art. 105 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Pomocnicze
p.p.w.d. art. 13a § 1
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
p.p.w.d. art. 13a § 4
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
p.p.w.d. art. 28 § 1
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
p.p.w.d. art. 14 § 10
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ naruszył zasady postępowania administracyjnego, nie wyjaśniając intencji strony i nie udzielając jej niezbędnych wyjaśnień. • Zautomatyzowane przetwarzanie danych nie wyłącza prawa strony do wyjaśnień i interwencji ludzkiej.
Godne uwagi sformułowania
Organ administracji publicznej jest zatem iudex in causa sua • Organ z pomyłki Skarżącej wywozi skutek w postaci ograniczenia prawa do świadczenia, nie wyjaśniając, choć powinien, co było celem i przedmiotem jej wniosku. • Postępowanie organów w tej sprawie stanowi przejaw formalizmu, wręcz automatyzmu, co godzi nie tylko w zasady ogólne, ale także narusza przepis art. 2 Konstytucji RP.
Skład orzekający
Daria Gawlak-Nowakowska
przewodniczący
Aneta Brzezińska
członek
Katarzyna Radom
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Naruszenie zasad postępowania administracyjnego przez organy, zwłaszcza w kontekście wniosków o świadczenia i automatyzacji procesów."
Ograniczenia: Dotyczy spraw świadczeń wychowawczych i interpretacji przepisów k.p.a. w kontekście specyfiki ZUS.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak błąd formalny i nadmierny formalizm organu mogą prowadzić do krzywdy obywatela, mimo istnienia przepisów chroniących jego prawa. Podkreśla znaczenie zasad postępowania administracyjnego w erze cyfryzacji.
“Omyłka we wniosku o 800+ kosztowała ją świadczenie. Sąd: ZUS musiał wyjaśnić!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.