IV SA/Wr 559/24

IV SA/Wr 559/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-03-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-12-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Daria Gawlak-Nowakowska /sprawozdawca/
Gabriel Węgrzyn
Katarzyna Radom /przewodniczący/
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 134 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Radom Sędziowie Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska (sprawozdawca) Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2025 r. w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 13 września 2024 r., nr SKO/PS-411/127/2024 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy, SKO) zaskarżonym postanowieniem z dnia 13 września 2024 r. nr SKO/PS-411/127/2024 działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.) stwierdziło, że odwołanie M. C. (dalej: strona, skarżąca) od decyzji działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta Lubina Kierownika Działu Usług Społecznych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Lubinie (dalej: organ I instancji) z dnia 5 listopada 2021 r., nr DU.4033.IV.8c-2/21 w sprawie:
1. ustalenia Stronie należności podlegającej zwrotowi z tytułu zaległych opłat za pobyt babci C1. R. w domu pomocy społecznej w wysokości 10.671,13 zł, za okres od 1 lutego 2021 r. do 31 października 2021 r.
2. ustalenia terminu zwrotu należności, o której mowa w ust. 1 - do dnia 20 lutego 2022r.
- jest niedopuszczalne.
Uzasadniając zaskarżone postanowienie SKO wskazało, że organ I instancji wskazaną na wstępie decyzją z dnia 5 listopada 2021 r. nr DU.4033.IV.8c-2/21 ustalił Stronie należności podlegającej zwrotowi z tytułu zaległych opłat za pobyt babci C1. R. w domu pomocy społecznej w wysokości 10.671,13 zł, za okres od 1 lutego 2021 r. do 31 października 2021 r. oraz ustalił terminu zwrotu należności do dnia 20 lutego 2022 r.
Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy postanowieniem z dnia 26 maja 2022 r., nr SKO/PS-411/78/2022, po rozpoznaniu odwołania strony z dnia 9 maja 2022 r., działając na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdziło, że odwołanie od ww. decyzji zostało wniesione z uchybieniem terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a. Ponadto, w wyniku rozpatrzenia wniosku strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji organu I instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy postanowieniem z dnia 11 lipca 2022 r., nr SKO/PS-411/92/2022 działając na podstawie art. 58 § 1 oraz art. 59 § 2 k.p.a. odmówiło przywrócenia stronie terminu do wniesienia odwołania.
Wnioskiem z dnia 10 maja 2022 r. Strona wystąpiła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Lubinie o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia 5 listopada 2021 r., nr DU.4033 .IV. 8c-2/21, w którym powołała się na wystąpienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. argumentując, iż nie brała udziału w postępowaniu z uwagi na uszkodzenie skrzynki pocztowej oraz niezamieszkiwanie pod adresem L., "ul. [...]", na który była doręczana decyzja z dnia 5 listopada 2021 r., nr DU.4033.IV.8c-2/21.
Organ I instancji postanowieniem z dnia 25 lipca 2022 r., nr DU.4033.IV.21c-4/22 wznowił postępowanie administracyjne zakończone decyzją ostateczną tego organu z dnia 5 listopada 2021 r., nr DU.4033 .IV. 8c-2/21.
W toku wznowionego postępowania organ I instancji wydał decyzję z dnia 26 sierpnia 2022 r., nr DU.4033 .IV.21 c-4/22, która została uchylona przez Kolegium w postępowaniu odwoławczym decyzją z dnia 19 października 2022 r., nr SKO/PS- 411/139/2022. Kolejna decyzja organu I instancji wydana dnia 18 listopada 2022 r., nr DU.4033.IV.21 c-4/22 została utrzymana w mocy przez tut. Kolegium decyzją z dnia 16 stycznia 2023 r., nr SKO/PS-411/174/2022.
Strona złożyła na powyższą decyzję Kolegium z dnia 16 stycznia 2023r., nr SKO/PS-411/174/2022 skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Wyrokiem z dnia 8 sierpnia 2023 r., sygn. akt IV SA/Wr 208/23 Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia 18 listopada 2022 r., nr DU.403 3.IV.21 c-4/22. Wyrok ten jest prawomocny. Jako powód uchylenia ww. decyzji Sąd wskazał naruszenie w postępowaniu pierwszoinstancyjnym art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Mianowicie Sad stwierdził, że w przedmiotowej sprawie wydana przez organ I instancji w trybie zwykłym (objęta wnioskiem o wznowienie) decyzja z dnia 5 listopada 2021 r., jak i wydana przez ten organ w trybie nadzwyczajnym decyzja z dnia 18 listopada 2022 r. zostały wydane przez tę samą osobę, tj. Iwonę Kluskę z upoważnienia Prezydenta Miasta Lubina.
Następnie organ I instancji wydał we wznowionym postępowaniu decyzję z dnia 29 stycznia 2024 r., nr DU.4033.IV.21c-4/22, która w postępowaniu odwoławczym została uchylona przez tut. Kolegium i sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organ I instancji decyzją z dnia 18 lipca 2024 r., nr DU.4033.IV.21 c-4/22, powołując w podstawie prawnej m. in. art. 105 § 1, art. 145 § 1 i art. 151 § 1 k.p.a. orzekł w sprawie umorzenia wznowionego postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z dnia 5 listopada 2021 r., DU.4033.IV.8c-2/21 w sprawie ustalenia Stronie należności podlegającej zwrotowi z tytułu zaległych opłat za pobyt babci C1. R. w domu pomocy społecznej w wysokości 10.671,13 zł za okres od 1 lutego 2021 r. do 31 października 2021 r. i ustalenia terminu zwrotu ww. należności.
Jako przyczynę umorzenia postępowania organ I instancji podał dokonanie ustaleń, z których wynika, iż strona nie zamieszkiwała pod adresem "ul.[...]" w L., na który została przesłana decyzja, co skutkowało tym, że decyzja ta nie została skutecznie doręczona, a tym samym nie weszła do obrotu prawnego.
Następnie organ I instancji przesłał decyzję z dnia 5 listopada 2021 r.. nr DU.4033.IV.8c-2/21 do pełnomocnika strony, który złożył od niej odwołanie.
Kolegium dokonując analizy przedstawionego stanu faktycznego i prawnego przedmiotowej sprawy stwierdziło, że w postępowaniu wstępnym organ odwoławczy podejmuje czynności mające na celu ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu, jak bowiem stanowi art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji strome, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Odwołanie stanowi jeden ze środków prawnych, który umożliwia weryfikację decyzji administracyjnej. Strona postępowania wnosi odwołanie od decyzji nieostatecznej, która została doręczona, a tym samym weszła do obrotu prawnego. Decyzja jest nieostateczna tak długo, jak długo nie upłynie termin do jej zaskarżenia poprzez wniesienie odwołania. Po upływie terminu do wniesienia odwołania decyzja staje się ostateczna, stosownie do art. 16 k.p.a., który to przepis stanowi, że decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy SKO wskazało, że przedmiotowe odwołanie z dnia 2 sierpnia 2024 r. jest drugim odwołaniem wniesionym przez stronę od decyzji organu I instancji z dnia 5 listopada 2021 r., nr DU.4033.IV.8c-2/21. Jak już powyżej wskazano w wyniku rozpatrzenia pierwszego odwołania od decyzji z dnia 5 listopada 2021 r., nr DU.4033.IV.8c-2/21, datowanego na dzień 9 maja 2022 r., Kolegium postanowieniem z dnia 26 maja 2022 r., nr SKO/PS-411/78/2022 stwierdziło, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a. Na postanowienie to strona nie złożyła skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, a tym samym jest ono prawomocne. Uchybiony termin do wniesienia odwołania od ww. decyzji nie został przywrócony, o czym orzekło Kolegium postanowieniem z dnia 11 lipca 2022r., nr SKO/PS-411/92/2022, które również jest prawomocne.
W tym stanie rzeczy Kolegium postanowieniem z dnia 26 maja 2022 r., nr SKO/PS-411/78/2022 prawomocnie przesądziło, że decyzja organu I instancji z dnia 5 listopada 2021 r. nr DU.4033 .IV.8c-2/21 stała się ostateczna z dniem 7 grudnia 2021r., w którym upłynął terminu do wniesienia odwołania. W efekcie, ponowne odwołanie (z dnia 2 sierpnia 2024 r.) od decyzji, która stała się ostateczna, jest niedopuszczalne. SKO wyjaśniło w zaskarżonym postanowieniu, że niedopuszczalność odwołania to taka sytuacja, w której obowiązujące prawo nie przewiduje możliwości prowadzenia postępowania odwoławczego. Prawo nie przewiduje możliwości prowadzenia takiego postępowania w stosunku do decyzji ostatecznej, gdy organ już uprzednio stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania i terminu tego, o co wnosiła strona, nie przywrócił. Taki stan zamyka drogę do skutecznego wniesienia ponownego odwołania. W takiej sytuacji ponowne doręczenie ww. ostatecznej decyzji stronie i wniesienie kolejnego odwołania nie jest prawnie skuteczne.
W tym stanie sprawy, mając na uwadze opisane powyżej okoliczności faktyczne i prawne, Kolegium postanowiło, jak w osnowie.
Na powyższe postanowienie SKO skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożyła skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 129 § 2 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na ustaleniu, że odwołanie od decyzji organu I instancji z dnia 5 listopada 2021 r., nr DU.4033.IV.8c2/21, która została doręczona w dniu 24 lipca 2024 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu, w sytuacji gdy organ I instancji pismem z dnia 18 lipca 2024 r., wskazał, iż w toku prowadzonego postępowania ustalono, że decyzja z dnia 5 listopada 2021 r. nie została skutecznie doręczona i z tego względu należy ją doręczyć - co nastąpiło w dniu 24 lipca 2024 r.
Pełnomocnik wniósł o przeprowadzenie dowodu z pisma Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 18 lipca 2024 r. dla wykazania faktu daty doręczenia decyzji z dnia 5 listopada 2021 r.
Mając powyższe na uwadze wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi strona stwierdziła, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia SKO wskazało, że odwołanie z dnia 2 sierpnia 2024 r. jest drugim odwołaniem wniesionym przez skarżącą od decyzji organu I instancji z dnia 5 listopada 2021 r. W wyniku rozpatrzenia pierwszego odwołania od decyzji z dnia 5 listopada 2021 r. SKO postanowieniem z dnia 26 maja 2022 r., nr SKO/PS-411/78/2022 stwierdziło, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a. W tym stanie rzeczy, Kolegium prawomocnie przesądziło postanowieniem z dnia 26 maja 2022 r., że decyzja z dnia 5 listopada 2021 r. stała się ostateczna 7 grudnia 2021 r., w rezultacie ponowne odwołanie jest niedopuszczalne.
W ocenie skarżącej, wbrew twierdzeniom podniesionym w zaskarżonym postanowieniu, decyzja nie stała się ostateczna, albowiem przed dniem 24 lipca 2024r. nie została ona stronie doręczona. Powyższe wynika ze stanowiska Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, który w piśmie z dnia 18 lipca 2024 r. wskazał, że w toku prowadzonego postępowania ustalono, iż decyzja z dnia 5 listopada 2021 r. nie została skutecznie doręczona i z tego względu należało ją doręczyć, co organ uczynił w dniu 24 lipca 2024 r. Zatem to same stanowisko organu wydającego decyzję rozstrzygnęło, że decyzja nie jest ostateczna, a termin do wniesienia odwołania nie upłynął. Doręczenie decyzji nastąpiło 24 lipca 2024 r., strona zaś od tej decyzji wniosła odwołanie w dniu 2 sierpnia 2024 r. co nastąpiło w terminie określonym w art. 129 § 2 k.p.a. Z tego względu, błędne jest stanowisko Kolegium stwierdzające niedopuszczalność odwołania. Strona wskazała także, że decyzja organu I instancji z dnia 5 listopada 2021 r. była wielokrotnie uchylana, w tym m. in. decyzją tego organu z dnia 18 listopada 2022 r., nr DU.4033.IV.21c-4/22.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na zasadzie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.).
Przechodząc dalej, należy wspomnieć, że zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Zgodnie natomiast z art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala.
Granice orzekania przez sąd administracyjny ustawodawca zakreślił w treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które nie ma zastosowania w niniejszej sprawi. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Z kolei na sprawę administracyjną w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe.
Mając na uwadze przedstawione wyżej uwagi natury ogólnej należy podkreślić, że strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na postanowienie SKO z dnia 13 września 2024 r. stwierdzające niedopuszczalności odwołania skarżącej z dnia 2 sierpnia 2024 r. od decyzji organu I instancji z dnia 5 listopada 2022 r. w przedmiocie ustalenia Stronie należności podlegającej zwrotowi z tytułu zaległych opłat za pobyt babci w domu pomocy społecznej w wysokości 10.671,13 zł za okres od 1 lutego 2021 r. do 31 października 2021 r. oraz ustalenia terminu zwrotu należności do dnia 20 lutego 2022 r.
Powyższe oznacza, że przedmiot sądowej kontroli z punktu widzenia kryterium legalności ograniczał się do treści zaskarżono postanowienia, wyznaczającego granice sprawy.
Sporne rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie art. 134 k.p.a. zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.
Przywołany przepis dotyczy pierwszego etapu postępowania odwoławczego, w którym następuje badanie wniesionego środka odwoławczego pod względem formalnym. Na tym etapie organ odwoławczy jest obowiązany ocenić czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione w terminie. W razie stwierdzenia niedopuszczalności lub uchybienia terminu organ odwoławczy nie może rozpatrzyć merytorycznie wniesionego środka zaskarżenia. Niedopuszczalność odwołania, o której mowa w art. 134 k.p.a., może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym jak również i podmiotowym.
Zgodnie natomiast z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji strome, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Odwołanie stanowi jeden ze środków prawnych, który umożliwia weryfikację decyzji administracyjnej. Strona postępowania wnosi odwołanie od decyzji nieostatecznej, która została doręczona, a tym samym weszła do obrotu prawnego. Decyzja jest nieostateczna tak długo, jak długo nie upłynie termin do jej zaskarżenia poprzez wniesienie odwołania. Po upływie terminu do wniesienia odwołania decyzja staje się ostateczna, stosownie do art. 16 k.p.a.
Z punktu widzenia zaskarżonego rozstrzygnięcia istotnym jest to, że:
- postanowieniem z dnia 26 maja 2022 r., nr SKO/PS-411/78/2022, wydanym na podstawie art. 134 k.p.a., SKO orzekło, że odwołanie strony z dnia 9 maja 2022 r. od decyzji organu I instancji z dnia 5 listopada 2021 r., nr DU.4033.IV.8c-2/21 zostało wniesione z uchybieniem terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a. Na postanowienie to strona nie złożyła skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, a tym samym jest ono prawomocne oraz
- postanowieniem z dnia 11 lipca 2022 r., nr SKO/PS-411/92/2022, wydanym na podstawie art. 58 § 1 oraz art. 59 § 2 k.p.a., SKO orzekło o odmowie przywrócenia skarżącej terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia 5 listopada 2021 r., nr DU.4033.IV.8c-2/21. Na postanowienie to strona nie złożyła skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, a tym samym jest ono prawomocne.
W efekcie wskazanym wyżej postanowieniem z dnia 26 maja 2022 Kolegium prawomocnie przesądziło, że decyzja organu I instancji z dnia 5 listopada 2021 r. nr DU.4033 .IV.8c-2/21 stała się ostateczna z dniem 7 grudnia 2021 r., w którym to dniu upłynął terminu do wniesienia odwołania, a które strona wniosła w dniu 9 maja 2022r.
Z uregulowanej w art. 110 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a., zasady związania organu wydawanymi przez siebie w sprawie postanowieniami wynika natomiast obowiązek powstrzymania się przez organ od formułowanie w tożsamym stanie faktycznym i prawnym odmiennych poglądów niż uprzednio przez niego przyjęte.
Dlatego też, jak trafnie uznało SKO w zaskarżonym postanowieniu, ponowne odwołanie strony z dnia 2 sierpnia 2024 r. od decyzji, która stała się ostateczna, jest niedopuszczalne. Prawidłowo wyjaśniając, że niedopuszczalność odwołania to taka sytuacja, w której obowiązujące prawo nie przewiduje możliwości prowadzenia postępowania odwoławczego. Prawo nie przewiduje możliwości prowadzenia takiego postępowania w stosunku do decyzji ostatecznej, gdy organ już uprzednio stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania i terminu tego, o co wnosiła strona, nie przywrócił. Taki stan zamyka drogę do skutecznego wniesienia ponownego odwołania. W takiej sytuacji ponowne doręczenie ostatecznej decyzji organu I instancji z dnia 5 listopada 2021 r. stronie i wniesienie przez nią kolejnego odwołania nie jest prawnie skuteczne.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.