IV SA/Wr 551/23

IV SA/Wr 551/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-03-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Gabriel Węgrzyn
Marta Pająkiewicz-Kremis /sprawozdawca/
Tomasz Świetlikowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 1331/24 - Wyrok NSA z 2024-12-17
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1320
art. 235
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski Sędziowie: Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca) Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 marca 2024 r. sprawy ze skargi W. sp. z o.o. z siedzibą W. przy udziale uczestnika postępowania R. Ś. na decyzję Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia 18 lipca 2023 r. nr HP.906.24.2023.JB w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Bolesławcu (dalej: PPIS, organ pierwszej instancji), po rozpatrzeniu zgłoszenia przez R. Ś. (dalej: pracownik, wnioskodawczyni) choroby zawodowej, w decyzji z dnia 5 czerwca 2023 r. (nr HP.907.1.6.2022.KL) stwierdził u wnioskodawczyni chorobę zawodową, wymienioną w poz. 18 pkt 1 wykazu chorób zawodowych, określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1836), tj. alergiczne kontaktowe zapalenie skóry.
Jak wynika z akt sprawy, po otrzymaniu zgłoszenia w sprawie w/w choroby zawodowej przez wnioskodawczynię, organ pierwszej instancji wszczął w tej sprawie postępowanie administracyjne. W wyniku przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego ustalono, że miejsce zatrudnienia, w którym nastąpiło narażenie zawodowe stanowiące przyczynę zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej, to W. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w N. (dalej: spółka, pracodawca). W pracy zawodowej w wymienionej spółce, wnioskodawczyni (zatrudniona jako pracownik montażu):
- od początku zatrudnienia (marzec 2017 r.) do końca 2021 r. pracowała głównie na przedmontażu hydrocylinderków i czujników (od 2020 r.),
- od 2020 r. do 2021 r. wnioskodawczyni zajmowała się również zaprasowywaniem gummilagerów oraz nitowaniem,
- od 2022 r., dodatkowo (w sytuacji braków kadrowych – absencji), wnioskodawczyni wykonywała czynności związane ze sprawdzaniem zamków,
- po zgłoszeniu przez pracownika problemów zdrowotnych w lutym 2022 r. pracodawca przeniósł go na stanowisko pracy w dziale pomp i zamków (bez narażenia na czynniki chemiczne).
W ramach oceny narażenia zawodowego organ pierwszej instancji stwierdził, że w środowisku pracy wnioskodawczyni miała ona kontakt z czynnikami chemicznymi: NOVA PTFE OIL aerozol, klej LOCTITE 2701, smar MOLYKOTE Longterm W2 Multi-Purpose Grease. Podczas używania w/w chemikaliów wnioskodawczyni pracowała w rękawicach. Wyjątek stanowiła praca z klejem LOCTITE 2701, który był używany podczas wykonywania dwóch operacji, tj. zarówno podczas nanoszenia kleju na gwint czujnika, jak i siłownik wnioskodawczyni nakładała klej przy pomocy aplikatora z dziubkiem. Mimo zalecenia pracy w rękawiczkach (Instrukcja pracy), ze względu na fakt, iż elementy były niewielkie a praca wymagała precyzji, w trakcie tych czynności wnioskodawczyni nie używała rękawic. Organ zauważył, że zgodnie z sekcją 2 karty charakterystyki kleju LOCTITE 2701 z dnia 25 maja 2020 r. produkt może powodować reakcje alergiczne skóry (H317), w związku z czym, wykonywana praca zawodowa wiązała się z narażeniem na działanie szkodliwych czynników chemicznych, w tym alergizujących.
Materiały z dochodzenia epidemiologicznego zostały przekazane przez PPS do jednostki diagnostycznej – Dolnośląskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we Wrocławiu, który w dniu 14 marca 2023 r. wydał orzeczenie lekarskie (nr [...]/[...]) o rozpoznaniu u pracownika choroby zawodowej w postaci choroby skóry: alergicznego kontaktowego zapalania skóry. Z uzasadnienia tego orzeczenia wynika, że w ocenie narażenia zawodowego potwierdzono występowanie w środowisku pracy -2-hydroksyetylmetakrylanu, a całość obrazu klinicznego potwierdza u pracownika objawy alergicznego kontaktowego zapalenia skóry z uczulenia na akrylany. Jak wskazano w tym orzeczeniu, na podstawie oceny narażenia zawodowego i oceny stanu klinicznego ustalono w wysokim prawdopodobieństwem, że przyczyną choroby był czynnik szkodliwy, obecny w środowisku pracy.
W wydanej w sprawie decyzji z dnia 5 czerwca 2023 r. PPIS odnotował, że zgodnie z art. 2351 i art. 2352 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. kodeks pracy (Dz. U. z 2022 r. poz. 1510 ze zm.), do stwierdzenia choroby zawodowej przez państwowego inspektora sanitarnego muszą być spełnione jednocześnie warunki:
1. choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych,
2. choroba musi być spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia albo w związku ze sposobem wykonywania pracy,
3. rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.
Następnie, w nawiązaniu do zebranego w sprawie materiału dowodowego organ ten stwierdził, że rozpoznane u pracownika schorzenie ma charakter choroby zawodowej, określonej pod poz. 18 pkt 1 wykazu chorób zawodowych, określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych Dochodzenie sanitarno-epidemiologiczne wykazało, że podczas zatrudnienia pracownik był narażony na działanie szkodliwych czynników chemicznych, w tym alergizujących. W orzeczeniu lekarskim z dnia 14 marca 20223 r. (nr [...]/[...]) Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy potwierdził istnienie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy chorobą wnioskodawczyni a warunkami pracy w zakładzie pracodawcy. Organ pierwszej instancji dodatkowo wskazał, że bez opinii uprawnionych placówek służby zdrowia bądź sprzecznie z nimi organ administracji publicznej nie może we własnym zakresie dokonywać ustaleń choroby zawodowej.
Końcowo odnotował także, że ani do organów inspekcji sanitarnej, ani do sądów administracyjnych nie należy rozstrzyganie, który zakład ponosiłby odpowiedzialność za wystąpienie u pracownika choroby zawodowej, albowiem te kwestie rozstrzygają sądy powszechne (sądy pracy). Zatem doręczenie decyzji zakładowi pracy, zgodnie z § 8 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów, należy odczytywać wyłącznie jako wskazanie zakładu pracy w którym występowały czynniki mogące spowodować skutki zdrowotne, nie zaś wskazanie zakładu, w którym doszło do powstania choroby u pracownika.
W odwołaniu od tej decyzji spółka będąca pracodawcą podniosła, że organ pierwszej instancji nie zgromadził – w sposób wyczerpujący – całego materiału dowodowego, a sama opinia lekarska, będąca podstawą wydania decyzji z dnia z dnia 5 czerwca 2023 r., jest niepełna, co winno skutkować brakiem uznania choroby zawodowej u R. Ś.
Jak argumentowano, z treści orzeczenia lekarskiego nr [...]/[...] o rozpoznaniu choroby zawodowej wynika, że lekarz orzecznik nie odniósł się w ogóle do stosowanych u pracodawcy środków zabezpieczających. Dokonano ustalenia, iż pomimo zaleceń pracodawcy, pracownik nie stosował środków zabezpieczających w postaci rękawic. Organ w żaden sposób nie ustosunkował się do powyższego, a w sprawie nie ustalono, czy stosowanie się do zaleceń pracodawcy mogłoby powstrzymać powstanie u pracownika choroby zawodowej.
Wskazano również, że orzeczenie lekarskie nr [...]/[...] o rozpoznaniu choroby zawodowej nie zostało w sposób należyty uzasadnione, a w związku z tym nie może ono stanowić podstawy do wydania decyzji w sprawie dotyczącej stwierdzenia choroby zawodowej. W tym kontekście podniesiono, że brak jest możliwości stwierdzenia, czy poczynione przez lekarza orzecznika ustalenia są logiczne i uwzględniają całość dowodów zgromadzonych w toku postępowania. Nadto, lekarz orzecznik posługuje się również terminologią fachową, nie tłumacząc jednocześnie, dlaczego wyniki poszczególnych badań świadczyć mają o zawodowym podłożu choroby pracownika.
Zarzucono, że organ pierwszej instancji nie zwrócił się o uzupełnienie orzeczenia stanowiącego podstawę wydania decyzji, czy też o zajęcie stanowiska przez inną jednostkę orzeczniczą.
W przekonaniu pracodawcy, nie można stwierdzić, mając na uwadze materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania, że występująca u pracownika dolegliwość została spowodowana sposobem wykonywania przez niego pracy. Z tego powodu, rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji – jako arbitralne – powinno zostać uchylone.
Decyzją z dnia 18 lipca 2023 r. (nr HP.906.24.2023.JB) Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we Wrocławiu (dalej: DPWIS, organ drugiej instancji) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.) utrzymał w mocy decyzję PPIS o stwierdzeniu u pracownika choroby skóry: alergicznego kontaktowego zapalenia skory.
W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że niewątpliwie, w środowisku pracy jaką wykonywał pracownik w spółce, miał on kontakt z czynnikami chemicznymi, m.in. z klejem Loctite 2701, który to klej, zgodnie z kartą charakterystyki, może powodować reakcję alergiczną albowiem zawiera w swoim składzie m.in. składnik o działaniu alergizującym na skórę, tj. 2-hydroksyetylometakrylan. Na podstawie wykonanych badań w zakresie stawianego podejrzenia ustalono, że przyczyną powstania choroby u pracownika jest swoista nadwrażliwość na alergen zawodowy (2-hydroksyetylometakrylan). Wydane przez Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we Wrocławiu orzeczenie lekarskie nr [...]/[...] z dnia 14 marca 2023 r. o rozpoznaniu choroby zawodowej: choroby skóry – alergicznego kontaktowego zapalenia skory jest – w ocenie organu drugiej instancji – przekonywujące i skupia się na diagnostyce, tj. ocenie narażenia – potwierdzeniu kontaktu z alergenami oraz badaniu przedmiotowym – występowaniu charakterystycznych zmian klinicznych i testach naskórkowych. Jak dalej argumentował DWPIS, w postępowaniu diagnostyczno-orzeczniczym, to lekarz orzecznik wiąże objawy chorobowe z narażeniem występującym w środowisku pracy. Z tych względów, organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej są zobowiązane do wydawania decyzji na podstawie opinii lekarza orzecznika, same nie będąc upoważnione do wypowiadania się w kwestiach medycznych, a tym samym do oceny opisu cech obrazu jednostki chorobowej. Jak dalej argumentował organ, istota sprawy sprowadzała się do oceny, czy warunki pracy bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem prowadziły do takiego kontaktu z czynnikami alergizującymi, że mogło dojść do powstania stwierdzonego schorzenia. W kontekście zarzutów podniesionych w odwołaniu organ zaakcentował, że o wartości merytorycznej orzeczenia lekarskiego nie decyduje obszerność wywodów uzasadnienia, lecz jego
zawartość merytoryczna odnosząca się do istoty sprawy. Zakres informacji medycznych zgromadzonych w rozważanej sprawie w przekonaniu lekarza orzecznika – będącego specjalistą z zakresu medycyny pracy – był wystarczający. Po ich analizie lekarz orzecznik nie miał wątpliwości co do zawodowej etiologii stwierdzonego schorzenia.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ drugiej instancji podniósł, że to pracownik (i tylko pracownik), badany w jednostce orzeczniczej I stopnia a który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia (§ 7 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych).
Podniósł również, że nawet fakt stosowania indywidualnych środków ochrony przez pracownika nie oznacza, że osoba je stosująca nie pracuje w warunkach narażenia na czynnik powodujący chorobę zawodową. Stosowanie rękawic ochronnych nie wyklucza możliwości alergizacji poprzez możliwość bezpośredniej, przypadkowej styczności skóry rąk z klejami lub poprzez kontakt skóry rąk z rękawicami nasączonymi klejem. Odwołując się do literatury zwrócił uwagę, że nawet mała dawka czynnika uczulającego może powodować nasilone objawy skórne. Uzupełniająco podniósł, że ustalenia dotyczące korzystania bądź nie ze środków profilaktycznych przez pracowników nie jest przedmiotem postępowania w sprawie choroby zawodowej. Na marginesie wskazał, że ewentualne przyczynienie się pracownika do powstania choroby zawodowej wskutek niestosowania środków ochrony indywidualnej może być okolicznością podlegającą ocenie w postępowaniu przed sądem powszechnym (w postępowaniu cywilnoprawnym).
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu spółka zarzuciła decyzji DPWIS naruszenie:
1. § 6 ust. 1 w zw. z ust. 2 w zw. z § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych poprzez przyjęcie – za podstawę wydania zaskarżonej decyzji – orzeczenia lekarskiego, pomimo iż nie zawiera ono uzasadnienia należycie wyjaśniającego przyczynę uznania schorzenia pracownika za chorobę zawodową;
2. art. 7 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez "brak nadania należytej wagi ustalonym okolicznościom, iż pracownik pomimo zaleceń pracodawcy nie stosował środków zabezpieczających w postaci rękawiczek ochronnych" oraz brak ustalenia, czy ich stosowanie przez pracownika wykluczałoby występowanie na zajmowanym przez niego stanowisku pracy "występowanie czynników szkodliwych", nadto również, poprzez bezkrytyczne oparcie się przy wydaniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji na opinii lekarza orzecznika;
3. art. 235, art. 2351 oraz art. 2352 k.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisów i przyjęcie, że zachodzą przesłanki do stwierdzenia choroby zawodowej pracownika.
Z tych powodów, skarżąca spółka wniosła o:
- uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania administracyjnego;
- zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
W odpowiedzi na skargę DPWIS wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Podstawą prawną rozstrzygnięcia w przedmiocie choroby zawodowej są przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1320 ze zm.; dalej: k.p.) oraz rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.
Zgodnie z art. 2351 k.p. za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".
Choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania.
Stosownie do art. 237 § 1 k.p. Rada Ministrów określi w drodze rozporządzenia m. in. sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych. Na podstawie powyższej delegacji ustawowej Rada Ministrów wydała w dniu 30 czerwca 2009 r. rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367). Uregulowania tego rozporządzenia stały się podstawą rozstrzygnięć organów inspekcji sanitarnej.
Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia właściwy państwowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, do jednostki orzeczniczej pierwszego stopnia, o której mowa w § 5 ust. 2, to jest m. in. do poradni chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy. Właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie przepisów ustawy o służbie medycyny pracy, zatrudniony w jednostce orzeczniczej (§ 5 ust. 1). Następnie lekarz tej jednostki na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania (§ 6 ust. 1 rozporządzenia).
Przepisy § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia precyzują obowiązki organu właściwego w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej w zakresie gromadzenia materiału dowodowego.
Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Stosownie do § 8 ust. 2 rozporządzenia, jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału. To inspektor sanitarny decyduje o wyborze sposobu uzupełnienia materiału dowodowego przez podjęcie wymienionych w tym przepisie czynności. Przepis ten nie wprowadza zatem hierarchii dowodów przez przyznanie prymatu jednej czynności dowodowej nad inną.
Jak wynika z powołanych dotąd przepisów, postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej jest specyficznym postępowaniem administracyjnym, zaś regulacje procesowe zawarte w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych stanowią lex specialis wobec przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Przepisy § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia precyzujące obowiązki organu właściwego w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej w zakresie gromadzenia materiału dowodowego stanowią dopełnienie ogólnych norm proceduralnych, zawartych w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Orzeczenia lekarskie są, obok karty oceny narażania zawodowego, jednym z najistotniejszych dowodów w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej. Orzeczenie lekarskie to dowód w rozumieniu art. 75 k.p.a., mający walor opinii biegłego, o której mowa w art. 84 § 1 k.p.a. Organ wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej nie jest uprawniony do merytorycznej kontroli orzeczeń lekarskich ani wykonywania własnych ustaleń, prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej. Nie oznacza to jednak bezkrytycznej akceptacji dla takiego orzeczenia, albowiem orzeczenie lekarskie podlega ocenie pod kątem zachowania kryteriów określonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Organ ma bowiem obowiązek kontrolować, czy wydane orzeczenie (orzeczenia) wyjaśniły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych.
W ramach uwag wstępnych do dalszych rozważań podsumowująco odnotować w tym miejscu również trzeba, że wydając decyzję w przedmiocie choroby zawodowej, organy inspekcji sanitarnej zobowiązane są ocenić, czy spełnione zostało kilka pozytywnych elementów jednocześnie, tj. rozpoznana choroba musi znaleźć się w wykazie chorób zawodowych; musi być stwierdzona orzeczeniem lekarskim rozpoznającym chorobę zawodową, a wyniki oceny warunków pracy pozwalać na stwierdzenie bezpośrednie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że spowodowana została narażeniem zawodowym. Wystąpienie wszystkich tych elementów uzasadnia wydanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej.
W kontrolowanej sprawie poza sporem jest to, że stwierdzona u R. Ś. dolegliwość – alergiczne kontaktowe zapalenie skóry została wymieniona pod poz. 18 pkt. 1 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
Nie ulega również kwestii to, że w toku postępowania administracyjnego wydane zostało wydane orzeczenie lekarskie nr [...]/[...] o rozpoznaniu u pracownika choroby skóry – alergicznego kontaktowego zapalenia skory, tj. choroby wymienionej pod poz. 18 pkt 1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych. Zgodnie z treścią tego orzeczenia, czynnikiem narażenia zawodowego stanowiącego przyczynę choroby zawodowej jest 2-hydroksyetylometakrylan (substancja alergizująca). Jak odnotowano również w tym orzeczeniu, w ocenie narażenia zawodowego potwierdzono występowanie w środowisku pracy 2-hydroksyetylometakrylanu.
Zgodnie z końcowym wnioskiem pomieszczonym w w/w orzeczeniu lekarskim, jednostka diagnostyczna I stopnia na podstawie oceny narażenia zawodowego i obrazu klinicznego ustaliła z wysokim prawdopodobieństwem, że przyczyną choroby był czynnik szkodliwy obecny w środowisku pracy.
Bazując na zgromadzonym w materiale dowodowym, w tym w szczególności – na treści wspomnianego orzeczenia lekarskiego, organ pierwszej instancji stwierdził u pracownika chorobę zawodową tj. chorobę skóry – alergiczne kontaktowe zapalenie skóry.
Po analizie zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym również, analizie treści orzeczenia lekarskiego nr [...]/[...] z dnia 14 marca 2023 r. oraz argumentacji pomieszczonej w decyzji pierwszoinstancyjnej, odwołaniu oraz w zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Zasadność wydania przez organ drugiej instancji decyzji utrzymującej w mocy decyzję PPIS o stwierdzeniu u pracownika choroby zawodowej wymienionej pod poz. 18 pkt 1 wykazu chorób zawodowych potwierdza zebrany w sprawie materiał dowodowy z którego bezspornie wynika, że w czasie wykonywania pracy zawodowej w spółce na stanowisku (pracownik montażu) R. Ś. miała kontakt z czynnikami chemicznymi, w tym w szczególności z klejem Loctite 2701. Natomiast jak wynika z karty charakterystyki tej substancji chemicznej, klej Loctite 2701 może powodować uczulenie, zawiera w swoim składzie między innymi substancję o potencjale alergizującym - 2-hydroksyetylometakrylan.
Jako okres narażenia przyjęto lata 2017-2022 r. Jak należy wnosić z treści orzeczenia lekarskiego, u pracownika pierwsze zmiany na skórze pojawiły się na początku 2021 r. Wtedy to pracownik zgłosił się do lekarza z powodu popękań skóry na opuszkach palców i na powierzchni grzbietowej rąk, które pojawiły się kilka miesięcy wcześniej. Zmiany kolejno zajęły okolicę nadgarstków, pojawił się obrzęk zmienionej zapalnie skory, lewa ręka była w gorszym stanie. Skóra swędziała, była bardzo sucha, pękała. Także w badaniu lekarskim jakie miało miejsce w dniu 26 września 2022 r. odnotowano na powierzchni dłoniowej lewej ręki niewielkie ognisko złuszczające się przesuszonej skóry. Ognisko rumieniowo złuszczające na powierzchni grzbietowej rąk (więcej na lewej ręce), nadto także w okolicy nadgarstka stwierdzono również w badaniu dniu 20 kwietnia 2022 r. Natomiast testy skórne płatkowe wykazały dodatni wynik dla hydroksyetylometakrylanu.
Co wymaga podkreślenia, jak wynika z treści orzeczenia lekarskiego, u pracownika, będącego osobą leworęczną, większe ognisko rumieniowo złuszczające odnotowano właśnie na lewej ręce. Nadto, w okresach dłuższych zwolnień lekarskich lub urlopów pracownik dostrzegał poprawę skóry, a nasilenie suchości po powrocie do pracy.
Uwzględniając te wszystkie ustalenia, tj. ocenę narażenia zawodowego oraz ocenę stanu klinicznego pracownika, jednostka orzeczniczo-diagnostyczna w dniu 14 marca 2023 r. wydała orzeczenie lekarskie nr [...]/[...], w którym stwierdzono z wysokim prawdopodobieństwem, że przyczyną choroby był czynnik szkodliwy obecny w środowisku pracy.
Orzeczenie to stanowiło jeden z zasadniczych dowodów w sprawie, przy czym treść zaskarżonej decyzji potwierdza, że organ DWPIS przeprowadził analizę tego orzeczenia pod kątem jego wyczerpującego uzasadnienia, oraz tego, czy stanowisko tej jednostki poprzedzone było wyczerpującą oceną narażenia zawodowego.
W ocenie Sądu, zarówno w chwili wydania decyzji przez organ pierwszej instancji, jak i przez organ drugiej instancji organy dysponowały materiałem dowodowym, który uprawniał te organy do wyprowadzenia wniosku o wystąpieniu przesłanek do stwierdzenia choroby zawodowej, której podejrzenie zgłosiła R. Ś. Za taki dowód należy uznać przede wszystkim treść orzeczenia lekarskiego, które zdaniem Sądu jest zupełne, czytelne i przedstawia racjonalną argumentację oraz, czego nie można pominąć – treścią którego organ jest związany w postępowaniu w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej.
W ocenie Sądu, argumenty podniesione przez spółkę w odwołaniu nie obaliły zasadności stanowiska wyrażonego w decyzji z dnia 5 czerwca 2023 r. Do tych argumentów odniósł się w sposób wyczerpujący DWPIS w zaskarżonej decyzji. Argumentację organu Sąd w pełni podziela. Tym samym, nie podziela Sąd zarzutów podniesionych w skardze, które w istocie stanowiły powtórzenie treści odwołania.
Sąd nie znalazł podstaw do przyjęcia za stroną skarżącą, że materiał dowodowy w sprawie został zebrany w sposób niewyczerpujący, a samo orzeczenie lekarskie nr [...]/[...] nie mogło stanowić podstawy do wydania decyzji z uwagi na niepełność jego uzasadnienia.
Co się tyczy zarzutów skargi ukierunkowanych na zdyskwalifikowanie orzeczenia lekarskiego należy podnieść, iż w ocenie Sądu kwestionowane przez stronę orzeczenie lekarskie jest spójne jeśli chodzi o klarowność argumentacji, jego treść wskazuje na wnikliwą oceną narażenia zawodowego pracownika, a samo uzasadnienie w sposób racjonalny objaśnia stanowisko lekarzy orzeczników, że schorzenie pracownika ma podłoże zawodowe. Z treści tego orzeczenia w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że przyczyną dolegliwości zdrowotnych pracownika wykazujących objawy alergicznego kontaktowego zapalenia skóry jest uczulenie na akrylany, zaś na stanowisku pracy potwierdzono występowanie substancji chemicznej, zawierającym w swoim składzie substancję o potencjale alergizującym (2-hydroksyetylometaktylan).
Sąd nie znalazł podstaw do uznania zasadności podniesionego w skardze zarzutu naruszenia § 6 ust. 1 w zw. z ust. 2 w zw. z § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
Odnosząc się do pierwszego zarzutu należy wskazać, że zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia, lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Z kolei w myśl § 6 ust. 2 pkt 3 narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonywaniu której uwzględnia się w odniesieniu czynników o działaniu uczulającym (alergenów) - rodzaj czynnika i stwierdzenie kontaktu z takim czynnikiem w czasie pracy, jeżeli występował on w środowisku pracy, narzędziach pracy, surowcach, półproduktach lub gotowych wyrobach, bez konieczności określania stężenia tego czynnika.
O czym była już mowa, jednostka orzeczniczo-diagnostyczna przy wydawaniu orzeczenia lekarskiego uwzględniła, że podczas pracy w spółce na stanowisku pracownika montażu pracownik miał kontakt z czynnikami chemicznymi, w tym w szczególności z klejem Loctite 2701, zawierającym w skaldzie 2-hydroksyetylometakrylan. Kontakt z klejem związany był z czynnościami wykonywanych na stanowisku pracy , których szczegółowy opis przedstawiono w karcie oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej, sporządzonej przez Powiatową Stację Sanitarno-Epidemiologiczną. Z uwagi na brzmienie § 6 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, w sprawie nie było konieczności określania stężenia czynnika alergizującego.
Sad nie stwierdził zasadności zarzutu naruszenia § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych uznając, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane na podstawie materiału dowodowego zebranego w sposób wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. W szczególności, przy wydawaniu decyzji organy obu instancji dysponowały dowodami wymienionymi w § 8 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia.
Pozbawione podstaw okazały się również zarzuty dotyczące naruszenia art. 7 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.. poprzez – jak to ujęto w skardze - "brak nadania należytej wagi ustalonym okolicznościom, iż pracownik pomimo zaleceń pracodawcy nie stosował środków zabezpieczających w postaci rękawiczek ochronnych" oraz brak ustalenia, czy ich stosowanie przez pracownika wykluczałoby występowanie na zajmowanym przez niego stanowisku pracy "występowanie czynników szkodliwych." Zasadnie argumentuje organ w zaskarżonej decyzji, że sam fakt stosowania środków profilaktycznych przez pracodawcę nie wyklucza rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej, albowiem stosowanie środków ochronnych może co najwyżej obniżyć poziom występującego zagrożenia, ale nie eliminuje go w całości. Innymi słowy, stosowanie rękawic przez pracownika co do zasady nie wyklucza możliwości kontaktu z alergenem zawartym w preparatach stosowanych przez pracodawcę, albowiem nie można wykluczyć przypadkowego zetknięcia się skóry z takim czynnikiem.
Mając na uwadze treść odwołania (gdzie podniesiono ten zarzut, powtórzony następnie w skardze), DWPIS w zaskarżonej decyzji szczegółowo odniósł się do kwestii stosowania indywidualnych środków ochrony (w tym przypadku rękawic), powołując się w szczególności na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyrokach z dnia 12 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 2492/12 oraz z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II OSK 335/10, w myśl którego, fakt stosowania indywidualnych środków ochrony nie oznacza, że osoba je stosująca nie pracuje w warunkach narażenia na czynnik powodujący chorobę zawodową. Przestrzeganie przez pracodawcę przepisów dotyczących profilaktyki zdrowotnej pracowników rzutuje tylko na ustalenie winy bądź braku winy pracodawcy w powstaniu choroby zawodowej, natomiast nie ma znaczenia dla ustalenia istnienia związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem a warunkami pracy. Stąd, sam zarzut spółki, że pracownik, pomimo zaleceń pracodawcy, przy montażu czujników do zamków, nie stosował środków zabezpieczających w postaci rękawiczek ochronnych (ze względu na małe elementy i precyzję pracy) nie mógł odnieść zamierzonego skutku. Podobnie jak ten, że w sprawie nie ustalono czy stosowanie przez pracownika środków ochrony indywidualnej wykluczałoby występowanie na zajmowanym przez niego stanowisku pracy "występowanie czynników szkodliwych". Takowe bowiem istotnie występowały mając na uwadze stanowisko pracy pracownika, związane z narażeniem na czynniki chemiczne, w tym kontakt z klejem Loctite 2701, zawierającym w swoim składzie 2-hydroksyetylometakrylan.
Uzupełniająco należy dodać, że w ocenie Sądu w sprawie nie doszło do naruszenia w/w przepisów poprzez wydanie decyzji w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej jedynie przy uwzględnieniu orzeczenia lekarskiego jednostki diagnostyczno-orzeczniczej I stopnia, skoro orzekające w sprawie organy nie stwierdziły zastrzeżeń co do treści tej opinii. Nadto, zasadnie argumentuje w tym kontekście organ, że to pracownik inicjuje wydanie orzeczenia przez jednostkę diagnostyczno-orzeczniczą II stopnia. W sprawie, pracownik nie złożył wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy przez taką jednostkę. W ocenie Sądu, w świetle materiału aktowego nie można organom postawić zarzutu związanego z niezastosowaniem § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, albowiem przepis ten ma zastosowanie w sytuacji uznania przez organ (przed wydaniem decyzji), że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji. W sprawie, taka sytuacja nie wystąpiła. Dodatkowo, wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jest rzeczowe i klarowne, uwzględnia narażenie zawodowe pracownika. Nie ma zatem podstaw do tego, by wymagać od organu pierwszej instancji by ten przed wydaniem decyzji żądał od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, czy też by występował do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację.
W sprawie nie doszło również do naruszenia art. 2352 k.p. W myśl tego przepisu, rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.
Zgodnie z wykazem chorób zawodowych, okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym w przypadku choroby określonej pod poz. 18 pkt 1 (choroby skóry: alergiczne kontaktowe zapalenie skóry) wynosi 2 lata. Jak wynika z akt sprawy, pracownik został przeniesiony na stanowisko pracy nie związane z narażeniem na czynniki chemiczne w lutym 2022 r., podczas gdy objawy choroby pojawiły się na początku 2021 r. Okresem narażenia zawodowego był okres od marca 2017 r. do lutego 2022 r. W sprawie nie doszło zatem do naruszenia art. 2352 k.p. albowiem objawy choroby ujawniły się w okresie narażenia a nie po jego zakończeniu.
Nie stwierdzając naruszenia prawa w zakresie kompletności zebranych w sprawie dowodów, a nadto, nie podzielając zasadności zarzutu skierowanego przeciwko orzeczeniu lekarskiemu nr [...]/[...], Sąd uznał, że w sprawie nie doszło do naruszenia art. 2351 k.p. poprzez stwierdzenie choroby zawodowej w postaci choroby skóry – alergicznego kontaktowego zapalenia skóry. Jak wynika z treści powołanego przepisu i o czym była już mowa na wstępie rozważań, za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. W sprawie, mając na uwadze to, że pracownik podczas pracy wykonywanej w spółce miał kontakt z klejem Loctite 2701, zawierającym w sobie m.in. substancję o potencjale alergizującym-2-hydroksyetylometakrylan, zaś obraz kliniczny jego schorzenia potwierdził objawy alergicznego kontaktowego zapalenia skóry z uczulenia na akrylany, zasadnie przyjęto, że z uwagi na warunki pracy tego pracownika zachodzi wysokie prawdopodobieństwo, że stwierdzona choroba skóry została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy.
Dopuszczalność stwierdzenia choroby zawodowej występuje, nie tylko w przypadku, gdy bezspornie można przyjąć, że chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych spowodowało działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo sposób wykonywania pracy, ale również wtedy, gdy taki związek przyczynowy można stwierdzić z wysokim prawdopodobieństwem. W ocenie Sądu, przesłanka wysokiego prawdopodobieństwa została w sprawie wykazana.
Kierując się przedstawioną argumentacją, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w całości.