IV SA/Wr 55/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2019-04-30
NSAinneWysokawsa
świadczenie wychowawczekryterium dochodowedochód z gospodarstwa rolnegodzierżawapomoc społecznaustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieciustawa o ubezpieczeniu społecznym rolnikówdomniemanie dochodu

WSA we Wrocławiu oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania świadczenia wychowawczego z powodu przekroczenia kryterium dochodowego, uwzględniając dochód z gospodarstwa rolnego mimo jego dzierżawy.

Skarga dotyczyła odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Organy administracji uwzględniły dochód z gospodarstwa rolnego, mimo że zostało ono wydzierżawione synowi skarżącego. Sąd administracyjny uznał to za prawidłowe, powołując się na przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, które przewidują domniemanie dochodu z gospodarstwa rolnego, nawet jeśli nie jest ono faktycznie użytkowane przez właściciela, chyba że spełnione są ściśle określone wyjątki, które w tej sprawie nie miały zastosowania.

Sprawa dotyczyła skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L., która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Główną przyczyną odmowy było przekroczenie kryterium dochodowego rodziny, ustalonego na podstawie dochodów z 2017 roku. Organy administracji wliczyły do dochodu rodziny dochody z emerytur rolniczych skarżącego i jego żony oraz dochód z gospodarstwa rolnego o powierzchni 15,2178 ha przeliczeniowych. Skarżący argumentował, że dochód z gospodarstwa rolnego powinien być uznany za utracony, ponieważ zostało ono wydzierżawione jego synowi na 10 lat. Organy odwoławcze i sąd administracyjny uznały jednak, że dochód z gospodarstwa rolnego należy uwzględnić na podstawie przeciętnego dochodu z 1 ha przeliczeniowego, zgodnie z art. 7 ust. 5 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Sąd podkreślił, że ustawodawca przyjął domniemanie dochodu z gospodarstwa rolnego, niezależnie od faktycznego jego użytkowania, chyba że spełnione są ściśle określone wyjątki z art. 7 ust. 6 ustawy. W tym przypadku umowa dzierżawy z synem nie spełniała warunków wyłączenia określonych w art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, ponieważ skarżący nie był jeszcze emerytem ani rencistą w momencie jej zawierania, a dzierżawcą był jego zstępny. Sąd oddalił skargę, uznając prawidłowość zastosowania przepisów przez organy administracji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, dochód z gospodarstwa rolnego należy uwzględniać na podstawie przeciętnego dochodu z 1 ha przeliczeniowego, zgodnie z przepisami ustawy, nawet jeśli gospodarstwo zostało wydzierżawione, a umowa dzierżawy nie spełnia warunków wyłączenia określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci przewidują domniemanie dochodu z gospodarstwa rolnego, które działa niezależnie od faktycznego czerpania korzyści, chyba że umowa dzierżawy spełnia ściśle określone warunki wyłączenia. Umowa zawarta z synem nie spełniała tych warunków, dlatego dochód z gospodarstwa został prawidłowo uwzględniony.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (16)

Główne

ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci art. 7 § ust. 5 i ust.6

Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci

ustawa art. 5 § ust. 3

Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.ś.r. art. 3 § pkt 1

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Definicja dochodu

u.ś.r. art. 2 § pkt 2 i 4

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Definicja dochodu członka rodziny i dochodu rodziny

u.ś.r. art. 4 § ust. 1 -3

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 5 § ust.1 i 3

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 7 § ust. 2, 5 i 6

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 13 § ust.1

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

u.ś.r. art. 18 § ust.1 i 2

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

ustawa o podatku rolnym art. 18

Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym

ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników art. 28 § ust. 4 pkt 1

Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. "a"

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

u.p.d.o.f. art. 27, 30b, 30c, 30e i art. 30f

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Argumenty

Odrzucone argumenty

Dochód z gospodarstwa rolnego powinien być uznany za utracony z uwagi na jego dzierżawę synowi. Nierówne traktowanie emerytowanego rolnika w stosunku do emerytów posiadających świadczenie z ZUS.

Godne uwagi sformułowania

ustawodawca przyjął domniemanie, że z gospodarstwa rolnego uzyskuje się dochód niezależnie od tego, czy się w tym gospodarstwie pracuje, czy też zostało ono np. oddane w posiadanie zależne innej osobie. już samo rolnicze przeznaczenie gruntów oraz ich powierzchnia automatycznie przesądzają, że osoba lub rodzina czerpie dochody z tego gospodarstwa.

Skład orzekający

Ewa Kamieniecka

przewodniczący

Bogumiła Kalinowska

członek

Lidia Serwiniowska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie dochodu z gospodarstwa rolnego na potrzeby świadczeń socjalnych, w tym świadczenia wychowawczego, w sytuacji jego dzierżawy przez rolnika lub jego zstępnych, a także interpretacja przepisów o utracie dochodu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji rolników i ich rodzin ubiegających się o świadczenia rodzinne, z uwzględnieniem przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia wychowawczego, ale porusza złożoną kwestię ustalania dochodu w specyficznych sytuacjach rolników, co może być interesujące dla osób z tego sektora oraz prawników zajmujących się prawem socjalnym.

Czy dzierżawa gospodarstwa rolnego synowi oznacza utratę dochodu? Sąd wyjaśnia zasady przyznawania świadczenia wychowawczego.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wr 55/19 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2019-04-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-02-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Bogumiła Kalinowska
Ewa Kamieniecka /przewodniczący/
Lidia Serwiniowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2134
art.7 ust.5 i ust.6
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Kamieniecka Sędziowie sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.), , Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Hurman, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 30 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
W dniu 7 sierpnia 2018 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. wpłynął wniosek E. S. (dalej skarżący, wnioskodawca) o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko - syna M. S., ur. [...] ( dalej syn)
Decyzją z dnia [...] października 2018 r. nr [...] działający z upoważnienia Wójta Gminy M., Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. ( dalej organ I instancji) odmówił przyznania stronie wnioskowanego świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko z uwagi na przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przywołał przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych normujące zasady przyznawania świadczenia wychowawczego, zasady ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego oraz definiujące pojęcia dochodu rodziny, dochodu, utraty dochodu oraz uzyskania dochodu. Organ przeanalizował również sprawę pod kątem możliwości skorzystania z uprawnień wynikających z art. 5 ust -3 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Argumentując swoje rozstrzygnięcie organ wskazał, że wnioskodawca w 2017 r. osiągnął dochód z tytułu pobierania emerytury rolniczej od dnia 1 maja 2017 r., w wysokości 6.035,55 zł netto, co stanowiło kwotę 754,44 zł miesięcznie (6.035,55 zł : 8 m-cy). Natomiast B. S. – żona wnioskodawcy osiągnęła w 2017 r. dochód z tytułu emerytury rolniczej w wysokości 8.322,28 zł netto, co stanowiło kwotę 693,52 zł miesięcznie (8.322,28 zł : 12 m-cy). Ponadto skarżący i jego żona byli w 2017 r. właścicielami gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni 15,2178 ha przeliczeniowych. W 2017 r. przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego wynosił 3.399,00 zł, tj. 283,25 zł miesięcznie. Stąd też miesięczny dochód rodziny wnioskodawcy z gospodarstwa rolnego w 2017 r., obliczony stosownie do art. 7 ust. 5 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, wyniósł 4.310,45 zł (15,2178 ha przel. x 283,25 zł). Po zsumowaniu powyższych dochodów, przeciętny miesięczny dochód rodziny w 2017 r. wyniósł 5.758,41 zł, a w przeliczeniu na osobę stanowił kwotę 1919, 47 zł i przekroczył tym ustawowe kryterium, tj. 800,00 zł.
Skarżący w ustawowym terminie złożył odwołanie od decyzji organu I instancji. Po rozpoznaniu odwołania i analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. ( dalej organu II instancji, organ odwoławczy) decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 §1 pkt .1 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji .
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia regulują przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci ( Dz.U. 2018 r., poz 2134 ze zm. dalej ustawa) a w zakresie definicji dochodu ustawa odsyła do regulacji art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Następnie przywołano w pełnym brzmieniu regulacje tej ustawy znajdujące zastosowanie w tej sprawie tj. art. 4 ust. 1 -3, art. 5 ust.1 i 3, art. 2 pkt. 2 i 4, art. 7 ust. 2, ust. 5 i ust.6, art. 13 ust.1, art. 18 ust.1 i 2 ustawy.
Dalej organ II instancji wskazał, że z treści złożonego przez skarżącego wniosku o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych wynika, że w skład rodziny wchodzą 3 osoby - strona, żona oraz syn. Zatem aby stwierdzić w niniejszej sprawie, czy została spełniona przesłanka dochodowa, warunkująca przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego, należało ustalić wysokość dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę, uzyskanego w roku kalendarzowym 2017, z uwzględnieniem występujących po tym roku zmian dochodu polegających na utracie, bądź uzyskaniu dochodu, stosownie do cytowanych wyżej przepisów ustawy
regulujących to zagadnienie. Skarżący osiągnął dochód z tytułu emerytury rolniczej w wysokości 6.635,55 zł brutto. Po pomniejszeniu tej kwoty o składki na ubezpieczenie zdrowotne, wysokość dochodu netto to 6.035,55 zł (6.635,55 zł - 600,00 zł). Wskazany dochód po podzieleniu przez 8 miesięcy (gdyż prawo do emerytury zostało przyznane od dnia 1 maja 2017 r.) wyniósł 754,44 zł.
Obliczając miesięczny dochód małżonki wnioskodawcy wskazano, że w 2017 r. osiągnęła ona dochód z tytułu emerytury rolniczej w wysokości 9.132,28 zł brutto. Po pomniejszeniu tej kwoty o składki na ubezpieczenie zdrowotne, wysokość dochodu netto to 8.322,28 zł (9.132,28 zł - 810,00 zł). Wskazany dochód po podzieleniu przez 12 miesięcy wyniósł 693,52 zł.
Nadto wskazano, że ze znajdującego się w aktach sprawy pisma z dnia 18 września 2018 r. nr [...] Skarbnika Gminy M. wynika, że w 2017 r. małżonkowie E. i B. S. byli podatnikami podatku rolnego z areału 8,5986 ha przeliczeniowych, a skarżący był podatnikiem podatku rolnego z areału 6,6192 ha przeliczeniowych. Łączna powierzchnia gospodarstwa rolnego skarżącego i jego małżonki wynosiła wobec tego 15,2178 ha przeliczeniowych.
Wobec powyższego, przyjęto, że w 2017 r. na dochody rodziny wnioskodawcy składały się dochody uzyskane z tytułu emerytur rolniczych oraz dochód z gospodarstwa rolnego. Wskazano dalej, że obliczając dochód uzyskany z gospodarstwa rolnego, stosownie do art. 7 ust. 5 ustawy, przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1892 oraz z 2018 r. poz. 1588 i 1669). W 2017 r. przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego wynosił 3.399,00 zł, tj. 283,25 zł miesięcznie (por. obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 21 września 2018 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2017 r. - opubl. w M.P. z 2018 r., poz. 911). Stąd też miesięczny dochód rodziny z gospodarstwa rolnego w 2017 r. wyniósł 4.310,44 zł (15,2178 ha przel. x 283,25 zł). W konsekwencji przyjęto, że w 2017 r. miesięczny dochód rodziny skarżącego , po zsumowaniu dochodów z emerytur rolniczych oraz z gospodarstwa rolnego, wyniósł 5.758,40 zł (754,44 zł + 693,52 zł + 4.310,44 zł), a w przeliczeniu na 3 osoby stanowił kwotę 1.919,47 zł i przekroczył kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko tj kwotę 800 zł. Wskazano ponadto, że strona nie spełnia również przesłanek do przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy. Końcowo organ odwoławczy wskazując na regulację art. 7ust. 6 ustawy, w której został zawarty wyjątek od zasady wyliczania wysokości kryterium dochodowego z uwzględnieniem dochodu z gospodarstwa rolnego wskazał, że w aktach sprawy znajduje się umowa dzierżawy z dnia 16 stycznia 2017 r., zawarta pomiędzy skarżącym i jego małżonką, a ich synem G. Wynika z niej, że G. S. (zstępnemu) na okres 10 lat zostało wydzierżawione gospodarstwo rolne o powierzchni 11,5998 ha przeliczeniowego położone w obrębie wsi P., gmina M. Jak wskazano, z akt sprawy nie wynika, aby gospodarstwo rolne nie zostało wniesione do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną jak również umowa dzierżawy z dnia 16 stycznia 2017 r. nie została zawarta w związku z pobieraniem renty strukturalnej. Kolegium sprawdziło więc czy powyższa umowa dzierżawy została zawarta zgodnie z przepisami ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Stosownie do art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, umowa dzierżawy została zawarta zgodnie z przepisami ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, jeżeli grunty zostały wydzierżawione na podstawie umowy pisemnej zawartej co najmniej na 10 lat i zgłoszonej do ewidencji gruntów i budynków, osobie niebędącej:
ą) małżonkiem emeryta lub rencisty,
b) jego zstępnym lub pasierbem,
c) osobą pozostającą z emerytem lub rencistą we wspólnym gospodarstwie domowym,
d) małżonkiem osoby, o której mowa w lit. b lub c.
Z analizy akt sprawy wynika, że chociaż przedłożona umowa dzierżawy została zawarta na okres 10 lat w formie pisemnej, a fakt ten został zgłoszony do ewidencji gruntów i budynków (co wynika z decyzji organu I instancji), to jednakże w dniu jej zawierania wnioskodawca nie był emerytem, ani rencistą w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (gdyż prawo do emerytury rolniczej zostało przyznane stronie od dnia 1 maja 2017 r., zgodnie z decyzją z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] Prezesa KRUS), a ponadto dzierżawcą gruntów jest G. S., a więc zstępny (syn) skarżącego i jego żony. Nie zostały więc spełnione wszystkie warunki wynikające z art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. W konsekwencji uznano, że organ I instancji prawidłowo uwzględnił w dochodzie rodziny skarżącego dochody z gospodarstwa rolnego uzyskane w 2017 r. Skarżący złożył w ustawowym terminie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na opisaną decyzję organu odwoławczego. W uzasadnieniu zarzucił naruszenie praw obywatelskich swoich i żony poprzez nierówne traktowanie emerytowanego rolnika w stosunku do emerytów posiadających świadczenie z ZUS. Wskazał, że jego dochód jest sztucznie podwyższany a nie jest brany pod uwagę dochód utracony z gospodarstwa rolnego.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosząc o oddalenie skargi podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje:
Zakres sądowo-administracyjnej kontroli administracji publicznej obejmuje orzekanie między innymi w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a.). Przewidziane w art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 2188 ze zm.) kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło
mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c"). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 p.p.s.a., co oznacza, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany wyartykułowanymi zarzutami i sformułowanymi wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, lecz ocenia sprawę w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych. Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonej decyzji, oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przesłanki uzyskania prawa do świadczenia wychowawczego zostały unormowane w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2134 ze zm. dalej ustawa). W myśl jej przepisów świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł (art. 5 ust. 3) , przy czym: "dochód" oznacza tu dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt 1) "dochód członka rodziny" – przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1–3 (art. 2 pkt 2), a "dochód rodziny" – sumę dochodów członków rodziny (art. 2 pkt 4 ). Zgodnie z ustawową definicją "dochodu" zawartą w art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1952, ze zm.; w skrócie "u.ś.r."), pod tym pojęciem należy rozumieć, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: (a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c, 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2016 r. poz. 2032, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu i składki na ubezpieczenie zdrowotne, (b) dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, a także (c) inne, wyszczególnione dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym m.in. dochody uzyskane z gospodarstwa rolnego. W kontrolowanej sprawie podstawę odmowy przyznania wnioskowanych świadczeń – a tym samym kwestię sporną – stanowiło ustalenie przez organy obu instancji, że dochód rodziny skarżącego, w przeliczeniu na osobę, w 2017 r. wyniósł 1.919,47 zł i przekracza kwotę wymienioną w art. 5 ust. 3 ustawy., z uwagi na doliczenie do dochodów uzyskiwanych przez rodzinę, dochodu z posiadanego przez skarżącego i jego małżonkę gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni 15,2178 ha przeliczeniowych. W zakresie dochodu z gospodarstwa rolnego, który strona według argumentacji skargi uznaje za utracony, wobec oddania gospodarstwa w dzierżawę synowi na mocy umowy z dnia 16 stycznia 2017 r. należy wyjaśnić, że w przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego przyjmuje się – stosownie do art. 7 ust. 5 ustawy, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie, w drodze obwieszczenia, przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym. Z brzmienia cytowanego przepisu wynika, że ustawodawca przyjął domniemanie, że z gospodarstwa rolnego uzyskuje się dochód niezależnie od tego, czy się w tym gospodarstwie pracuje, czy też zostało ono np. oddane w posiadanie zależne innej osobie. W tym kontekście należy za prawidłowe uznać przyjęcie przez organy orzekające przy wyliczeniu dochodu rodziny za rok poprzedzający wnioskowany okres zasiłkowy ( tj. za rok 2017 ), dochodów z posiadanego gospodarstwa rolnego ustalonych na podstawie przeciętnego dochodu z 1 ha przeliczeniowego gospodarstwa rolnego, ogłoszone przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego stosownie do powołanych przez organy przepisów. Okoliczność czy skarżący osiągnął faktycznie z tego tytułu jakiekolwiek dochody nie może mieć żadnego znaczenia. Takie stanowisko zostało już utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych. W przypadku bowiem ustalenia dochodu z gospodarstwa rolnego, na gruncie wszystkich ustaw przewidujących pomoc socjalną Państwa, ustawodawca przyjął założenie, że z gospodarstwa rolnego uzyskuje się dochód niezależnie od tego, czy się w tym gospodarstwie pracuje, tzn. czerpie z niego korzyści materialne, jednocześnie przyjmując, że kwota wynikająca z przewidzianego w danych przepisach wyliczenia jest dochodem miesięcznym przyjętym do ustalenia prawa.
W przypadku obliczania dochodu osób będących właścicielami gospodarstw rolnych jest zasadą, że przy ustalaniu wielkości gospodarstwa uwzględnia się także grunty oddane w dzierżawę, za wyjątkiem trzech sytuacji. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 6 ustawy ustalając dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę, z wyjątkiem: (1) oddanej w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego; (2) gospodarstwa rolnego wniesionego do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną; (3) gospodarstwa rolnego oddanego w dzierżawę w związku z pobieraniem renty określonej w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że gospodarstwo rolne skarżącego i jego małżonki zostało oddane w dzierżawę synowi skarżącego na okres 10 lat na mocy umowy z dnia 16 stycznia 2017 r. Nie zostało zatem wniesione do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną, nie zostało oddane w dzierżawę w związku z pobieraniem renty określonej w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. W tej sytuacji za prawidłowe należy uznać działanie organów sprowadzające się do zbadania, czy wskazana umowa dzierżawy z dnia 16 stycznia 2017 r. została zawarta zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 299). Stosownie do art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, uznaje się, że emeryt lub rencista zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, jeżeli ani on, ani jego małżonek nie jest właścicielem (współwłaścicielem) lub posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów o podatku rolnym i nie prowadzi działu specjalnego, nie uwzględniając: 1) gruntów wydzierżawionych, na podstawie umowy pisemnej zawartej co najmniej na 10 lat i zgłoszonej do ewidencji gruntów i budynków, osobie niebędącej: a) małżonkiem emeryta lub rencisty, b) jego zstępnym lub pasierbem, c)osobą pozostającą z emerytem lub rencistą we wspólnym gospodarstwie domowym, d)małżonkiem osoby, o której mowa w lit. b lub c;
Tymczasem z akt sprawy wynika, że chociaż przedłożona umowa dzierżawy została zawarta na okres 10 lat w formie pisemnej, a fakt ten został zgłoszony do ewidencji gruntów i budynków (co wynika z decyzji organu I instancji), to jednakże w dniu jej zawierania wnioskodawca nie był emerytem, ani rencistą w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (gdyż prawo do emerytury rolniczej zostało przyznane stronie od dnia 1 maja 2017 r., zgodnie z decyzją z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] Prezesa KRUS), a ponadto dzierżawcą gruntów jest G. S., a więc zstępny (starszy syn skarżącego i jego małżonki). Bezsprzecznie zatem analizowana umowa z dnia 16 stycznia 2017 r. nie spełnia warunków wynikających z art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. W konsekwencji nie podlega wyłączeniu określonemu w cytowanym art. 7 ust.6 ustawy bowiem nie stanowi oddanego w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego. Z powyższego wynika, że organy obu instancji prawidłowo uwzględniły w dochodzie rodziny skarżącego dochody z gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni 15,2178 ha przeliczeniowych należącego do skarżącego i jego małżonki uzyskane w 2017 r. według reguły określonej w art. 7 ust. 5 ustawy. Końcowo, ustosunkowując się do jedynego zarzutu skargi dotyczącego braku uwzględnienia dochodu utraconego z gospodarstwa rolnego abstrahując od wyłożonych wcześniej zasad obliczania dochodów z gospodarstwa rolnego, które zostały w sposób prawidłowy zastosowane w tej sprawie, należy odwołać się do treści art. 2 pkt 19 ustawy. W przepisie tym został bowiem zawarty zamknięty katalog przyczyn utraty dochodu. W katalogu tym nie został wymieniony przypadek zbycia gospodarstwa rolnego. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sadów administracyjnych zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego nie można utożsamiać z pojęciem utraty zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. O włączeniu dochodów z gospodarstwa rolnego do uzyskanych w danym okresie dochodów nie przesądza bowiem rzeczywista wartość osiąganych z niego pożytków, ale wyłącznie fakt umieszczenia w ewidencji gruntów , jako gruntów o stosownym przeznaczeniu. Już samo rolnicze przeznaczenie gruntów oraz ich powierzchnia automatycznie przesądzają, że osoba lub rodzina czerpie dochody z tego gospodarstwa. Wobec tego nawet, gdyby faktycznie dochody z gospodarstwa rolnego nie były czerpane, to i tak będzie działać domniemanie co do osiągania z tych gruntów określonych dochodów ( zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 26 kwietnia 2017r. II SA/Łd 46/17 LEX nr 2291918). W rozpatrywanej sprawie organy w toku prowadzonego postępowania spełniły także wymogi wynikające przepisów art. 7 k.p.a , art. 77 k.p.a. Nie naruszyły bowiem obowiązku zebrania wyczerpującego materiału dowodowego i dopełniły obowiązku wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w stopniu koniecznym do rozstrzygnięcia i ustalenia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności z punktu widzenia podstawy materialno-prawnej decyzji. Przy czym organ rozpatrując materiał dowodowy, nie pominął jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu. W ocenie Sądu ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organy obu instancji wyprowadziły merytorycznie uzasadnione i logiczne wnioski, będące wynikiem swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Natomiast fakt, że strona nie zaakceptowała zasadności przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierowały się organy przy załatwianiu sprawy nie świadczy o naruszeniu przez nie przepisów postępowania. Nie wymaga się bowiem od organu osiągnięcia rezultatu, to znaczy przekonania strony, że adresowana do niej decyzja jest słuszna i zgodna z prawem (podobnie wyrok NSA z 29 czerwca 2010r. sygn. I OSK 124/10). Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności sprawy oraz fakt, że zaskarżona decyzja została wydana w wyniku właściwej oceny materiałów sprawy i prawidłowych rozważań prawnych Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu orzekając na podstawie art.151 p.p.s.a. oddalił skargę w całości.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI