IV SA/Wr 549/22

IV SA/Wr 549/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-04-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Daria Gawlak-Nowakowska
Ireneusz Dukiel /przewodniczący/
Tomasz Świetlikowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2268
art. 39 ust. 1 i 2, art. 41 pkt 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel, Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca), Protokolant: Karolina Sdzuj, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 29 czerwca 2022 r. nr SKO 4311/48/22 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego I. oddala skargę w całości; II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz adwokata G. T. kwotę 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych, w tym 23% VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym.
Uzasadnienie
Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy jn.
Zaskarżoną decyzją - po rozpatrzeniu odwołania W. W. (dalej: strona, skarżący) od decyzji Prezydenta Wrocławia (dalej: organ I instancji) - Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu (dalej: SKO, Kolegium) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego na zwrot kosztów poniesionych
w związku z wykonaniem usługi hydraulicznej i usługi stomatologicznej.
Z akt sprawy wynika, że - 5 maja 2022 r. - strona złożyła wniosek o zasiłek celowy. W dniu 17 maja 2022 r. - w czasie wywiadu środowiskowego - uściśliła, że oczekuje pomocy w postaci zwrotu kosztów poniesionych w związku z wykonaniem usługi hydraulicznej w mieszkaniu i usługą stomatologiczną.
Z zebranego materiału dowodowego (w tym ustaleń poczynionych w trakcie wywiadu środowiskowego) wynikało, że strona: prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, mieszka w mieszkaniu siostrzenicy, jest osobą w wieku poprodukcyjnym
z orzeczoną całkowitą niezdolnością do pracy, z uwagi na przewlekłe schorzenia wymaga leczenia specjalistycznego, stałej farmakoterapii oraz stosowania specjalnej diety, w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w kwietniu 2022 r., uzyskała dochód w wysokości 1.217,98 zł (emerytura z ZUS), zaś kryterium gwarantowane wynosi 776 zł. Ustalono, że udzielona stronie - 4 stycznia 2022 r., za kwotę 500 zł - pomoc (usługa) stomatologiczna została już opłacona. Także usługę hydrauliczną
- wykonaną za kwotę 200,01 zł - opłacono gotówką 12 stycznia 2022 r.
Mając na uwadze fakt uzyskiwania przez nią dochodu przekraczającego kryterium dochodowe i zaspokojenie wskazanych we wniosku potrzeb z jej własnych środków, organ I instancji wydał decyzję, w której odmówił stronie przyznania prawa do zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego.
W odwołaniu strona poprosiła o ponowne rozpatrzenie sprawy i przyznanie pomocy, powołując się - m.in. - na swoją trudną sytuację zdrowotną.
Po rozpatrzeniu sprawy w trybie instancyjnym - skarżoną decyzją - Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Jako podstawę prawną decyzji podało art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm. - dalej: K.p.a.). Wskazało, że zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 2268 ze zm. - dalej: u.p.s.), w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej może być przyznany zasiłek celowy, w tym w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, leczenia, odzieży
i niezbędnych przedmiotów użytku domowego. Wyłożyło, że - w świetle art. 7 i art. 8 ust. 1 pkt 1 oraz art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. - osoba wnioskująca o przyznanie zasiłku celowego winna jednocześnie spełnić łącznie dwie przesłanki pozytywne: pierwszą
w postaci wystąpienia jednej z tzw. trudnych sytuacji życiowych (np.: bezrobocie, ubóstwo); drugą polegającą na nieprzekroczeniu kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, które wynosi 776 zł. Dowodziło, że w myśl art. 2 ust. 1 u.p.s., pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne zasoby i możliwości. Kolegium zauważyło, że strona z powodu niepełnosprawności i przewlekłych chorób znajduje się niewątpliwie w trudnej sytuacji życiowej. Dostrzegło jednak, że
w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w kwietniu 2022 r., jej dochód wynosił 1.217,98 zł, przekraczając tym samym kwotę kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (776 zł), uprawniającą do przyznania zasiłku celowego. SKO wskazało, że wobec powyższego należało rozważyć spełnienie przez stronę warunków do przyznania specjalnego zasiłku celowego (art. 41 u.p.s.).
Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych SKO podniosło, że rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego (specjalnego zasiłku celowego) zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego, które co prawda nie pozwala organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale też nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania wnioskodawcy.
Zdaniem Kolegium, dla rozstrzygnięcia sprawy kluczowe znaczenie ma fakt, że z literalnego brzmienia art. 39 i art. 41 u.p.s. wynika, że zasiłek celowy (także specjalny zasiłek celowy) może zostać przyznany na realizację niezbędnych potrzeb, które nie zostały jeszcze zaspokojone. W opinii Kolegium, skoro strona wcześniej sama pokryła zarówno koszt usługi hydraulicznej, jak i usługi stomatologicznej, to nie można uznać, że w sprawie wszczętej jej wnioskiem z 5 maja 2022 r. mamy do czynienia z niezbędnymi potrzebami w zakresie drobnej naprawy w mieszkaniu, czy leczenia stomatologicznego, wymagającymi zaspokojenia przez dofinansowanie
w formie zasiłku celowego lub specjalnego zasiłku celowego. Według Kolegium, oznacza to, że w przypadku strony nie zaistniała jedna z wymaganych przesłanek przyznania specjalnego zasiłku celowego, tj. stwierdzenie występowania niezbędnej potrzeby życiowej wymagającej zaspokojenia. W jego ocenie, takie rozumowanie jest zgodne z utrwalonym w orzecznictwie sądowym pojmowaniem niezbędnej potrzeby bytowej, jako potrzeby usprawiedliwionej ze względu na zachowanie życia, zdrowia
i zwykłych stosunków związanych ze statusem obywatela.
Podsumowując Kolegium stwierdziło, że opłacenie przez stronę z własnych środków usługi stomatologicznej i hydraulicznej jest przejawem pokonania trudnej sytuacji życiowej przez jednostkę przy wykorzystaniu własnych możliwości
i uprawnień. Dodało, że - w myśl art. 2 ust. 1 u.p.s. - pomoc społeczną uruchamia się dopiero wtedy, gdy jednostka nie może własnymi staraniami, tj. także przy pomocy rodziny lub środowiska, pokonać trudnej sytuacji życiowej, np. ubóstwa, by zaspokoić niezbędne potrzeby życiowe.
Na decyzję SKO skarżący złożył skargę.
Odpowiadając na skargę, SKO wniosło o jej oddalenie.
Ustanowiony z urzędu dla skarżącego profesjonalny pełnomocnik (adwokat) zaskarżył decyzję SKO w całości i uzupełnił skargę. Zarzucił naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 39 w zw. z art. 41 u.p.s. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że
z ich literalnego brzemienia wynika, iż specjalny zasiłek celowy może zostać przyznany wyłącznie na realizację niezbędnych potrzeb, które nie zostały jeszcze zaspokojone, podczas gdy z literalnego brzemienia tych przepisów taki wniosek się nie wysnuwa;
b) art. 41 u.p.s. poprzez jego niezastosowanie i odmówienie przyznania skarżącemu prawa do specjalnego zasiłku celowego, podczas gdy przesłanki jego przyznania zostały spełnione;
2) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 7 K.p.a. przez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do załatwienia sprawy, tj. niezakwalifikowanie niezbędnej potrzeby bytowej wskazanej we wniosku w sposób, który umożliwiłby przyznanie zasiłku celowego skarżącemu, podczas gdy treść wniosku pozwalała uznać, że przesłanki do przyznania specjalnego zasiłku celowego zostały spełnione;
b) art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. przez utrzymania w mocy wadliwej decyzji organu
I instancji, w sytuacji, gdy organ odwoławczy - na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. - winien był uchylić decyzję w całości i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy.
Tak stawiając zarzuty, pełnomocnik skarżącego wniósł o: uchylenie skarżonej decyzji w całości, rozważenie uchylenia w całości decyzji organu I instancji, przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.
Uzasadniając pełnomocnik skarżącego zakwestionował stanowisko Kolegium polegające na przyjęciu, że zasiłek celowy może być przyznany wyłącznie w celu zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych, które nie zostały jeszcze opłacone. Stwierdził, że stanowisko to stoi w sprzeczności z literalnym brzmieniem art. 39 u.p.s. Uznał, że ustawodawca celowo nie wprowadził definicji pojęcia "niezbędnej potrzeby bytowej" i przyjął otwarty katalog tych potrzeb, aby organ administracji publicznej mógł w drodze uznania każdorazowo ocenić, czy dany stan faktyczny uzasadnia przyznanie pomocy, a jeśli ta, to w jakiej w wysokości. Zważył, że w orzecznictwie sądów administracyjnych można dostrzec pogląd dopuszczający przyznanie zasiłku celowego z przeznaczeniem na spłatę zobowiązań, np. pożyczki zaciągniętej w celu uregulowania zaległych opłat związanych z korzystaniem z mieszkania. Wywiódł, że spłata zadłużenia powstałego m.in. z konieczności zakupu opału może być uznana za niezbędną potrzebę bytową, która uzasadnia przyznanie zasiłku celowego. Podkreślił, że analiza orzecznictwa prowadzi do wniosku, iż spłata zadłużenia może stanowić niezbędną potrzebę bytową, gdy źródłem powstania tego zadłużenia było zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej.
Pełnomocnik argumentował, że w realiach niniejszej sprawy nie można kierować się automatyzmem polegającym na przyjęciu, że skoro skarżący sfinansował niezbędne usługi z własnych środków, to jest to przejawem pokonania trudnej sytuacji życiowej. Motywował, że analogia ta w realiach tej sprawy jest fałszywa. Zauważył, że - jak podaje skarżący - zapłata za usługi spowodowała, iż pozostało mu 36 zł na tzw. życie, co nie wystarczyło na właściwie odżywianie, wskutek czego głodował. Stwierdził, że ubiegając się o zasiłek skarżący nie miał możliwości zaspokoić niezbędnych potrzeb bytowych własnymi środkami - mianowicie, zaciągnął kredyt kosztem innych potrzeb bytowych, tj. kosztem utraty możliwości zakupu żywności. Podniósł, że w sytuacji skarżącego charakter niezbędnych potrzeb bytowych wymagał natychmiastowego ich opłacenia (cieknące rury w mieszkaniu, ból zęba), bez czekania na przyznanie zasiłku celowego.
Konkludując pełnomocnik wyraził stanowisko, że nie tylko wykładnia literalna art. 39 w zw. z art. 41 u.p.s., ale i wykładnia celowościowa nie stoi na przeszkodzie przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego. Tym bardziej, że organ poza tą jedną sporną przeszkodą innych nie dostrzegł, a skarżący w jego trudnej sytuacji życiowej powinien być adresatem pomocy społecznej.
Niezależnie od kwestii wykładni przepisów prawa materialnego, stawiając zarzuty procesowe, pełnomocnik wskazał na naruszenie art. 7 K.p.a. przez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do załatwienia sprawy. Stwierdził, że
w sprawie istniała inna możliwość pozytywnego załatwienia sprawy skarżącego. Otóż pismo, którym skarżący zainicjował postępowanie nosi tytuł "Wniosek o zasiłek celowy", a z jego treści wynika, że skarżący - ze względu na wydatki związane
z leczeniem stomatologicznym i naprawą hydrauliczną - nie ma środków na jedzenie. W ocenie pełnomocnika, dokonując wykładni art. 39 u.p.s., która uniemożliwia przyznanie zasiłku celowego na realizację niezbędnych potrzeb, które zostały już zaspokojone, organ powinien był przyjąć, że niezbędną potrzebą bytową, której zaspokojenia domaga się skarżący, jest zakup żywności i leków, a udokumentowane wydatki związane z leczeniem stomatologicznym i usługą hydrauliczną uzasadniają ją jedynie co do zasady i wysokości.
Pełnomocnik podsumował, że konsekwencją wyżej wskazanych naruszeń było utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji, w sytuacji, gdy organ odwoławczy - na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. - winien był uchylić zaskarżoną odwołaniem decyzję w całości i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy, tj. - na podstawie art. 41 u.p.s. - przyznać skarżącemu specjalny zasiłek celowy
w wysokości 700 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Po dokonaniu kontroli zaskarżonej decyzji, mając na uwadze stan faktyczny
i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty i wspierające je argumenty, Sąd stwierdził, że nie wystąpiły podstawy do zakwestionowania stanowiska organu wyrażonego w tej decyzji. Decyzja ta znajduje bowiem podstawy w prawie materialnym, jej wydanie zaś poprzedziło postępowanie, w którym nie uchybiono regułom procesowym.
Należy podkreślić, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm. - dalej: p.p.s.a./).
W sprawie trzeba ocenić, czy organy orzekające zasadnie odmówiły stronie skarżącej przyznania zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego.
Sąd zauważa, że - jak wynika z zapisów art. 8 u.p.s. - zasadą jest, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobom, których dochód nie przekracza ustawowo określonego kryterium, wynoszącego dla osób samotnie gospodarujących i osób w rodzinie odpowiednio 776 zł i 600, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 u.p.s., tj. - m.in. - niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby. Przyznaniu celowej pomocy finansowej służy natomiast zasiłek celowy, który - zgodnie z art. 39 u.p.s. - może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej (ust. 1),
w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków
i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2).
W związku z waloryzacją świadczeń ZUS, od marca 2022 r. dochód skarżącego z emerytury, wyliczony zgodnie z art. 8 ust. 3 i 4 u.p.s., wyniósł 1.217,98 zł, przekraczając kwotę kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (776 zł), uprawniającą do przyznania zasiłku celowego. Bez znaczenia dla sprawy pozostaje, że od powyższej kwoty dochodu dokonywane są potrącenia komornicze, gdyż na potrzeby obliczania świadczeń z pomocy społecznej potrącenia te nie są uwzględniane (skarżącemu - po pomniejszeniu o ww. potrącenia komornicze - wypłacana jest kwota emerytury wynosząca 980,19 zł).
Podstawą materialno-prawną decyzji w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego jest powołany wyżej art. 39 ust. 1 u.p.s. Przepis ten ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ podejmuje decyzję w ramach tzw. uznania administracyjnego, mając na względzie - w świetle okoliczności danej sprawy - interes społeczny i słuszny interes obywatela. Decyzja o przyznaniu zasiłku celowego - wydawana w ramach uznania administracyjnego - oznacza, że organ pomocy społecznej może, ale nie musi przyznać takiego świadczenia.
Rozpatrując sprawę przyznania pomocy finansowej organ pomocy społecznej musi kierować się ponadto ogólnymi zasadami pomocy społecznej. Winien więc wziąć pod uwagę, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 u.p.s.). Warunkiem korzystania z pomocy społecznej w pierwszej kolejności jest, aby jej udzielenie nastąpiło w ściśle określonym celu, jakim jest przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej i aby miało miejsce w konkretnych okolicznościach, tj. sytuacji, gdy uprawienia, zasoby
i możliwości osoby wnioskującej o pomoc uniemożliwiają jej to przezwyciężenie.
Z powyższego wynika, że pomoc społeczna winna zostać udzielona dopiero wtedy, gdy jednostka w sytuacji kryzysowej przestaje być samowystarczalna. Osoba wnioskująca o przyznanie pomocy zobligowana jest bowiem, w pierwszej kolejności, do przezwyciężania swych problemów we własnym zakresie, a dopiero gdy nie jest
w stanie tego dokonać, może zostać przyznana pomoc społeczna. Uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają bowiem charakter subsydiarny, co oznacza, że uzupełniają jedynie środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 u.p.s.). Organy pomocy społecznej nie wyręczają więc obywatela
z obowiązku utrzymywania się w trudnej sytuacji, ale wymagają od niego aktywności w pokonywaniu niepowodzeń życiowych. Świadczenia z pomocy społecznej nie mogą zapewniać wnioskodawcy zaspokojenia zasadniczych potrzeb życiowych i być podstawowym źródłem utrzymania, gdyż przeczy temu istota i charakter świadczeń udzielanych w ramach pomocy społecznej. Ponadto potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom
i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.s.). Celem pomocy społecznej jest czasowe wsparcie podopiecznego, niezbędne do tego, aby był on w stanie przezwyciężyć trudną sytuację, w której się znalazł, a której nie byłby w stanie przezwyciężyć bez pomocy państwa. Organ rozpoznając wniosek
o przyznanie pomocy finansowej musi mieć na względzie nie tylko interes wnioskodawcy, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej i swoje możliwości finansowe.
Jak wynika z przepisu art. 39 u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Natomiast niezbędna potrzeba bytowa to taka, bez której zaspokojenia osoba nie może samodzielnie egzystować, zagrożone są warunki jej istnienia, a w szczególności zdrowie lub życie. Zasiłek może być przyznany np. na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.
Zgodnie z ustaleniami dokonanymi w sprawie, o czym była mowa wyżej, dochód wnioskodawcy (skarżącego) przekracza ustawowe kryterium dochodowe dla jednoosobowego gospodarstwa domowego, co powoduje brak możliwości przyznania mu pomocy finansowej z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego (art. 8 u.p.s.). Poza tym, skarżący zaspokoił wskazane we wniosku potrzeby
z własnych środków.
Stosownie do treści art. 41 u.p.s., w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe ustalone
w art. 8 ustawy, może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Może to nastąpić
w szczególnie uzasadnionych przypadkach, w wypadkach wystąpienia sytuacji szczególnej, trudnej do uniknięcia, zmuszającej daną osobę lub rodzinę do dokonania nieplanowanych wcześniej wydatków.
Użyte w art. 41 pkt 1 u.p.s. sformułowania "może być przyznany" oznacza, że decyzje wydawane na podstawie tego przepisu mają także charakter uznaniowy,
a więc właściwy w sprawie organ administracji po dokonaniu ustaleń faktycznych, mając na względzie zasady udzielania pomocy społecznej, ma swobodę w podjęciu decyzji co do przyznania takiej pomocy i jej wysokości. Przyznanie tej pomocy uzależnione jest od istnienia niezbędnej potrzeby bytowej, która powinna być zaspokojona, a której osoba nie może zaspokoić we własnym zakresie. Oznacza to, że świadczenia te mogą być udzielone na pokrycie potrzeb istniejących, niezrealizowanych, z uwagi na brak możliwości ich zaspokojenia przez osobę występującą o wsparcie.
W okolicznościach niniejszej sprawy wskazane potrzeby strona zaspokoiła
z własnych środków finansowych, co zostało udokumentowane przedłożonymi fakturami. Skoro potrzeba została już zaspokojona, to należy przyjąć, że strona we własnym zakresie, własnym staraniem mogła to uczynić.
Zgodzić trzeba się w orzekającymi w sprawie organami obu instancji, że w art. 41 u.p.s. chodzi o potrzeby przyszłe. Nie ma natomiast w ustawie o pomocy społecznej zapisu, z którego - wbrew stanowisku pełnomocnika skarżącego - wynikałby obowiązek zwrotu kosztów już poniesionych przez stronę w celu zaspokojenia potrzeby bytowej, tj. w sprawie pokrycia w styczniu 2022 r. kosztów poniesionych w związku z wykonaniem usługi hydraulicznej w mieszkaniu i usługą stomatologiczną.
Analiza załączonej do wywiadu środowiskowego dokumentacji wskazuje ponadto, że powyższe obciążenia budżetu domowego skarżącego nie stanowiły zagrożenia dla jego egzystencji. W styczniu 2022 r. skarżącemu przyznano bowiem pomoc na zakup żywności. Dodatkowo korzystał on ze wsparcia Dziennego Domu Pomocy, który zapewniał mu regularnie ciepły posiłek.
W sprawie niewątpliwie ustalono także, że od marca 2022 r. skarżący dysponuje dochodem w wysokości 1.217,98 zł, tj. świadczeniem z ZUS, pozwalającym finansować wydatki związane z codziennym funkcjonowaniem. Skarżący uczęszcza w dalszym ciągu do Dziennego Domu Pomocy. Z uwagi na niepełnosprawność oraz konieczność stosowania specjalnej diety, udzielono mu wsparcia w formie zasiłków celowych na zakup żywności z wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" w styczniu, lutym i marcu 2022 r. oraz
w kwietniu tego roku w formie specjalnego zasiłku celowego na dofinansowanie do zakupu obuwia i odzieży.
W oświadczeniu z 17 maja 2022 r., spisanym podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego, skarżący podał, że w kwietniu 2022 r. otrzymał dodatkowe roczne świadczenie pieniężne z ZUS, tzw. "13 emeryturę". Został mu również wypłacony dodatek osłonowy na zrekompensowanie rosnących cen nośników energii (gaz, prąd) oraz produktów żywnościowych. W miesiącach kwietniu i maju 2022 r. skarżący nie ponosił żadnych opłat mieszkaniowych, ani żadnych dodatkowych wydatków.
W obecnej sytuacji, w której znajduje się skarżący, nie ma tym samym podstaw aby twierdzić, że znajduje się on w trudnej sytuacji życiowej i brak mu środków na zabezpieczenie podstawowych potrzeb bytowych.
W związku z powyższym, organy zasadnie nie znalazły powodów do zwrotu poniesionych przez niego w styczniu 2022 r. wydatków w związku z wykonaniem usługi hydraulicznej w mieszkaniu i usługą stomatologiczną, gdyż powyższe potrzeby zostały już zaspokojone przy wykorzystaniu jego własnych możliwości i nie stanowią już niezbędnej potrzeby życiowej.
Sąd zauważa, że występując do MOPS-u z wnioskiem skarżący wyraźnie wnosił o przyznanie zasiłku celem zrekompensowania poniesionych przez niego kosztów leczenia stomatologicznego i usługi hydraulicznej. Wbrew stanowisku pełnomocnika skarżącego, organ nie miał obowiązku wyjaśniania, czy aby skarżącemu nie chodziło faktycznie o pokrycie potrzeby bytowej w postaci wsparcia zakupu jedzenia i leków, której nie mógł zaspokoić we własnym zakresie, gdyż poniósł koszty leczenia stomatologicznego i koszty usługi hydraulicznej. Wywód pełnomocnika miałby sens, gdyby skarżący wystąpił o wsparcie bezpośrednio po poniesieniu kosztów wspomnianych usług. Tymczasem przypomnieć trzeba, że od czasu poniesienia ww. kosztów (styczeń 2022 r.) do czasu złożenia wniosku
o zasiłek celowy (5 maja 2022 r.) minęły już ponad 4 miesiące, w którym to czasie skarżący korzystał z różnych form wsparcia z pomocy społeczne, o czym była mowa wyżej, np. w styczniu, lutym i marcu 2022 r. przyznano mu pomoc na zakup żywności (przebywając w Dziennym Domu Pomocy miał nadto zapewniony regularny ciepły posiłek). Bezpośrednio przed złożeniem wniosku (w kwietniu 2022 r.) otrzymał także dodatkową trzynastą emeryturę. Został mu również wypłacony dodatek osłonowy na zrekompensowanie rosnących cen nośników energii (gaz, prąd) oraz produktów żywnościowych.
W kontrolowanej sprawie materiał dowodowy zgromadzony został w sposób wyczerpujący, a jego kompleksowa ocena przez organ pozwala uznać, że zachowane zostały wymogi wynikające z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Uwadze Sądu nie umknęła bardzo zwięzła treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w czym dopatrzyć się można uchybienia przez Kolegium art. 107 § 3 K.p.a. Jednak wobec wyjaśnień poczynionych na etapie I instancji brak jest dostatecznych podstaw, aby uznać, że mogło to mieć wpływ na wynik sprawy.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić
w całości (pkt I sentencji wyroku).
Koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu
w postępowaniu sądowym (pkt II sentencji wyroku) przyznano adwokatowi na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r., poz. 18 ze zm.).