IV SA/Wr 548/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła studentki R. K., której przyznane wcześniej stypendium socjalne zostało uchylone, a ona sama zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Uczelnia wznowiła postępowanie, powołując się na dane z systemu POL-on, które wskazywały na przekroczenie przez studentkę 6-letniego okresu studiowania. Studentka zarzuciła uczelni błędną wykładnię przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, twierdząc, że 6-letni okres dotyczy faktycznego pobierania świadczeń, a nie samego posiadania statusu studenta. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił decyzje obu instancji. Sąd uznał, że organy błędnie zinterpretowały art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, utożsamiając posiadanie statusu studenta z prawem do świadczenia. Sąd podkreślił, że okres ten powinien być liczony od momentu faktycznego przyznania i pobierania świadczenia, a nie od początku studiów. Ponadto, WSA wskazał na naruszenia proceduralne, w tym brak wystarczającego wyjaśnienia okoliczności ujawnienia nowych faktów oraz przekroczenie granic wznowionego postępowania poprzez orzeczenie o zwrocie świadczenia. Sąd zaznaczył również, że przepisy dotyczące 6-letniego okresu studiowania weszły w życie 1 października 2019 r. i nie powinny być stosowane wstecz do okresów studiów sprzed tej daty.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących okresu przysługiwania świadczeń dla studentów, zasady wznowienia postępowania administracyjnego oraz stosowania prawa intertemporalnego.
Dotyczy specyficznej sytuacji studentki i przepisów Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce. Interpretacja przepisów proceduralnych może mieć szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (4)
Czy okres 6 lat, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, należy liczyć od momentu posiadania statusu studenta, czy od momentu faktycznego przyznania i pobierania świadczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Okres 6 lat należy odnosić do okresu, w którym student spełnia przesłanki otrzymywania pomocy finansowej i jednocześnie jest jej beneficjentem, a nie do samego posiadania statusu studenta.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że pojęcie 'przysługiwania świadczenia' nie jest tożsame z 'posiadaniem statusu studenta'. Okres ten należy liczyć od momentu przyznania świadczenia, a nie od początku studiów, co wynika z analizy przepisów i uzasadnienia projektu ustawy.
Czy dane z systemu POL-on, dostępne dla uczelni, mogą stanowić podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., jeśli organ miał możliwość ich uzyskania wcześniej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie można przyjąć, że dana okoliczność była nieznana organowi, jeżeli wynikała z materiałów będących już w dyspozycji tego organu lub z łatwością mógł je poznać. Organy muszą wykazać, dlaczego nie skorzystały z dostępnych narzędzi weryfikacji wcześniej.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że organ dysponujący narzędziami informatycznymi ma obowiązek z nich korzystać. Brak wyjaśnienia, od kiedy uczelnia miała dostęp do danych z POL-on i dlaczego nie wykorzystała ich wcześniej, podważa zasadność wznowienia postępowania.
Czy organ w postępowaniu wznowionym na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. może orzekać o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia, jeśli pierwotna decyzja dotyczyła jedynie przyznania stypendium?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ nie może rozszerzać przedmiotu postępowania wznowionego poza kwestię rozstrzygniętą decyzją ostateczną. Zobowiązanie do zwrotu świadczenia stanowi naruszenie art. 151 § 1 k.p.a.
Uzasadnienie
Postępowanie wznowione ogranicza się do sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Organ może jedynie uchylić dotychczasową decyzję i wydać nową rozstrzygającą o istocie sprawy, ale nie może orzekać w innej kwestii, jak zwrot świadczenia, na którą nie było podstaw w pierwotnym postępowaniu.
Czy okresy studiów sprzed wejścia w życie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (1 października 2019 r.) powinny być uwzględniane przy obliczaniu 6-letniego okresu przysługiwania świadczeń?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak jest przepisów przejściowych nakazujących zaliczanie okresów studiów sprzed 1 października 2019 r. do 6-letniego okresu przysługiwania świadczeń na gruncie nowej ustawy.
Uzasadnienie
Zgodnie z zasadą prawa intertemporalnego, ustawa nowa działa na przyszłość, a przepisy nie mogą mieć wstecznego oddziaływania, chyba że ustawodawca wyraźnie to przewidział. Brak regulacji przejściowych oznacza bezpośredni skutek ustawy nowej.
Przepisy (11)
Główne
u.p.s.w.n. art. 93 § ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
Okres 6 lat przysługiwania świadczeń należy liczyć od momentu faktycznego przyznania i pobierania świadczenia, a nie od momentu posiadania statusu studenta. Przepis ten ma zastosowanie od 1 października 2019 r. i nie obejmuje okresów studiów sprzed tej daty.
Pomocnicze
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do wznowienia postępowania w przypadku ujawnienia się istotnych, nowych okoliczności faktycznych lub dowodów, które istniały w dniu wydania decyzji, ale nie były znane organowi.
k.p.a. art. 151 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ po wznowieniu postępowania uchyla decyzję dotychczasową i wydaje nową rozstrzygającą o istocie sprawy.
k.p.a. art. 151 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ nie może rozszerzać przedmiotu postępowania wznowionego na kwestie nieobjęte pierwotną decyzją.
P.u.s.a. art. 1 § § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce art. 1 § ust. 1 pkt 3
Przepisy u.p.s.w.n. dotyczące stypendium socjalnego obowiązują od 1 października 2019 r.
Ustawa z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych art. 9 § pkt 1
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna wykładnia art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce przez utożsamianie posiadania statusu studenta z prawem do świadczenia. • Naruszenie przepisów proceduralnych, w tym brak należytego wyjaśnienia okoliczności ujawnienia nowych faktów i przekroczenie granic wznowionego postępowania. • Niewłaściwe zastosowanie przepisów intertemporalnych, tj. zaliczanie okresów studiów sprzed wejścia w życie nowej ustawy.
Odrzucone argumenty
Argumenty uczelni oparte na błędnej interpretacji 6-letniego okresu studiowania i konieczności zwrotu świadczeń.
Godne uwagi sformułowania
nie można przyjąć, że dana okoliczność była nieznana organowi, który wydał decyzję, jeżeli wynikała ona z materiałów będących już w dyspozycji tego organu • organ dysponuje narzędziem informatycznym, to ma nie tylko prawo, ale przede wszystkim obowiązek z niego korzystać • nie sposób zrównać znaczenia pojęcia 'przysługiwania świadczenia' (...) z pojęciem 'przysługiwania możliwości ubiegania się o świadczenie' • zasadą jest działanie ustawy nowej na przyszłość, gdyż przy braku odmiennej regulacji (...) przepisy nowe nie mogą mieć wstecznego oddziaływania (lex retro non agit)
Skład orzekający
Bogumiła Kalinowska
przewodniczący
Ewa Kamieniecka
sprawozdawca
Katarzyna Radom
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących okresu przysługiwania świadczeń dla studentów, zasady wznowienia postępowania administracyjnego oraz stosowania prawa intertemporalnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji studentki i przepisów Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce. Interpretacja przepisów proceduralnych może mieć szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu studentów - stypendiów i okresu ich pobierania, a także pokazuje, jak ważne jest prawidłowe stosowanie przepisów proceduralnych i materialnych przez organy administracji.
“Czy 6 lat studiów to zawsze koniec z socjalnym? Sąd wyjaśnia, kiedy uczelnia może odebrać stypendium.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.