IV SA/Wr 544/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2021-12-16
NSAAdministracyjneŚredniawsa
środki zastępczedopalaczeinspekcja sanitarnawycofanie z obrotuMDPHPAB-CHMINACAN-etyloheksedronzagrożenie dla zdrowiapostępowanie administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę w sprawie nakazania wycofania z obrotu produktów podejrzanych o bycie środkami zastępczymi, uznając zasadność działań organów sanitarnych.

Skarżący S. D. zaskarżył decyzję Inspektora Sanitarnego nakazującą wycofanie z obrotu produktów podejrzanych o bycie środkami zastępczymi. Organy sanitarne oparły swoje działania na opinii laboratorium kryminalistycznego wskazującej na obecność substancji takich jak MDPHP, AB-CHMINACA i N-etyloheksedron, które spełniają definicję środków zastępczych. Sąd uznał, że uzasadnione podejrzenie co do charakteru tych substancji jest wystarczającą przesłanką do wydania decyzji o wycofaniu ich z obrotu, nawet przed ostatecznym potwierdzeniem przez uprawnioną jednostkę badawczą, w celu ochrony zdrowia i życia ludzkiego.

Sprawa dotyczyła skargi S. D. na decyzję Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu, która nakazywała wycofanie z obrotu na 18 miesięcy produktów podejrzanych o bycie środkami zastępczymi. Postępowanie zostało wszczęte po przekazaniu przez Policję materiałów dotyczących posiadania substancji odurzających. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w D. wszczął postępowanie z urzędu, odstępując od zasady czynnego udziału strony ze względu na zagrożenie dla życia i zdrowia. Decyzją z dnia 8 sierpnia 2020 r. nakazano wycofanie z obrotu proszku koloru białego i beżowego oraz suszu zielonego, powołując się na analizę dokumentacji policyjnej i opinię laboratorium kryminalistycznego wskazującą na obecność MDPHP, N-etyloheksedronu oraz AB-CHMINACA. Organ I instancji uznał, że produkty te wypełniają definicję środków zastępczych, mimo że nie były wymienione w oficjalnych wykazach. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Skarżący wniósł odwołanie, kwestionując prawidłowość i przedwczesność decyzji, zwłaszcza w kontekście umorzenia postępowania karnego. Organ II instancji utrzymał decyzję w mocy, podkreślając, że przepis art. 44c ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii wymaga jedynie uzasadnionego podejrzenia, a nie pewności, co do charakteru środków zastępczych. Sąd administracyjny, rozpatrując skargę, zważył, że kognicja sądu ogranicza się do kontroli legalności decyzji. Sąd w pełni aprobowal stanowisko organów, że uzasadnione podejrzenie, poparte opinią laboratorium kryminalistycznego, jest wystarczającą przesłanką do wydania decyzji o wycofaniu produktów z obrotu w celu ochrony zdrowia i życia ludzkiego. Sąd uznał, że skarżący wprowadzał do obrotu produkty podejrzane, co potwierdzają jego sprzeczne zeznania oraz zeznania świadków. Oddalono skargę jako bezzasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, uzasadnione podejrzenie jest wystarczającą przesłanką do wydania decyzji o wycofaniu produktu z obrotu na czas niezbędny do przeprowadzenia badań, mających na celu ustalenie, czy jest on środkiem zastępczym.

Uzasadnienie

Przepis art. 44c ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii stanowi, że w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że produkt jest środkiem zastępczym, właściwy inspektor sanitarny nakazuje jego wycofanie z obrotu na czas niezbędny do przeprowadzenia badań. Celem jest ochrona zdrowia i życia ludzkiego, a sama decyzja ma charakter prewencyjny i tymczasowy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (21)

Główne

Dz.U. 2003 nr 211 poz 2050 art. 44c § ust. 1

Ustawa o zmianie ustawy o transporcie drogowym

u.p.n. art. 44c § ust. 1

Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii

Nakazanie wycofania z obrotu produktu, co do którego zachodzi uzasadnione podejrzenie, że jest środkiem zastępczym, na czas niezbędny do przeprowadzenia badań, nie dłuższy niż 18 miesięcy.

Pomocnicze

u.p.n. art. 62 § ust. 1

Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii

k.p.a. art. 10 § § 2 i 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 61 § § 4

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.i.s. art. 12 § ust. 1

Ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej

k.p.a. art. 104 § § 1 i 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 108 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.n. art. 4 § pkt 27

Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii

Definicja środka zastępczego jako produktu zawierającego substancję o działaniu na ośrodkowy układ nerwowy, który może być użyty w takich samych celach jak środek odurzający, substancja psychotropowa lub nowa substancja psychoaktywna.

u.p.n. art. 4 § pkt 34

Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii

Definicja 'wprowadzania do obrotu' jako udostępnienia osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów, środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych.

k.p.a. art. 127 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.n. art. 52

Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii

u.p.i.s. art. 12 § ust. 2 pkt 1

Ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej

Dz.U. 2021, poz. 137 art. 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 145

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.n. art. 4 § pkt 27

Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii

Definicja środka zastępczego.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.n. art. 44b

Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii

Całkowity zakaz wytwarzania, przywozu i wprowadzania do obrotu środków zastępczych i nowych substancji psychoaktywnych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uzasadnione podejrzenie, że produkty są środkami zastępczymi, jest wystarczającą przesłanką do wydania decyzji o ich wycofaniu z obrotu. Decyzja o wycofaniu z obrotu ma charakter prewencyjny i tymczasowy, służący ochronie zdrowia i życia ludzkiego. Wprowadzanie do obrotu obejmuje każdą formę udostępniania środków zastępczych osobom trzecim. Różnice w wyjaśnieniach skarżącego świadczą o próbie uniknięcia odpowiedzialności i lekceważeniu organów.

Odrzucone argumenty

Brak postępowania karnego uniemożliwia wydanie decyzji administracyjnej. Opinia laboratorium kryminalistycznego niepochodząca od uprawnionego podmiotu nie może stanowić podstawy decyzji. Zabezpieczone produkty zostały nabyte jedynie w celu czyszczenia metali i nie były przeznaczone do obrotu. Zeznania świadków są niewiarygodne z uwagi na ich negatywną opinię.

Godne uwagi sformułowania

uzasadnione podejrzenie środki zastępcze wprowadzanie do obrotu ochrona zdrowia i życia ludzkiego delikt administracyjny stwarzanie możliwości faktycznych dostępu

Skład orzekający

Ireneusz Dukiel

przewodniczący

Katarzyna Radom

członek

Mirosława Rozbicka-Ostrowska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'uzasadnionego podejrzenia' jako podstawy do wydania decyzji o wycofaniu z obrotu środków zastępczych oraz szerokie rozumienie 'wprowadzania do obrotu'."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z nowymi substancjami psychoaktywnymi i środkami zastępczymi w kontekście nadzoru sanitarnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy 'dopalaczy' i środków zastępczych, co jest tematem budzącym zainteresowanie społeczne. Pokazuje mechanizmy działania organów sanitarnych w sytuacjach zagrożenia zdrowia publicznego.

Czy uzasadnione podejrzenie wystarczy, by wycofać 'dopalacze' z rynku? Sąd wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wr 544/20 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2021-12-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-12-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Ireneusz Dukiel /przewodniczący/
Katarzyna Radom
Mirosława Rozbicka-Ostrowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Sygn. powiązane
II GSK 890/22 - Wyrok NSA z 2023-02-03
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2003 nr 211 poz 2050
art. 44 c ust. 1
Ustawa dnia 14 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ireneusz Dukiel, Sędziowie Sędzia WSA Sędzia NSA Katarzyna Radom, Mirosława Rozbicka - Ostrowska (sprawozdawca), Protokolant Katarzyna Leśniowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 16 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi S. D. na decyzję Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia 16 października 2020 r., nr HP.906.41.2020.AL w przedmiocie nakazania wycofania z obrotu na okres 18 miesięcy produktów podejrzanych, że mogą stanowić środki zastępcze oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
W dniu 10 marca 2020 r. Komenda Powiatowa Policji w D. przekazała Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w D. (dalej: PPIS, organ I instancji) akta sprawy, w tym postanowienie o wyłączeniu materiałów dochodzenia z dnia 22 czerwca 2018 r. celem przeprowadzenia odrębnego postępowania, tj. materiałów dowodowych w sprawie dotyczącej posiadania w dniu 29 lutego 2018 r. substancji odurzających i substancji psychotropowych [tj. o czyn z art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz.U. 2020, poz. 2050, dalej: u.p.n.)].
W dniu 15 czerwca 2020 r. PPIS sporządził adnotację służbową, z której wynika, że organ wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji o nakazaniu wycofania z obrotu określonych produktów, w stosunku do strony postępowania S. D. (dalej: strona, skarżący). Jednocześnie mając na uwadze, że załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki z uwagi na niebezpieczeństwo dla życia i zdrowia ludzkiego, na podstawie art. 10 § 2 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2021, poz. 735, dalej: k.p.a.) organ odstąpił od zasady czynnego udziału strony, w tym od zawiadomienia stron o wszczęciu postępowania administracyjnego (art. 61 § 4 k.p.a.) oraz od umożliwienia stronom przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 k.p.a.).
Decyzją z dnia 8 sierpnia 2020 r. nr 06/20, wydaną z powołaniem się na przepisy art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. 2019, poz. 59 z późn. zm., dalej: u.p.i.s.), art. 44c ust. 1 u.p.n. oraz art. 104 § 1 i 2, art. 108 § 1 k.p.a. organ I instancji nakazał wycofanie z obrotu, na okres 18 miesięcy, tj. do dnia 6 lutego 2022 r. wskazanych z nazwy i gramatury produktów proszku koloru białego i beżowego oraz suszu zielonego. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu decyzji pierwszo-instancyjnej organ stwierdził, ze analiza przedstawionej przez Komendę Policji dokumentacji wykazała, iż na terenie powiatu dzierżoniowskiego dochodziło do wprowadzania do obrotu przez stronę postępowania produktów, które prawdopodobnie są środkami zastępczymi. Zgodnie ze sporządzoną przez Laboratorium Kryminalistyczne Komendy Wojewódzkiej Policji we W. opinią nr [...] z dnia 15 czerwca 2018 r. – w zatrzymanym materiale dowodowym, w wyniku przeprowadzonych badań z zakresu chemii, stwierdzono, że:
- proszki koloru białego oznaczone nr 1, 2 i 4 zawierają MDPHP w postaci soli,
- proszek koloru białego nr 3 zawiera MDPHP w postaci soli oraz N-etyloheksedron w postaci soli,
- proszki koloru beżowego oznaczone odpowiednio 5 i 6 zawierają N-etyloheksedron w postaci soli,
- susz roślinny koloru zielonego oznaczony jako nr 7 zawiera AB-CHMINACA.
Organ wskazał, że na dzień ujawnienia wskazanych substancji, tj. 28.02.2018 r., MDPHP (3,4-metylenodioksy-alfa-pirolidynoheksanofenon), N-etyloheksedron oraz AB-CHMINACA nie były wymienione w wykazie środków odurzających oraz w wykazie substancji psychotropowych ujętych w u.p.n., a także w załączniku do Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 sierpnia 2017 r. w sprawie wykazu nowych substancji psychoaktywnych (Dz.U. 2017, poz. 1582). Jednocześnie PPIS wskazał, że produkty zawierające MDPHP oraz N- etyloheksedron w postaci soli, powinny być traktowane jako środki zastępcze, gdyż wypełniają definicję zawartą w art. 4 pkt 27 u.p.n. i są stosowane w preparatach potocznie nazywanych "dopalaczami".
W związku z faktem, że wskazana powyżej opinia została opracowana przez podmiot nieznajdujący się w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 listopada 2015 r. w sprawie wykazu podmiotów uprawnionych do przeprowadzenia badań mających na celu ustalenie, czy dane produkty są środkami zastępczymi, PPIS wskazał, że wystąpi do odpowiedniej jednostki wskazanej w powyższym rozporządzeniu celem potwierdzenia, że zatrzymana substancje spełniają definicję środka zastępczego. Pomimo tego, organ uznał za zasadne podejrzenie, że zatrzymane produkty stanowią środki zastępcze, a świadczą o tym wyniki badań przeprowadzonych przez wskazane wyżej laboratorium kryminalistyczne.
Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 k.p.a. przyjmując, że okoliczności sprawy wskazują na stwarzanie zagrożenia dla życia i zdrowia ludzkiego, poprzez wprowadzenie do obrotu produktów, co do których istnieje uzasadnione podejrzenie, iż wykazują działanie psychoaktywne i mogą być zaklasyfikowane jako środki zastępcze.
Strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, że stanowisko organu jest nieprawidłowe, a co najmniej przedwczesne. Według odwołującego się, skoro postępowanie karne w sprawie zostało umorzone, to nie można żadnej z okoliczności wskazanej w decyzji uznać za w pełni udowodnioną. Natomiast materiał dowodowy nie pozwala bezsprzecznie przyjąć, że to strona wprowadziła do obrotu jakiekolwiek substancje zabronione oraz, że wskazane produkty są środkami zastępczymi.
Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we Wrocławiu (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy) decyzją z dnia 16 października 2020 r. nr HP.906.41.2020.AL, na podstawie art. art. 12 ust. 2 pkt 1 u.p.i.s., art. 127 § 2 oraz art. 138 § 1 k.p.a., art. 52 u.p.n. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W motywach decyzji ostatecznej organ odwoławczy powołując się na analizę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego stwierdził, że prawidłowo organ I instancji uznał zatrzymane produkty za mogące stanowić środki zastępcze lub nowe substancji psychoaktywne. Wskazał, że z brzmienia przepisu art. 44c ust. 1 u.p.n., wynika, iż państwowy inspektor sanitarny nakazuje, w drodze decyzji, wstrzymanie wytwarzania tego produktu lub wycofanie go z obrotu, na czas niezbędny do przeprowadzenia badań mających na celu ustalenie, czy jest on środkiem zastępczym, w sytuacji gdy zachodzi uzasadnione podejrzenie, że może być on środkiem zastępczym. W celu potwierdzenia czy przedmiotowe produkty stanowią środki zastępcze lub nowe substancje psychoaktywne, zostaną one zbadane w jednostce określonej rozporządzeniem Ministra Zdrowia. Natomiast aby organ mógł kwestionowane substancje zabezpieczyć, wystarczy jedynie podejrzenie, że stanowić mogą one środki zastępcze lub nową substancję psychoaktywną, które w ocenie organu w badanej sprawie istnieje, na co wskazuje sam wygląd kwestionowanych substancji jak i informacja zawarta we wskazanej wcześniej opinii laboratorium kryminalistycznego. Z opinii tej wynika, że zabezpieczone przez organy ścigania produkty w swoim składzie zawierają MDPHP, AB-CHMINACA oraz N-etyloheksedron, które spełniają definicję środka zastępczego zawartą w art. 4 pkt 27 u.p.n., i są stosowane w preparatach zwanych potocznie "dopalaczami". Z kolei strona podczas przesłuchania prowadzonego w Komendzie Powiatowej Policji w D. oświadczyła, że: "ja nie wiem skąd on się tam wziął, wożę tym samochodem różne osoby, które zażywają takie substancje, bo prawdopodobnie jest to dopalacz i może komuś po prostu wypadł" (protokół przesłuchania świadka z dnia 28.02.2018 r.).
W dalszej częsci, organ II instancji wyjaśnił, że:
- łamanie zakazu wprowadzania do obrotu środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych stanowi delikt administracyjny, a nie przestępstwo, w związku z czym prowadzone jest postępowanie administracyjne na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego, a nie postępowanie karne – w związku z czym, nie sposób zgodzić się z twierdzeniem strony, że brak toczącego się postępowania karnego świadczy o tym, iż nie nastąpiło wprowadzanie do obrotu środków zastępczych;
- w okolicznościach badanej sprawy zachodziła konieczność szybkiego działania z uwagi na zagrożenie dla zdrowia lub życia ludzkiego – co wynikało z wprowadzenia do obrotu zatrzymanych produktów;
- zaskarżona decyzja miała jedynie na celu tymczasowo uregulować sytuację prawną skarżącego na czas niezbędny do przeprowadzenia badań, mających na celu ustalenie ostatecznej kwalifikacji produktów – samo badanie tychże produktów będzie miało miejsce w toku innego postępowania administracyjnego, o wszczęciu którego strona będzie poinformowana;
- "wprowadzanie do obrotu" na gruncie nowych narkotyków oznacza każdą postać udostępniania – odpłatnie lub nieodpłatnie, środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych; udostępnianiem jest także pozostawanie do dyspozycji, stwarzanie możliwości nabycia.
W ocenie organu odwoławczego, zgromadzony materiał dowodowy potwierdza fakt wprowadzania do obrotu produktów podejrzanych przez stronę postępowania. Wskazuje na to fakt przeszukania mieszkania oraz samochodu strony, w wyniku którego zabezpieczono ponad 21 gram podejrzanych produktów. Do przeszukania doszło na skutek przesłuchania świadka, który poinformował, że strona może posiadać środki odurzające lub inne substancje psychotropowe. Dodatkowo organ wskazał na sprzeczność oświadczeń strony, która stwierdziła, że zabezpieczone produkty nabyła celem czyszczenia srebra, później, że w sama chciała spróbować jak one działają, a w innym postępowaniu zeznała, że "powiedziałem, że ona dostanie ode mnie te dopalacze (...) udzieliłem jej kilka, albo kilkanaście razy tych dopalaczy". Powyższe zdaniem organu świadczy o co najmniej uzasadnionym podejrzeniu, że strona wprowadzała do obrotu produkty objęte zaskarżoną decyzją.
Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której skarżący ponowił zarzuty i argumentację podniesioną w odwołaniu, domagając się uchylenia decyzji w całości i umorzenia postępowania, oraz nieobciążania go kosztami postępowania. Dodatkowo skarżący podniósł, że dwie osoby zeznające jako świadkowie są osobami o negatywnej opinii i ich zeznania nie mogą stanowić wiarygodnego źródła dowodowego, a on sam swoje wyjaśnienia odwołał, co powoduje ich nieważność. Natomiast zabezpieczone produkty nabył celem czyszczenia metali i nie miał zamiaru ich ani spożywać, ani tym bardziej udostępniać osobom trzecim.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, zważył co następuje:
Kognicja sądu administracyjnego ogranicza się do zbadania legalności, tj. zgodności zaskarżonych decyzji z przepisami prawa materialnego i procesowego. Powyższa zasada wynika z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2021, poz. 137). Jedynie w przypadku istnienia istotnych wad postępowania lub naruszenia przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy, zgodnie z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2019, poz. 2325, dalej p.p.s.a.) następuje uchylenie decyzji administracyjnej lub stwierdzenie jej nieważności przez sąd. Negatywna ocena zaskarżonych do sądu administracyjnego decyzji, pod kątem ich zgodności z prawem powoduje konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego i ponowne rozpatrzenie sprawy przez właściwe organy z uwzględnieniem wytycznych zawartych w uzasadnieniu wydanego w sprawie wyroku.
Rozstrzygając daną sprawę, wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany zawartymi w skardze zarzutami i sformułowanymi w niej wnioskami, lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy, o czym stanowi art.134 § 1 p.p.s.a.
W badanej sprawie spór między stroną a organami dotyczy możliwości zastosowania środka prewencyjnego, jakim jest nakazanie wycofania z obrotu wskazanych w decyzji substancji, w sytuacji braku pewności, że stanowią one środki zastępcze.
Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 44 c ust. 1 u.p.n. zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia wytwarzania lub wprowadzania do obrotu produktu, co do którego zachodzi uzasadnione podejrzenie, że jest on środkiem zastępczym, właściwy ze względu na miejsce wytwarzania lub wprowadzania do obrotu państwowy inspektor sanitarny nakazuje, w drodze decyzji, wstrzymanie wytwarzania tego produktu lub wycofanie go z obrotu, na czas niezbędny do przeprowadzenia badań mających na celu ustalenie, czy jest on środkiem zastępczym, nie dłuższy jednak niż 18 miesięcy.
Z materiału aktowego badanej sprawy wynika, że Policja zabezpieczyła w samochodzie i mieszkaniu skarżącego, woreczki strunowe z proszkiem koloru białego, beżowego oraz z suszem roślinnym (w sumie 7 woreczków o wadze około 21 gram). Substancje te zostały poddane badaniom z zakresu chemii przez Laboratorium Kryminalistyczne Komendy Wojewódzkiej Policji we W. Z dołączonej do akt, sporządzonej przez wspomniane laboratorium opinii wynika, że w oznaczonych odpowiednimi numerami proszkach oraz materiale roślinnym, stwierdzono obecność MDPHP w postaci soli, AB-CHMINACA oraz N-etyloheksedron w postaci soli. Powyższe substancje spełniają definicję "środka zastępczego" zawartą w art. 4 pkt 27 u.p.n. i są stosowane w preparatach zwanych potocznie "dopalaczami", co potwierdza powyższa opinia.
Pojęcie "środka zastępczego" ustawodawca zdefiniował w art. 4 pkt 27 u.p.n., zgodnie z którym jest to produkt zawierający substancję o działaniu na ośrodkowy układ nerwowy, który może być użyty w takich samych celach jak środek odurzający, substancja psychotropowa lub nowa substancja psychoaktywna, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych, do środków zastępczych nie stosuje się przepisów o ogólnym bezpieczeństwie produktów.
Jak słusznie wskazał organ I instancji, wskazana wyżej opinia nie została wykonana przez podmiot wymieniony w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 listopada 2015 r. w sprawie wykazu podmiotów uprawnionych do przeprowadzania badań mających na celu ustalenie, czy dane produkty są środkami zastępczymi. Niemniej jednak całość okoliczności sprawy, wygląd zabezpieczonych substancji, zeznania świadków, wyjaśnienia samego skarżącego, jak również doświadczenie życiowe wskazują jednoznacznie, że w sprawie zaistniała przesłanka uzasadnionego podejrzenia.
Sąd w pełni aprobuje stanowisko organów obu instancji, wskazujących, że przesłanką do zastosowania dyspozycji wynikającej z art. 44c ust. 1 u.p.n. jest wskazane wyżej "uzasadnione podejrzenie" (a nie wyłącznie pewność), że produkty wymienione w decyzji stwarzają zagrożenie dla życia. W ocenie Sądu, w ustaleniach zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, w sposób wystarczający wskazano okoliczności, które uzasadniały podejrzenie, że w skarżący wprowadza do obrotu produkty, które mogą mieć charakter środków zastępczych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym ustawodawca nie wymaga, aby podstawą wydania decyzji o wstrzymaniu wprowadzania produktów niebezpiecznych dla zdrowia lub życia do obrotu były dowody potwierdzające, że dane produkty są niebezpieczne. Wystarczające jest jedynie podejrzenie, że mogą one mieć taki charakter (vide wyrok WSA w Olsztynie z dnia 23 stycznia 2014 r. sygn. akt II SA/Ol 1044/13). Powyższe ma na celu ochronę bezpieczeństwa zdrowia i życia ludzkiego, zwłaszcza w okresie oczekiwania na odpowiednią ekspertyzę wydaną przez uprawnioną jednostkę badawczą co do oceny bezpieczeństwa produktu. Wobec tego, że właściwy organ inspekcji sanitarnej nie ma uprawnień do samodzielnej oceny takich produktów i jest związany powyższą ekspertyzą, to racjonalnym jest konieczność choćby tymczasowego wycofania kwestionowanych produktów z obrotu.
Badania przeprowadzone przez wskazane wyżej laboratorium kryminalistyczne potwierdziły obecność środków zastępczych w substancjach zabezpieczonych u skarżącego. Wobec tego należało przyjąć z wysokim prawdopodobieństwem, że badania przeprowadzone przez jednostkę badawczą wskazaną w odpowiednim rozporządzeniu Ministra Zdrowia, powyższe wyniki potwierdzą. Tym samym Sąd zgodził się z organami obu instancji, że produkty wymienione w skarżonej decyzji stwarzają zagrożenie dla zdrowia lub życia. Powyższe w ocenie Sądu, uzasadniało również nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
Niezależnie od powyższego, Sąd wskazuje również, że taka decyzja nie przesądza o tym, czy konkretny produkt jest środkiem zastępczym, czy też nie. Na tym etapie podejmowane przez organ czynności mają na celu przeprowadzenie oceny i badań bezpieczeństwa skonkretyzowanych produktów. Dopiero ich wyniki mogą stanowić podstawę do orzeczenia stosownych zakazów i sankcji (vide wyrok WSA w Gliwicach z dnia 18 czerwca 2013 r. sygn. akt IV SA/Gl 552/12).
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy prawidłowo ustaliły okoliczności, że skarżący nie tylko był w posiadaniu substancji o niewiadomym składzie, ale także oferował je, czyli wprowadzał do obrotu, osobom trzecim w postaci woreczków zawierających środki o niewiadomym składzie, pochodzeniu i przeznaczeniu, zwane powszechnie "dopalaczami". Powyższe skarżący sam zeznał w trakcie składania wyjaśnień. Co prawda skarżący twierdzi w skardze, że odwołał swoje wyjaśnienia złożone na policji, jednak Sąd zauważa, że w okresie całego postępowania wyjaśnienia skarżącego za każdym razem różniły się od siebie. Pierwotnie skarżący podał, że nie wiedział czym są znalezione substancje (te w samochodzie miały zapewne należeć do osoby trzeciej, która podróżowała razem ze skarżącym, zaś substancje z mieszkania służyć miały do czyszczenia metali), nie pamięta skąd je ma i gdzie je kupił. Następnie podał, że zakupił je na własny użytek i sam chciał spróbować jak one działają. Podczas kolejnego przesłuchania wskazał już, że przekazywał te substancje innym osobom. Finalnie, jak sam podaje w skardze, odwołał wszystko co powiedział w sprawie. W ocenie Sądu takie rozbieżności w składanych wyjaśnieniach wskazują na próbę ochrony skarżącego przed ewentualnymi konsekwencjami, są pozbawione racjonalności, ale też ujawniają lekceważący stosunek do organów państwowych, w tym organów kontroli.
Twierdzenia skarżącego jakoby nie wprowadzał do obrotu zakazanych substancji są niewiarygodne. Skoro według zeznań świadków przekazywał on im woreczki z proszkiem, takie substancje policja znalazła zarówno w samochodzie jak i mieszkaniu skarżącego, a dodatkowo z jego zeznań wynika, że osoby trzecie również korzystały z tych substancji za pośrednictwem skarżącego, to takie zachowanie wypełnia definicję "wprowadzania do obrotu" zawartą w art. 4 pkt 34 u.p.n., zgodnie z którą jest to "udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów, środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych". Przyjęta jako podstawowa przesłanka wprowadzenia do obrotu, przesłanka udostępnienia osobom trzecim nie jest ograniczona przez wprowadzenie określenia sposobu udostępnienia. Zakresem pojęcia udostępnienia osobom trzecim środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów, środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych, należy objąć stworzenie możliwości faktycznych dostępu osób trzecich do tych środków. Nie można do takiej ustawowej definicji wprowadzenia do obrotu przyjąć elementów stanu faktycznego w niej nie zapisanego, a zatem przyjąć, że wymaga ustalenia fakt sprzedaży tych substancji, aby przypisać status strony (vide wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2020 r. sygn. akt II OSK 3492/19). Zatem prowadząc postępowanie, organ inspekcji sanitarnej ustala i ocenia jedynie czy doszło do "wprowadzania do obrotu", czyli do udostępnienia w jakiejkolwiek formie i jakimkolwiek celu, osobie trzeciej odpłatnie lub nieodpłatnie, środka zastępczego. Natomiast przez udostępnianie należy rozumieć także samo "stwarzanie możliwości" nabycia środków w danym miejscu.
Wbrew twierdzeniom skarżącego, Sąd nie ma podstaw do zakwestionowania ustalonego przez organy stanu faktycznego. Zgodnie bowiem z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Wprawdzie zeznania skarżącego za każdym razem różniły się od siebie, jednakże zgromadzony w aktach materiał dowodowy pozwala na ustalenie kluczowych dla rozstrzygnięcia okoliczności. Dokonana przez ograny obu instancji ocena tego materiału jest racjonalna, logiczna, spójna i zgodna z zasadami doświadczenia życiowego. Organy inspekcji sanitarnej były uprawnione do oparcia się na protokołach z zeznań świadków złożonych w innych postępowaniach, w tym karnym. Należy podkreślić, że z punktu widzenia kontrolowanego postępowania administracyjnego, bez znaczenia jest to jak się te postępowania zakończyły i czy skarżącemu przedstawiono zarzuty bądź sporządzono przeciwko niemu akt oskarżenia. Odpowiedzialność administracyjna zasadniczo bowiem różni się od odpowiedzialności karnej, a zatem nie jest prawidłowe transponowanie wszystkich instytucji znanych prawu karnemu do sankcji administracyjnych.
W ocenie Sądu, efekty przeszukania samochodu i mieszkania skarżącego, zeznania świadków jak i opinia sporządzona przez laboratorium kryminalistyczne wskazują, że materiał dowodowy został prawidłowo i rzetelnie oceniony, ustalenia stanu faktycznego zaś nie budzą wątpliwości.
W tym miejscu wymaga podkreślenia, że organ w analizowanej sprawie nie miał możliwości dowolności działania, gdyż przepis stanowiący materialnoprawną podstawę wydanej decyzji, tj. art. 44c ust. 1 u.p.n. ma charakter związany. Oznacza to, że w określonym w tym przepisie stanie faktycznym organ jest zobowiązany do wydania decyzji nakazującej wycofanie produktu z obrotu. W sprawie nie ulega wątpliwości, co wykazano wyżej, że istnieje uzasadnione podejrzenie, iż substancje, które znaleziono u skarżącego, były środkami zastępczymi w rozumieniu art. 4 pkt 27 u.p.n., gdyż zawierały MDPHP, AB-CHMINACA oraz N-etyloheksedron. Natomiast już sam fakt, że świadkowie wiedzieli o możliwości nabycia powyższych środków u skarżącego (niezależnie od tego w jakiej formie, w jakim celu, czy odpłatnie czy bezpłatnie na skutek usilnego namawiania), niewątpliwie stanowiło to wprowadzenie do obrotu, o którym mowa w art. 44c ust. 1 u.p.n. Wyczerpanie zaś przesłanek w postaci wprowadzenia do obrotu produktu, co do którego istnieje uzasadnione podejrzenie (poparte opinia laboratorium kryminalistycznego), że jest on środkiem zastępczym w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, obligowało właściwy organ do wydania decyzji nakazującej wycofanie takich produktów z obrotu. Co wymaga podkreślenia, taki zakaz ma charakter prewencyjny, a sam przepis nie przewiduje żadnych innych przesłanek jego wydania poza ustaleniem, że zachodzi uzasadnione podejrzenie, że wprowadzony do obrotu produkt jest on środkiem zastępczym. Takie uzasadnione podejrzenie w badanej sprawie miało miejsce, co również właściwie wykazały organy obu instancji. Natomiast wbrew twierdzeniom skarżącego, przepis ten nie uzależnia wydania decyzji od wyników postępowania karnego. Decyzja jest wydawana w określonym stanie faktycznym przez organ administracji państwowej w nim wskazany.
Należy podkreślić, że celem ustawy jest przeciwdziałanie narkomanii. Jednym z przewidzianych w u.p.n sposobów realizacji zapobiegania narkomanii, określony w przepisie art. 44b u.p.n., jest całkowity zakaz wytwarzania, przywozu i wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków zastępczych i nowych substancji psychoaktywnych. Ustawa nie przewiduje w tym zakresie żadnych wyjątków. Wobec tego na każdym podmiocie prawa ciąży obowiązek powstrzymania się od dokonywania tych czynności.
Końcowo należy wskazać, że organ odwoławczy nie naruszył prawa skarżącego do udziału w postępowaniu, gdyż jak wynika z akt sprawy – brał on w nim udział, był informowany o jego wszczęciu czy wydłużeniu terminu. Sam skarżący natomiast przedstawił pisemnie swoje stanowisko, złożył odwołanie zgłaszając swoje uwagi i wnioski.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdzając, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu a zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie, oddalił skargę jako bezzasadną na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI