IV SA/Wr 544/06

IV SA/Wr 544/06 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2006-11-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-06-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Henryk Ożóg /przewodniczący/
Małgorzata Masternak-Kubiak
Marcin Miemiec /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 154
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Henryk Ożóg Sędziowie Sędzia WSA - Małgorzata Masternak-Kubiak Sędzia WSA - Marcin Miemiec (spr.) Protokolant Krzysztof Caliński po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 9 listopada 2006 r. przy udziale prokuratora Prokuratury Apelacyjnej we Wrocławiu – Anny Głowacińskiej sprawy ze skargi B. S. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób represjonowanych w W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę.
Uzasadnienie
Prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lipca 2004 r., sygn. akt OSK 699/04, oddalono skargę kasacyjną B. S. od wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 25 lutego 2004 r., sygn. akt 4 II SA/Wr 267/2001, oddalającego skargę B. S. na decyzję Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. Nr [...], utrzymującą w mocy własną decyzję z dnia [...] r. Nr [...], pozbawiającą B. S. uprawnień kombatanckich uzyskanych wyłącznie z tytułu walki o utrwalanie władzy ludowej w okresie [...] r. – [...] r., wydaną na podstawie art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz o niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn. Dz.U. z 1997 r., Nr 142, poz. 950 z późn. zm.).
Dnia [...] r. B. S. wniósł do Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pismo, którego treść obejmowała różne wątki myślowe, z którego Kierownik Urzędu wywnioskował, że B. S. chodzi o uchylenie ostatecznej decyzji z dnia [...] r. Nr [...] o pozbawieniu go uprawnień kombatanckich. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...], Kierownik Urzędu odmówił uchylenia tej. Po złożeniu przez B. S. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...] r. Nr [...], utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r. Nr [...].
Dnia [...] r. B. S. wniósł do Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych kolejne wielowątkowe pismo z dnia [...] r., z którego Kierownik Urzędu z kolei wywnioskował, że B. S. chodzi o uchylenie w trybie art. 154 § 1 kpa decyzji z dnia [...] r. Nr [...]. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...], Kierownik Urzędu odmówił uchylenia tej decyzji. Po wniesieniu przez B. S. kolejnego wielowątkowego pisma z dnia [...] r., Kierownik Urzędu na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 2 kpa uchylił własną decyzję z dnia z dnia [...] r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W wyniku tego Kierownik Urzędu potraktował pismo B. S. z dnia [...] r. jako wniosek o weryfikację w trybie art. 154 § 1 kpa ostatecznej decyzji z dnia [...] r. Nr [...].
Po rozpatrzeniu sprawy Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] r. Nr [...], odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia z dnia [...] r. Nr [...] oraz poprzedzającej decyzji z dnia [...] r. Nr [...]. Po wniesieniu przez B. S. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...] r., Nr [...], utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r.
W uzasadnieniu decyzji Kierownik Urzędu przedstawił przebieg opisanych wyżej dotychczasowych postępowań administracyjnych oraz sądowoadministracyjnych w sprawie uprawnień kombatanckich B. S.. Przedstawił przesłanki weryfikacji decyzji ostatecznych, zawarte w art. 16 § 1 oraz w art. 154 § 1 kpa. Organ stwierdził, że decyzja z dnia [...] r. Nr [...] oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] r., do których weryfikacji zmierza B. S., są prawidłowe. Zdaniem organu, z przesłanek zastosowania art. 151 § 1 kpa ziściła się tylko jedna, a mianowicie nienabycie na podstawie decyzji z dnia [...] r. uprawnień przez B. S.. Organ podkreślił, że sam słuszny interes strony nie może stanowić przesłanki weryfikacji prawidłowej decyzji ostatecznej. Organ powołał się na wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 5 października 2004 r., zgodnie z którym nie można w świetle art. 154 kpa uznać za słuszny interes strony jej dążenia do innej oceny przez organ tego samego stanu faktycznego, który był już przedmiotem rozpoznania przez ten organ w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną.
Organ podkreślił, że B. S. uzyskał bezspornie uprawnienia kombatanckie wyłącznie za utrwalanie władzy ludowej w okresie od [...] do [...] r., biorąc udział w walkach z tzw. reakcyjnym zbrojnym podziemiem. B. S. już w postępowaniu przed Kierownikiem Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, poprzedzającym odebranie mu uprawnień kombatanckich, podnosił swe uczestnictwo w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii. Ta okoliczność jako przedmiot postępowania administracyjnego była znana organom prowadzącym to postępowanie. B. S. nie przedstawił wtedy jednak żadnych wiarygodnych dowodów na tę okoliczność. Z wykazu jednostek KBW walczących ze zbrojnym podziemiem w latach [...] – [...], sporządzonego przez Centralne Archiwum Wojskowe w W. w dniu [...] r. wynika natomiast, że [...] Pułk KBW, w którym służył B. S., w okresie tej służby nie brał udziału w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii. Kierownik Urzędu powołał się także na art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, według którego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w tej sprawie sąd i organ, którego działanie i bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
Od tej decyzji B. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu powołał się na swe pismo z [...] r., skierowane do Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, o przywrócenie uprawnień kombatanckich z tytułu służby w Wojsku Polskim w [...] pułku k. , w związku z udziałem w walkach z pozostałościami band UPA. Powołał się także na swój ponowny wniosek załatwiony odmownie decyzją z dnia [...] r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] r. Nie zgodził się z argumentem organu, że z powodu przyznania uprawnień kombatanckich wyłącznie za umacnianie władzy ludowej nie mogą mu być one przyznane ponownie. Skarżący wskazał na ustalenie organu, że przyczyną odmowy przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich jest nieprzedstawienie dowodów na potwierdzenie udziału skarżącego w walkach z bandami UPA. Koliduje to z twierdzeniem organu, opartym na informacji, jaką uzyskał Centralnego Archiwum Wojskowego w W., z której wynika, że [...] Pułk KBW nie brał udziału w walkach z reakcyjnym podziemiem. W uzasadnieniu decyzji organ twierdzi jednak, że nie budzi wątpliwości, że skarżący w okresie od [...] r. do [...] r. osobiście brał udział w walkach z reakcyjnym podziemiem. Skarżący powołał się też na fakty historyczne podnoszone w opracowaniach z okresu powojennego, że bandy UPA nie zakończyły działalności zbrojnej po Akcji [...] w [...] r., lecz ich niedobitki operowały do połowy [...] r. Skarżący zarzucił, że organ ograniczył się tylko do wypisu z Centralnego Archiwum Wojskowego. Nie dopuścił natomiast dowodów ze świadków, jak i z opracowań historycznych z tego okresu. Naruszył tym rażąco przepisy art. 7, 75 i 77 kpa.
Skarżący podniósł, że podstawowe znaczenie dla postępowania dowodowego ma fakt, że nie ma on możliwości uzyskania dowodów z archiwów wojskowych, jak i z innych źródeł prawnie chronionych z powodu braku prawa do korzystania z ich zasobów. Prawo takie ma natomiast Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Nie skorzystał z tego jednak, czym naruszył prawo. Z uwagi na brak wnikliwego przeprowadzenia postępowania dowodowego i niedopuszczenia dowodów będących w posiadaniu Kierownika Urzędu, organ ten naruszył rażąco art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz o niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
W odpowiedzi na skargę oraz w piśmie uzupełniającym z dnia [...] r. Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podtrzymał stanowisko z uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Powołał się na dowody i ustalenia dokonane w sprawie w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją z dnia [...] r. Powołał się też na informację uzyskaną z Centralnego Archiwum Wojskowego, z której wynika, że [...] Pułk KBW w K. w okresie pełnienia w nim służby przez skarżącego nie brał udziału w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii, na co powołuje się bezpodstawnie skarżący. Według art. 76 kpa, ten urzędowy dowód korzysta z domniemania prawdziwości. Został on także uwzględniony w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Skarżący nie przedstawił natomiast żadnego wiarygodnego dowodu na tę okoliczność. Organ podkreślił ponadto, że skarżący bezspornie uzyskał uprawnienia kombatanckie za udział w walkach z reakcyjnym podziemiem, wykonując zadania operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji niepodległościowych, takich jak AK, NSZ i WiN. Stwierdził, że do tych okoliczności ma zastosowanie art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) powołanej ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. Powołując się na ten przepis oraz na orzecznictwo NSA, organ podniósł, że w tej sytuacji nawet ewentualny udział skarżącego w walkach z oddziałami UPA nie mógłby mieć wpływu na zmianę zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i z przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują. Skarga zatem nie zasługiwała na uwzględnienie.
Możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, dokonanego w trybie art. 154 kpa, uzależniona jest od wykazania, iż za wyeliminowaniem decyzji ostatecznej z obrotu prawnego przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, a więc przesłanki niezależne od prawnej poprawności decyzji ostatecznej, której wniosek dotyczy (Wyrok NSA w Warszawie z dnia 10 listopada 2000 r., III SAB 91/99, LEX nr 48002).
Postępowanie w sprawie zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej na podstawie art. 154 kpa ma za przedmiot ustalenie przesłanek wzruszenia obowiązującej decyzji, która może być najzupełniej prawidłowa pod względem prawnym, albo też może być dotknięta wadami niekwalifikowanymi, a więc nie dającymi podstaw do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności (Wyrok NSA w Warszawie z dnia 27 sierpnia 1999 r., I SA 1999/98, LEX nr 48660). Postępowanie w trybie art. 154 kpa może być wszczęte, jeśli występują powyższe przesłanki w sytuacji, kiedy nie zachodzą inne możliwości proceduralne weryfikacji decyzji ostatecznej. Sąd administracyjny, rozpatrując skargę na decyzję ostateczną podjętą w trybie art. 154 kpa, ma obowiązek zbadania, czy organ orzekający nie przekroczył granic uznania wyznaczonych przesłankami określonymi w tym przepisie, to jest interesem społecznym lub słusznym interesem strony. Zobowiązany jest więc tym bardziej zbadać, czy w świetle tych przesłanek sprawa była w ogóle rozpoznawana (Wyrok NSA w Warszawie z dnia 13 sierpnia 1997 r., NSA III SA 854/96, LEX nr 30615).
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że w niniejszej sprawie Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wybrał prawidłowy tryb weryfikacji własnych decyzji. W niniejszej sprawie zachodziły bowiem okoliczności, podnoszone w powołanym orzecznictwie sądowoadministracyjnym. W interesie skarżącego było bowiem rozpatrzenie wszystkich okoliczności, które mogłyby przesądzić o przywróceniu mu utraconych uprawnień kombatanckich. Było to także zgodne z interesem społecznym. W demokratycznym państwie prawnym w interesie społecznym jest bowiem ochrona oraz wspieranie osób, zasłużonych w walce zbrojnej prowadzonej na rzecz Rzeczypospolitej Polskiej.
W trakcie postępowania prowadzonego w trybie art. 154 kpa w sprawie ustalenia uprawnień B. S., Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych stwierdził, że brak jest możliwości weryfikacji uprzednio wydanych decyzji administracyjnych. Skarżący wskazał bowiem jedynie na podnoszone przez niego już wcześniej okoliczności, kiedy to nie udowodnił, że w okresie służby w [...] Pułku KBW brał udział w walkach z oddziałami UPA, czy też z pozostałościami po tych oddziałach. Zagadnienie to było przedmiotem dowodu w postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzją Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. Nr [...], utrzymującą w mocy własną decyzję z dnia [...] r. Nr [...]. Prawidłowość tego postępowania została potwierdzona w postępowaniu sądowoadministracyjnym zakończonym prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lipca 2004 r., sygn. akt OSK 699/04, którym oddalono skargę kasacyjną B. S. od wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 25 lutego 2004 r., sygn. akt 4 II SA/Wr 267/2001, oddalającego skargę B. S. na decyzję Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. Nr [...], utrzymującą w mocy własną decyzję z dnia [...] r. Nr [...], o pozbawieniu B. S. uprawnień kombatanckich uzyskanych wyłącznie z tytułu walki o utrwalanie władzy ludowej w okresie [...] r. – [...] r.
Na podstawie informacji z dnia [...] r. z Centralnego Archiwum Wojskowego ustalono, że [...] Pułk KBW w K. w okresie pełnienia w nim służby przez skarżącego nie brał udziału w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii. Jak słusznie stwierdził Kierownik Urzędu, stosownie do art. 76 kpa, ten urzędowy dowód korzysta z domniemania prawdziwości. Skarżący wystąpił ponadto z ogólnikowymi, nieudokumentowanymi zarzutami, że Kierownik Urzędu nie przeprowadził dowodu z innych, bliżej nieokreślonych materiałów archiwalnych, do których skarżący nie ma dostępu oraz z literatury historycznej, nie wskazując wszakże, o jaką konkretnie literaturę chodzi. Sąd uznał zatem, że wbrew zarzutom skarżącego, w postępowaniu administracyjnym nie naruszono zasady prawdy obiektywnej, ustanowionej przepisami art. 7, art. 75 oraz art. 77 kodeksu postępowania administracyjnego. Nie naruszono też art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz o niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podjął bowiem w rozpatrywanej sprawie wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego także z punktu widzenia uczestnictwa skarżącego w walkach z oddziałami UPA.
Sąd zwraca uwagę skarżącemu, że wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, nie może być przesłanką weryfikacji kwestionowanych decyzji administracyjnej, opartej na art. 151 kpa, lecz wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Według Sądu, bezzasadna jest argumentacja Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, wynikająca ze swoiście rozumianej ostrożności procesowej, oparta na art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) powołanej ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. Organ argumentuje tam, że nawet gdyby skarżący udowodnił udział w walkach z oddziałami UPA, to i tak nie można by mu było przywrócić uprawnień kombatanckich, których został pozbawiony. Sąd podkreśla, że skarżący został pozbawiony uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 tej ustawy, a uprawnienia te nie mogły mu być pozostawione, czy też przywrócone za udział w walce z oddziałami UPA z uwagi na to, że w postępowaniu administracyjnym zakończonym ostateczną decyzją administracyjną poddaną kontroli sądowej stwierdzono, że skarżący nie brał udziału w walkach z oddziałami UPA. Bezpodstawne są zarzuty skarżącego odnośnie sprzeczności w wynikach postępowania dowodowego. Ustalono bowiem, że 7 Pułk KBW w 1952 r. brał jedynie udział w walkach z organizacjami niepodległościowymi, takimi jak AK, NSZ i WiN. Przedmiotem postępowania dowodowego w niniejszej sprawie nie było natomiast ustalenie, czy w [...] r. na terytorium Polski działały jeszcze pozostałości Ukraińskiej Powstańczej Armii, ale ustalenie, że w [...] r. w walkach z tymi oddziałami nie brał udziału [...] Pułk KBW w K.. Z tego w postępowaniu administracyjnym wyprowadzono poprawny wniosek, że także skarżący, jako żołnierz tego pułku w takich walkach nie brał udziału.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie jest uzasadniona i nie podlega uwzględnieniu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.