II SA/Gd 977/22

II SA/Gd 977/22 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-02-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Diana Trzcińska /przewodniczący/
Jolanta Górska
Justyna Dudek-Sienkiewicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 9, art. 79a par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Diana Trzcińska Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 lutego 2023 r. sprawy ze skargi G. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 5 października 2022 r. nr SKO.421.818.2022 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Człuchów z dnia 6 września 2022 r. nr 000707/SP/09/2022.
Uzasadnienie
Skarga G. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 5 października 2022 r., nr SKO.421.818.2022, wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
W dniu 28 czerwca 2022 r. G. O. wystąpiła do Wójta Gminy Człuchów o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką, M. C. Decyzją z dnia 8 lipca 2022 r. odmówiono skarżącej wnioskowanego świadczenia wskazując, że ustalony stopień niepełnosprawności M. C. datuje się od dnia 1 czerwca 2009 r., a więc po ukończeniu przez nią 25 roku życia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku decyzją z dnia 10 sierpnia 2022 r. decyzję organu pierwszej instancji uchyliło i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, w wyniku czego Wójt Gminy Człuchów ponownie rozpoznając sprawę decyzją z dnia 6 września 2022 r. odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia jako przyczynę odmowy ponownie wskazując, że niepełnosprawność M.C. powstała po ukończeniu przez nią 25 roku życia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku rozpoznając odwołanie skarżącej, decyzją z dnia 5 października 2022 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Kolegium wskazało najpierw, że pomimo nieuchylenia art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, konieczne jest dokonanie takiej wykładni przepisów ustawy, która nie byłaby sprzeczna ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. W konsekwencji w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.
Kolegium przechodząc do oceny zaistnienia przesłanek przyznania wnioskowanego świadczenia wskazało, że M. C. ma 78 lat i orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w C. z dnia 10 czerwca 2009 r., wydanym na stałe, została uznana za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności, wymagającą stałej opieki w związku z ograniczoną zdolnością do samodzielnej egzystencji. M. C. jest osobą leżącą, nie wstaje, nie chodzi, jest częściowo sparaliżowana. Choruje na niedokrwistość, porażenie kończyn, wrzody żołądka, cukrzycę, miażdżycę, choroby układu moczowego, nadciśnienie, chorobę Parkinsona. M. C. pozostaje w związku małżeńskim z S. C., który ma 84 lata, jest schorowany, ma problemy z poruszaniem się, zdiagnozowane schorzenia kręgosłupa, reumatyzm i wrzody. W ocenie pracownika socjalnego, S.C. sam wymaga opieki i nie jest w stanie opiekować się żoną. W związku z tym stałą, codzienną opiekę nad M. C. sprawuje jej córka, G. O., wykonując toaletę poranną i wieczorną, ubierając, robiąc zakupy, podając leki, piorąc, sprzątając, gotując, zawożąc do lekarzy i na rehabilitację. Jest ona do dyspozycji matki 24 godziny na dobę.
Organ ustalił dalej, że skarżąca nie pracuje, nie posiada prawa do emerytury, renty, renty socjalnej, renty rodzinnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku lub świadczenia przedemerytalnego ani zasiłku dla opiekuna. Skarżąca zadeklarowała, że jest domownikiem rolnika, nie złożyła jednak pod rygorem odpowiedzialności karnej pisemnego oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego i pracy w nim. Do takiego wniosku Kolegium doszło na podstawie tego, że, jak wskazano, skarżąca miejsce przeznaczone we wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na wpisanie daty zaprzestania pracy w gospodarstwie, pozostawiła puste. Jest to równoznaczne z oświadczeniem, że strona pracy w gospodarstwie rolnym nie zaprzestała.
Kolegium wskazało w związku z tym, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie przewiduje szczególnych okoliczności zwalniających rolnika - wnioskodawcę – z obowiązku, o którym mowa w art. 17b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Niezastosowanie się do jego treści, jako przepisu bezwzględnie obowiązującego i nieprzewidującego wyłączeń, skutkuje negatywnym rozpoznaniem wniosku i z tą konsekwencją liczyć musi się rolnik ubiegający się o przyznanie świadczeń, o których mowa w art. 16a i art. 17 ww. ustawy. Zatem G. O. nie zaprzestając pracy w gospodarstwie rolnym, nie spełnia zasadniczej przesłanki przyznania jej - jako domownikowi rolnika - świadczenia pielęgnacyjnego.
We wniesionej do Sądu skardze skarżąca zarzuciła Kolegium nierozpoznanie całości stanu faktycznego dotyczącego zaprzestania wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym syna W. O. na rzecz opieki nad matką M. C. od dnia doznania przez nią udaru rdzenia kręgowego, tj. 29 maja 2022r. Skarżąca oświadczyła, że z dniem wyjścia ze szpitala M. C., tj. 15 czerwca 2022r., musiała zaprzestać wykonywania prac w gospodarstwie rolnym syna W. O. na rzecz opieki nad matką. Ze względu na ogrom obowiązków wiążących się z opieką nie była w stanie kontynuować pracy w gospodarstwie syna. Miejsce przeznaczone na wpisanie daty zaprzestania pracy w gospodarstwie pozostawiła puste, co wynikało z niewiedzy i przejęcia całą sytuacją.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje.
Skarga jest uzasadniona.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od zarzutów i wniosków podniesionych w treści skargi.
Wyjaśnić należy, że przesłanki materialnoprawne przyznania świadczenia zostały uregulowane w art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz.U. 2022r., poz. 615), zwanej dalej ustawą, który stanowi w ust. 1, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: pkt 1 - matce albo ojcu, pkt 2 - opiekunowi faktycznemu dziecka, pkt 3 - osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, pkt 4 - innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (art. 17 ust. 1).
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała pkt 1 - nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub pkt 2 - w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia (art. 17 ust. 1b u.ś.r.).
Świadczenie pielęgnacyjne, zgodnie z art. 17 ust. 5, nie przysługuje, jeżeli:
1) osoba sprawująca opiekę:
a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym,
b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;
2) osoba wymagająca opieki:
a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,
b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu;
3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury;
4) (uchylony);
5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;
6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
Stosownie zaś do treści art. 17b ust. 1 ustawy w przypadku, gdy o świadczenia, o których mowa w art. 16a i art. 17 ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio:
1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego;
2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym.
Dowodem zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego jest w świetle art. 17b ust. 2 ustawy stosowne oświadczenie złożone przez rolnika pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.
W niniejszej sprawie organy obu instancji były zgodne, że skarżącej należy odmówić przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, jednak na innych podstawach. Organ I instancji powołał się na przesłankę dotyczącą wieku, w jakim powstała niepełnoprawność osoby wymagającej opieki, tj. na przesłankę negatywną wynikającą z zacytowanego wyżej art. 17 ust. 1b ustawy. Kolegium słusznie stanowiska tego nie podzieliło, stosując powszechnie i jednolicie akceptowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części art. 17 ust. 1b ustawy, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. Sąd w pełni aprobuje stanowisko organu II instancji zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odnośnie stosowania przesłanki. Wskazać bowiem należy, że wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. w sprawie sygn. akt K 38/13 (Dz.U. z 2014 r. poz. 1443; OTK-A 2014/9/104) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Przedmiotowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego jest wyrokiem zakresowym, czyli takim, w którym Trybunał stwierdza zgodność albo niezgodność z Konstytucją przepisu prawnego w określonym (podmiotowym, przedmiotowym lub czasowym) zakresie jego zastosowania. Istotą tego rozstrzygnięcia jest uznanie za niezgodne z konstytucyjną zasadą równości pominięcia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego innych osób, niż wskazanych w tym przepisie, przy czym niekonstytucyjności takiego ograniczenia Trybunał upatruje w zróżnicowaniu prawa podmiotowego opiekunów osób niepełnosprawnych ze względu na wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Bezpośrednim skutkiem orzeczenia jest utrata przez ten przepis we wskazanym w wyroku zakresie domniemania konstytucyjności. Innymi słowy, skutkiem wydanego orzeczenia jest stwierdzenie niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności i to począwszy od dnia ogłoszenia wyroku (tj. od dnia 23 października 2014 r.).
Stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu przekłada się na ukształtowanie nowego stanu prawnego. Skoro wyrok Trybunału Konstytucyjnego odniósł bezpośredni skutek, to zadaniem sądu administracyjnego - realizującego ustrojową funkcję gwaranta praw i wolności obywatelskich - jest ustalenie możliwości jego zastosowania zgodnie z wzorcem konstytucyjnym. Zawarta w sentencji wyroku Trybunału derogacja nie powoduje bowiem powstania luki konstrukcyjnej, a zmodyfikowany przepis 17 ust. 1b ustawy, w dopełnieniu z ust. 1 tego artykułu, może być stosowany.
W świetle poczynionych rozważań nie można więc uznać, że wydany przez Trybunał Konstytucyjny wyrok nie zmienił sytuacji prawnej strony. Przeciwnie, wynika z niego, że organy - rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, w obecnym stanie prawnym (dopóki w tej materii nie zostaną wprowadzone nowe rozwiązania ustawowe) - mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, jednakże z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.
Trafne jest zatem w powyższym zakresie stanowisko organu odwoławczego i to stanowisko należy uwzględnić przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez organy obu instancji. Oznacza to w szczególności, że organ I instancji, który w związku z wydanym w tej sprawie wyrokiem będzie rozpatrywał sprawę po raz kolejny, zobowiązany jest do jej rozpatrzenia z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności M. C. wynikającego z art. 17 ust. 1b ustawy.
Kolegium przyjęło natomiast, że przyznanie skarżącej świadczenia było niemożliwe z innego powodu aniżeli podany przez organ I instancji, tj. z powodu niezłożenia przez nią oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego i pracy w nim (art. 17b ust. 2 ustawy). W ocenie Sądu stanowisko to przyjęte zostało przez Kolegium przedwcześnie, bez wypełnienia ciążących na organie obowiązków informacyjnych wobec strony. Obowiązek informowania stron wynika z art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 – dalej powoływanej jako "k.p.a."), zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Nadto, zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zgodnie z art. 79a k.p.a., w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony.
W wyniku spełnienia przez organ obowiązku określonego w art. 79a § 1 k.p.a. strona uzyskuje wiedzę co do tego, w jaki sposób organ ocenia całość zebranego materiału dowodowego i dlaczego w ocenie organu nie jest możliwe uzyskanie przez stronę decyzji o żądanej treści. Strona może wówczas przedłożyć dodatkowe dowody o ile je posiada albo złożyć dodatkowe wnioski dowodowe. Może również złożyć wniosek o zawieszenie postępowania, jeżeli pozyskanie przez nią brakujących dowodów, np. zaświadczeń lub orzeczeń, wiąże się z koniecznością oczekiwania na podjęcie działań przez inne organy. W każdym razie jest to instytucja procesowa mająca na celu zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów nie korzysta z takiej możliwości. Jest to szczególnie istotne w sprawach takich jak niniejsza, gdzie ustawa o świadczeniach rodzinnych przewiduje szereg przesłanek pozytywnych jak i negatywnych przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tym bardziej zatem organ powinien czuwać nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa (art. 9 k.p.a.).
Analizując akta sprawy Kolegium dostrzegło, że skarżąca wypełniając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wskazała, że jest domownikiem rolnika, jednak nie wypełniła rubryki dotyczącej oświadczenia o rezygnacji z pracy w gospodarstwie rolnym. Zdaniem Kolegium jest to równoznaczne z oświadczeniem, że strona pracy w gospodarstwie rolnym nie zaprzestała. W ocenie Sądu ocena ta jest co najmniej przedwczesna. Zauważyć należy, że rubryka, o której mowa, zawiera miejsce na zaznaczenie odpowiedzi TAK lub NIE pod oświadczeniem o treści: "Oświadczam, że zaprzestałem/zaprzestałam prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym od dnia (...)". Skarżąca nie zaznaczyła żadnej z tych odpowiedzi. Brak oświadczenia o zaprzestaniu pracy w gospodarstwie rolnym nie jest przy tym równoznaczny z oświadczeniem o niezaprzestaniu pracy w gospodarstwie rolnym, organ błędnie utożsamia te dwa stany faktyczne. W takiej sytuacji procesowej, jaka zaistniała, tj. wobec stwierdzenia, że skarżąca jest domownikiem rolnika, ale nie wypełniła we wniosku rubryki dotyczącej oświadczenia o zaprzestaniu pracy w gospodarstwie rolnym (tj. nie zaznacza ani "TAK" ani "NIE"), obowiązkiem Kolegium było wezwać skarżącą do złożenia takiego oświadczenia wskazując jej konsekwencje braku jego złożenia. Obowiązek taki wynika ze wskazanego wyżej art. 9 k.p.a., jak i art. 79a § 1 k.p.a., którego Kolegium też nie zastosowało. Skarżąca dopiero z decyzji Kolegium dowiedziała się, że nie złożyła oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego. Jak wyjaśniła w skardze, zaprzestała pracy w gospodarstwie rolnym z dniem 15 czerwca 2022 r., a oświadczenia nie złożyła z powodu niewiedzy i przejęcia zaistniałą sytuacją. Wskutek naruszenia przez Kolegium art. 9, art. 10 i art. 79 § 1 k.p.a. skarżąca została pozbawiona możliwości złożenia tego oświadczenia przed wydaniem decyzji, co oznacza, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy skutkowało bowiem błędnym zastosowaniem prawa materialnego. Jest bowiem prawdopodobne, że skarżąca po uzyskaniu informacji od organu złożyłaby oświadczenie o zaprzestaniu pracy w gospodarstwie rolnym, skoro w skardze twierdzi, że pracy tej faktycznie zaprzestała po wyjściu M. C. ze szpitala, a w konsekwencji organ musiałby rozpatrzyć sprawę pod kątem spełnienia pozostałych przesłanek przyznania wnioskowanego świadczenia, czego nie uczynił.
Wobec tego odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia w oparciu wyłącznie o okoliczność braku złożenia oświadczenia o zaprzestaniu pracy w gospodarstwie rolnym uznać należy za przedwczesną z uwagi na brak udzielenia skarżącej informacji we wskazanym zakresie.
Jednocześnie Sąd uznał, że w sprawie uzasadnione jest uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji ze względu na zakres sprawy pozostający do wyjaśnienia. Jeżeli bowiem skarżąca zostanie wezwana do złożenia oświadczenia o zaprzestaniu pracy w gospodarstwie rolnym i takie oświadczenie złoży, sprawa będzie wymagała rozważenia, czy zachodzą pozytywne przesłanki przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy oraz czy ewentualnie nie zachodzą przesłanki negatywne uniemożliwiające jego przyznanie (z pominięciem tej wynikającej z art. 17 ust. 1b).
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił obie wydane w sprawie decyzje.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań. Organ I instancji ponownie rozpatrując sprawę zobowiązany jest przede wszystkim pominąć przesłankę negatywną z art. 17 ust. 1b ustawy. Zobowiązany jest również wezwać skarżącą do złożenia oświadczenia o zaprzestaniu pracy w gospodarstwie rolnym stosownie do art. 17b ust. 1 i 2 ustawy, pouczając ją o skutkach związanych z brakiem złożenia tego oświadczenia. Złożenie tego oświadczenia przez skarżącą spowoduje konieczność rozpatrzenia sprawy merytorycznie. W jej toku konieczne będzie rozważenie czy zachodzą pozytywne przesłanki przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego oraz rozważenie czy nie zachodzą przesłanki negatywne uniemożliwiające jego przyznanie (z pominięciem tej wynikającej z art. 17 ust. 1b). Przed wydaniem decyzji organ zastosuje art. 10 § 1 i art. 79a § 1 k.p.a., informując stronę o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, wskazując jednocześnie wszystkie przesłanki zależne od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji w ocenie organu spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony.
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a, zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie ustawowym nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).