IV SA/Wr 534/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2006-10-26
NSAinneWysokawsa
zasiłek przedemerytalnyświadczenia przedemerytalnezatrudnieniebezrobociepomoc społecznaprawo administracyjnepostępowanie administracyjneobowiązek informacyjnyochrona zaufania obywatela

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o utracie prawa do zasiłku przedemerytalnego, uznając, że organ nie dopełnił obowiązku informacyjnego wobec strony.

Sprawa dotyczyła utraty prawa do zasiłku przedemerytalnego przez L. Z. po tym, jak uzyskała prawo do gwarantowanego zasiłku okresowego z pomocy społecznej. Sąd uchylił decyzję o utracie prawa, wskazując na naruszenie przez organ obowiązku informacyjnego wobec strony. Podkreślono, że strona działała w zaufaniu do informacji udzielanych przez organ, a błędy organu nie powinny obciążać obywatela.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał sprawę ze skargi L. Z. na decyzję Wojewody D. dotyczącą utraty prawa do pobierania zasiłku przedemerytalnego. W przeszłości L. Z. miała przyznany zasiłek przedemerytalny, jednak następnie orzeczono o utracie tego prawa z powodu uzyskania gwarantowanego zasiłku okresowego z pomocy społecznej. Sąd uchylił decyzję o utracie prawa, wskazując na istotne naruszenia proceduralne popełnione przez organ. Kluczowym argumentem sądu było naruszenie przez organ obowiązku informacyjnego wobec strony (art. 9 k.p.a.) oraz zasady ochrony zaufania obywatela do organów państwa. Sąd stwierdził, że L. Z. nie została należycie poinformowana o zmianach w przepisach, które mogły wpłynąć na jej sytuację prawną, a także o konsekwencjach pobierania świadczeń z pomocy społecznej. W związku z tym, że strona działała w zaufaniu do informacji udzielanych przez organ, błędy organu nie powinny obciążać jej negatywnymi konsekwencjami. Sąd podkreślił, że przyznanie zasiłku przedemerytalnego z datą wsteczną, uwzględniając wcześniejsze okresy, wskazywało na spełnienie przez skarżącą warunków do jego nabycia, a późniejsza utrata statusu bezrobotnej nie powinna automatycznie skutkować utratą prawa do zasiłku, jeśli organ nie dopełnił swoich obowiązków informacyjnych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organ naruszył obowiązek informacyjny, co jest wystarczającą podstawą do uchylenia decyzji.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organ nie dopełnił obowiązku informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na jej prawa i obowiązki, w tym o zmianach w przepisach i potencjalnych konsekwencjach pobierania świadczeń z pomocy społecznej. Działanie strony w zaufaniu do informacji organu nie powinno prowadzić do negatywnych skutków.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (9)

Główne

u.z.p.b. art. 37n § ust. 1

Ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu

Pomocnicze

u.z.p.b. art. 37j § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu

u.z.p.b. art. 37l § ust. 1

Ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu

u.ś.p. art. 30 § ust. 1

Ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych

u.z.p.b. art. 2 § ust. 1 pkt 2 lit.j

Ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.s.

Ustawa z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 "a"

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez organ obowiązku informacyjnego wobec strony. Działanie strony w zaufaniu do informacji udzielanych przez organ. Błędy organu nie powinny obciążać strony negatywnymi konsekwencjami. Niewłaściwa interpretacja przepisów prawa przez organ.

Odrzucone argumenty

Utrata prawa do zasiłku przedemerytalnego z powodu pobierania gwarantowanego zasiłku okresowego z pomocy społecznej (argument organu, który został odrzucony przez sąd w kontekście naruszeń proceduralnych).

Godne uwagi sformułowania

obowiązek informowania i wyjaśnienia stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy (art. 9 k.p.a.) powinien być rozumiany tak szeroko, jak to jest tylko możliwe. zasada ochrony zaufania obywatela do prawidłowości działań organów administracji i sądów, z której wynika, iż nie powinien być narażony na uszczerbek obywatel działający w przekonaniu, iż odnoszące się doń działania (m.in. informacje) organów państwa są prawidłowe i odpowiadające prawu Zachowanie się strony zgodnie z udzielonymi jej przez organ informacjami, nie może powodować dla niej ujemnych konsekwencji. Strony nie mogą obciążać błędy lub uchybienia organu w szczególności niewłaściwa interpretacja przepisów prawa.

Skład orzekający

Jolanta Sikorska

przewodniczący

Tadeusz Kuczyński

sprawozdawca

Małgorzata Masternak-Kubiak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie znaczenia obowiązku informacyjnego organów administracji oraz zasady ochrony zaufania obywatela w postępowaniu administracyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z zasiłkami przedemerytalnymi i świadczeniami z pomocy społecznej, ale zasady proceduralne mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak błędy proceduralne organów administracji mogą mieć realne konsekwencje dla obywateli i jak ważne jest przestrzeganie zasad informowania i ochrony zaufania.

Błąd urzędnika kosztował utratę świadczenia? Sąd stanął po stronie obywatela!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wr 534/06 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2006-10-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-06-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Jolanta Sikorska /przewodniczący/
Małgorzata Masternak-Kubiak
Tadeusz Kuczyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6332 Należności  przedemerytalne
Hasła tematyczne
Zatrudnienie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2003 nr 58 poz 514
art. 37 n ust. 1
Ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu
Dz.U. 2004 nr 120 poz 1252
art. 30 ust. 1
Ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska, Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński /sprawozdawca/, Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak, Protokolant Aleksandra Rygielska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 20 października 2006r. sprawy ze skargi L. Z. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie utraty prawa do pobierania zasiłku przedemerytalnego uchyla decyzję I i II instancji.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r., nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity - Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 37n, ust. 1 ustawy z dnia 14.12.1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jedn. - Dz. U. z 2003r. Nr 58, poz. 514 z późn. zm.) i art. 30. ust. 1 ustawy z dnia 16.04.2004r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. Nr 120, poz. 1252) - po rozpoznaniu odwołania L. Z. w sprawie utraty z dniem [...]r. prawa, do pobierania zasiłku przedemerytalnego, orzeczonego decyzją Starosty L. z dnia [...] r., nr [...], L.dz. [...] , doręczoną stronie w dniu [...] r. orzeczono o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.
W motywach uzasadnienia podniesiono, że decyzją z dnia [...] r., Nr [...] Wojewoda D. uchylił decyzję Starosty L. z dnia [...]r. orzekającą o zawieszeniu od dnia [...]r. prawa do zasiłku przedemerytalnego, przyznanego L. Z. z dniem [...]r. i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Jednocześnie wskazał jakie okoliczności i fakty winny zostać wyjaśnione.
Jak wynika z akt sprawy, L. Z. została zarejestrowana w PUP w L. w dniu [...]r. Zainteresowana pobierała zasiłek dla bezrobotnych przez [...] miesięcy - do dnia [...] r. Z uwagi na zainteresowanie L.Z. możliwością uzyskania prawa do zasiłku przedemerytalnego, na dzień [...]r. przeanalizowany został jej staż pracy. W szczególności ustalono, że L.Z. posiada staż pracy /okres uprawniający do zasiłku/ wynoszący mniej niż 25 lat, w tym okres zatrudnienia uznany w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w warunkach szczególnych - krótszy niż 15 lat. Staż pracy L.Z. obliczono na podstawie świadectw pracy, przy czym dodano również okres aktualnie pobieranego zasiłku - od [...] r. do [...] r. - możliwość zaliczenia jedynie takiego okresu zasiłkowego dawały przepisy ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu obowiązujące w lipcu 2001r. /zmieniony od dnia 01.01.2001r. art. 37 l, ust. 1 - "...nie zalicza się okresu aktualnie pobieranego zasiłku", znowelizowany następnie ponownie dopiero od dnia 12.09.2001r. - "...zalicza się okres aktualnie pobieranego zasiłku". Tym samym ogólny staż pracy L.Z. wraz z zaliczonym okresem zasiłkowym od [...] r. do [...] r. wyniósł łącznie mniej niż 25 lat – [...] lata, [...] miesięcy i [...] dni.
Natomiast przeanalizowany okres zatrudnienia w warunkach szczególnych wyniósł mniej niż 15 lat, bowiem z okresu zatrudnienia L.Z. w Zakładach "A" w L. wyłączono okres zwolnień lekarskich, tj. czas niewykonywania pracy z uwagi na niezdolność do pracy spowodowaną chorobą.
Obowiązujący wówczas przepis art. 37j, ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14.12.1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu dawał uprawnienia do zasiłku przedemerytalnego bezrobotnym kobietom, które posiadały okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
L.Z. na dzień [...] r. /data sporządzenia zestawienia okresów zatrudnienia w warunkach szczególnych/ nie spełniała podanych wyżej warunków.
Następnie z dniem [...] r. zainteresowana - na podstawie art. 2. ust. 1 pkt 2, w związku z art. 13, ust. 3 pkt 1 ustawy - utraciła status osoby bezrobotnej w związku z przyznaniem jej przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w L. gwarantowanego zasiłku okresowego.
W okresie pobierania świadczeń z opieki społecznej, w [...]r. czyli wówczas, gdy L.Z. nie figurowała w ewidencji bezrobotnych, strona złożyła podanie o ponowne rozpatrzenie jej sprawy z zakresu uprawnień do zasiłku przedemerytalnego.
W rezultacie Starosta L. decyzją z dnia [...] r. orzekł o odmowie przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Wojewodę D.. Następnie - wskutek wniesienia przez L.Z. skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego -została wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2005r., sygn. akt IV SA/Wr 281/04 uchylona decyzja organu II instancji i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji.
W związku z wyrokiem sądowym organ zatrudnienia w L. ponownie przeanalizował sytuację faktyczną i prawną L.Z. w odniesieniu do przepisów ustawy z dnia 14.12.1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy z dnia 16.04.2004r. o świadczeniach przedemerytalnych zawierającej przepisy przejściowe /art. 30, ust. 1/. W następstwie w dniu [...]r. wydana została decyzja nr [...], o przyznaniu L.Z. prawa do zasiłku przedemerytalnego z dniem [...]r. w wysokości miesięcznie 120% kwoty zasiłku, o którym mowa w art. 24, ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
Następnie - mając na uwadze fakt, iż L.Z. z dniem [...]r. utraciła status osoby bezrobotnej z uwagi na uzyskanie prawa do gwarantowanego zasiłku okresowego wypłacanego ze środków opieki społecznej - decyzją z dnia [...]r., nr [...], L.dz. [...] orzeczono o utracie przez L.Z. z dniem [...]r. prawa do pobierania zasiłku przedemerytalnego.
L. Z. złożyła odwołanie od decyzji zarzucając jej naruszenie prawa i wnosząc o jej uchylenie. Zainteresowana opisała m.in. jak doszło do tego, że w [...]r. nie uzyskała prawa do zasiłku, co z kolei spowodowało działania związane z uzyskaniem świadczeń z opieki społecznej. W szczególności do okresu zatrudnienia w warunkach szczególnych odmówiono zaliczenia okresu pobierania przez L.Z. zasiłku chorobowego. Tym samym - zdaniem skarżącej - jest sprzeczne z prawem i zasadami współżycia społecznego obciążanie zainteresowanej tym, że korzystne zmiany ustawowe weszły w życie już po nabyciu przez nią uprawnień do gwarantowanego zasiłku okresowego oraz obciążanie konsekwencjami błędnego stanowiska organu zatrudnienia w zakresie oceny okresu pobierania zasiłku chorobowego w odniesieniu do ustalania okresu pracy w warunkach szczególnych. Taki tok rozumowania, czyli spełnienie warunków do przyznania zasiłku przedemerytalnego z chwilą wystąpienia z pierwszym wnioskiem, potwierdza przyznanie zasiłku przez organ zatrudnienia w L. z dniem [...] r. - czyli orzeczenie zapadłe [...]r.
Instancja odwoławcza zważyła co następuje:
Bezsporne w sprawie jest, że m.in. w oparciu o wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 25 października 2005r., sygn. akt IV SA/Wr 281/04 i po ponownym przeanalizowaniu sprawy L. Z. organ zatrudnienia w L. przyznał prawo do zasiłku przedemerytalnego z dniem [...]r.
Bezsporne jest również, że następnie orzeczono o utracie prawa do zasiłku przedemerytalnego z dniem [...]r. W uzasadnieniu orzeczenia o utracie prawa do zasiłku przedemerytalnego z dniem [...]r. wskazano, że prawo do zasiłku ustaje na podstawie art. 37n, ust. 1, w związku z art. 2, ust. 1 pkt 2 lit.j ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu - tj. wówczas, gdy zasiłko- biorca pobiera, na podstawie przepisów o pomocy społecznej, zasiłek stały, stały wyrównawczy, gwarantowany zasiłek okresowy lub rentę socjalną.
Na podstawie materiału dowodowego w sprawie stwierdzić należy, że także bezsporne jest to, iż L.Z. od dnia [...]r. uzyskała prawo do gwarantowanego zasiłku okresowego /decyzja MOPS [...] /. Ustalenie uprawnień do gwarantowanego zasiłku z opieki społecznej, pobieranie przez L.Z. tego zasiłku /do [...] r./, to fakty dokonane. Organy zatrudnienia nie mają na nie wpływu. Również sama zainteresowana na dzień rozpoznawania niniejszej sprawy nie ma wpływu na fakty, które już miały miejsce.
Natomiast organ zatrudnienia, który ustalił uprawnienie L.Z. do zasiłku przedemerytalnego na dzień [...]r., realizując uprawnienie, tj. wypłatę zasiłku przedemerytalnego, miał obowiązek przeanalizować czy do dnia [...]r., czyli do dnia, do którego miał uprawnienia i obowiązek realizować wypłaty zasiłków przedemerytalnych /następnie uprawnienia te przejął ZUS/ nie zaszły okoliczności ustawowe powodujące zawieszenie lub utratę zasiłku.
W sytuacji L.Z. okoliczności takie zaszły - z dniem [...]r. przestała spełniać zapisy art. 2, ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /lit.j/. Skoro zaś przepis art. 37n, ust. 1 ustawy stanowi, że prawo do świadczenia przedemerytalnego /tu: zasiłku/ ustaje z dniem, w którym osoba uprawniona przestała spełniać warunki, o których mowa w art. 2, ust. 1 pkt 2, toteż należało orzec o utracie przez L.Z. z dniem [...] r. prawa do pobierania zasiłku przedemerytalnego.
L. Z. - jak to podaje w odwołaniu - może odbierać działanie takie jako obciążanie konsekwencjami wynikającymi z faktu, iż korzystne zmiany w ustawie weszły w życie już po nabyciu przez zainteresowaną prawa do gwarantowanego zasiłku okresowego. Niemniej organy zatrudnienia nie mają możliwości prawnych odmiennego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy - nie są organami stanowiącymi prawo, lecz je wykonującymi i również nie mogą być obciążone odpowiedzialnością za to, że przepisy korzystniejsze dla danej osoby weszły w sytuacji, gdy osoba ta nie mogła z nich skorzystać.
Natomiast podnoszony przez L.Z. zarzut co do błędnego stanowiska organu zatrudnienia w zakresie obliczania okresów zatrudnienia w warunkach szczególnych należy odnieść do zapisu art. 37j, ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu... - prace uznane w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Organy zatrudnienia przy ocenie czy określoną pracę można uznać za wykonywaną w warunkach szczególnych opierały się na przepisach emerytalnych i posiłkowały oceną, jaką stosował ZUS. W szczególności w Informatorze ZUS z 2001r. /str. 30/ wykluczono uwzględnianie w okresie zatrudnienia w szczególnych warunkach okresów niezdolności do pracy, za które wypłacono wynagrodzenie, okresów pobierania zasiłków chorobowych, opiekuńczych, macierzyńskich, okresów przebywania na urlopie macierzyńskim. A, że wystąpiły w tym zakresie wątpliwości, potwierdza to skierowanie zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy. Uchwała SN z dnia 27.11.2003r., sygn. III UZP 10/03 rozstrzyga te wątpliwości - do okresu pracy w szczególnych warunkach wlicza się również okresy zasiłku chorobowego w czasie trwania stosunku pracy . Tak więc trudno tu obarczać złą wolą lub niewiedzą organy zatrudnienia.
Dodatkowo organ odwoławczy stwierdza - analizując sytuację L.Z. na dzień [...] r., w odniesieniu do ówcześnie obowiązujących przepisów, trudno podważyć tezę, że zainteresowana nie spełniała warunków ustawowych do przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego. Nawet ustalenie ponad 15 letniego okresu zatrudnienia w warunkach szczególnych nie pozwoliłoby na przyznanie takiego zasiłku, bowiem przepis dający możliwość zaliczenia do stażu pracy całego okresu pobranego zasiłku dla bezrobotnych /"aktualnie pobieranego"/ obowiązywał od dnia 12.09.2001r. - czyli wówczas, kiedy L.Z. nie była bezrobotną w rozumieniu ustawy - nie była zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy.
Niemniej - mając na uwadze przepis art. 37 l, ust. 1 ustawy o zatrudnieniu... w brzmieniu obowiązującym od dnia 12.09.2001r. oraz wyrok WSA - orzeczono o przyznaniu uprawnień L.Z. w zakresie zasiłku przedemerytalnego.
Jednak z dniem [...] r., czyli z dniem, w którym L.Z. przestała być osobą zarejestrowaną i uzyskała prawo do gwarantowanego zasiłku z opieki społecznej, należało orzec o ustaniu prawa do zasiłku przedemerytalnego.
W skardze na powyższą decyzję do sądu administracyjnego L. Z. podniosła m.in., że jej obecna sytuacja jest wynikiem niewłaściwej interpretacji prawa oraz błędów popełnionych przez pracowników urzędu pracy w postępowaniu decyzyjnym. Zarzuciła niespójność działania organów pomocy społecznej i zatrudnienia, podniosła, że nie powinna ponosić ujemnych konsekwencji związanych ze zmianami prawa.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją wcześniejszą argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2005r., sygn. IV SA/Wr 281/04 uchylającym decyzję Wojewody D. z dnia [...]r. i decyzję ją poprzedzającą w przedmiocie odmowy przyznania L. Z. prawa do zasiłku przedemerytalnego stwierdzono m.in., że organy błędnie ustaliły istniejące w niniejszej sprawie podstawy ubiegania się o prawo do zasiłku przedemerytalnego. Sąd podniósł, że wadliwie przyjęto, iż nie podlega wliczeniu do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego okres aktualnie pobieranego zasiłku nie uwzględniając, że ustawą nowelizacyjną z dnia 22 czerwca 2001r. /Dz.U. z 2001r., nr 89, poz. 973/ wprowadzono zmiany w art. 37 "l" ust. 1 – wyrazy "nie zalicza się okresu" zastąpiono wyrazem "zalicza się okres" z mocą obowiązującą od dnia 1 stycznia 2001r. Stąd niezasadnie wyeliminowano skarżącej okres pobierania zasiłku od [...] do [...]r. Sąd nakazał również, by organy poczyniły niezbędne ustalenia w kwestii zaliczalności do okresu zatrudnienia w warunkach szczególnych okresów pobierania zasiłków chorobowych. Stwierdzono, że w materiałach sprawy brak danych co do okresu pobierania przez skarżącą tych zasiłków, zaś zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą do okresu pracy w szczególnych warunkach wlicza się okresy zasiłku chorobowego w czasie trwania tego stosunku pracy przypadające po roku 1991.
W wyniku powyższego wyroku, decyzją pierwszoinstancyjną z dnia [...]r. przyznano L. Z. prawo do zasiłku przedemerytalnego z dniem [...]r., zaś kolejną decyzją tego organu z dnia [...]r. orzeczono o utracie przez L. Z. z dniem .r. prawa do rozważanego zasiłku w związku z faktem, że z dniem tym utraciła status osoby bezrobotnej z uwagi na uzyskanie prawa do gwarantowanego zasiłku okresowego z pomocy społecznej. Decyzję powyższą utrzymano w mocy w postępowaniu odwoławczym.
Sposób wykonania przez organy decyzyjne zaleceń Sądu zawartych w wyroku z dnia 25 października 2005r. budzi uzasadnione wątpliwości. Przyznanie skarżącej prawa do zasiłku przedemerytalnego z dniem [...]r. wskazuje, że organy administracyjne uwzględniły wskazówkę Sądu co do zaliczenia skarżącej do okresu uprawniającego do zasiłku okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych od [...] do [...]r. /co dało ponad [...] letni okres uprawniający do zasiłku/, a także uznały, że skarżąca co najmniej [...] lat wykonywała prace uznane w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach /art. 37 "j" ust. 1 ustawy z 1994r./. Oznacza to, że organy uznały, że w wymienionej dacie skarżąca "posiadała lub spełniła warunki" do nabycia zasiłku przedemerytalnego, jednak zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nieprawidłowo zinterpretowały przepisy prawa materialnego i procesowego w zakresie konsekwencji prawnych wynikających z tego faktu.
Należy podkreślić, że skomplikowana sytuacja faktyczna, w jakiej znalazła się skarżąca została w głównym stopniu spowodowana – co zresztą skarżąca wielokrotnie podnosiła – postępowaniem organu. Trzeba bowiem zauważyć, i co nie jest kwestionowane, że skarżąca wykazywała zainteresowanie możliwością uzyskania zasiłku przedemerytalnego, a w [...]r. zwróciła się do pracownika organu zatrudnienia o informację w zakresie możliwości uzyskania przez nią zasiłku przedemerytalnego. Zgodnie z notatką służbową sporządzoną przez inspektora Powiatowego Urzędu Pracy w L. w dniu [...] r. w dniu [...]r. na wniosek L. Z. sporządzono wykaz dotyczący zatrudnienia skarżącej, z którego wynikało, że nie spełnia ona przesłanek do uzyskania zasiłku przedemerytalnego. W tej sytuacji skarżąca – by zapewnić egzystencję sobie i rodzinie – wnioskowała o przyznanie jej gwarantowanego zasiłku okresowego z pomocy społecznej, który otrzymała z dniem [...] r.
Należy ponownie podkreślić, że informację o niespełnieniu przez skarżącą przesłanek przyznania jej świadczenia przedemerytalnego sporządzono w dniu [...]r. [...] tygodni wcześniej, bo w dniu [...] r. uchwalono ustawę nowelizującą ustawę z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. W art. 5 ust. 1 i 2 powołanej nowelizacji ustawy stwierdzono, że do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego w rozumieniu art. 37 "l" ust. 1 ustawy zalicza się pobieranie zasiłku dla bezrobotnych w okresie od dnia 1 stycznia 2001r. do dnia ogłoszenia niniejszej ustawy /ust. 1/. Osobom, które nabyły prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego w okresie, o którym mowa w ust. 1, z tytułu pobierania w tym okresie zasiłku dla bezrobotnych, zasiłek przedemerytalny lub świadczenie przedemerytalne przysługuje od następnego dnia po spełnieniu warunków do ich nabycia /ust. 2/. Wprawdzie ustawa ta została ogłoszona w Dzienniku Ustaw z dnia 28 sierpnia 2001r. to trudno jednak przyjmować, że podmioty i organy zobowiązane do jej stosowania dowiedziały się o wprowadzonych w niej unormowaniach dopiero z chwilą ogłoszenia noweli w organie publikacyjnym. Z praktyki funkcjonowania organów administracyjnych działających w ramach organizacyjnych więzi prawnych wynika, że informacje o projektowanych zmianach są odpowiednio wcześniej przedkładane zainteresowanym podmiotom w celu zapoznania się z nimi, podobnie jak odpowiednio wcześniej przysyła się im uchwalone akty prawne w celu przygotowania się pracowników do ich wdrożenia. Wobec tego trudno uznać za przekonujące stanowisko organu sugerujące, że jego pracownicy o wprowadzanych zmianach dowiedzieli się dopiero z chwilą ukazania się Dziennika Ustaw zawierającego tę zmianę, skoro wiedzieli lub mogli dowiedzieć się o nich znacznie wcześniej.
Powyższe wskazuje na naruszenie przez organ obowiązku informacyjnego.
W orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości pogląd, że obowiązek informowania i wyjaśnienia stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy (art. 9 k.p.a.) powinien być rozumiany tak szeroko, jak to jest tylko możliwe. Udowodnione naruszenie tego obowiązku powinno być rozumiane jako wystarczająca podstawa do uchylenia decyzji, szczególnie wówczas, gdy urzędnik stwierdza (lub powinien stwierdzić), że strona zamierza podjąć działania wiążące się dla niej z niekorzystnymi skutkami, lub nawet z ryzykiem wystąpienia podobnych skutków. W takim wypadku urzędnik ma wyraźny obowiązek w możliwie jasny sposób wyjaśnić całość okoliczności sprawy stronie i równie wyraźnie wskazać mu ryzyko, wiążące się z zaplanowanymi działaniami. Jest to jedyny odpowiadający konstytucji sposób rozumienia art. 9 k.p.a.
Zwraca też uwagę, że zarówno w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego (orzeczenie K. 3/89, w 3/90, K. 14 i 15/91, 8/91 U 1/90) jak również w orzecznictwie Sądu Najwyższego (orzeczenie z 14.11.1991 r., I PRN 1/91) utrwaliła się tzw. zasada ochrony zaufania obywatela do prawidłowości działań organów administracji i sądów, z której wynika, iż nie powinien być narażony na uszczerbek obywatel działający w przekonaniu, iż odnoszące się doń działania (m.in. informacje) organów państwa są prawidłowe i odpowiadające prawu, (wyrok SN z 23/07.1992r.)
W konsekwencji za utrwalone należy uznać stanowisko, w myśl którego:
1. Ustanowiony w art. 9 kpa obowiązek informowania stron konkretnej sprawy o okolicznościach, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków tych stron, jest kategorią obowiązku organu administracyjnego.
2. Zachowanie się strony zgodnie z udzielonymi jej przez organ informacjami, nie może powodować dla niej ujemnych konsekwencji.
3. Strony nie mogą obciążać błędy lub uchybienia organu w szczególności niewłaściwa interpretacja przepisów prawa. Jednakże dla ustalenia odpowiedzialności organu za naruszenie przepisów art. 8 i 9 kpa konieczne jest wykazanie, iż fakt dezinformacji rzeczywiście nastąpił.
W uchwale NSA z dnia 11.III.2002r., OPS 14/01 /ONSA 2002, nr 4, poz. 133/ stwierdzono, że przepis art.37 "l" ust. 1 ustawy tworzy zamkniętą całość, a jego istotę stanowią słowa "posiadała lub spełniła warunki do ich nabycia". Używając tych określeń w czasie przeszłym dokonanym i odsyłając do wniosku złożonego przez osobę, która ubiega się o prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczeń a przedemerytalnego, ustawodawca podkreślił, że decydujące znaczenie ma "posiadanie" lub "spełnienie" ustawowych warunków w dniu rejestracji lub w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych (bez względu na czas złożenia wniosku). Jeśli warunki te zostały spełnione, od woli zainteresowanego zależy złożenie wniosku o zasiłek przedemerytalny lub świadczenie przedemerytalne. Wniosek taki uprawniony może złożyć zarówno w dniu rejestracji, w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych, jak i po upływie okresu jego pobierania, gdyż już w dniu rejestracji (czy w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych) warunki do uzyskania jednego z tych świadczeń "spełnił".
Rozsądnie oceniając można zatem przyjąć, że gdyby skarżącą poinformowano, że zostały uchwalone zmiany prawa pozwalające na zaliczenie okresu aktualnie pobieranego zasiłku do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego, oraz że spełni warunki do jego nabycia w normatywnie wskazanym czasie, a także, że gwarantowany zasiłek okresowy z pomocy społecznej stanowi przeszkodę w uzyskaniu zasiłku przedemerytalnego, to skarżąca wybrałaby rozwiązanie, które – z jej punktu widzenia – byłoby dla niej korzystniejsze.
Zdaniem Sądu, fakt pobierania przez skarżącą gwarantowanego zasiłku okresowego z pomocy społecznej /uznany przez organ za "fakt dokonany"/ nie może wpływać na ocenę jej prawa do zasiłku przedemerytalnego. Zasiłek ten jest świadczeniem służącym ochronie bezrobocia przedemerytalnego osób, które w wyniku reformy ubezpieczeń społecznych utraciły korzystniejsze uprawnienia z tytułu wcześniejszych emerytur i obniżonego wieku emerytalnego. Z racji jego funkcji osobom tym służy wzmożona ochrona zbliżona do ochrony uprawnień osób nabywających świadczenia emerytalne. W związku z tym, kwestia ewentualnie nienależnie pobieranego gwarantowanego zasiłku okresowego powinna być rozwiązana na gruncie przepisów ustawy z 12 marca 2004r. o pomocy społecznej /Dz.U. nr 64, poz. 593 ze zm./.
Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ orzeczono jak w sentencji.
Sąd nie orzekał w przedmiocie wykonalności decyzji, gdyż w związku z uchyleniem decyzji zaskarżonej i decyzji ją poprzedzającej w przedmiocie utraty zasiłku przedemerytalnego, w obrocie prawnym pozostała decyzja z dnia [...]. o przyznaniu skarżącej zasiłku przedemerytalnego od dnia [...] r.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI