IV SA/Wr 531/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę ucznia na odmowę refundacji kosztów przejazdu do szkoły innej niż obwodowa, uznając, że obowiązek ten dotyczy wyłącznie szkół obwodowych.
Skarżąca domagała się refundacji kosztów przejazdu dziecka do szkoły, do której uczęszcza, wskazując, że droga do niej przekracza ustawowe odległości. Organ odmówił, argumentując, że refundacja przysługuje tylko do szkoły obwodowej. Sąd administracyjny zgodził się ze stanowiskiem organu, interpretując przepis Prawa oświatowego jako ograniczający obowiązek refundacji do szkół obwodowych, nawet jeśli droga do innej szkoły również przekracza ustalone odległości.
Sprawa dotyczyła skargi B. J. na czynność Burmistrza Miasta Lubawka, który odmówił refundacji kosztów przejazdu środkami komunikacji publicznej ucznia do placówki oświatowej. Skarżąca argumentowała, że zgodnie z art. 39 Prawa oświatowego, refundacja powinna przysługiwać, gdy droga do szkoły przekracza określone odległości, niezależnie od tego, czy jest to szkoła obwodowa. Podkreślała, że cel ustawy to zapewnienie dojazdu, a zmiana szkoły nastąpiła z uzasadnionych przyczyn. Organ administracji publicznej oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznały jednak, że przepis art. 39 ust. 3 pkt 1 Prawa oświatowego jednoznacznie nakłada obowiązek refundacji kosztów przejazdu lub zapewnienia transportu wyłącznie do szkoły, w której obwodzie dziecko mieszka. Sąd podkreślił, że wykładnia językowa przepisu jest jasna i nie daje podstaw do żądania refundacji do szkoły innej niż obwodowa, nawet jeśli odległość od niej również przekracza ustawowe limity. Sąd powołał się na utrwalone orzecznictwo i doktrynę, wskazując, że odstąpienie od literalnego brzmienia przepisu jest dopuszczalne tylko w wyjątkowych sytuacjach, które w tej sprawie nie wystąpiły. W konsekwencji, skarga została oddalona.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Obowiązek refundacji kosztów przejazdu lub zapewnienia bezpłatnego transportu ciąży na gminie wyłącznie w zakresie zapewnienia dojazdu do szkoły, w obwodzie której dziecko zamieszkuje.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na literalnym brzmieniu art. 39 ust. 3 pkt 1 Prawa oświatowego, który jednoznacznie wskazuje na obowiązek zapewnienia dowozu lub refundacji kosztów dojazdu do szkoły, w której obwodzie dziecko mieszka. Wykładnia językowa jest jasna i nie daje podstaw do rozszerzającej interpretacji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (7)
Główne
P.o. art. 39 § ust. 1-3
Prawo oświatowe
Obowiązek refundacji kosztów przejazdu lub zapewnienia bezpłatnego transportu dotyczy wyłącznie szkoły obwodowej.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 3 § ust. 2 pkt 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § ust. 1 i 2
Konstytucja RP art. 70 § ust. 1, 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
u.f.p. art. 44 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o finansach publicznych
u.f.p. art. 216 § ust. 2 pkt 1
Ustawa o finansach publicznych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obowiązek refundacji kosztów przejazdu lub zapewnienia transportu dotyczy wyłącznie szkoły obwodowej, zgodnie z literalnym brzmieniem art. 39 ust. 3 pkt 1 Prawa oświatowego.
Odrzucone argumenty
Refundacja kosztów przejazdu powinna przysługiwać, gdy droga do szkoły (niekoniecznie obwodowej) przekracza ustawowe odległości, a zmiana szkoły nastąpiła z uzasadnionych przyczyn. Pojęcie szkoły obwodowej zostało użyte przez ustawodawcę jedynie w kontekście odległości miejsca zamieszkania dziecka do szkoły.
Godne uwagi sformułowania
treść art. 39 ust. 1 – 3 P.o. jest jasna a wynik wykładni tego przepisu jest jednoznaczny. Wyraźne określenie w tym przepisie, iż chodzi o "drogę dziecka z domu do szkoły, w której obwodzie dziecko mieszka" nie pozostawia w tym zakresie żadnych wątpliwości interpretacyjnych.
Skład orzekający
Daria Gawlak-Nowakowska
przewodniczący sprawozdawca
Ewa Kamieniecka
sędzia
Katarzyna Radom
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 39 Prawa oświatowego w zakresie obowiązku refundacji kosztów dojazdu do szkół innych niż obwodowe."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy dziecko uczęszcza do szkoły spoza swojego obwodu, a gmina odmawia refundacji kosztów dojazdu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu praw ucznia i obowiązków samorządu, ale interpretacja przepisów jest dość utrwalona, co czyni ją bardziej interesującą dla prawników niż dla szerokiej publiczności.
“Czy gmina musi refundować dojazd do szkoły spoza obwodu? Sąd wyjaśnia.”
Sektor
edukacja
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Wr 531/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2025-03-05 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-11-29 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Daria Gawlak-Nowakowska /przewodniczący sprawozdawca/ Ewa Kamieniecka Katarzyna Radom Symbol z opisem 6146 Sprawy uczniów Hasła tematyczne Oświata Skarżony organ Burmistrz Miasta Treść wyniku *Oddalono skargę w całości Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 737 art. 39 ust. 1-3 Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędzia WSA Katarzyna Radom, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 marca 2025 r. sprawy ze skargi B. J. na czynność Burmistrza Miasta Lubawka z dnia 30 września 2024 r., nr WR.4464.5.2024.10 w przedmiocie odmowy przyznania refundacji kosztów przejazdu środkami komunikacji publicznej ucznia z miejsca zamieszkania do placówki oświatowej oddala skargę w całości. Uzasadnienie Wnioskiem z 30 sierpnia 2024 r. B. J. (dalej: Skarżąca, Strona) zwróciła się do Burmistrza Miasta Lubawka (dalej: organ) o refundację kosztów dowozu dziecka G. J., ur. [...] r. (dalej: dziecko, uczennica, uczeń), zamieszkałego w O. środkami komunikacji publicznej do Zespołu Szkolno – Przedszkolnego w L. w okresie od 1.09.2024 r. do 30.09.2024 r. Pismem z 30 września 2024 r., nr WR.4464.5.2024.10 Burmistrz Miasta Lubawka na podstawie art. 39 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo Oświatowe (Dz. U z 2024 r., poz. 737, dalej: P.o.) oraz § 2 Zarządzenia nr 187/2024 Burmistrza Miasta Lubawka z dnia 19 sierpnia 2024 r. w sprawie zwrotu kosztów przejazdów środkami komunikacji publicznej dzieci i uczniów realizujących obowiązek szkolny w placówkach na terenie Gminy Lubawka odmówił Stronie przyznania zwrotu kosztów przejazdów środkami komunikacji publicznej uczennicy na trasie z miejsca zamieszkania do placówki oświatowej w związku z realizacją obowiązku szkolnego. Uzasadniając odmowę organ wskazał, że zgodnie z zapisami ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. oraz Zarządzenia nr 187/2024 Burmistrza Miasta z dnia 19 sierpnia 2024 r. w sprawie zwrotu kosztów przejazdów środkami komunikacji publicznej dzieci i uczniów realizujących obowiązek szkolny w placówkach na terenie Gminy Lubawka, rodzic lub opiekun prawny, który chce uzyskać refundację kosztów dowozu dziecka do szkoły za pośrednictwem komunikacji publicznej, musi spełniać warunki, o których mowa w art. 39 P.o. oraz w § 2 ust. 2 ww. Zarządzenia. Zwrot kosztów przyznawany jest na wniosek złożony w terminie do dnia 1 września przed rozpoczęciem roku szkolnego. Następnie wskazał, że zgodnie z Uchwałą nr IX/64/19 Rady Miejskiej w Lubawce z dnia 8 sierpnia 2019 r. w sprawie ustalenia planu sieci szkół podstawowych prowadzonych przez Gminę Lubawka oraz określenie granic obwodów publicznych szkół podstawowych, od dnia 1 września 2019 r., placówka oświatowa, do której dziecko Skarżącej uczęszcza, znajduje się poza obwodem, do którego uczeń należy, tj. obwód Szkoły Podstawowej im. "[...]" w L. wchodzącej w skład Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w L. W związku z tym, iż uczeń zamieszkuje w miejscowości należącej do obwodu Szkoły Podstawowej w M., nie ma możliwości refundacji kosztów dowozu ucznia do szkoły w L., zgodnie z art. 39 ustawy Prawo Oświatowe oraz § 2 Zarządzenia nr 187/2024 Burmistrza Miasta Lubawka z dnia 19 sierpnia 2024 r., w których mowa o zwrocie kosztów dowozu do szkoły wyłącznie w przypadku, kiedy dziecko uczęszcza do szkoły obwodowej. Końcowo poinformował Stronę, że decyzja ostateczna organu może ulec zmianie w związku z toczącym się postępowaniem sądowym. W chwili obecnej oczekuje na rozstrzygnięcie Sądu w przedmiotowej sprawie. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na czynność Burmistrza Miasta Lubawka z dnia 30 września 2024 r. polegającą na odmowie przyznania zwrotu kosztów przejazdów środkami komunikacji publicznej na trasie z miejsca zamieszkania do placówki oświatowej zarzuciła naruszenie art. 39 ust. 2 - 3 P.o. oraz § 2 Zarządzenia nr 187/2024 Burmistrza Miasta Lubawka z 19 sierpnia 2024 r. poprzez ich błędną wykładnię skutkującą uznaniem, że niedopuszczalne jest przyznanie refundacji kosztów przejazdu ucznia na trasie z miejsca zamieszkania do placówki oświatowej w związku z realizacją obowiązku szkolnego z uwagi na fakt, że uczęszcza on do placówki znajdującej się poza obwodem, do którego uczeń należy z uwagi na swoje miejsce zamieszkania. Wobec powyższego wniosła o zmianę zaskarżonego aktu i przyznanie Skarżącej zwrot kosztów przejazdu środkami komunikacji publicznej ucznia na trasie z miejsca zamieszkania do placówki oświatowej, w związku z realizacją obowiązku szkolnego, zgodnie ze złożonym przez Skarżącą wnioskiem oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania. Ponadto wniosła o rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym. W uzasadnieniu skargi stwierdziła, że nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem organu wyrażonym w zaskarżonej czynności. Odwołując się do wyroku WSA w Gdańsku z dnia 7 marca 2024 r., sygn. akt III SA/Gd 644/23 wskazała, że zgodnie z art. 39 ust. 2 i 3 P.o. dziecku, którego droga do szkoły, w obwodzie której dziecko mieszka, przekracza ustaloną w ustawie odległość, przysługuje albo refundacja kosztów przejazdu, albo też na gminie ciąży obowiązek zapewnienia takiemu dziecku bezpłatnego transportu i opieki. Przepis art. 39 ust. 3 P.o. nakłada na gminę obowiązek zapewnienia dziecku bezpłatnego transportu na drodze dom-szkoła-dom lub refundacji takich kosztów, jeżeli droga dziecka z domu do szkoły, w której obwodzie dziecko mieszka przekracza odległości wymienione w ust. 2. Organ administracji publicznej przede wszystkim nie ustalił, czy droga dziecka z domu do szkoły, w której obwodzie dziecko mieszka przekracza ustawowy limit kilometrów, mimo że w przypadku ucznia warunek ten jest spełniony. Dopiero ustalenie tej kwestii pozwoliłoby organowi prawidłowo ocenić, czy Skarżąca spełniła warunki, jakich spełnienie ustawodawca wiąże z uprawnieniem do korzystania przez ucznia z bezpłatnej komunikacji do szkoły lub też kosztów refundacji tego dojazdu. Przepis art. 39 ust. 3 P.o. nie wprowadza bowiem literalnie zasady, że koszty dowozu przysługują jedynie do szkoły obwodowej. Pojęcie szkoły obwodowej zostało przez ustawodawcę użyte jedynie w kontekście odległości miejsca zamieszkania dziecka od szkoły. Podkreśliła, że uwzględniając cel unormowania art. 39 ust. 3 pkt 1 P.o., to odległość miejsca zamieszkania dziecka od szkoły obwodowej jak i szkoły, do której dziecko uczęszcza winna przekraczać 3 km. Tylko w takiej sytuacji ustawa przewiduje uprawnienie do żądania od gmin zwrotu kosztów dojazdu dziecka do szkoły Celem regulacji jest zapewnienie dzieciom dojazdu do szkoły w przypadku gdy odległość szkoły od ich miejsca zamieszkania przekracza 3 km i taki ceł ustawy winien być przez gminny realizowany. Wskazać zatem należy, że w sytuacji, w jakiej odległość miejsca zamieszkania dziecka od szkoły, do której faktycznie uczęszcza, nie przekraczałaby 3 km, brak byłoby podstaw do zwrotu kosztów dojazdu, mimo spełnienia przesłanki tej odległości od szkoły obwodowej właściwej ze względu na miejsce zamieszkania dziecka. Okoliczność, że dziecko nie uczęszcza do szkoły obwodowej, lecz do szkoły znajdującej się w innym obwodzie nie może wykluczać prawa do uzyskania zwrotu kosztów dojazdu dziecka do szkoły. Może mieć ona natomiast wpływ na wysokość zwracanych przez gminę kosztów. Ponadto Skarżąca zauważyła, że dotychczas uczeń korzystał z refundacji kosztów przejazdu, przyznanych przez organ. Zauważyła również, że zmiana szkoły, do której uczęszcza dziecko Skarżącej nastąpiła z uwagi na liczne nieprawidłowości w funkcjonowaniu Szkoły Podstawowej w M. Fakt tych nieprawidłowości jest w lokalnej społeczności powszechnie znany i skutkował swoistym exodusem uczniów z tej placówki. Tym samym utrzymanie refundacji kosztów przejazdu będzie czyniło zadość konstytucyjnej zasadzie ochrony praw nabyty. Organ w odpowiedzi na skargę wskazał, że rozstrzygnięcie skargi pozostawia Sądowi. Uzasadniając swoje stanowisko organ przytoczył treść art. 70 ust. 1, art. 70 ust. 4 Konstytucji RP, art. 36 ust. 8 P.o., art. 39 ust. 2 P.o. Potwierdził, że droga ucznia do szkoły w obwodzie której mieszka, przekracza odległości wskazane w art. 39 ust. 2 P.o., tj. [...] kilometry oraz do szkoły, do której uczęszcza i w obwodzie której nie mieszka, także przekracza [...] kilometry. Następnie podkreślił, że poruszana przez Skarżącą w skardze kwestia doczekała się kilku wyjaśnień w wyrokach sądów administracyjnych oraz piśmiennictwie - w tym w komentarzu do ustawy Prawo oświatowe pod redakcją Mateusza Pilcha, wyd. III. LEX. W publikacji tej wyjaśniono intencję przepisu art. 39 ust. 3 P.o. opierając się na jego literalnym brzmieniu i stwierdzono, że gmina nie może finansować dziecku uczęszczającemu do szkoły innej niż szkoła, w obwodzie której mieszka, kosztów bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dziecka albo zwrotu kosztów przejazdu dziecka środkami komunikacji publicznej, jeżeli dowożenie zapewniają rodzice. W ocenie organu udzielenie odpowiedzi odmiennej, to znaczy akceptującej możliwość finansowania przez gminę dowozu dziecka do szkoły innej niż szkoła, w obwodzie której to dziecko mieszka, wymaga uwzględnienia konstytucyjnego obowiązku zapewnienia obywatelom powszechnego i równego dostępu do wykształcenia oraz tworzenia w tym celu i wspierania systemów indywidualnej pomocy finansowej i organizacyjnej dla uczniów (art. 70 ust. 4 Konstytucji RP). Zastrzegł, że obowiązek finansowania przez daną gminę dowozu dziecka do szkoły, o którym mowa w art. 39 ust. 3 pkt 1 P.o. dotyczy zawsze szkoły znajdującej się na obszarze tej gminy. Następnie wyjaśniając możliwość udzielenia odpowiedzi pozytywnej odwołał się do poglądu wyrażonego przez WSA w Gdańsku z dnia 7 marca 2024 r., III SA/Gd 644/23, w którym Sąd ten przeprowadził szczegółową, systemową analizę omawianego obowiązku gminy i którego treść przytoczył. Mając na uwadze zaprezentowaną przez WSA w Gdańsku wykładnię przepisu art. 39 ust. 3 pkt 1 P.o. organ stwierdził, że powinna ona znaleźć zastosowanie szczególnie w przypadkach, w których z uwagi na występujące w szkole obwodowej i niezależne od dziecka przyczyny znacznie utrudniają czy wręcz uniemożliwiają pobieranie przez dane dziecko nauki w tej szkole. Pozostawanie przez dziecko w szkole, w której okoliczności wskazane w zdaniu poprzedzającym wystąpiły pozostawałoby w sprzeczności z jego dobrem, a co za tym idzie, z istotą pełnienia przez szkołę także obowiązku wychowawczego. Organ wskazał, że podziela wyrażony przez WSA w ww. wyroku pogląd dotyczący możliwości finansowania dojazdu ucznia realizującego obowiązek nauki w szkole, w obwodzie której nie mieszka. Zauważył, że wydatki na finansowanie bezpłatnego transportu uczniów zawsze muszą być przewidziane w uchwale budżetowej jednostki samorządu terytorialnego (w omawianym przypadku dotyczy to uchwały budżetowej gminy) - co wynika wprost z przepisu art. 44 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (dalej: u.f.p.). Ponoszenie wydatków publicznych musi być zgodne z przepisami dotyczącymi poszczególnych rodzajów wydatków (art. 44 ust. 2 u.f.p.). Jak stanowi z kolei art. 216 ust. 2 pkt 1 u.f.p., wydatki budżetu jednostki samorządu terytorialnego są przeznaczone na realizację zadań określonych w odrębnych przepisach, a w szczególności na zadania własne jednostek samorządu terytorialnego. Zadaniem własnym gminy niewątpliwie jest przewidziane w art. 39 ust. 3 pkt 1 P.O. zapewnienie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dziecka albo zwrot kosztów przejazdu dziecka środkami komunikacji publicznej, jeżeli dowożenie zapewniają rodzice i jeżeli droga dziecka ze szkoły przekracza określone w art. 39 ust. 2 odległości. Mając na uwadze powyższe przepisy oraz niejednolitą wykładnię przepisu art. 39 ust. 2 P.o., z ostrożności wynikającej z konieczności przestrzegania dyscypliny finansów publicznych organ odmówił refundacji kosztów dojazdu uczennicy do szkoły, w obwodzie której uczennica nie mieszka. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest podgląd, że odmowa zapewnienia uczniom dojazdu do placówki oświatowej jest czynnością w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) a zatem jest ona zaskarżalna do sądu administracyjnego (por. wyroki WSA w Gdańsku z dnia 26 października 2023 r., sygn. akt III SA/Gd 549/23, WSA: w Białymstoku z dnia 11 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/Bk 270/17, w Szczecinie z dnia 17 stycznia 2008 r., sygn. akt II SA/Sz 775/07, w Olsztynie z dnia 15 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Ol 149/08, w Warszawie z dnia 16 stycznia 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 614/07 i z dnia 29 października 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 369/15, w Gdańsku z dnia 26 października 2023 r., sygn. akt III SA/Gd 549/23). Przyjąć zatem należało, że zaskarżona w niniejszej sprawie czynność podlega kognicji Sądu na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, tj. zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a więc także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przeprowadzona pod tym kątem ocena stanowiska organu w niniejszej sprawie doprowadziła Sąd do uznania, że brak jest podstaw, aby zarzucić mu naruszenie prawa, które skutkować mogłoby uwzględnieniem skargi. Skarga oparta została na zarzucie błędnej wykładni art. 39 ust. 2 oraz ust. 3 P.o. poprzez przyjęcie, że w rozpoznawanej sprawie na Gminie Lubawka nie ciąży obowiązek refundacji kosztów dowozu ucznia do szkoły niebędącej szkołą obwodową. Skarżąca prezentuje stanowisko, że przepis art. 39 P.o. nie wprowadza literalnie zasady, że przyznanie zwrotu kosztów dowozu ucznia do szkoły przysługuje jedynie do szkoły obwodowej. A pojęcie szkoły obwodowej zostało użyte przez ustawodawcę jedynie w kontekście odległości miejsca zamieszkania dziecka do szkoły. Punkt wyjścia dla rozważań stanowi przepis art. 39 ust. 1 P.o. zgodnie z którym sieć publicznych szkół podstawowych powinna być zorganizowana w sposób umożliwiający wszystkim dzieciom spełnianie obowiązku szkolnego, z uwzględnieniem ust. 2. Realizacja powyższej dyrektywy pozostawiona została gminom, których rady upoważnione zostały na podstawie art. 39 ust. 5 P.o. do ustalenia w drodze uchwały planu sieci publicznych szkół podstawowych prowadzonych przez gminę a także określenia obwodów szkół podstawowych, z wyjątkiem specjalnych, mających siedzibę na obszarze gminy, z zastrzeżeniem art. 88 ust. 2 p.o. Uchwała rady gminy podlega ogłoszeniu w wojewódzkim dzienniku urzędowym. Podkreślenia wymaga, że przy ustalaniu planu sieci szkół, obowiązują wymogi, o których mowa w art. 39 ust. 2 P.o., odnoszące się do odległości drogi dziecka z domu do szkoły. Zgodnie z tym przepisem odległość ta nie może przekraczać 3 km – w przypadku uczniów klas I - IV szkół podstawowych i 4 km - w przypadku uczniów klas V i VIII szkół podstawowych. Na podstawie delegacji ustawowej rady gmin wyznaczają zatem obwody terytorialne dla poszczególnych szkół w gminach mając na względzie konieczność zapewnienia dzieciom jak najkrótszej drogi do szkoły (nieprzekraczającej odpowiednio odległości 3 i 4 km). W przypadkach braku możliwości utworzenia dostatecznie gęstej sieci szkół podstawowych (a tym samym braku możliwości realizacji wymogów, o którym mowa w art. 39 ust. 2 P.o.) ustawodawca przewidział alternatywny sposób zagwarantowania przez gminy dzieciom zamieszkującym na terenie danej gminy dostępu do szkoły poprzez nałożenie na gminy obowiązku, o którym mowa w art. 39 ust. 3 pkt 1 P.o. Zgodnie z tym przepisem jeżeli odległość z domu do szkoły, w której obwodzie dziecko mieszka jest większa, na gminie ciąży obowiązek zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dziecka albo zwrot kosztów przejazdu dziecka środkami komunikacji publicznej, jeżeli dowożenie zapewniają rodzice, a do ukończenia przez dziecko 7 lat - także zwrot kosztów przejazdu opiekuna dziecka środkami komunikacji publicznej. W ocenie Sądu, treść art. 39 ust. 1 – 3 P.o. jest jasna a wynik wykładni tego przepisu jest jednoznaczny. Ustawodawca obciążył gminy obowiązkiem zapewnienia bezpłatnego dowozu do szkoły i opieki albo zwrotu kosztów przejazdu środkami komunikacji miejskiej tych uczniów, którzy mieszkając w jej obwodzie musieliby przebyć drogę do tejże szkoły przekraczającą odpowiednio 3 lub 4 kilometry. Wyraźne określenie w tym przepisie, iż chodzi o "drogę dziecka z domu do szkoły, w której obwodzie dziecko mieszka" nie pozostawia w tym zakresie żadnych wątpliwości interpretacyjnych a tym samym nie daje podstaw do żądania od gminy realizacji obowiązku niewynikającego z tego przepisu prawa, tj. do zapewnienia zwrotu kosztów przejazdu dziecka środkami komunikacji miejskiej do wybranej szkoły w której obwodzie dziecko nie mieszka, jak oczekiwałaby tego Skarżąca. Zasadne wydaje się przypomnienie, że w orzecznictwie i doktrynie wielokrotnie wskazywano, iż od jasnego i niebudzącego wątpliwości literalnego brzmienia przepisu wolno odstąpić i oprzeć się na innych rodzajach wykładni tylko w wyjątkowych sytuacjach, gdy przemawiają za tym doniosłe racje. Może to mieć miejsce m.in. wówczas, gdy wykładnia językowa pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią innych norm, prowadzi do niemożliwych do zaakceptowania -z punktu widzenia społecznego lub ekonomicznego - konsekwencji, rażąco niesprawiedliwych rozstrzygnięć lub pozostaje w oczywistej sprzeczności z powszechnie akceptowanymi normami moralnymi. W ocenie Sądu, żadna z tych okoliczności nie zachodzi w niniejszej sprawie. Nie sposób odczytać z przepisów regulujących system oświaty lub innych aktów prawnych, w tym norm konstytucyjnych, takich założeń, wedle których, zadaniem Państwa lub samorządu byłoby zapewnienie bezpłatnego transportu każdemu dziecku realizującemu obowiązek szkolny do dowolnie wybranej placówki, innej niż obwodowa, jeśli tylko szkoła, w obwodzie, której dziecko zamieszkuje znajduje się w odległości przekraczającej odpowiednio 3 lub 4 kilometry (art.39 ust. 2 P.o.). Niewątpliwie nałożenie na gminę obowiązku zapewnienia bezpłatnego dowozu do szkoły i opieki albo zwrotu kosztów przejazdu środkami komunikacji miejskiej do szkoły nie może być rozważane w oderwaniu od obowiązku stworzenia sieci szkół publicznych na jej terenie i wyodrębnienia w jej ramach tzw. szkół obwodowych. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym, które choć ukształtowało się na bazie art. 17 ustawy o systemie oświaty, który został uchylony przez art. 15 pkt 25 ustawy z 14 grudnia 2016 r. (Dz.U.2017.60) zmieniającej nin. ustawę z dniem 1 września 2017 r., to nadal, w spornym zakresie w sprawie, zachowuje swoją aktualność (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 1022/09; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 6 maja 2009 r., sygn. akt II SA/Sz 139/09, CBOSA). W konsekwencji powyższego, na gruncie takiego brzmienia przepisów art. 39 ust. 1 – 3 P.o. uprawnione jest stanowisko Burmistrza Miasta Lubawka, iż obowiązek zapewnienia bezpłatnego transportu dzieci mieszkających w odległości od szkół przekraczających odległość określoną w ustawie (odpowiednio 3 i 4 km) z jednoczesnym zapewnieniem im opieki albo, ewentualnie zwrotu kosztów przejazdu dziecka środkami komunikacji miejskiej, ciąży na gminie wyłącznie w zakresie zapewnienia dojazdu do szkoły, w obwodzie której dzieci objęte obowiązkiem szkolnym zamieszkują, wyznaczonej w systemie sieci szkół publicznych przez uchwałę właściwej rady gminy. Nie znajduje natomiast uzasadnienia w przywoływanych przepisach pogląd prezentowany przez Skarżącą (na kanwie przywołanego przez nią wyroku), iż na gminie spoczywa obowiązek refundacji kosztów dojazdu dziecka do szkoły innej niż obwodowa, jeśli tylko szkoła, w obwodzie której dziecko zamieszkuje znajduje się w odległości przekraczającej odpowiednio 3 i 4 km od domu, gdyż "pojęcie szkoły obwodowej zostało użyte przez ustawodawcę jedynie w kontekście odległości miejsca zamieszkania dzieci do szkoły". Skoro zatem ustawodawca wyznaczając system szkół obwodowych i tym samym zapewniając dostęp do edukacji (art. 70 Konstytucji RP) ograniczył de facto obowiązek gminy w zakresie bezpłatnego dowozu dzieci, czy też refundacji kosztów tego dowozu tylko do szkół obwodowych (art. 39 ust. 3 pkt 1 P.o.), to rzeczą Burmistrza Miasta Lubawka było działanie w granicach prawa, co też – jak wynika z zaskarżonej czynności – prawidłowo uczynił. Nie można bowiem pominąć faktu, iż zgodnie z art. 7 Konstytucji RP organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Bezpośrednią zaś konsekwencją tak sformułowanej zasady praworządności jest to, iż każde działanie organu władzy musi znajdować umocowanie w przepisie prawa. Przyznanie wnioskowanej refundacji, wbrew wyraźnemu brzmieniu art. 39 ust. 3 pkt 1 P.o., godziłoby ponadto w konstytucyjną zasadę równości wobec prawa, wyrażoną w art. 32 ust. 1 ustawy zasadniczej. Poza tym, dokonywanie wydatków przez jednostki samorządu terytorialnego determinowane jest realizacją przypisanych im ustawami zadań, w tym zadań własnych (art. 216 ust. 2 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - Dz.U. z 2024 r., poz. 1530). Tak więc, wydatki publiczne gminy muszą być ściśle związane z realizacją przypisanych jej ustawowo zadań, a gmina w tym zakresie nie ma dowolności. Z tych też względów uznać należy, że zaskarżona czynność Burmistrza Miasta Lubawka w przedmiocie odmowy przyznania zwrotu refundacji kosztów przejazdu dziecka środkami komunikacji publicznej do szkoły do której uczęszcza, a która nie stanowi szkoły obwodowej, znajduje usprawiedliwienie w przepisach obowiązującego prawa tj. w art. 39 ust. 1-3 P.o., a tym samym zarzuty skargi w tym zakresie należało uznać za bezzasadne. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI