IV SA/WR 53/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Rektora o skreśleniu studenta z listy z powodu niezaliczenia WF, wskazując na naruszenie procedury administracyjnej przez organ.
Student został skreślony z listy studentów z powodu niezaliczenia szóstego semestru, w tym zajęć z wychowania fizycznego (WF). Pomimo wcześniejszych możliwości powtarzania roku, student nie spełnił warunków zaliczenia. W skardze podniósł problemy zdrowotne (kontuzja, depresja), które uniemożliwiły mu realizację zajęć WF. Sąd uchylił decyzję Rektora, uznając, że organ nie przeprowadził należycie postępowania, nie zbadał nowych okoliczności podniesionych przez studenta i nie uzasadnił decyzji w sposób zgodny z wymogami prawa administracyjnego.
Sprawa dotyczyła skargi studenta P. O. na decyzję Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego o skreśleniu go z listy studentów z powodu niezaliczenia szóstego semestru studiów, w tym zajęć z wychowania fizycznego (WF). Student argumentował, że problemy zdrowotne (kontuzja kolana, depresja) uniemożliwiły mu realizację zajęć WF, mimo że brał w nich udział i zaliczył większość godzin. Podkreślał, że zarejestrował już pracę licencjacką i chciałby ukończyć studia. Organ administracji utrzymał w mocy decyzję o skreśleniu, wskazując na obowiązki studenta wynikające z regulaminu studiów i ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, a także na konieczność racjonalnego gospodarowania środkami publicznymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie przepisów prawa procesowego. Sąd uznał, że organ drugiej instancji nie rozpoznał sprawy w jej całokształcie, nie zbadał nowych okoliczności podniesionych przez studenta (problemy zdrowotne) i nie wezwał go do przedstawienia dowodów. Podkreślono, że decyzje uznaniowe wymagają wyczerpującego uzasadnienia, a organ nie może ignorować nowych dowodów czy argumentów zgłoszonych na etapie postępowania odwoławczego. Sąd wskazał, że organ powinien był umożliwić studentowi wykazanie okoliczności uzasadniających jego sytuację i ponownie rozpoznać sprawę z uwzględnieniem wszystkich zebranych dowodów.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, organ narusza prawo procesowe, jeśli nie zbada nowych okoliczności podniesionych przez stronę w odwołaniu, nie wezwie do przedstawienia dowodów i nie uzasadni decyzji w sposób wyczerpujący, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności i wymogami dotyczącymi decyzji uznaniowych.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że organ drugiej instancji nie rozpoznał sprawy w jej całokształcie, ignorując nowe okoliczności zdrowotne studenta zgłoszone w odwołaniu. Brak zbadania tych okoliczności i niepełne uzasadnienie decyzji stanowi naruszenie przepisów k.p.a., w tym zasady dwuinstancyjności i wymogów dotyczących decyzji uznaniowych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (16)
Główne
u.s.w.n. art. 108 § ust. 1 i ust. 2 pkt 3
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 1 pkt 3 i § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego
Regulamin art. § 34 § ust. 1 i ust. 2
Uchwała nr 37/2021 Senatu Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 21 kwietnia 2021 r.
Regulamin art. § 35 § ust. 2
Uchwała nr 37/2021 Senatu Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 21 kwietnia 2021 r.
Regulamin art. § 40 § ust. 2 pkt 2
Uchwała nr 37/2021 Senatu Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 21 kwietnia 2021 r.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ drugiej instancji naruszył przepisy prawa procesowego, nie rozpatrując sprawy w jej całokształcie i nie badając nowych okoliczności podniesionych przez studenta. Decyzja organu nie spełnia wymogów uzasadnienia decyzji uznaniowej. Organ nie wezwał studenta do przedstawienia dowodów na poparcie zgłaszanych problemów zdrowotnych.
Godne uwagi sformułowania
Decyzje uznaniowe nie są zwolnione z obowiązku uzasadnienia faktycznego i prawnego, a wręcz przeciwnie należy przyjąć, że 'ze względu na konieczność wyboru rozstrzygnięcia decyzje pozostawione uznaniu administracyjnemu wymagają zatem raczej szerszego uzasadnienia niż decyzje podejmowane w warunkach ustawowego skrępowania'. Samo zaś uznanie, decyzja, czy dokonać skreślenia z listy studentów w sytuacji spełnienia przesłanek ustawowych leży w wyłącznej gestii organu i pozostaje poza zakresem kontroli Sądu. Ta nakierowana jest wówczas na uzasadnienie przyjętego stanowiska. Organ odwoławczy nie może poprzestać na zdarzeniach, które pojawiły się w toku postępowania przed I instancją, jego obowiązkiem jest ocena także tych zdarzeń, dowodów, faktów i norm prawa, które wystąpiły (pojawiły się) na etapie postępowania odwoławczego i mają wpływ na wynik sprawy.
Skład orzekający
Mirosława Rozbicka-Ostrowska
przewodniczący
Daria Gawlak-Nowakowska
członek
Katarzyna Radom
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie decyzji uznaniowych w postępowaniu administracyjnym, obowiązki organu w postępowaniu dwuinstancyjnym, badanie wpływu stanu zdrowia na realizację obowiązków studenckich."
Ograniczenia: Dotyczy spraw administracyjnych, w których organ działa w ramach uznania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie procedur administracyjnych i prawidłowe uzasadnianie decyzji, nawet w sprawach dotyczących studentów. Podkreśla znaczenie indywidualnego podejścia organów do sytuacji obywateli.
“Czy problemy zdrowotne studenta usprawiedliwiają niezaliczenie WF? Sąd administracyjny wyjaśnia, jak powinien postąpić uczelniany Rektor.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Wr 53/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2023-09-06 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-01-19 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Daria Gawlak-Nowakowska Katarzyna Radom /sprawozdawca/ Mirosława Rozbicka-Ostrowska /przewodniczący/ Symbol z opisem 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów Hasła tematyczne Oświata Skarżony organ Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii Treść wyniku *Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 478 art. 108 Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca), Protokolant: Specjalista Magdalena Dworszczak, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 6 września 2023 r. sprawy ze skargi P. O. na decyzję Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 7 listopada 2022 r. nr DN.538.43.2022.KS-Ż w przedmiocie skreślenia z listy studentów I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego na rzecz skarżącego P. O. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją Rektor Uniwersytetu Wrocławskiego utrzymał w mocy własne orzeczenie z dnia 19 września 2022 r. w przedmiocie skreślenia P. O. z listy studentów [...] semestru [...] roku stacjonarnych studiów I stopnia na kierunku D. na Wydziale N. Uniwersytetu Wrocławskiego - z powodu nieuzyskania zaliczenia szóstego semestru studiów. Jak wynikało z akt sprawy powołaną decyzją z dnia 19 września 2022 r., wydaną w I instancji, Skarżącego skreślono z listy studentów. W uzasadnieniu organ powołał się na § 34 ust. 1 i ust. 2 oraz § 35 ust. 2 uchwały nr 37/2021 Senatu Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 21 kwietnia 2021 r. w sprawie regulaminu studiów na Uniwersytecie Wrocławskim (dalej: Regulamin). Zgodnie z brzmieniem tych zapisów podstawą zaliczenia semestru jest zaliczenie zajęć przewidzianych w programie studiów lub innych uznanych przez dziekana, przy czym rada wydziału określa minimalną liczbę punktów ECTS oraz dopuszczalny sumaryczny deficyt punktów ECTS jaki student musi uzyskać aby otrzymać zgodę na powtórny wpis na semestr. W związku z niezaliczeniem przez Skarżącego szóstego semestru uzyskał on zgodę na powtórny wpis na ten semestr, zgodnie z zasadami określonymi przez Radę Wydziału. Warunek polegający na zaliczeniu modułów zajęć powinien zostać spełniony do dnia 26 czerwca 2022 r. Ponieważ Skarżący nie spełnił wymaganych warunków nie uzyskał zaliczenia semestru studiów. Dalej organ uzasadniając nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności wskazał, że jakkolwiek prawo do nauki jest prawem konstytucyjnym jednostki, to nie leży w interesie społecznym świadczenie przez Uczelnie usług osobom, które nie realizują podstawowych obowiązków wynikających z art. 108 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2021 r., poz. 487 ze zm., dalej u.s.w.n.).Organ przywołał zakres obowiązków studenta, do których w szczególności należy udział w obowiązkowych zajęciach, uzyskanie zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Niewywiązanie się studenta z tych zadań stanowi naruszenie o szczególnej wadze. Organ zawracał również uwagę na obowiązek Uczelni w zakresie właściwego gospodarowania środkami publicznymi rozumieniu ustawy o finansach publicznych. Akceptowanie naruszania przez studenta obowiązków nałożonych prawem prowadzi do nieodpowiedniego zaangażowania zasobów Uczelni, a zwłaszcza środków publicznych w związku z finansowaniem prowadzenia studiów, co przekłada się na prawidłowe gospodarowanie środkami publicznymi, zaś legalne, gospodarne, celowe i rzetelne zarządzanie leży w interesie publicznym. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Skarżący zwrócił się z prośbą o umożliwienie zaliczenia brakującego przedmiotu, tj. wychowania fizycznego (dalej: WF), którego nie zaliczył w 2022 r., co uniemożliwiło mu ukończenie studiów I stopnia. Wskazał, że napisał już pracę licencjacką rejestrując ją w Archiwum Prac Dyplomowych. Skarżący wyjaśniał, że brał udział w zajęciach WF, jednak powypadkowa kontuzja stawu kolanowego uniemożliwiła mu realizację zajęć będących w programie tego przedmiotu, co potwierdziła osoba prowadząca zajęcia. Skarżący zaliczył trzy z pięciu dni zajęciowych, a więc ponad połowę wymiaru godzin. Do czerwca 2022 r. zaliczył dwa przedmioty, wnioskował o umożliwienie powtórzenia brakującego przedmiotu i ukończenia studiów I stopnia. Rozpoznając sprawę w trybie ponownego jej rozpoznania organ utrzymał w mocy orzeczenie wydane w I instancji. W uzasadnieniu wskazał na okoliczności faktyczne, czyli wyrażenie zgody (od semestru letniego 2019/2020) na powtarzanie VI semestru z powodu niezaliczenia dwóch przedmiotów oraz 30 godzin WF. W roku akademickim 2020/2021 pomimo skierowania na powtarzanie warunkowe Skarżący nie odebrał umowy, nie opłacił i nie zrealizował niezaliczonych przedmiotów wobec czego został skreślony z listy studentów. Na skutek złożonego środka odwoławczego został przywrócony na studia. W roku akademickim 2021/2022 zrealizował dwa powtarzane warunkowo przedmioty, ponownie nie zaliczając 30 godzin WF. Warunek zaliczenia modułów zajęć powinien zostać spełniony do dnia 26 czerwca 2022 r., jednak z uwagi na niezłożenie podania o powtarzanie roku z powodu niezaliczenia WF Skarżący nie uzyskał zaliczenia VI semestru, co doprowadziło do kolejnego skreślenia z listy studentów. Skarżący we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy powołał się na problemy zdrowotne, których wcześniej nie sygnalizował, nie poparł ich żadnymi dokumentami. Przywołane okoliczności faktyczne, w opinii organu, dowodzą, że Uczelnia stwarzała Stronie szereg możliwości i szans. Organ zwracał uwagę, że obowiązkiem studenta jest postępowanie zgodnie ze ślubowaniem, regulaminem i przepisami uczelni, w tym zdobywanie wiedzy, uczestniczenie w zajęciach, terminowe uzyskiwanie zaliczeń, wypełnianie wszystkich obowiązków ujętych w programie studiów. Student winien tak zorganizować sobie czas aby pogodzić obowiązki z planem studiów i terminowo realizować przyjęty program. W podstawie prawnej zaskarżonego rozstrzygnięcia organ wskazał na przepisy § 34 ust. 1 i ust. 2 i § 40 ust. 2 pkt 2 Regulaminu i art. 108 ust. 2 pkt 3 u.s.w.n. W skardze Strona wyjaśniała, że uczestniczyła w zajęciach WF z powodu niezaliczenia których została skreślona z listy studentów. Była to turystyka górska, pierwsze zajęcia odbyły się na terenie W., drugie dwudniowe w K. Realizując zajęcia Skarżący zgłosił kontuzję kolana, odnowioną po operacji, co uniemożliwiło mu realizację dalszych zajęć. Skarżący podkreślał, że jest świadomy, że realizacja przez niego studiów odbiega od normy jednakże powodem tego stanu rzeczy nie jest lekceważenie obowiązków studenta, ale późno odkryta depresja uniemożliwiająca mu normalne funkcjonowanie. Podkreślał, że zarejestrował już pracę licencjacką i chciałby ukończyć studia. Wnioskował o przywrócenie wpisu w poczet studentów i umożliwienie zaliczenia brakujących zajęć. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2022 r. poz. 2492 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 -150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 poz. 259 ze zm. dalej: p.p.s.a.). Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. Istotny z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy jest również zapis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiący, że sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z przywołanych przepisów wynika że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Dokonując kontroli zaskarżonego aktu w opisanych granicach kognicji Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. W sprawie nie jest sporne, że Skarżący nie uzyskał zaliczenia VI semestru III roku studiów stacjonarnych I stopnia w określonym terminie, co skutkowało wydaniem zaskarżonej decyzji. Nie jest także sporne, że niezaliczenie dotyczyło jednego z przedmiotów – WF, a uprzednio organ stwarzał Skarżącemu możliwość powtarzania roku i uzupełnienia zaliczenia dwóch przedmiotów (egzamin) i zajęć WF. Skarżący z tych obowiązków wywiązał się częściowo, zaliczając brakujące przedmioty. Nie zaliczył jednak zajęć WF, co legło u podstaw wydania zaskarżonej decyzji. Jej podstawę prawną stanowiły odpowiednie zapisy Regulaminu mające umocowanie w przepisie art. 108 ust. 2 pkt 3 u.s.w.n. pozwalającym na skreślenie studenta z listy studentów w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Zgodnie z brzmieniem pełnego brzmienia art. 108 u.s.w.n.: 1. Studenta skreśla się z listy studentów w przypadku: 1) niepodjęcia studiów; 2) rezygnacji ze studiów; 3) niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego; 4) ukarania karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni. 2. Student może być skreślony z listy studentów w przypadku: 1) stwierdzenia braku udziału w obowiązkowych zajęciach; 2) stwierdzenia braku postępów w nauce; 3) nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie; 4) niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów. 3. Skreślenie z listy studentów następuje w drodze decyzji administracyjnej. Analiza przywołanego zapisu dowodzi, że nakazaną przez ustawodawcę formą prawną skreślenia z listy studentów jest decyzja. Nadto ustawodawca przewidział dwa tryby skreślenia studenta z listy studentów: obligatoryjny (związany) oraz fakultatywny (uznaniowy). To, że decyzja administracyjna ma charakter związany oznacza, że w przypadku spełnienia wszystkich przesłanek przewidzianych prawem organ administracji publicznej ma obowiązek wydać decyzję określonej treści. Z kolei w przypadku wydania decyzji uznaniowej organ nie jest zobowiązany do załatwienia sprawy w konkretny sposób. Nie oznacza to jednak, że decyzja uznaniowa nie podlega żadnym rygorom. Jej ważnym elementem jest uzasadnienie, z którego powinno wynikać, że organ w pełni ustalił stan faktyczny sprawy oraz wyczerpująco i w sposób zindywidualizowany wskazał, dlaczego wydał rozstrzygnięcie o takiej, a nie innej treści. Szczególnie istotne znaczenie ma treść uzasadnienia decyzji uznaniowej w przypadku, gdy organ wydaje decyzję niekorzystną dla jej adresata, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. W rozpoznawanej sprawie zaskarżone rozstrzygnięcie podejmowane jest w trybie uznaniowym, to zaś oznacza swobodę, ale nie dowolność, organu w zakresie podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie skreślenia z listy studentów. Kontrola sądowa takiego aktu sprowadza się do oceny prawidłowości przyjętego trybu postępowania organu, prawidłowej wykładni obowiązujących w tym zakresie regulacji prawnych, nie wnika natomiast w kwestie stosowanego uznania. Innymi słowy zadanie Sądu polega na ustaleniu, czy w sposób poprawny organ przeprowadził postępowanie, zebrał niezbędne dla sprawy dowody i poddał je wszechstronnej i zgodnej z wymogami prawa ocenie, wyprowadzając właściwe wnioski. Po drugie, czy w sposób prawidłowy zinterpretował obowiązujące w sprawie przepisy prawa materialnego i właściwie je zastosował (przyjmując, że wystąpiły lub nie istotne dla sprawy przesłanki). Samo zaś uznanie, decyzja, czy dokonać skreślenia z listy studentów w sytuacji spełnienia przesłanek ustawowych leży w wyłącznej gestii organu i pozostaje poza zakresem kontroli Sądu. Ta nakierowana jest wówczas na uzasadnienie przyjętego stanowiska. Kolejna zaś uwaga związana jest z formą rozstrzygnięcia sprawy – decyzją. Powyższe oznacza, że samo procedowanie oraz jego rezultat, w postaci decyzji, w warstwie procesowej zostały poddane regulacjom ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej k.p.a.). W kontekście samego orzeczenia, wymaga to od organu wyczerpującego uzasadnienia swojego stanowiska, szczegółowego wyjaśnienia przyczyn i podstaw wydania takiej a nie innej decyzji. Zaś w zakresie postępowania zachowania wymogów i reguł procedowania wskazanych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Uwagi te stały się konieczne, gdyż postępowanie organów i sama decyzja naruszają zasady procedowania i to w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Kolejna ważna dla sprawy norma stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Przepis art. 80 k.p.a. stanowi zaś, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Przy czym zgodnie z wyrażaną w art. 15 k.p.a. zasadą dwuinstancyjności sprawa powinna zostać rozpoznana dwukrotnie w jej całokształcie przez organy obu instancji. Jej naruszenie nastąpi także wówczas, gdy organ odwoławczy nie odniesie się do argumentacji wskazanej w odwołaniu. Zgodnie z istotą tej instytucji, z zastrzeżeniem wyjątków, które nie mają zastosowania w tym postępowaniu, każda sprawa winna być rozstrzygana w jej całokształcie przez dwie instancje. Oznacza to, że organ działający w trybie odwoławczym (ponownego rozpoznania sprawy) odwoławczy nie dokonuje kontroli legalności decyzji wydanej w I instancji, jego obowiązkiem jest ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem nie tylko ustalonych już okoliczności faktycznych i prawnych, ale także tych, które zaistniały na etapie jego procedowania. Organ odwoławczy nie może poprzestać na zdarzeniach, które pojawiły się w toku postępowania przed I instancją, jego obowiązkiem jest ocena także tych zdarzeń, dowodów, faktów i norm prawa, które wystąpiły (pojawiły się) na etapie postępowania odwoławczego i mają wpływ na wynik sprawy. Zasada ta ma odzwierciedlenie w dalszych normach procedury administracyjnej, mowa tu o przepisach m.in. art. 136 i art. 138 k.p.a. wyznaczających kompetencje organu odwoławczego. Zatem w sytuacji zgłaszania przez stronę nowych okoliczności, czy dowodów na etapie postępowania odwoławczego organ jest obligowany do ich uwzględnienia i w zależności od charakteru (zakresu) tych oświadczeń, dowodów do podjęcia właściwych w sprawie kroków – albo przeprowadzenia postępowania uzupełniającego, albo uchylenia decyzji I instancji do ponownego rozpoznania albo do oddalenia takiego zarzutu uzasadniając powód takiej decyzji. Przy czym podstawą do formułowania tego ostatniego stanowiska nie może być fakt zgłoszenia nowego dowodu, czy argumentu na etapie postępowania odwoławczego. Przedstawiony pogląd na uzasadnienie w utrwalonym już orzecznictwie sądów administracyjnych wskazującym, że każdy z organów (najpierw I, a potem II instancji), przeprowadza postępowanie w celu załatwienia sprawy administracyjnej. W postępowaniu administracyjnym nie mamy zatem do czynienia jedynie z kontrolą orzeczenia organu pierwszej instancji, a prowadzeniem postępowania tak, aby załatwić sprawę co do jej istoty. Granice postępowania odwoławczego wyznaczają zasady postępowania administracyjnego, w tym, zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), której realizacja wymaga by organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada ta rozwinięcie swoje znajduje w art. 77 § 1 k.p.a. jak też w art. 80 k.p.a. Ponownie rozpoznając i rozstrzygając sprawę organ odwoławczy obowiązany jest zatem ustalić zakres postępowania wyjaśniającego, niezbędnego do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, poddać ocenie materiał dowodowy, ewentualnie materiał ten uzupełnić w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy następnie usunąć stwierdzone naruszenia prawa materialnego i prawa procesowego o ile organ odwoławczy naruszenia takiego się dopatrzy w orzeczeniu organu niższej instancji. Obowiązkiem organu odwoławczego jest także ustosunkowanie się do zarzutów sformułowanych w odwołaniu tak w sensie pozytywnym jak i negatywnym, tj. wskazanie odwołującej się stronie dokonanej przez organ odwoławczy prawnej oceny podnoszonych w odwołaniu zarzutów. Rola organu odwoławczego nie ogranicza się zatem do kontroli instancyjnej decyzji organu I instancji, lecz organ odwoławczy obowiązany jest ponownie sprawę rozpatrzyć i rozstrzygnąć w jej całokształcie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Wr 239/18, orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). Istotne w sprawie jest wreszcie wskazanie na zapis art. 107 § 1 pkt 3 i § 3 k.p.a. decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zgodnie z utrwalonym w tym względzie orzecznictwem sądów administracyjnych rozstrzygnięcie podejmowane przez organ w ramach uznania administracyjnego nie może oznaczać jego dowolności. Wydanie decyzji uznaniowej musi być poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia danej sprawy, tj. zebraniem materiału dowodowego, a następnie jego wszechstronnym rozpatrzeniem, znajdującym odzwierciedlenie w uzasadnieniu tej decyzji. Decyzje uznaniowe nie są bowiem zwolnione z obowiązku uzasadnienia faktycznego i prawnego, a wręcz przeciwnie należy przyjąć, że "ze względu na konieczność wyboru rozstrzygnięcia decyzje pozostawione uznaniu administracyjnemu wymagają zatem raczej szerszego uzasadnienia niż decyzje podejmowane w warunkach ustawowego skrępowania" (Iserzon, Komentarz, s. 209)" (J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2012, s. 429). Stwierdzić zatem należy, że rozstrzygnięcia - w szczególności te negatywne dla strony - podejmowane w ramach uznania administracyjnego powinny być szczególnie przekonująco, wyczerpująco i starannie uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały rozważone i ocenione, a organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych, czy też nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Decyzja taka powinna więc w sposób czytelny, umożliwiający kontrolę poszczególnych etapów rozumowania, przedstawić wszystkie przesłanki faktyczne i interpretacyjne wnioskowania organu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 maja 2022 r. sygn. akt III SA/Gd 445/21, dostępny w CBOSA). Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy trzeba stwierdzić, że decyzja organu wydana w pierwszej instancji została uzasadniona tak, jakby miała charakter związany - organ wskazał jedynie, że w związku z niezaliczeniem szóstego semestru Skarżący uzyskał zgodę na powtórny wpis na semestr studiów. Warunek polegający na zaliczeniu modułów zajęć powinien zostać spełniony do dnia 26 czerwca 2022 r. Ponieważ Skarżący nie spełnił warunku nie uzyskał zaliczenia semestru studiów. Uzasadnienie to zamyka się dosłownie w dwóch zdaniach i nie wynika z niego w żaden sposób, by organ rozważał jakiekolwiek inne możliwości sposobu rozwiązania zaistniałej sytuacji, w której znalazł się Skarżący, co w sposób oczywisty sprzeczne jest z warunkami podejmowania decyzji uznaniowej. W pozostałej części uzasadnienia (znacząco obszerniejszej) organ skupił się bowiem na zasadności nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Nieco obszerniejsze jest uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Organ po opisie okoliczności faktycznych organ stwierdza, że stwarzał Stronie wiele możliwości i szans, a jego obowiązkiem jest postępowanie zgodnie z przepisami prawa, w tym przepisami obowiązującymi na Uczelni i właściwe zorganizowanie czasu, tak aby pogodzić obowiązki z planem studiów. W dalszych wywodach organ wskazując na zarzuty odwołania Skarżącego stwierdza, że powołuje się on na problemy zdrowotne, których nie sygnalizował wcześniej i nie poparł żadnymi dokumentami. W opinii Sądu taki sposób postępowania i uzasadnienie decyzji nie spełnia wymogów, jakie stawiane jest uzasadnieniu decyzji uznaniowej. Zgodnie z powołanymi już przepisami art. 15 k.p.a. organ był obowiązany rozpoznać sprawę ponownie w jej całokształcie, co już obszernie wyjaśnił Sąd dokonując wykładni powołanego przepisu. Zatem powinnością organu było wezwanie Skarżącego do wykazania okoliczności na które powołuje się w odwołaniu. Zgodnie z przywołanymi już przepisami ciężar prowadzenia postępowania obciąża organ, to on jest gospodarzem postępowania obowiązanym do zgromadzenia materiału dowodowego niezbędnego do wyjaśniania sprawy i podjęcia rozstrzygnięcia. W ramach tych obowiązków, stosownie do zapisów art. 9 § 1, art. 8 i art. 10 § 1 k.p.a., organ winien w sposób należyty i wyczerpujący informować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Także czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Zasadę informowania wzmacnia zasada zaufania do organów sprowadzająca się do prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierowania się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Oraz zasada czynnego udziału strony w tym postępowaniu. Uznając, że działanie Strony, zgłaszane przez nią argumenty wymagają dodatkowego uzasadnienia, czy przedstawienia dowodów, obowiązkiem organu było wskazanie tej okoliczności, wezwanie do przedstawienia istotnych dla sprawy faktów. Twierdzenie zawarte w decyzji, że okoliczność ta nie może być rozważana, gdyż została zgłoszona na etapie postępowania odwoławczego godzi w opisane obszernie zasady postępowania administracyjnego. Sąd nie jest uprawniony do ingerowania w istotę uznania administracyjnego organu, bada jedynie, czy przyjęty sposób procedowania odpowiada prawu. Skoro organ w treści zaskarżonej decyzji wskazał na podane przez Stronę okoliczności (dotyczące jej stanu zdrowia) i nie twierdzi, że ich wystąpienie nie miałoby wpływu na decyzję organu o skreśleniu z listy studentów należy przyjąć, że podany przez Stronę argument byłby przez organ rozważany jako okoliczność mająca wpływ na podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie skreślenia z listy studentów. Ta zaś konstatacja, w kontekście zasad postępowania, w tym zasady dwuinstancyjności, prowadzi do wniosku, że postępowanie organu pomija okoliczności mogące mieć znaczenie w sprawie i tym samym wpływa negatywnie na ocenę podjętej przez organ decyzji. W ponownie prowadzonym postepowaniu organ będzie zobowiązany do realizacji wskazany w rozważaniach Sądu zasad postępowania administracyjnego i po jego przeprowadzeniu, z udziałem Strony, do wydania decyzji mającej uzasadnienie w całokształcie zebranych w sprawie dowodów. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało uchyleniem orzeczeń organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. Orzeczenie o kosztach wsparto na art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI