IV SA/Wr 522/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA we Wrocławiu uchylił decyzję ZUS odmawiającą świadczenia "aktywni rodzice w pracy" funkcjonariuszowi, uznając jego służbę za aktywność zawodową mimo braku pośrednictwa ZUS w zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia "aktywni rodzice w pracy" O. S. z powodu niespełnienia warunku aktywności zawodowej przez jej męża, funkcjonariusza C. Organy uznały, że brak pośrednictwa ZUS w zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego wyklucza aktywność zawodową. Sąd uchylił decyzje, stwierdzając, że służba funkcjonariusza stanowi aktywność zawodową w rozumieniu ustawy, a przepis o braku pośrednictwa ZUS nie może być interpretowany w sposób formalistyczny, sprzeczny z celem ustawy wspierającej rodziców.
Przedmiotem skargi O. S. była decyzja Prezesa ZUS odmawiająca przyznania świadczenia "aktywni rodzice w pracy" z uwagi na niespełnienie przez jej męża, funkcjonariusza C., warunku aktywności zawodowej. Organy administracji uznały, że mimo podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, brak zgłoszenia do tego ubezpieczenia za pośrednictwem ZUS (składki kierowane są bezpośrednio do NFZ) wyklucza uznanie męża za aktywnego zawodowo w rozumieniu art. 7 pkt 2 lit. c ustawy o wspieraniu rodziców. Sąd administracyjny we Wrocławiu uznał skargę za zasadną i uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję ZUS. Sąd podkreślił, że organy błędnie zinterpretowały przepisy, koncentrując się wyłącznie na jednym z kryteriów aktywności zawodowej. Sąd przyjął, że pełnienie służby w C. stanowi aktywność zawodową w rozumieniu ustawy, a przepis art. 10 ust. 3 ustawy o wspieraniu rodziców wprowadza fikcję prawną, zgodnie z którą niepodleganie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu z tytułu wykonywania określonej aktywności zawodowej (w tym służby funkcjonariusza) jest równoważne z opłacaniem składek od 100% minimalnego wynagrodzenia. Sąd wskazał, że taka wykładnia jest zgodna z celem ustawy, jakim jest wspieranie rodziców aktywnych zawodowo, a nie formalistyczne podejście do spełnienia warunków. Podkreślono, że funkcjonariusze C. podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, a sposób zgłoszenia do NFZ nie powinien wykluczać prawa do świadczenia.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, pełnienie służby w służbach mundurowych, mimo braku pośrednictwa ZUS w zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego, stanowi aktywność zawodową w rozumieniu ustawy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy błędnie zinterpretowały przepisy, koncentrując się wyłącznie na formalnym aspekcie zgłoszenia do ZUS. Przepis art. 10 ust. 3 ustawy wprowadza fikcję prawną, uznając niepodleganie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu z tytułu określonej aktywności zawodowej za równoważne z opłacaniem składek, co obejmuje również funkcjonariuszy. Celem ustawy jest wspieranie rodziców aktywnych zawodowo, a nie formalistyczne podejście.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (8)
Główne
ustawa o wspieraniu rodziców art. 7 § pkt 2 lit. c
Ustawa o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka
Definiuje aktywność zawodową jako podleganie obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 4-15 i 36 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - w stosunku do osób, których zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego jest dokonywane za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
ustawa o wspieraniu rodziców art. 10 § ust. 3
Ustawa o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka
Stanowi, że niepodleganie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu wykonywania aktywności zawodowej, o której mowa w art. 7 pkt 2 lit. c, jest równoważne z opłacaniem składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od podstawy, której wysokość wynosi 100% minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Pomocnicze
ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej art. 66 § ust. 1 pkt 8a
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Wskazuje, że funkcjonariusze C. podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.
ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej art. 77 § ust. 1a
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Określa, że w przypadku osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 8a, zgłoszenia są kierowane do centrali NFZ, bez pośrednictwa ZUS.
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Służba funkcjonariusza C. stanowi aktywność zawodową w rozumieniu ustawy o wspieraniu rodziców, nawet jeśli zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego nie odbywa się za pośrednictwem ZUS. Przepis art. 10 ust. 3 ustawy o wspieraniu rodziców wprowadza fikcję prawną, która pozwala uznać funkcjonariuszy za aktywnych zawodowo. Formalistyczna interpretacja przepisów jest sprzeczna z celem ustawy, jakim jest wspieranie rodziców aktywnych zawodowo.
Odrzucone argumenty
Brak zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego za pośrednictwem ZUS wyklucza spełnienie warunku aktywności zawodowej przez funkcjonariusza C.
Godne uwagi sformułowania
organy obu instancji błędnie wyłożyły przepisy ustawy o wspieraniu rodziców niepodleganie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu wykonywania aktywności zawodowej, o której mowa w art. 7 pkt 2 lit. c, jest równoważne z opłacaniem składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od podstawy, której wysokość wynosi 100% minimalnego wynagrodzenia za pracę ratio legis całego aktu - mianowicie wolę ustawodawcy, aby świadczenie aktywni rodzice w pracy miało charakter wspierający, a nie formalistyczny
Skład orzekający
Katarzyna Radom
przewodniczący sprawozdawca
Aneta Brzezińska
członek
Ewa Kamieniecka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"aktywności zawodowej\" na potrzeby świadczenia \"aktywni rodzice w pracy\" w kontekście służb mundurowych oraz znaczenie art. 10 ust. 3 ustawy o wspieraniu rodziców."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy służb mundurowych, których zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego nie przechodzą przez ZUS. Może być pomocne w analogicznych przypadkach innych grup zawodowych z podobnymi regulacjami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego świadczenia rodzinnego i pokazuje, jak sądy mogą interpretować przepisy w sposób celowościowy, aby wspierać obywateli, nawet jeśli organy administracji stosują formalistyczne podejście. Jest to przykład walki obywatela z biurokracją.
“Czy służba w mundurze to za mało, by dostać świadczenie dla rodziców? Sąd administracyjny rozwiewa wątpliwości.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Wr 522/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2026-02-12 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2025-09-29 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Aneta Brzezińska Ewa Kamieniecka Katarzyna Radom /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Inne Treść wyniku *Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 858 art. 7 pkt 3 lit. c Ustawa z dnia 15 maja 2024 r. o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowywaniu dziecka Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca), Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska, Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 lutego 2026 r. sprawy ze skargi O. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 sierpnia 2025 r. nr 010070/684/9704507/2024 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia aktywni rodzice w pracy uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 marca 2025 r. o nr 010070/684/9704507/2024. Uzasadnienie Przedmiotem skargi O. S. jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 sierpnia 2025 r. utrzymująca w mocy orzeczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 25 lutego 2025 r. odmawiające przyznania prawa do świadczenia "aktywni rodzice w pracy" na dziecko W. S. W opinii organu ojciec dziecka nie spełnia warunku aktywności zawodowej, definiowanej w art. 7 pkt 2a-d ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz wychowaniu dziecka – "Aktywny rodzic" (Dz.U. z 2024 r., poz. 850, dalej: ustawa o wspieraniu rodziców). Składka funkcjonariusza C. (dalej: C.) nie jest odprowadzana za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, czego wymaga art. 7 ust. 1 pkt c ww. ustawy. W uzasadnieniu organ przywołał art. 9 ust. 1 pkt 1, art. art. 7 ust. 2, art. 10 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziców, akcentując zapis art. 7 ust. 2 pkt c ww. ustawy, zgodnie z którym: ilekroć w niniejszym rozdziale jest mowa o aktywności zawodowej - oznacza to: podleganie obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 4-15 i 36 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 146) - w stosunku do osób, których zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego jest dokonywane za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Dalej wskazał na złożony w dniu 21 października 2024 r. przez Skarżącą wniosek o świadczenie "aktywni rodzice w pracy", w którym wskazano, że wychowuje ona dziecko wraz z mężem. Na wezwanie organu o wykazanie aktywności zawodowej ojca dziecka, Strona w zakreślonym terminie wyjaśniła, że zgodnie z obowiązującymi przepisami funkcjonariusze w okresie pełnienia służby nie są objęci obowiązkiem ubezpieczeń społecznych, a niepodleganie ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym z tytułu wykonywania pracy na podstawie stosunku służbowego uznaje się za równoznaczne z opłacaniem składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe od podstawy, której wysokość wynosi 100% minimalnego wynagrodzenia za pracę. W opinii Skarżącej opisane okoliczności oraz art. 8 ust. 15 ustawy o wspieraniu rodziców dowodzą, że jej mąż spełnia warunek aktywności zawodowej. Do pisma Strona załączyła zaświadczenie z dnia 13 lutego 2025 r. o zatrudnieniu męża jako funkcjonariusza w C. Decyzją z dnia 25 lutego 2025 r. organ I instancji odmówił Skarżącej prawa do świadczenia wskazując, że małżonek nie spełnia warunku aktywności zawodowej wskazanego w ustawie o wspieraniu rodziców. Mąż Strony zgłoszony jest do ubezpieczenia zdrowotnego funkcjonariuszy C., które zgodnie z art. 77 ust. 1a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, kierowane jest bezpośrednio do centrali NFZ bez pośrednictwa ZUS. Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych powołał się na art. 66 ust. 1 pkt 4-15 i 36 oraz art. 77 ust. 1a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 146, dalej: ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych) stwierdzając, że funkcjonariusze C. podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego (pkt 8), jednakże zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego kierowane jest bezpośrednio do centrali Narodowego Funduszu Zdrowia, bez pośrednictwa ZUS, czego wymaga art. 7 ust. 2 pkt c ustawy o wspieraniu rodziców. Wedle danych zawartych w systemach informatycznych organu małżonek Skarżącej, jako funkcjonariusz C. nie jest zgłoszony do ubezpieczeń w ZUS. Dalej organ wskazał, że mając na uwadze art. 66 ust. 1 pkt 8a ustawy o świadczeniach z opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych funkcjonariusze C. podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jednakże składka ta nie jest odprowadzana przez ZUS lecz bezpośrednio na rzecz Narodowego Funduszu Zdrowia, co powoduje, że nie został spełnionych warunek z art. art. 7 ust. 2 pkt c ustawy o wspieraniu rodziców. W skardze Strona domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przyznania świadczenia z programu Aktywni Rodzice w Pracy w postaci wyrównania świadczenia od października 2024 r. do końca stycznia 2025 r. Strona nie zgadzała się z przyjętą przez organ interpretacją przepisów ustawy o wspieraniu rodziców, uznając, że sposób zgłoszenia do NFZ nie ma wpływu na ustalenie prawa do świadczeń, ponieważ jest to tylko czynność techniczna niemająca związku z aktywnością zawodową, a skutek tej czynności jest identyczny jak w przypadku bezpośredniego zgłoszenia przez ZUS do NFZ. W obu przypadkach NFZ dysponuje informacjami o osobach zgłoszonych. Zgłoszenie jest czynnością techniczną, niezależną od osoby podlegającej ubezpieczeniu zdrowotnemu i nie ma wpływu na aktywność zawodową. Takie podejście jest sprzeczne z ideą świadczenia – wspierania rodziców aktywnych zawodowo poprzez ułatwienie im pogodzenia pracy z wychowaniem dziecka. Strona przywołała argumentację zawartą w uzasadnieniu projektu do ustawy wskazującego na potrzebę aktywizacji rodziców, co stanowi przesłankę przyznania świadczenia, istotne jest zatem zatrudnienie, a nie forma zgłoszenia do ubezpieczenia. W dalszych uwagach Skarżąca opisała przebieg zatrudnienia męża i swój, stwierdzając, że oboje spełniali warunek aktywności zawodowej i minimalnego wynagrodzenia za prace w okresie od października 2024 r. do końca stycznia 2025 r. Podkreślała, że mąż jako funkcjonariusz C. podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 8a ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych. Z przepisów art. 77 ust. 1 ww. ustawy wynika, że zgłoszenia ubezpieczenia zdrowotnego są kierowane do ZUS lub KRUS, zgodnie zaś z ust. 1a ww. ustawy, w przypadku osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 8a ww. ustawy, zgłoszenia są kierowane do centrali NFZ, czyli składki zdrowotne są kierowane do NFZ bez pośrednictwa ZUS. Na stronie internetowej Ministerstwa Rodziny, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (Strona podała link do tej strony), zawarto wyjaśnienia dotyczące uprawnienia do korzystania ze świadczeń przez funkcjonariuszy wyraźnie wskazując, że takie świadczenia im służą. Taka interpretacja jest także uwzględniona w uzasadnieniu projektu opublikowanego na stronie Rządowego Centrum Legislacji. Zatem sam ustawodawca stwierdził, że niepodleganie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu z tytułu wykonywania aktywności zawodowej, o której mowa w art. 7 pkt 2 lit. c, jest równoważne z opłacaniem składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od podstawy, której wysokość wynosi 100 % minimalnego wynagrodzenia za pracę. Oznacza to, że funkcjonariuszkom przysługują świadczenia aktywny rodzic. Taki też pogląd został wyrażony w wyroku WSA z dnia 28 maja 2025 r. sygn. akt II SA/Łd 227/25, zgodnie z wypowiadaną tam tezą, wbrew argumentacji organów administracji, pełnienie służby w C. stanowi aktywność zawodową w rozumieniu przepisów powołanej ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka - "Aktywny rodzic" i w przypadku spełnienia przez funkcjonariuszy tej służby, pozostałych przesłanek warunkujących przyznanie świadczeń określonych tą ustawą, są oni uprawnieni do nabycia prawa do ww. świadczeń. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Kontrola sprawowana przez wojewódzkie sądy administracyjne, zgodnie z przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2024 r. poz. 1267 ze zm.), polega na ocenie działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Realizując te obowiązki sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 -150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 poz. 143 ze zm. dalej: p.p.s.a.). Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. Dokonując kontroli legalność zaskarżonej decyzji w tak nakreślonych granicach należy stwierdzić, że narusza ona przepisy prawa materialnego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. W opinii Sądu organy obu instancji błędnie wyłożyły przepisy ustawy o wspieraniu rodziców, uznając, że fakt zgłoszenia męża Skarżącej do ubezpieczenia społecznego bezpośrednio do NFZ, a nie za pośrednictwem ZUS wyklucza prawo do uzyskania świadczeń. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela wykładnię spornych przepisów dokonaną w wyroku Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 14 października 2025 r. sygn. akt II SA/Bk 1395/25 (orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA) i przyjętą w tym orzeczeniu argumentację przyjmuje jako swoją. Otóż ustawa o wspieraniu rodziców określa warunki nabywania prawa do świadczeń wspierających rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka oraz zasady przyznawania i wypłacania tych świadczeń (art. 1 ustawy). Celem świadczeń "aktywny rodzic" jest ułatwienie rodzicom i innym osobom wypełniającym funkcje rodzicielskie pogodzenia zadań związanych z rodzicielstwem z aktywizacją zawodową (art. 2 ust. 2 ustawy). Katalog przewidzianych ustawą świadczeń zawarto w art. 2 ust. 1 ustawy, który w pkt 1 wymienia wnioskowane przez Skarżącą świadczenie - aktywni rodzice w pracy. Jak wynika z art. 9 ust. 1 ustawy świadczenie to przysługuje na nieobjęte opieką w żłobku, klubie dziecięcym, przedszkolu albo przez dziennego opiekuna dziecko aktywnym zawodowo: 1) matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z uwzględnieniem art. 11 ust. 3, albo 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, albo 3) osobie pełniącej funkcję rodziny zastępczej albo osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, o których mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. W okolicznościach sprawy istotna jest regulacja art. 10 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którą w przypadku osoby ubiegającej się o świadczenie aktywni rodzice w pracy lub otrzymującej to świadczenie, która wspólnie z małżonkiem lub wspólnie z rodzicem dziecka wychowuje dziecko albo zgodnie z oświadczeniem wspólnie z inną osobą zamieszkuje i wychowuje dziecko, świadczenie aktywni rodzice w pracy przysługuje, jeżeli zarówno osoba ubiegająca się o świadczenie aktywni rodzice w pracy lub otrzymująca to świadczenie, jak i osoba wspólnie z nią wychowująca dziecko, z tytułu aktywności zawodowej podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym od podstawy, której łączna wysokość wynosi nie mniej niż 100% minimalnego wynagrodzenia za pracę, przy czym podstawa, od której są opłacane składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe każdego z nich nie może być niższa niż: 1) 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w danym okresie, na który jest ustalane prawo do świadczenia "aktywni rodzice w pracy"; 2) 30% minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w danym okresie, na który jest ustalane prawo do świadczenia "aktywni rodzice w pracy" - w przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, o których mowa w ust. 4 lub w art. 18a i art. 18c ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Przy czym jak stanowi ust. 3 art. 10 tej ustawy o pomocy rodzicom niepodleganie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu wykonywania aktywności zawodowej, o której mowa w art. 7 pkt 2 lit. c, jest równoważne z opłacaniem składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od podstawy, której wysokość wynosi 100% minimalnego wynagrodzenia za pracę. Rozumienie pojęcia "aktywności zawodowej" ustawodawca zawarł w art. 2 pkt 2 ustawy o pomocy rodzicom, wskazując, że aktywność zawodowa oznacza: a) podleganie obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1-8, 10 i 23 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 497); b) pobieranie zasiłku macierzyńskiego, zasiłku chorobowego, zasiłku opiekuńczego, zasiłku wyrównawczego albo świadczenia rehabilitacyjnego na podstawie ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2780), zasiłku chorobowego, zasiłku wyrównawczego albo świadczenia rehabilitacyjnego na podstawie ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2189), z wyjątkiem zasiłków i świadczeń przysługujących po ustaniu tytułu do ubezpieczenia chorobowego albo wypadkowego, oraz pobieranie wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy na podstawie ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2023 r. poz. 1465); c) podleganie obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 4-15 i 36 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 146) - w stosunku do osób, których zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego jest dokonywane za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych; d) podleganie, na podstawie ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2024 r. poz. 90), ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników z mocy ustawy albo przez nieprzerwany okres co najmniej 12 miesięcy ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników na wniosek. W okolicznościach niniejszej sprawy kwestią, która zaważyła na odmowie przyznania Skarżącej wnioskowanego świadczenia, było uznanie, że mąż będący funkcjonariuszem C. nie jest aktywny zawodowo w rozumieniu powołanego wcześniej art. 7 pkt 2 lit. c ustawy o pomocy rodzicom. W ocenie organów z systemów informatycznych organów wynika, że nie jest on zgłoszony w ZUS, a więc nie podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu w ZUS. Wprawdzie jako funkcjonariusz C. podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 8a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych jednakże tenże pracodawca jest płatnikiem składki zdrowotnej bezpośrednio do NFZ. To zaś, skutkuje tym, że mąż Skarżącej nie spełnia warunku, o którym mowa w art. 7 pkt 2 lit. c ustawy o pomocy rodzicom. W ocenie Sądu stanowisko organów jest błędne. Zawarte w art. 7 pkt 2 ustawy o pomocy rodzicom przesłanki definiujące pojęcie aktywności zawodowej, stanowią przesłanki rozłączne. Oznacza to, iż spełnienie przez stronę wnioskującą choćby jednego z warunków określonych w art. 7 pkt 2 lit. a-d ustawy o pomocy rodzicom, nadaje jej przymiot podmiotu aktywnego zawodowo w rozumieniu ustawy. Organy zaś badając aktywność zawodową męża Skarżącej skoncentrowały się wyłącznie na przesłance z art. 7 pkt 2 lit. c ustawy o pomocy rodzicom i uznając, że nie jest spełniona doszły do wniosku, że nie jest on aktywny zawodowo. Powyższy wniosek, zdaniem Sądu, jest co najmniej przedwczesny. Niewątpliwie, wykładnia literalna powoływanego przez organy art. 7 pkt 2 lit. c ustawy o pomocy rodzicom prowadzi do stwierdzenia, iż za osoby aktywne zawodowo w rozumieniu przepisu, uznać należy osoby podlegające obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 4-15 i 36 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, których zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego jest dokonywane za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Nie ulega jednak wątpliwości, że organy w realiach przedmiotowej sprawy nie rozważyły i nie zbadały pozostałych przesłanek aktywności zawodowej, o których mowa w art. 7 pkt 2 ustawy, tj. czy mąż Skarżącej podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1-8, 10 i 23 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (art. 7 pkt 2 lit. a), ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu w KRUS (art. 7 pkt 2 lit. d ustawy), jak również czy nie pobiera żadnego ze świadczeń wskazanych w art. 7 pkt 2 lit. b ustawy. Analizując przesłankę z art. 7 pkt 2 lit. a ustawy o pomocy rodzicom organy winny mieć na uwadze również wskazany wyżej art. 10 ust. 1 jak również art. 10 ust. 3 tej ustawy, o czym wspomina Skarżąca, zgodnie z którym niepodleganie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu wykonywania aktywności zawodowej, o której mowa w art. 7 pkt 2 lit. c, jest równoważne z opłacaniem składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od podstawy, której wysokość wynosi 100% minimalnego wynagrodzenia za pracę. Przepis ten, co istotne, odwołuje się do aktywności, o których mowa w art. 7 pkt 7 lit. c, a nie do osób, o których mowa w tym przepisie. Wobec powyższego winien być interpretowany w ten sposób, iż podmioty, które z tytułu wykonywanej aktywności zawodowej, wymienionej w art. 66 ust. 1 pkt 4-15 i 36 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, a więc także funkcjonariusze C. (art. 66 ust. 1 pkt 8a) niepodlegające ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym, a podlegające obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, niezależnie od tego czy zostały zgłoszone do tego ubezpieczenia za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, czy też bezpośrednio do centrali Narodowego Funduszu Zdrowia, uznawane są za aktywne zawodowo, w rozumieniu art. 7 pkt 2 lit. a ustawy o pomocy rodzicom. Przepis art. 10 ust. 3 ustawy o pomocy rodzicom przewiduje swoistą fikcję prawna, zgodnie z którą wykonywanie działalności wskazanej m.in. w przepisie art. 66 ust. 1 pkt 8a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, jest równoważne z opłacaniem składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od podstawy, której wysokość wynosi 100% minimalnego wynagrodzenia za pracę. Tym samym przyjąć można, że pełnienie służby w C. stanowi aktywność zawodową w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy rodzicom i wpisuje się w aktywność zawodową zdefiniowaną w art. 7 pkt 2 lit. a ww. ustawy, co przy spełnieniu przez stronę pozostałych przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia aktywni rodzice w pracy może być podstawą do jego uwzględnienia. Wykładnia przepisów ustawy nie może bowiem abstrahować od jej celu oraz systemowej konstrukcji. Przyjęcie odmiennej wykładni prowadziłaby do sprzeczności z założeniami ustawy, wynikającymi bezpośrednio z powołanych wcześniej art. 1 i art. 2 ust. 2 ustawy o pomocy rodzicom, jak i z uzasadnienia projektu tej ustawy (druk sejmowy X.319), gdzie wprost wskazano, że w przypadku np. funkcjonariuszy, żołnierzy zawodowych, sędziów i prokuratorów, którzy zgodnie z obowiązującymi przepisami w okresie pełnienia służby nie są objęci obowiązkiem ubezpieczeń społecznych, niepodleganie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu wykonywania pracy na podstawie stosunku służbowego uznaje się za równoważne z opłacaniem składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od podstawy, której łączna wysokość wynosi 100% minimalnego wynagrodzenia za pracę. Konkludując, przepis art. 10 ust. 3 ustawy o pomocy rodzicom ma znaczenie interpretacyjne, ujawniając ratio legis całego aktu - mianowicie wolę ustawodawcy, aby świadczenie aktywni rodzice w pracy miało charakter wspierający, a nie formalistyczny. Za celowościową wykładnią powołanych przepisów przemawia dodatkowo fakt, że z przepisu art. 66 ust. 1 pkt 8a oraz art. 77 ust. 1a ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych wynika wprost, że funkcjonariusze C. podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Zatem okoliczność, że ich zgłoszenia kierowane są bezpośrednio do centrali NFZ, nie oznacza, że nie są ubezpieczeni, ani że nie pozostają w stosunku służbowym, który jest bezsprzecznie formą aktywności zawodowej w rozumieniu ustawy. W ocenie Sądu ograniczenie prawa do świadczenia aktywni rodzice w pracy funkcjonariuszom C. tylko ze względu na techniczny sposób przekazywania ich zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego, o jakim mowa w art. 7 pkt 2 lit. c ustawy o pomocy rodzicom, byłoby ewidentnie sprzeczne z celem wprowadzenia ustawy, którym jest zapewnienie równych warunków wsparcia rodzicom aktywnym zawodowo niezależnie od formy zatrudnienia lub służby (uzasadnienie do projektu ustawy - druk sejmowy X.319). W ocenie Sądu pełnienie służby w C. stanowi aktywność zawodową w rozumieniu przepisów ustawy o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka - "Aktywny rodzic" i w przypadku spełnienia przez funkcjonariuszy tej służby, pozostałych przesłanek warunkujących przyznanie świadczeń określonych tą ustawą, są oni uprawnieni do nabycia prawa do ww. świadczeń. Podobne stanowisko wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 28 maja 2025 r. (sygn. akt II SA/Łd 227/25, dostępny w CBOSA). Uznając skargę za uzasadnioną Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z treści uzasadnienia niniejszego wyroku. Rzeczą organu przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie uwzględnienie przedstawionej oceny prawnej i usunięcie dostrzeżonych naruszeń prawa, zgodnie z dyspozycją art. 153 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI