IV SA/Wr 515/20

IV SA/Wr 515/20 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2021-07-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-11-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Bogumiła Kalinowska /sprawozdawca/
Ireneusz Dukiel /przewodniczący/
Marta Pająkiewicz-Kremis
Symbol z opisem
6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III OSK 7528/21 - Postanowienie NSA z 2023-04-11
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 611
art. 97 ust. 1  pkt 4
Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego - t. j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel, Sędziowie: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca), Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w Wydziale IV w dniu 8 lipca 2021 r. sprawy ze skargi A. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie przyznania dodatku mieszkaniowego I. oddala skargę w całości; II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu - radcy prawnemu K. T.-S. wynagrodzenie w wysokości 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych, w tym 23 % VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Uzasadnienie
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie wydane z upoważnienia Prezydenta W. przez Administratora Działu [...] w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej we W. (dalej: organ pierwszej instancji) z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie przyznania stronie skarżącej – A. C. - dodatku mieszkaniowego.
Jak przytoczono w uzasadnieniu postanowienia, podstawę zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.), zgodnie z którym organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Organ odwoławczy podkreślił, że zawieszenie postępowania na tej podstawie jest obligatoryjne w razie spełnienia łącznie czterech przesłanek:
1) zagadnienie wstępne wyłoniło się w toku danego postępowania administracyjnego,
2) rozstrzygnięcie tego zagadnienia należy do innego organu lub sądu,
3) rozstrzygnięcie tak kwalifikowanego zagadnienia powinno być - względem danego postępowania - "uprzednie", tzn. musi poprzedzać rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji w postępowaniu podlegającym zawieszeniu,
4) istnieje zależność między uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji w danym postępowaniu administracyjnym (zob.: G. Łaszczyca, Komentarz do art. 97 kodeksu postępowania administracyjnego, (w:) G. Łaszczyca, A.Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1- 103, LEX, 2010, wyd. III).
W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, organ pierwszej instancji prawidłowo zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie przyznania skarżącej dodatku mieszkaniowego na wniosek złożony w dniu [...] czerwca 2020 r. z uwagi na wniesienie do Sądu Rejonowego dla [...] pozwu o ustalenie prawa do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu oraz nienadawanie klauzuli wykonalności wyrokowi eksmisyjnemu. W ocenie organu odwoławczego, okoliczność ta przesądza o wpływie rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd Rejonowy na decyzję organu pomocowego, a tym samym decyduje o statusie tego zagadnienia, jako kwestii wstępnej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2133; zwanej dalej: ustawą o dodatkach mieszkaniowych), dodatek mieszkaniowy, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 3 i 4 ustawy, przysługuje:
1) najemcom oraz podnajemcom lokali mieszkalnych;
2) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, do których przysługuje im spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego;
3) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych znajdujących się w budynkach stanowiących ich własność i właścicielom samodzielnych lokali mieszkalnych;
4) innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem;
5) osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo najem socjalny lokalu.
Organ odwoławczy zaznaczył, że z art. 2 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wynika, iż przesłanką nabycia prawa do dodatku mieszkaniowego jest - co do zasady - posiadanie tytułu prawnego do lokalu. Przyznanie dodatku mieszkaniowego osobie nieposiadającej takowego tytułu możliwe jest jedynie w przypadku, gdy ta oczekuje na lokal zamienny albo najem socjalny lokalu. Przepis art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy dotyczy zatem osób, które posiadają już prawo do lokalu zamiennego albo socjalnego, ale prawo to nie zostało jeszcze zrealizowane.
Dalej organ wyjaśnił, że we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego strona podała, że lokal mieszkalny usytuowany przy ul. [...] we W. zajmuje bez tytułu prawnego, ale oczekuje na dostarczenie przysługującego lokalu zamiennego lub socjalnego. Z akt sprawy wynika jednak, że wyrokiem z dnia [...] listopada 2017 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy dla [...] Wydział [...] nakazał skarżącej oraz jej synom opuszczenie, opróżnienie i wydanie wymienionego lokalu mieszkalnego. Jednocześnie przyznał im uprawnienie do lokalu socjalnego oraz wstrzymał wykonanie opróżnienia lokalu do czasu złożenia przez Gminę W. oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. Ofertę zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego Gmina W. złożyła skarżącej pismem z dnia [...] grudnia 2019 r., jednak strona ofertę tę odrzuciła.
W dalszej kolejności organ odwoławczy podał, że stosownie do art. 14 ust. 6a ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 611) gmina, składając ofertę umowy najmu lokalu socjalnego, poucza osobę uprawnioną, że jeżeli kwestionuje prawidłowość tej oferty, może wytoczyć powództwo o ustalenie uprawnienia do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu, a po nadaniu klauzuli wykonalności wyrokowi eksmisyjnemu - powództwo o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczemu. Organ podkreślił, że z przeprowadzonego postępowania dowodowego wynika, iż strona odrzuciła złożoną ofertę umowy najmu lokalu socjalnego i zgodnie z pouczeniem poddała sądowej ocenie prawidłowość złożonej przez Gminę W. oferty najmu lokalu socjalnego, wnosząc w dniu [...] stycznia 2020 r. do Sądu Rejonowego dla [...] pozew o ustalenie prawa do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu dla czterech osób i nienadawanie klauzuli wykonalności wyrokowi eksmisyjnemu. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, rozstrzygnięcie przez sąd cywilny kwestii prawidłowości oferty złożonej przez Gminę W., stanowi niewątpliwie zagadnienie wstępne w postępowaniu wszczętym na wniosek strony o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Od podjętego bowiem przez Sąd Rejonowy rozstrzygnięcia zależy ustalenie, czy skarżąca jest nadal osobą, która oczekuje na przyznanie lokalu socjalnego (tj. posiada uprawnienie do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu) i tym samym spełnia przesłanki do nabycia prawa do dodatku mieszkaniowego określone w art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Biorąc powyższe pod uwagę, organ odwoławczy uznał, że w rozpatrywanym przypadku wystąpił wymagany związek przyczynowy pomiędzy ustaleniem prawa do przyznania stronie dodatku mieszkaniowego a rozstrzygnięciem przez sąd cywilny kwestii prawidłowości oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego złożonej stronie przez Gminę W.
Końcowo, odnosząc się podnoszonych przez stronę w zażaleniu zarzutów dotyczących potwierdzenia danych zawartych we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego przez zarządcę budynku, organ wyjaśnił, że zgodnie z wzorem wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, stanowiącym załącznik nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. 2001 r. Nr 156, poz. 1817), pkt 2-5, 7-9, 12 wniosku potwierdza zarządca domu. Potwierdzenie wskazanych przez ustawodawcę danych ma przede wszystkim na celu uproszczenie postępowania, poprzez zapewnienie przez zarządcę, że podane przez wnioskodawcę dane są zgodne z rzeczywistością. Pomimo jednak, że takie potwierdzenie tworzy generalnie domniemanie prawdziwości danych podanych we wniosku, to nie zwalnia to organu administracji publicznej z obowiązku ustalenia we własnym zakresie niezbędnych informacji, za pośrednictwem środków dowodowych przewidzianych w procedurze administracyjnej, w szczególności gdy organ dysponuje dokumentami podającymi w wątpliwość aktualność zawartych we wniosku informacji.
Strona skarżąca zaskarżyła wydane w drugiej instancji postanowienie Kolegium, wnosząc o uchylenie orzeczenia i przyznanie jej w trybie pilnym dodatku mieszkaniowego wraz z należnymi odsetkami, wskazując na naruszenie przez organy obu instancji przepisów ustawy o dodatkach mieszkaniowych.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca wskazała, że spełnia warunki przyznania jej dodatku mieszkaniowego zgodnie z ustawą o dodatkach mieszkaniowych. Złożyła prawidłowo wypełniony wniosek wraz z wymaganymi załącznikami i został on potwierdzony przez zarządcę - spółkę z o.o. A we W. - w kwestii tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego przy ul. [...]. Jest osobą oczekującą na przyznanie lokalu socjalnego od gminy na mocy powołanego wyżej wyroku Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] listopada 2017 r. oraz, że złożyła do Urzędu Miasta W., Wydziału [...], wniosek o zawarcie umowy najmu lokalu objętego najmem socjalnym na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych gospodarstw domowych o niskich dochodach.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w treści zaskarżonego postanowienia. Odnosząc się do argumentów zawartych w skardze, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że wydane postanowienie, wbrew twierdzeniu skarżącej, nie stanowi rozstrzygnięcia sprawy w zakresie przyznania wnioskowanego dodatku mieszkaniowego, lecz wstrzymuje bieg postępowania w tej sprawie - do czasu rozstrzygnięcia przez sąd cywilny kwestii prawidłowości oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego złożonej skarżącej przez Gminę W. Tym samym podjęcie rozstrzygnięcia o przyznaniu lub odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego możliwe będzie dopiero po prawomocnym wyroku sądu cywilnego.
W dodatkowym piśmie procesowym skarżąca, odnosząc się do argumentacji organu odwoławczego zawartej w odpowiedzi na skargę, ponownie utrzymywała, że spełnia wszystkie warunki wymagane do otrzymania dodatku mieszkaniowego zgodnie z ustawą o dodatkach mieszkaniowych. Wniosła o przeprowadzenie rozprawy w celu przyznania jej w trybie natychmiastowym dodatku mieszkaniowego, bez oczekiwania na finał postępowania sądowego przeciwko Gminie W., które - w przeświadczeniu skarżącej - nie ma nic wspólnego z przyznaniem jej prawa do dodatku mieszkaniowego.
W kolejnym piśmie procesowym skarżąca - reprezentowana przez przyznanego jej z urzędu pełnomocnika - wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji oraz o rozważenie skierowania sprawy na posiedzenie niejawne, celem przyśpieszenia rozpoznania wniesionej skargi. W uzasadnieniu pisma podkreślono, że postępowanie toczące się przed sądem powszechnym nie stanowi zagadnienia wstępnego, od którego rozstrzygnięcia zależy sposób załatwienia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Pojęcie zagadnienia wstępnego nie zostało zdefiniowane, ani nie jest rozumiane - zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie - w sposób jednolity. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 68/16, na konstrukcję zagadnienia wstępnego składają się cztery elementy:
1) zagadnienie to wyłania się w toku postępowania administracyjnego,
2) wymaga ono uprzedniego rozstrzygnięcia,
3) rozstrzygnięcie należy do kompetencji innego organu lub sądu,
4) istnieje zależność między uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji (zależność musi mieć charakter bezpośredni).
Stwierdzono, że zagadnieniem wstępnym może być zatem tylko taka kwestia, która uniemożliwia wydanie rozstrzygnięcia w danej sprawie, co nie miało miejsca w realiach przedmiotowej sprawy. Zgodnie z art 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo najem socjalny. W sprawie nie ulega natomiast wątpliwości, że skarżąca spełnia wyżej wskazane przesłanki, co jednoznacznie wynika z prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego dla [...] we W. z dnia [...] listopada 2017 r. Kwestie związane z toczącym się postępowaniem sądowym przeciwko Gminie W. nie powodują natomiast ustania stanu oczekiwania przez skarżącą na najem socjalny. Końcowo zaś podniesiono, że pismem z dnia [...] listopada 2020 r. Gmina W. (Wydział [...]) potwierdziła, że skarżąca spełnia warunki do otrzymania lokalu objętego najmem socjalnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również pamiętać, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Rozpatrując sprawę w tak zakreślonych granicach Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zakwestionowane postanowienie o zawieszeniu postępowania w przedmiocie przyznania dodatku mieszkaniowego odpowiada prawu.
Podstawą formalną wydania zaskarżonego aktu był art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
Pod pojęciem zagadnienia wstępnego (prejudycjalnego), o którym mowa w omawianym przepisie, należy rozumieć zagadnienie prawne, które determinuje podjęcie rozstrzygnięcia w danej sprawie, przy czym organem właściwym do wypowiedzenia się w przedmiocie tego zagadnienia prawnego jest inny niż prowadzący sprawę organ administracji bądź sąd. Treścią zagadnienia wstępnego może być wypowiedź co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego, albo inne jeszcze okoliczności mające w danej sprawie znaczenie prawne (vide wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2018 r., sygn. akt II OSK 225/18 oraz z dnia 29 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 2516/19, a także wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych w: Poznaniu z dnia 8 czerwca 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 331/17, Olsztynie z dnia 18 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 29/19 oraz Gliwicach z dnia 30 października 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 960/19). Pomiędzy merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym musi istnieć bezpośredni związek przyczynowy. Dopiero wówczas określone zagadnienie ma charakter prejudycjalny w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Wobec tego organ, przed którym toczy się postępowanie w sprawie głównej musi ustalić bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 1049/16).
Według zapatrywania wyrażanego w doktrynie zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. mogą być wyłącznie kwestie prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji, albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej. Obowiązek wyjaśnienia sprawy pod względem faktycznym i prawnym należy do organu administracji publicznej, prowadzącego postępowanie. Należy zatem przyjąć, że zagadnieniem wstępnym w rozumieniu powyższego przepisu może być tylko zagadnienie prawne, którego rozstrzygnięcie należy do właściwości innego organu lub sądu i zagadnienie to może być odrębnym przedmiotem postępowania przed takim organem lub sądem. Z omawianego przepisu wynika ponadto, że zagadnienie to nie było jeszcze przedmiotem postępowania przed właściwymi organami albo w toczącym się postępowaniu nie zapadło prawomocne (ostateczne) rozstrzygnięcie w tej kwestii (A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do k.p.a., uwaga 6 do art. 97, Opublikowano: LEX/el. 2021 , wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 1699/14).
W rozpatrywanej sprawie zawieszono postępowanie toczące się na wniosek strony skarżącej, domagającej się przyznania dodatku mieszkaniowego na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy z 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (j.t. Dz. U. z 2019 r. poz. 2133 ze zm). Jak wynika z powołanego przepisu dodatek mieszkaniowy przysługuje między innymi osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny.
W okolicznościach niniejszej sprawy jest niesporne, że skarżąca nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego przez siebie lokalu mieszkalnego położonego we W. przy ul. [...]. Sporne są natomiast kwestie uznania, czy skarżącej można przypisać status osoby oczekującej na przysługujący jej lokal zamienny lub socjalny oraz czy w związku z tym występuje w sprawie zagadnienie prejudycjalne w ujęciu wyżej zaprezentowanym.
Jak wynika z ustaleń organów oraz lektury akt administracyjnych, prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego dla [...] we W. Wydział [...] z dnia [...] listopada 2017 r., o podanej sygnaturze, w sprawie z powództwa A sp. z o.o., przy interwencji ubocznej Gminy W., Sąd ten nakazał (pkt I) pozwanym - skarżącej i jej synom - aby opuścili, opróżnili i wydali stronie powodowej wymieniony lokal mieszkalny, nadto orzekł (pkt II), że pozwanym przysługuje uprawnienie do otrzymania lokalu socjalnego oraz (pkt III) nakazał wstrzymanie wykonania opróżnienia lokalu do czasu złożenia przez Gminę W. oferty zawarcia z pozwanymi umowy najmu lokalu socjalnego.
W przekonaniu strony skarżącej, sam fakt stwierdzenia jej uprawnienia do lokalu socjalnego w powołanym prawomocnym wyroku eksmisyjnym bezsprzecznie kwalifikuje ją do kategorii "osoby oczekującej" na przysługujący jej lokal socjalny w rozumieniu przytoczonego przepisu art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, a tym samym w sprawie nie występuje kwestia prejudycjalna.
W ocenie Sądu należy jednak zaaprobować stanowisko organu, który trafnie wywiódł, iż w świetle pozostałych okoliczności faktycznych i prawnych, o których mowa poniżej, na kwestię statusu strony skarżącej jako "osoby oczekującej" będzie miało wpływ uprzednie rozstrzygnięcie w postępowaniu przed sądem powszechnym.
Trzeba bowiem zauważyć, że zgodnie z art. 14 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 611) w ust. 1 postanowiono, że w wyroku nakazującym opróżnienie lokalu sąd orzeka o uprawnieniu do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu albo braku takiego uprawnienia wobec osób, których nakaz dotyczy. Obowiązek zapewnienia najmu socjalnego lokalu ciąży na gminie właściwej ze względu na miejsce położenia lokalu podlegającego opróżnieniu. W ust. 6 zaś - orzekając o uprawnieniu do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu, sąd nakazuje wstrzymanie wykonania opróżnienia lokalu do czasu złożenia przez gminę oferty zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu. Zgodnie z ust. 6a - gmina, składając ofertę zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu, poucza osobę uprawnioną, że jeżeli kwestionuje prawidłowość tej oferty, może wytoczyć powództwo o ustalenie uprawnienia do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu, a po nadaniu klauzuli wykonalności wyrokowi eksmisyjnemu - powództwo o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego.
W stanie faktycznym sprawy, jak wynika z akt administracyjnych, Gmina W. złożyła stronie skarżącej w dniu [...] grudnia 2019 r. ofertę zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego, lecz strona skarżąca odmówiła przyjęcia tej oferty oraz zawarcia umowy najmu. Jak wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 listopada 2012 r. sygn. I CSK 292/12 – " Z ustawy nie wynika, przez jaki czas złożona oferta ma wiązać gminę, a zatem wyznacza ona ten okres samodzielnie. Gmina nie może przy tym zmusić uprawnionego, by przyjął ofertę, a przeniesienie go przy użyciu środków przymusu do zaoferowanego lokalu socjalnego zanim zamanifestuje on wolę zawarcia umowy najmu tego lokalu byłoby równoznaczne ze spowodowaniem zajęcia lokalu bez tytułu prawnego, w warunkach gdy lokale socjalne mają być udostępniane uprawnionym nie na podstawie władczych działań organów państwa, ale na podstawie umów najmu. (...) obowiązek gminy dostarczenia lokalu socjalnego uprawnionej osobie gaśnie z upływem terminu związania gminy skutecznie złożoną ofertą zawarcia z uprawnionym umowy najmu lokalu socjalnego."
Skarżąca pouczona stosownie według art. 14 ust. ust. 6a ustawy o ochronie praw lokatorów wykorzystała przysługujące jej środki ochrony prawnej i zaskarżyła prawidłowość tej oferty wytaczając przed sądem cywilnym w dniu [...] stycznia 2020 roku, a więc w toku postępowania administracyjnego, powództwo o ustalenie istnienia prawa do najmu socjalnego lokalu i nienadawanie klauzuli wykonalności wyrokowi eksmisyjnemu. Tym samym w toku postępowania przed tym sądem powszechnym zostanie ustalona skuteczność złożonej stronie skarżącej oferty zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu, a wobec tego - czy spowodowała wygaśnięcie obowiązku dostarczenia stronie skarżącej takiego lokalu. W sytuacji wygaśnięcia wynikającego z prawomocnego wyroku eksmisyjnego uprawnienia do zapewnienia przez gminę lokalu socjalnego, osoba, na rzecz której uprawnienie to było przyznane, lecz wygasło, nie może być uznana za "oczekującą na przysługujący jej lokal socjalny" w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Jak trafnie podnosi się w orzecznictwie - ustawodawca w ramach art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wyraźnie wskazuje, że chodzi tu o "oczekiwany" i "przysługujący" lokal socjalny, a więc o prawo o charakterze aktualnym i indywidualno-konkretnym a nie potencjalnym i generalno-abstrakcyjnym (wyrok WSA we Wrocławiu 13 czerwca 2018 r., sygn. akt IV SA/Wr 225/18). Według poglądu zaprezentowanego przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 grudnia 2019 r., sygn. I OSK 3423/18, użyty w art. 2 ust. 1 pkt 5 powołanej ustawy zwrot "osobom oczekującym" wiąże się ściśle z realnym uprawnieniem do uzyskania lokalu zamiennego albo socjalnego przez wnioskodawcę niemającego tytułu do zajmowanego lokalu. Oznacza to, że prawnie "oczekiwać" można tylko w ramach realizacji konkretnego uprawnienia, a sformułowanie "osobom oczekującym" trzeba rozumieć w ten sposób, że osobie ubiegającej się o dodatek mieszkaniowy musi już przysługiwać prawo do lokalu zamiennego lub socjalnego, na którego realizację oczekuje w lokalu, do którego nie ma tytułu prawnego.
W powyższym świetle, skoro ujawniła się w toku prowadzonego postępowania o przyznanie dodatku mieszkaniowego prawna kwestia skuteczności złożonej oferty, która zostanie dopiero przesądzona w odrębnym postępowaniu przed sądem cywilnym, a do czasu tego rozstrzygnięcia nie można stwierdzić, czy skarżąca zachowuje status "osoby oczekującej", co jest istotną przesłanką materialnoprawną dla przyznania dodatku mieszkaniowego na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych - należało postępowanie zawiesić na mocy art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.
W kontekście argumentacji strony skarżącej, że pismem z dnia [...] listopada 2020 roku Gmina W. potwierdziła, że skarżąca spełnia warunki do otrzymania lokalu objętego najmem socjalnym trzeba wskazać, że treść pisma nie ma wpływu na kontrolę zaskarżonego postanowienia, albowiem przede wszystkim pismo zostało wystosowane do skarżącej po wydaniu zaskarżonego orzeczenia i dotyczy odpowiedzi, czy skarżąca spełnia warunki w zakresie osiąganych dochodów do starania się o przyznanie lokalu socjalnego, czyli w innym zupełnie trybie niż wynikający z opisanego wyżej wyroku eksmisyjnego, a mianowicie według reguł wynikających z § 6 i § 7 Rozdziału 2 zatytułowanego "Lokale objęte najmem socjalnym oraz lokale przeznaczone na zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych gospodarstw domowych o niskich dochodach" uchwały Rady Miejskiej W. w sprawie zasad wynajmowania lokali mieszkalnych wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy W. (Dz. Urz. Woj. Doln. z 2020 r., poz. 3076), a nie w trybie opisanym w § 8 tej uchwały dotyczącego umowy najmu socjalnego lokalu na mocy prawomocnego wyroku. Abstrahując od powyższego i tak nie wynika z rzeczonego pisma, że skarżąca została wpisana na listę osób oczekujących. W świetle wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 13 czerwca 2018 r., sygn. akt IV SA/Wr 225/18, dopiero z chwilą umieszczenia na takiej liście wnioskodawca staje się osobą "oczekującą na przysługujący mu lokal socjalny", istnienia tej zaś okoliczności skarżąca nie wykazała. Twierdzenia strony skarżącej w tej materii pozostają wobec tego bez wpływu na legalność zaskarżonego postanowienia. Status "osoby oczekującej" musi być aktualny i realny a nie hipotetyczny tudzież wygasły. W każdym bądź razie musi zachodzić pewność co do tego statusu strony.
Zgodnie z prawem zatem organ drugiej instancji przyjął, że rozstrzygnięcie przez sąd cywilny kwestii legalności oferty złożonej przez Gminę W. stanowiło zagadnienie wstępne w postępowaniu wszczętym na wniosek strony skarżącej o przyznanie dodatku mieszkaniowego, gdyż od podjętego przez sąd cywilny rozstrzygnięcia będzie zależało ustalenie, czy skarżąca jest nadal osobą, która oczekuje na przyznanie lokalu socjalnego (tj. posiada nadal uprawnienie do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego) i tym samym spełnia przesłanki do nabycia prawa do dodatku mieszkaniowego, określone w art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych.
Z przedstawionych racji skarga podlegała oddaleniu na mocy art. 151 p.p.s.a. Orzeczenie o wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego z urzędu oparto na normie art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 2, § 4 i § 21 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 68).
-----------------------
1