IV SA/WR 501/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła obywatelki Ukrainy, V. K., której Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) uchylił prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko D. A. Powodem było ustalenie, że dziecko wyjechało z Polski 13 stycznia 2024 r. i nie odnotowano jego powrotu w rejestrze Straży Granicznej (SG), co zgodnie z ustawą o pomocy obywatelom Ukrainy mogło skutkować utratą prawa do świadczeń, jeśli pobyt poza granicami przekroczył 30 dni. Skarżąca konsekwentnie twierdziła, że dziecko powróciło do Polski 4 lutego 2024 r., co potwierdzały pieczątki w jego paszporcie. Złożyła również wnioski do SG o uzupełnienie danych w rejestrze, otrzymując potwierdzenia o dodaniu kategorii „ewakuowany/uchodźca wojenny”. Mimo tych dowodów, ZUS utrzymał w mocy decyzję o uchyleniu świadczenia, opierając się wyłącznie na danych z rejestru SG. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję ZUS. Sąd uznał, że organy administracji nie dochowały wymogów procesowych, błędnie interpretując przepisy prawa materialnego. Podkreślono, że rejestr SG nie jest jedynym dowodem, a organ ma obowiązek zbadać sprawę wszechstronnie, dopuszczając inne środki dowodowe zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego. Sąd stwierdził, że organy pominęły dowody wskazujące na legalny pobyt dziecka w Polsce i przedwcześnie uchyliły świadczenie. Wskazano, że weryfikacja prawa do świadczeń powinna uwzględniać dane z rejestru PESEL i inne dowody, a nie tylko dane z rejestru SG.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWażne orzeczenie dotyczące interpretacji przepisów o świadczeniach dla obywateli Ukrainy, podkreślające obowiązek organów administracji do wszechstronnego badania dowodów i nieopierania się wyłącznie na danych z rejestrów, zwłaszcza w przypadku rozbieżności między różnymi rejestrami (SG vs. PESEL).
Dotyczy specyficznej sytuacji obywateli Ukrainy i świadczeń wychowawczych, ale zasady postępowania dowodowego mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy brak odnotowania powrotu dziecka do Polski w rejestrze Straży Granicznej, mimo przedstawienia przez stronę dowodów na taki powrót w terminie, może stanowić wyłączną podstawę do uchylenia świadczenia wychowawczego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak odnotowania powrotu w rejestrze SG nie jest wyłączną podstawą do uchylenia świadczenia, jeśli strona przedstawi inne dowody potwierdzające legalny pobyt i organ nie zbada ich wszechstronnie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy administracji błędnie oparły się wyłącznie na danych z rejestru SG, ignorując inne dowody przedstawione przez stronę (pieczątki w paszporcie, pisma SG, dane PESEL). Zgodnie z przepisami, weryfikacja prawa do świadczeń powinna uwzględniać szerszy materiał dowodowy, a nie tylko jeden rejestr, co zapewnia realizację zasady prawdy materialnej.
Czy organ administracji publicznej jest związany wyłącznie danymi z rejestru Straży Granicznej przy ocenie prawa do świadczeń dla obywateli Ukrainy, czy powinien przeprowadzić własne postępowanie dowodowe?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Organ nie jest związany wyłącznie danymi z rejestru SG i powinien przeprowadzić własne postępowanie dowodowe, dopuszczając wszelkie dowody mogące przyczynić się do wyjaśnienia sprawy.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że przepisy prawa (m.in. art. 26 ust. 3i ustawy z dnia 12 marca 2022 r. oraz KPA) nie wyłączają możliwości dowodzenia okoliczności faktycznych innymi środkami dowodowymi niż dane z rejestru SG. Obowiązkiem organu jest zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, aby zapewnić zgodność ustaleń ze stanem rzeczywistym.
Przepisy (13)
Główne
u.p.o.u. art. 26 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje obywatelowi Ukrainy, którego pobyt na terytorium RP jest uznawany za legalny, jeżeli zamieszkuje z dziećmi na terytorium RP.
u.p.o.u. art. 2 § ust. 1
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Pobyt obywatela Ukrainy, który przybył legalnie na terytorium RP w okresie od 24.02.2022 r. i deklaruje zamiar pozostania, jest uznawany za legalny do określonego terminu (w tym przypadku wydłużony do 30.09.2025 r.).
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub procesowego mające wpływ na wynik sprawy.
Pomocnicze
u.p.o.u. art. 11 § ust. 2
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Utrata statusu legalnego pobytu następuje w przypadku wyjazdu z terytorium RP na okres powyżej 30 dni.
u.p.o.u. art. 26 § ust. 3a
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Komendant Główny Straży Granicznej udostępnia ZUS informację o okolicznościach skutkujących utratą legalnego pobytu.
u.p.o.u. art. 26 § ust. 3i
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
ZUS jest obowiązany do weryfikacji dalszego prawa do świadczenia, w tym na podstawie danych z rejestru PESEL.
u.p.o.u. art. 4 § ust. 17b
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Status UKR może zostać przywrócony, jeżeli osoba potwierdzi, że jej pobyt poza granicami RP nie trwał dłużej niż 30 dni.
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
k.p.a. art. 7
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy materialnej - dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego.
k.p.a. art. 75 § § 1
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek dopuszczenia wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy.
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Ocena materiału dowodowego na podstawie całokształtu.
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi formalne uzasadnienia decyzji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ nie zbadał wszechstronnie materiału dowodowego, opierając się wyłącznie na rejestrze Straży Granicznej. • Przedstawione przez stronę dowody (pieczątki w paszporcie, pisma SG) wskazują na powrót dziecka do Polski w terminie. • Naruszenie zasady prawdy materialnej i obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego.
Odrzucone argumenty
Organ administracji argumentował, że brak odnotowania powrotu dziecka w rejestrze SG jest wystarczającą podstawą do uchylenia świadczenia.
Godne uwagi sformułowania
organy nie dochowały wymogów procesowych umożliwiających ocenę istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, błędnie też wyłożyły przepisy prawa materialnego • zapisy w nim dokonywane – jak już wskazano – następują zarówno na podstawie rejestracji ruchu osobowego dokonywanego przez Komendanta właściwej placówki Straży Granicznej podczas kontroli granicznej ale także w trybie wniosku • nie jest sporne, że Skarżąca przybyła do Polski w związku z konfliktem zbrojnym w Ukrainie... Sporne jest natomiast to, czy dziecko opuściło Polskę na okres przekraczający 30 dni. • Sąd nie neguje poglądu organu, że dane te nie były widoczne w rejestrze, jednakże w świetle przywołanych regulacji prawnych nie może to obciążać Strony. • nieprawidłowe jest zatem stanowisko organu, że weryfikując uprawnienie Skarżącej do świadczenia wychowawczego związany był tylko i wyłącznie treścią rejestru
Skład orzekający
Ewa Kamieniecka
przewodniczący
Aneta Brzezińska
asesor
Katarzyna Radom
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ważne orzeczenie dotyczące interpretacji przepisów o świadczeniach dla obywateli Ukrainy, podkreślające obowiązek organów administracji do wszechstronnego badania dowodów i nieopierania się wyłącznie na danych z rejestrów, zwłaszcza w przypadku rozbieżności między różnymi rejestrami (SG vs. PESEL)."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji obywateli Ukrainy i świadczeń wychowawczych, ale zasady postępowania dowodowego mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje praktyczne problemy związane z implementacją przepisów dotyczących obywateli Ukrainy i znaczenie prawidłowego postępowania dowodowego przez organy administracji, co jest istotne dla wielu osób.
“Czy brak pieczątki w paszporcie dziecka może pozbawić matkę świadczeń? WSA wyjaśnia, dlaczego ZUS się pomylił.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.