IV SA/Wr 498/25

IV SA/Wr 498/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2026-02-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Aneta Brzezińska
Daria Gawlak-Nowakowska /przewodniczący sprawozdawca/
Katarzyna Radom
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 323
art. 17 ust. 3e
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska (sprawozdawca), Sędziowie Asesor WSA Aneta Brzezińska, Sędzia WSA Katarzyna Radom, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 lutego 2026 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 28 lipca 2025 r. nr SKO.ŚR/41/73/25 w przedmiocie zmiany decyzji i przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze na rzecz skarżącej M. S. kwotę 480 zł. (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi M. S. (dalej: skarżąca, strona ) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze (dalej: SKO, organ odwoławczy, Kolegium) z dnia 28 lipca 2025 r., nr SKO.ŚR/73/25 utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy Lubań (dalej: Wójt, organ pierwszej instancji) z dnia 29 maja 2025 r., nr GOPS.5202.25.2025.AS w sprawie zmiany własnej decyzji w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżąca wraz z A. S. prowadzi R. w P. (dalej: R.).
Decyzją z dnia 2 lutego 2024 r. nr 1021/171/23/24 zostało przyznane Stronie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na dziecko B. J. ur. [...] r. od dnia 1.11.2024 do dnia 31.01.2026 r. Decyzja została zmieniona decyzją z dnia 10 grudnia 2024 r., nr 1021/71/24/25 i przyznane zostało świadczenie na kolejne dziecko T. S. ur. [...] r. od dnia 1.12.2024 r. do dnia 28.02.2026 r. wg stanu prawnego obowiązującego od 1 stycznia 2024 r. Następnie decyzja została zmieniona decyzją z dnia 17 marca 2025 r., nr GOPS.5202.11.2025.AS z dnia 17 marca 2025 r. i przyznane zostało świadczenie na kolejne dziecko W. S. ur. [...] r. od dnia 01.12.2024 r. do dnia 31.05.2028 r. wg stanu prawnego obowiązującego od 1 stycznia 2024 r. W wyniku odwołania Strony, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze decyzją z dnia 26 maja 2025 r., nr SKO.ŚR741/43/25 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W dniu 4.04.2025 r. Strona złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących od 1 stycznia 2024 r. na kolejne dziecko K. M. ur. [...] r. który został umieszczony w dniu 25.07.2022 r. w R. prowadzonym przez skarżącą i A. S. zgodnie z postanowieniem Sądu z dnia 22.09.2022 r., sygn. akt III Nsm 355/22. K. M. zgodnie z orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Lubaniu z dnia 26 marca 2025 r., nr DZ/3422/212/2025/K został zaliczony do grona osób niepełnosprawnych od urodzenia. Orzeczenie zostało wydane do 31 marca 2028 r.
W związku z powyższym decyzja z dnia 17.03.2025 r. została zmieniona wskazaną na wstępie decyzją organu I instancji z dnia 29.05.2025 r., nr GOPS.5202.15.2025.AS i przyznane zostało Stronie świadczenie pielęgnacyjne na zasadach obowiązujących od 1 stycznia 2024 r. na dziecko K. M.
Wskazaną ww. decyzją z dnia 29.05.2025 r. organ I instancji działając na podstawie art. 2 pkt 2, art. 3 pkt 11, art. 17 ust. 1, art. 20 ust. 1 i ust. 2, art. 23 ust. 1, art. 24 ust 4, art 32 ust. 1d i ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 323 ze zm., dalej: u.ś.r.), Rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 6 lipca 2023 r. W sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. poz. 1340) oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku skarżącej z dnia 4.04.2025 r., zmienił decyzję z dnia 2.02.2024r., nr 1021/171/23/24 zmienioną decyzją z dnia 10.12.2024 r., nr 1021/71/24/25, zmienioną decyzją z dnia 17.03.2025 r., nr GOPS.5202.11.2025.AS i przyznał:
- podwyższone świadczenie pielęgnacyjne o 100% na drugą i każdą kolejną osobę, nad którą sprawowana jest opieka na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 17 ust. 3e u.ś.r. (wg brzmienia obowiązującego od 1 stycznia 2024 r.) w związku z opieką nad: B. J., S. T., W. S., K. M. od 1.12.2024 r. do 31.12.2024 r. w wysokości 5976,00 zł miesięcznie,
- podwyższone świadczenie pielęgnacyjne o 100% na drugą i każdą kolejną osobę, nad którą sprawowana jest opieka na podstawie art. 17 ust 1 pkt 1 w zw. z art. 17 ust. 3e u.ś.r. (wg brzmienia obowiązującego od 1 stycznia 2024 r.) w związku z opieką nad: B. J., T. S., W. S., K. M. od 1.01.2025r. do 31.01. 2026 r. w wysokości 6574,00 zł miesięcznie,
- podwyższone świadczenie pielęgnacyjne o 100% na drugą i każdą kolejną osobę, nad którą sprawowana jest opieka na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 17 ust. 3e u.ś.r. (wg brzmienia obowiązującego od 1 stycznia 2024 r.) w związku z opieką nad: T. S., W. S., K. M. od 1.02.2026 r. do 28.02.2026 r. w wysokości 6574,00 zł miesięcznie,
- podwyższone świadczenie pielęgnacyjne o 100% na drugą i każdą kolejną osobę, nad którą sprawowana jest opieka na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1 w zw. z art, 17 ust. 3e u.ś.r.(wg brzmienia obowiązującego od 1 stycznia 2024 r.) w związku z opieką nad: W. S., K. M. od 1.03.2026 r. do 31.03.2028 r. w wysokości 6574,00 zł miesięcznie,
- świadczenie pielęgnacyjne na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 3e u.ś.r. (wg brzmienia obowiązującego od 1 stycznia 2024 r.) w związku z opieką nad: W. S. od 1.04.2028 r. do 31.05.2028 r. w wysokości 3287,00 zł miesięcznie.
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji przywołał przepisy art. 17 ust. 1 i ust.3e oraz art. 24 ust. 4 u.ś.r. Wskazał, że skarżąca posiada uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości i na okres podany w sentencji decyzji, a przyznanie podwyższonego świadczenia pielęgnacyjnego na drugą i każdą kolejną osobę nastąpiło z uwzględnieniem okresu, na jaki zostały wydane orzeczenia o niepełnosprawności wszystkich dzieci: tj. B. J., T. S., W. S. i K. M.
W odwołaniu od tej decyzji skarżąca powołując się treść art. 17 ust. 1 i ust. 3e u.ś.r. wniosła o jej uchylenie i przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla czwórki a nie dwójki dzieci.
Zaskarżoną decyzją z dnia 28 lipca 2025 r. SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia 29 maja 2025 r.
W uzasadnieniu wskazało, że w art. 17 ust. 3e u.ś.r. ustawodawca nie przewidział przyznania odrębnego świadczenia pielęgnacyjnego na kolejną osobę, lecz jedynie podwyższenie wysokości przyznanego świadczenia osobie sprawującej opiekę nad więcej niż jedną osobą do ukończenia 18 roku życia (dzieckiem). Stwierdziło, że organ pierwszej instancji prawidłowo przyznał skarżącej świadczenie pielęgnacyjne podwyższone o 100% na każde kolejne dziecko, a nie – jak wskazała skarżąca - po 100% na każde kolejne dziecko.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na decyzję SKO skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła o jej uchylenie w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
I. Naruszenie przepisu prawa materialnego, a to przepisu art. 17 ust. 3e u.ś.r., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż podwyższone świadczenie pielęgnacyjne o 100% należy się tylko "na drugie dziecko", podczas gdy przepis używa sformułowania "na drugie i każde kolejne dziecko", co spowodowało, iż organ odmówił podwyższenia świadczenia pielęgnacyjnego o 100% w odniesieniu do dziecka K. M., dla którego skarżąca pełni funkcję rodziny zastępczej.
II. Naruszenie przepisów postępowania (mające istotny wpływ na wynik sprawy) tj.:
1. naruszenie art. 9 i 11 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji z dnia 28.07.2025 r. przyznającej skarżącej podwyższone świadczenie pielęgnacyjne;
2. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji;
3. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji z dnia 28.07.2025 w sytuacji, gdy prawidłowe było uchylenie przedmiotowej decyzji orzeczenie o przyznaniu skarżącej podwyższonego o 100% świadczenia pielęgnacyjnego na dziecko K. M. w związku z wnioskiem skarżącej o ustalenie świadczenia pielęgnacyjnego z dnia 4.04.2025 r.
W uzasadnieniu skargi uszczegółowiła argumentację przedstawiając wykładnię art. 17 ust. 3e u.ś.r. oraz powołując się na oficjalne stanowisko Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w tym względzie. Ponadto umotywowała wskazaną w skardze wartość przedmiotu zaskarżenia.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi oraz o rozpatrzenie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2025 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.), na zgłoszony wniosek organu i wobec braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez skarżącą.
Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2024 r., poz. 1267 ze zm.) stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 -150 p.p.s.a. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a., a także stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach – art. 145 § 1 pkt 2) p.p.s.a. W przeciwnym przypadku – oddala skargę (art. 151 p.p.s.a.). Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Kontrola sądowa dotyczy decyzji o przyznaniu skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad trojgiem dzieci.
W sprawie jest bezsporne, że skarżąca wraz z A. S. prowadzi R., a dzieci B. J. (ur. [...]r.), T. S. (ur. [...] r.), W. S. (ur. [...]r.) i K. M. (ur. [...] r) posiadają orzeczenia o niepełnosprawności. Nie jest kwestionowane, że skarżąca spełnia warunki przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4) u.ś.r.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 ust. 4) u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego - jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18 roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Zagadnieniem spornym jest wykładnia i w konsekwencji zastosowanie przepisu art. 17 ust. 3e u.ś.r.
Wykładnia wskazanego przepisu była dokonywana przez sądy administracyjne, w tym także w sprawie dotyczącej skarżącej. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela poglądy wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 321/25 oraz w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 stycznia 2026 r., sygn. akt I SA/Wr 404/25 ze skargi Strony, których tezy i twierdzenia Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie przyjmuje za własne i wielokrotnie powoła niżej, jako szczególnie trafne (orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przepis ten stanowi, że osobom, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1-3 u.ś.r., rodzinie zastępczej i osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka sprawującym opiekę nad więcej niż jedną osobą w wieku do ukończenia 18 roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w ust. 3, podwyższa się o 100% na drugą i każdą kolejną osobę, nad którą sprawowana jest opieka.
Z decyzji organu pierwszej instancji wynika, że świadczenie pielęgnacyjne zostało przyznane skarżącej w następujący sposób:
- podwyższone świadczenie pielęgnacyjne o 100% na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1) w zw. z art. 17 ust.3e u.ś.r. (wg brzmienia obowiązującego od 1 stycznia 2024 r.) w związku z opieką nad B. J., T. S., W. S. i K. M. od 1 do 31 grudnia 2024 r. w wysokości 5 976 zł miesięcznie;
- podwyższone świadczenie pielęgnacyjne o 100% na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1) w zw. z art. 17 ust.3e u.ś.r. (wg brzmienia obowiązującego od 1 stycznia 2024 r.) w związku z opieką nad B. J., T. S., W. S. i K. M. od 1 stycznia 2025 r. do 31 stycznia 2026 r. w wysokości 6 574 zł miesięcznie;
- podwyższone świadczenie pielęgnacyjne o 100% na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1) w zw. z art. 17 ust.3e u.ś.r. (wg brzmienia obowiązującego od 1 stycznia 2024 r.) w związku z opieką nad T. S., W. S. i K. M. od 1 do 28 lutego 2026 r. w wysokości 6 574 zł miesięcznie;
- podwyższone świadczenie pielęgnacyjne na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1 w zw. z art, 17 ust. 3e u.ś.r.(wg brzmienia obowiązującego od 1 stycznia 2024 r.) w związku z opieką nad dzieckiem W. S. i K. M. od 1.03.2026 r. do 31.03.2028 r. w wysokości 6574,00 zł miesięcznie,
- świadczenie pielęgnacyjne na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 3e u.ś.r. (wg brzmienia obowiązującego od 1 stycznia 2024 r.) w związku z opieką nad dzieckiem W. S. od 1.04.2028 r. do 31.05.2028 r. w wysokości 3287,00 zł miesięcznie.
W odniesieniu więc do okresów, w którym świadczenie pielęgnacyjne przyznane zostało z tytułu opieki nad czworgiem dzieci organy uznały, że służy ono w wysokości wynikającej z art. 17 ust. 3 u.ś.r. (do 31 grudnia 2024 r. – 2 988 zł, a od 1 stycznia 2025 r. - 3 287 zł) podwyższonej o 100% .
Skarżąca kwestionuje wysokość przyznanego jej świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na pominięcie jednego dziecka w ustaleniu tej wysokości. Zdaniem skarżącej przepis art. 17 ust. 3e u.ś.r. wskazuje, że wysokość świadczenia pielęgnacyjnego winna być podwyższona o 100% na każde kolejne dziecko, w tym również na czwarte – K. M., podczas gdy organy ustaliły wysokość świadczenia tylko na dwoje dzieci.
Wedle organów obu instancji świadczenie pielęgnacyjne na podstawie art. 17 ust. 3e u.ś.r. jest podwyższane o 100% wysokości przyznanego świadczenia osobie sprawującej opiekę nad więcej niż jedną osobą do ukończenia 18 roku życia (dzieckiem) i nie jest przyznawane odrębnie dla każdego dziecka.
Pomijając błędne wskazanie w rozstrzygnięciu organu pierwszej instancji przepisu art. 17 ust. 1 pkt 1) u.ś.r. jako podstawy ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego - w sytuacji, gdy skarżącej dotyczy pkt 4) tego przepisu – to organy prawidłowo przyjęły, że w przypadku sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem świadczenie pielęgnacyjne jest jedno, jedynie jego wysokość jest podwyższona o 100% na drugie i każde kolejne dziecko.
Nieprawidłowo natomiast przyjęły, że podwyższenie o 100% odnosi się łącznie do drugiego i każdego kolejnego dziecka. Na taki sposób rozumienia i zastosowania tego przepisu wskazuje przywołane wyżej rozstrzygnięcie Wójta. Organy uznały, że art. 17 ust. 3e u.ś.r. nie pozwala na podwyższenie wysokości świadczenia adekwatnie do liczby niepełnosprawnych dzieci pozostających pod opieką osoby uprawnionej do świadczenia pielęgnacyjnego.
Z brzmienia przepisu art. 17 ust. 3e u.ś.r. wynika jednak, że opieka nad dwojgiem i więcej niepełnosprawnych dzieci daje prawo do zwielokrotnienia kwoty świadczenia odpowiednio do liczby tych dzieci. Oznacza to, że osobie uprawnionej przysługuje kwota świadczenia pielęgnacyjnego na każde dziecko, nad którym sprawuje opiekę w warunkach wskazanych w art. 17 ust. 3e u.ś.r.
W ocenie Sądu kwota przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego winna być wynikiem iloczynu liczby niepełnosprawnych dzieci i wysokości świadczenia pielęgnacyjnego. Takie rozumienie art. 17 ust. 3e u.ś.r. i jednocześnie zamiar ustawodawcy wynika z prac sejmowych (wobec publicznie dostępnego przebiegu postępowania legislacyjnego), a potwierdza je stanowisko Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, co słusznie podkreśliła skarżąca w skardze.
W tym stanie rzeczy, organy naruszyły przepis prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 3e u.ś.r., co miało wpływ na wynik sprawy.
Z tych względów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.
W ponownym postępowaniu organ uwzględni przedstawioną wykładnię art. 17 ust. 3e u.ś.r.
Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. orzeczono o kosztach postępowania, zasądzając na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego na które składa się: wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem w wysokości 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 z późn. zm.) (pkt II sentencji wyroku).