IV SA/Wr 497/23

IV SA/Wr 497/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-01-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Daria Gawlak-Nowakowska
Gabriel Węgrzyn /sprawozdawca/
Mirosława Rozbicka-Ostrowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
*Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 3 ust. 1 pkt 1, art 5 ust. 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn (sprawozdawca), Protokolant: referent Ksawery Sobczak po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 10 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi G. P. na decyzję T. sp. z o.o. we W. z dnia 26 czerwca 2023 r. nr RPM.051.19.2023.AZ w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 20 kwietnia 2022 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję w całości; II. zasądza od T. Sp. z o.o. we W. na rzecz strony skarżącej kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z 26 VI 2023 r. (RPM.051.19.2.2023.AZ) T. Sp. z o.o. we W. (dalej jako "TBS") odmówiło G. P. (dalej jako "skarżący") udostępnienia informacji publicznej w zakresie dostępu do kopii wszystkich uchwał podjętych przez Zarząd TBS od dnia 1 I 2020 r., w formie przesłania informacji na adres poczty elektronicznej skarżącego.
Jak wynika z akt administracyjnych, decyzję wydano w następujących okolicznościach sprawy:
Skarżący, pismem z 20 IV 2022 r., wystąpił do TBS o udostępnienie w formie elektronicznej informacji publicznej w postaci dokumentów, tj. wszystkich uchwał Zarządu TBS wydanych od 1 I 2020 r. do dnia udzielenia informacji.
Dodatkowym pismem z 17 V 2022 r. skarżący, odpowiadając na wezwanie, wyjaśnił, że żądana przez niego informacja publiczna nie stanowi informacji przetworzonej. Stwierdził, że zażądał już istniejących uchwał, których udostępnienie nie wymaga ponadstandardowego nakładu pracy (czynności analitycznych, organizacyjnych i intelektualnych), lecz wykonania jedynie czynności technicznych. Niezależnie od powyższego oświadczył też, że nie realizuje indywidualnych interesów, zaś przez uzyskanie informacji publicznej chce realnie skontrolować prawidłowość działań TBS, które mają wpływ na życie mieszkańców Wrocławia (4000 rodzin) w zakresie podwyżki czynszów i wydatkowania opłat pobieranych od najemców lokali należących do TBS.
Decyzją z 17 VI 2022 r. (RPM.051.14.2.2022.AZ) TBS, powołując się na art. 16 ust. 1 ustawy z 6 IX 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 2176 ze zm.) - dalej: "udip", odmówił udostępnienia wnioskowanych informacji. Wyjaśnił przy tym, że odmowa uzasadniona jest objęciem tych informacji dyspozycją art. 5 ust. 2 udip (ochrona tajemnicy przedsiębiorcy) oraz brakiem wykazania przez skarżącego szczególnie istotnego interesu publicznego, co jest niezbędne dla uzyskania informacji publicznej przetworzonej, z jaką - zdaniem TBS - w sprawie mamy do czynienia (art. 3 ust. 1 pkt 1 udip).
Decyzją z 19 VII 2022 r. (RPM.051.14.3.2022.AZ) TBS rozpatrzyło wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy orzekając o utrzymaniu swojej decyzji w mocy.
Skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, prawomocnym wyrokiem z 24 I 2023 r. (IV SA/Wr 539/22) uchylił obie decyzje TBS.
Sąd wskazał na wstępie, że w sprawie wystąpiło naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 kpa, poprzez rozpoznanie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez pracownika, który brał udział w wydaniu zakwestionowanej wnioskiem decyzji. Ponadto, w decyzjach nie wykazano, by wnioskowane przez skarżącego informacje objęte były tajemnicą przedsiębiorcy. Nie wyjaśniono bowiem jaką szczególną wartość gospodarczą dla TBS mają uchwały Zarządu objęte wnioskiem. W ocenie Sądu nie wykazano także, by przedmiotowe informacje wymagały przetworzenia. W szczególności TBS nie wyjaśnił, na czym to przetworzenie miałoby polegać w sprawie, w sytuacji, kiedy wnioskodawca żąda konkretnych i istniejących już dokumentów - aktów (uchwał); nie podał ilości dokumentów, które musiałby przetworzyć; nie wykazał ponadstandardowego nakładu pracy, jaki wiąże się z pozyskaniem (przetworzeniem) informacji; nie wymienił środków, jakie musi zaangażować w przetworzenie (ilości osób oddelegowanych do przetworzenia, czasu potrzebnego na przetworzenie, wysokości kosztów przetworzenia). W ocenie Sądu opis czynności, który przedstawił TBS, jest zbyt ogólny, zaś posługiwanie się stwierdzeniami, że sporządzenie żądanego przez skarżącego zestawienia informacji wiązałoby się z "dużym" nakładem pracy i czasu oraz nakładami finansowymi, co negatywnie wpłynęłoby na realizację jego podstawowych zadań, jest niewystarczające. Wreszcie Sąd stwierdził, że TBS błędnie podaje, że skarżący nie odpowiedział na wezwanie i nie wykazał istnienia szczególnego istotnego interesu publicznego w pozyskaniu informacji publicznej. W odpowiedzi na pismo TBS skarżący wyraźnie bowiem dowodził, że w sprawie nie realizuje indywidualnych interesów, ale przez uzyskanie informacji, chce realnie skontrolować działania TBS, które mają wpływ na życie mieszkańców Wrocławia, tj. około 4.000 rodzin, z uwagi na znaczną podwyżkę czynszu, która nie powinna mieć miejsca w dobrze zarządzanej spółce. Skarżący dodał, że kontrola uchwał pozwoli również na ocenę prawidłowości działania TBS, w tym wydatkowania opłat pobieranych od najemców lokali należących do TBS, a w konsekwencji działania te realnie wpłyną na poprawę życia mieszkańców gminy. Skarżący wykazał zatem, że żądana przez niego informacja publiczna ma szczególne (duże) znaczenie dla większej ilości (grupy) osób. Tym samym, zdaniem Sądu, nie sposób przyjąć, jak twierdzi TBS, że skarżący zażądał informacji publicznej w celu zaspokojenia indywidualnych potrzeb. Powyższego nie zmienia fakt, że skarżący, jako profesjonalny pełnomocnik (adwokat), reprezentuje procesowo powodów, którzy wystąpili z powództwem przeciwko TBS. Sąd wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę TBS uwzględni ocenę prawną zaprezentowaną w uzasadnieniu wyroku. W szczególności oceni charakter żądanych przez stronę informacji, a następnie podejmie właściwy tryb działania.
TBS, decyzją z 26 VI 2023 r. (RPM.051.19.2.2023.AZ), odmówił skarżącemu udostępnienia wnioskowanych informacji.
W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że żądane dane mają charakter informacji przetworzonej w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 udip. Informacje objęte wnioskiem nie istnieją w żądanym kształcie w chwili składania wniosku, tj. wyłącznie odosobnionego gromadzenia jednostkowych uchwał. TBS nie prowadzi bowiem ewidencji - osobnego zbioru obejmującego informację za okres od 1 I 2020 r. do chwili rozpatrzenia przedmiotowego wniosku, polegającego na skompletowanych samoistnych uchwałach. Uzyskanie żądanej informacji wymaga zatem sięgnięcia do materiału źródłowego, którym jest w niniejszym przypadku treść wszystkich "teczek" odpowiadających posiedzeniom Zarządu TBS. Uchwały Zarządu nie stanowią samoistnego dokumentu, lecz wpływają wraz z innymi dokumentami, np. protokołami Zarządu lub dokumentami przedstawianymi przez TBS w celu odbycia posiedzenia Zarządu, wnioskami merytorycznych jednostek organizacyjnych TBS, wnioskami akceptowanymi przez Zespół Zamówień Publicznych, kosztorysami przedstawianymi przez wykonawców. Sporządzenie takiego zestawienia wymagałoby dużego nakładu czasu a także zaangażowania dodatkowych osób lub oddelegowania pracowników wyłącznie do tych prac. Konieczne bowiem byłoby indywidualne badanie wszystkich materiałów źródłowych, tj. wyodrębnienia uchwał Zarządu TBS spośród dokumentów znajdujących się w danej sprawie, wyodrębnienia uchwał Zarządu spośród konkretnych dokumentów zawierających inne informacje i dokumenty nieobjęte wnioskiem, dokonania analizy dokumentów w kontekście ustalenia treści stanowiących, bądź nie informację publiczną, lub stanowiących tajemnice ustawowo chronione w tym tajemnicę przedsiębiorcy i wreszcie dokonania anonimizacji oraz sporządzenia kopii dokumentów stanowiących informację publiczną. TBS oświadczył, że powyższe działania należy przeprowadzić w stosunku do materiałów z łącznie 228 posiedzeń Zarządu, które odbyły się w okresie od 1 I 2020 r. do dnia wydania decyzji. W okresie objętym wnioskiem zostało podjętych łącznie 836 uchwał Zarządu (2020 r. - 238, 2021 r. - 367, 2022 r. - 198, 2023 r. - 33). Nawet przy założeniu, że analiza, anonimizacja i skanowanie treści teczki związanej z jednym posiedzeniem Zarządu wiązałaby się z koniecznością poświęcenia godziny, to zrealizowanie całego zadania wymagałoby poświęcenia 228 godzin, co w efekcie wiązałoby się z konsekwencją skierowania jednego pracownika TBS na ponad 28 dni pracy wyłącznie do realizacji zadania wynikającego ze złożonego wniosku, bez możliwości angażowania go w jakiekolwiek inne obowiązki służbowe.
W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono także, że w okolicznościach sprawy nie ma podstaw do przyjęcia, że udostępnienie skarżącemu wyżej opisanej informacji przetworzonej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Przeprowadzenie swoistej kontroli przez adwokata reprezentującego kilkuset najemców pozostających w sporze sądowym z TBS nie jest celowe dla oceny zasadności podwyżki czynszu najmu. Sprawa ta należy do kognicji sądów powszechnych, nie zaś skarżącego. To właśnie sądy powszechne, po należytym i wyczerpującym przeprowadzeniu stosownych postępowań, ocenią zasadność podwyżki czynszu najmu i to one skontrolują działania TBS. Warto przy tym podkreślić, że TBS jest spółką prawa handlowego i rokrocznie przedstawia w powszechnie dostępnym rejestrze KRS sprawozdania z działalności.
W skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie, a nadto o zobowiązanie TBS do udostępnienia żądanych informacji w terminie 14 dni oraz zasądzenia kosztów postępowania. W skardze zarzucono naruszenie art. 2 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 udip, poprzez:
1) błędne uznanie, że żądana informacja stanowi informację przetworzoną, podczas gdy informacje te znajdują się w posiadaniu TBS, usystematyzowanie ich nie wymaga ponadstandardowego nakładu pracy i jest zadaniem możliwym do stosownego rozłożenia w czasie, a nadto prawo do informacji publicznej obejmuje również prawo do uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego i brak jest podstaw do arbitralnej odmowy udostępnienia informacji ze strony TBS, a co skutkowało niezasadną odmową udzielenia informacji publicznej;
2) błędne uznanie, że skarżący nie wykazał dostatecznie istnienia szczególnie istotnego interesu publicznego, podczas gdy zakres żądanych przez skarżącego informacji pozostaje szczególnie istotny z punktu widzenia interesu publicznego, gdyż uchwały podejmowane przez TBS mają realny wpływ m.in. na funkcjonowanie spółki gminnej, koszty najmu i opłat ponoszonych przez lokatorów wynajmowanych mieszkań, tj. ponad 4000 mieszkańców Wrocławia.
W uzasadnieniu skargi skarżący umotywował zarzuty podkreślając, że ewentualna anonimizacja uchwał jest przekształceniem informacji a nie jej przetworzeniem i nie wymaga szczególnego i ponadstandardowego nakładu pracy. Ponadto, nawet przy założeniu, że wnioskowana informacja ma charakter przetworzony, w realiach niniejszej sprawy wykazano istnienie interesu publicznego przemawiającego za udzieleniem informacji.
W odpowiedzi na skargę TBS podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 udip, prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego.
Z lektury uzasadnienia zaskarżonej decyzji jednoznacznie wynika, że w ocenie TBS objęta wnioskiem informacja ma charakter informacji przetworzonej, jednak w sprawie nie wystąpiły okoliczności szczególnie istotne dla interesu publicznego uzasadniające jej udostępnienie.
Sąd zwraca jednak uwagę, że kwestia wystąpienia w sprawie interesu publicznego była już przedmiotem oceny wyrażonej przez tutejszy Sąd w prawomocnym wyroku z dnia 24 I 2023 r. (IV SA/Wr 539/22). Sąd jednoznacznie wówczas stwierdził, że TBS błędnie podaje, że skarżący nie wykazał istnienia szczególnego istotnego interesu publicznego w pozyskaniu informacji publicznej. Skarżący nie realizuje interesu indywidualnego, ale przez uzyskanie informacji chce realnie skontrolować działania TBS, które mają wpływ na życie mieszkańców Wrocławia, tj. około 4.000 rodzin, z uwagi na znaczną podwyżkę czynszu, która nie powinna mieć miejsca w dobrze zarządzanej spółce. Kontrola uchwał pozwoli również na ocenę prawidłowości działania TBS, w tym wydatkowania opłat pobieranych od najemców lokali należących do TBS, a w konsekwencji działania te realnie wpłyną na poprawę życia mieszkańców gminy.
Jak wynika z art. 153 ustawy z 30 VIII 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej: "ppsa", ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że oparcie decyzji odmownej na twierdzeniu wykluczającym wystąpienie w sprawie interesu publicznego jest działaniem sprzecznym z oceną wyrażoną w prawomocnym wyroku tutejszego Sądu i narusza powołany art. 153 ppsa.
Tym samym nie sposób uznać, że wniosek skarżącego nie zasługiwał na uwzględnienie. Nawet bowiem przyjmując stanowisko TBS, że informacja objęta wnioskiem ma charakter przetworzony, bowiem wymaga ponadstandardowego nakładu pracy, to wystąpienie po stronie skarżącego szczególnego interesu publicznego przesądza o konieczności udostępnienia informacji na mocy art. 3 ust. 1 pkt 1 udip. Podkreślić należy, że w odróżnieniu od pierwotnych decyzji, w obecnie zaskarżonej decyzji nie powołano się już na "tajemnicę przedsiębiorcy" jako podstawę odmowy udostępnienia informacji na zasadzie art. 5 ust. 2 udip. Wobec wystąpienia w sprawie szczególnego interesu publicznego sama konieczność przetworzenia informacji publicznej nie może stanowić podstawy odmowy jej udostępnienia.
W rezultacie stwierdzić należało, że zaskarżona decyzja narusza w sposób istotny art. 153 ppsa oraz art. 3 ust. 1 pkt 1 udip, co obligowało Sąd do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a ppsa.
Rozpoznając sprawę ponownie, TBS rozpatrzy wniosek uwzględniając powyższą ocenę. Sąd nie kwestionuje przy tym podnoszonej przez TBS konieczności dokonania selekcji uchwał Zarządu spośród konkretnych dokumentów zawierających inne informacje i dokumenty nieobjęte wnioskiem oraz dokonania analizy dokumentów w kontekście ustalenia treści stanowiących informację publiczną, lub stanowiących tajemnice ustawowo chronione, w tym tajemnicę przedsiębiorcy. Zwłaszcza konieczność przeprowadzenia czynności analitycznych wobec dość obszernej dokumentacji wskazuje, że konieczne będzie przetworzenie informacji. Na chwilę obecną nie ma jednak podstaw do uznania, że wniosek skarżącego w całości nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd nie uwzględnił wniosku skargi o zobowiązanie TBS do udzielenia w terminie 14 dni skarżącemu informacji żądanych we wniosku. Jak wynika z art. 145a ust. 1 ppsa, w przypadku, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit.a lub pkt 2, jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami sprawy, sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie decyzji lub postanowienia, wskazując sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie, chyba że rozstrzygnięcie pozostawiono uznaniu organu. W świetle powołanego przepisu Sąd nie miał podstaw do uwzględnienia tak sformułowanego żądania. Skarżący nie oczekuje bowiem wydania decyzji, ale wykonania czynności faktycznej.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 ppsa, uwzględniając poniesione przez skarżącego celowe koszty w kwocie 200 zł (wpis od skargi).