IV SA/Wr 48/22

IV SA/Wr 48/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2022-09-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-01-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Katarzyna Radom /sprawozdawca/
Tomasz Judecki
Tomasz Świetlikowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne
Bezrobocie
Sygn. powiązane
I OSK 2287/22 - Wyrok NSA z 2023-08-24
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1100
art. 2 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Sędziowie Sędzia WSA del. Tomasz Judecki, Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca), Protokolant starszy woźny sądowy Iga Nowik, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 20 września 2022 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Wojewody D. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania za osobę bezrobotną: I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...]nr[...]; II. zasądza od Wojewody D. na rzecz W. M. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Wojewoda D. utrzymał w mocy orzeczenie Prezydenta Miasta W. z dnia 21 września 2021 r. odmawiające W. M. uznania za osobę bezrobotną z dniem 2 września 2021 r.
Jak wynikało z akt sprawy skarżący w dniu 2 września 2021 r. złożył wniosek o uznanie za osobę bezrobotną. Na podstawie przedstawionych dokumentów i złożonych oświadczeń organ I instancji ustalił, że skarżący wykonywał pracę na podstawie umowy zlecenia w spółce [...]w okresie od dnia 1 października 2020 r. do dnia 1 kwietnia 2021 r. Umowa została zawarta na czas nieokreślony. Skarżący wyjaśnił, że w następstwie pandemii spółka praktycznie zakończyła działalność i od kwietnia 2021 r. nie jest w niej zatrudniony. Wyjaśnił, że dokumentem poza PIT -11 nie posiadał żadnej innej dokumentacji zatrudnienia. Nadto skarżący oświadczył, że pełni funkcję organizacyjną, prokurenta samoistnego, w spółce [...], co potwierdza wypis z Krajowego Rejestru Sądowego (KRS). Wyjaśnił, że jest to podmiot ekonomii społecznej w związku z tym nie pobiera on wynagrodzenia z tytułu pełnionej funkcji. Obowiązki związane z wykonywaniem wskazanej funkcji obejmują wyłącznie czynności pełnomocnictwa i nie będą kolidowały w jakikolwiek sposób z zamiarem, chęcią i możliwością wykonywania pracy przez stronę.
Powołaną na wstępie decyzją organ I instancji odmówił uznania skarżącego za osobę bezrobotną od dnia 2 września 2021 r. W postawie prawnej rozstrzygnięcia organ wskazał m.in. na art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach ryku pracy (Dz.U. z 2021 r., poz. 1100 ze zm., dalej ustawa o promocji zatrudnienia). W uzasadnieniu faktycznym stwierdził, że skarżący nie spełnia warunków uzyskania statusu bezrobotnego ponieważ realizuje umowę zlecenia oraz pełni funkcję prokurenta, co powoduje brak pełnej gotowości do podjęcia pracy w pełnym wymiarze czasu pracy. W odniesieniu do pełnionej funkcji prokurenta wskazał na poczynione ustalenia, dokonane na podstawie odpisu z KRS, z których wynikało, że spółka prowadzi szeroką działalność gospodarczą, a jej reprezentacja wymaga współdziałania prokurenta i członka zarządu. W odniesieniu zaś do zawartej umowy zlecenia organ wskazał na brak dokumentacji potwierdzającej realizację umowy.
W odwołaniu strona negowała przyjęty w orzeczeniu pogląd organu I instancji, załączyła dokument w postaci oświadczenia członka zarządu spółki[...]. P. I. potwierdzający, że od dnia 31 marca 2021 r. skarżący nie jest związany żadnym stosunkiem wynikającym z umowy zlecenia, czy też umowy o pracę ze spółką. Podkreślał również, że wykonywanie obowiązków prokurenta samoistnego nie oddziałuje na jego gotowość do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, nie jest związany żadnymi poufnymi klauzulami ze spółką, a zakres jego czynności nie obejmuje wykonywania wszelkich czynności na rzecz tego podmiotu. Zarzucał brak ustaleń faktycznych, co do rzeczywistego zaangażowania w działalność spółki oraz pominięcie, że nie jest jedynym prokurentem w tym podmiocie. Na poparcie swych racji skarżący szeroko odwołał się do poglądów wyrażanych w orzecznictwie sądów administracyjnych potwierdzających jego racje.
Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym Wojewoda Dolnośląski przywołał okoliczności faktyczne sprawy, w tym oświadczenia strony: z dnia 9 września 2021 r. dotyczące zakończenia współpracy ze spółką [...] oraz z dnia 2 września 2021 r. dotyczące pełnienia funkcji prokurenta w spółce [...]Wskazał również na ustalenia poczynione przez organ I instancji, a dotyczące samej spółki, jak i zadań prokurenta wynikających z obowiązków wpisanych do KRS. Organ zwrócił uwagę na prowadzenie przez tę spółkę szerokiej działalności gospodarczej.
W dalszych wywodach przywołał treść art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i wynikające z niego przesłanki do uznania za osobę bezrobotną, podkreślając bezwzględny charakter ww. przesłanek. Odnosząc się do przedłożonych przez stronę dokumentów związanych z zakończeniem umowy zlecenia organ odwoławczy uznał, że skarżący zaprzestał wykonywania pracy zarobkowej na podstawie ww. umowy, co uchyla odmienny pogląd organu I instancji w tym zakresie.
Organ odwoławczy podzielił natomiast ustalenia i wnioski dotyczące kolejnej okoliczności, tj. wykonywania przez stronę funkcji prokurenta samoistnego w spółce Softwerapp sp. z o.o. W tym zakresie wskazał na wynikającą z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia przesłankę "gotowości do podjęcia pracy w pełnym wymiarze czasu pracy", która winna istnieć nie tylko w dacie rejestracji ale całego okresu korzystania ze statusu bezrobotnego. Dokonując wykładni powołanego przepisu organ wywodził, że wskazana gotowość do pracy winna się wspierać na przesłankach obiektywnych, jako rzeczywistej, faktycznej i aktualnej możliwości podjęcia zatrudnienia. Odnosząc te uwagi ustalonych faktów, w tym prowadzenia przez spółkę działalności gospodarczej w szerokim zakresie, obowiązków skarżącego wynikających z wpisu do KRS oraz ustawy kodeks cywilny, organ stwierdził, że czynności wykonywane przez stronę nie mają wyłącznie formalnego charakteru. Tym samym ich zakres uniemożliwia przyjęcie, że skarżący jest gotowy do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, co z kolei przekreśla możliwość uznania go za bezrobotnego. Organ zwracał uwagę, że strona nie zrezygnowała z wykonywanej funkcji, a spółka jest czynnym podmiotem gospodarczym, nie organizacją non-profit, czego dowodzi treść wpisu w KRS i zakres przedmiotowy jej działalności. Bez wpływu na ocenę uznania statusu strony pozostaje brak wynagrodzenia za pełnioną funkcję prokurenta. Na poparcie swych racji organ przywołał uchwałę siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 1996 r. sygn. akt OPS 5/96 (publ. ONSA 1997/2/47) oraz stanowisko zawarte w wyjaśnieniach Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Odnosząc się natomiast do zarzutów odwołania podnoszących brak ustaleń rzeczywistych czynności podejmowanych przez stronę organ, ponownie przywołując orzecznictwo sądów administracyjnych, wskazał, że nie jest rolą organów administracji badanie dyspozycyjności osoby ubiegającej się o status bezrobotnego. W dalszych wywodach przywołał zasady wynikające z Kodeksu cywilnego dotyczące istoty i obowiązków prokury i prokurenta. Zawracał uwagę na istotne znaczenie prokury samoistnej dla funkcjonowania przedsiębiorstwa, co w zestawieniu z okolicznościami sprawy oraz art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia powoduje, że pełnienie tej funkcji powoduje brak gotowości do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, a tym samym uzyskanie statusu bezrobotnego.
W skardze, uzupełnionej pismem z dnia 25 kwietnia 2022 r., strona zarzuciła art. 2 ust. 2 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia w zw. z art. 109 ¹ ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2020 r., poz. 1740 ze zm., dalej k.c.), poprzez ich niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem, że prokura samoistna nakłada na stronę konieczność wykonywania szeregu obowiązków wobec spółki, co powoduje, że nie jest ona gotowa do podjęcia pracy w pełnym wymiarze czasu pracy, w sytuacji gdy jest to tylko uprawnienie nie obowiązek, sprawowane nadto nieodpłatnie, zaś spółka posiada innych jeszcze prokurentów, którzy mogą wykonać czynności zamiast strony. Skarżący zarzucał także naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a to art. 9, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej k.p.a.), przez brak pełnego i wyczerpującego przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie przesłanki "gotowości do podjęcia pracy" i ograniczenia się wyłącznie do treści wpisów w KRS, w miejsce ustaleń, co do faktycznego zakresu obowiązków wykonywanych przez stronę w spółce, ich wymiaru z całkowitym pominięciem oświadczeń strony w tym zakresie, popartych rzeczywistymi dowodami.
Strona wnioskowała o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że wśród podmiotów wskazanych w art. 2 ust. 2 pkt 2 i art. 71 ustawy o promocji zatrudnienia nie wskazano prokurentów, nie jest także istotne formalne zawarcie umowy zlecenia ale rzeczywiste wykonywanie obowiązków i osiągany z tego tytułu dochód. Zaznaczał, że pełnienie funkcji prokurenta bez nawiązania odrębnego stosunku prawnego nie daje podstaw do objęcia ubezpieczeniem społecznym, tym bardziej, że strona wykonuje obowiązki prokurenta nieodpłatnie. Dokonując wykładni ustawowego pojęcia "gotowości do pracy" strona sięgając do poglądów orzecznictwa wywodziła, że chodzi o elementy subiektywny i obiektywny, czyli wolę podjęcia zatrudnienia przy braku ku temu przeszkód. Stronie nie można odmówić elementu woli, zaś w kwestii możliwości podjęcia zatrudnienia organy nie przeprowadziły właściwego postępowania arbitralnie przyjmując, że sam wypis z KRS wyklucza taką możliwość. Sprzeciwia się to zasadom doświadczenia życiowego oraz okolicznościom sprawy. Mając na uwadze obiektywny miernik gotowości do podjęcia zatrudnienia strona zarzucała błędne założenie, że należy wykluczyć możliwość jakiegokolwiek zatrudnienia. Chodzi bowiem o brak kolizji z realną możliwością zatrudnienia, co w sprawie występuje. W odniesieniu do spółki [...] jej prezes potwierdził zakończenie współpracy. Zaś w odniesieniu do drugiej spółki skarżący nie wykonuje obowiązków prokurenta lecz jest do tego uprawniony, nadto w spółce działa zarząd i inni prokurenci. Na poparcie swych racji strona przywołała poglądy judykatury, wywodząc, że w sprawie nie poczyniono wymaganych ustaleń w zakresie stwierdzenia czy pełnienie tej funkcji wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia. Narusza to wskazane na wstępie przepisy prawa procesowego. W szczególności strona zarzucała wsparcie się wyłącznie na odpisie z KRS bez dokonania oceny zgłaszanych w odwołaniu zarzutów oraz istoty i zakresu zadań prokurenta.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Na wstępie trzeba wskazać, że zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2021 r. poz. 137 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 poz. 2325. ze zm. dalej: p.p.s.a.). Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a.
Rozpoznając sprawę w tak nakreślonych kompetencjach Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Istota sporu sprowadza się do oceny, czy w okolicznościach rozpoznawanej sprawy zasadnie odmówiono stronie uznania za osobę bezrobotną. Obie strony sporu prezentując wykładnię istotnego dla sprawy zapisu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia (w skardze błędnie wskazywanego jako art. 2 ust. 2 pkt 2), w istocie podobnie ją pojmują. Wykładnia ta w opinii Sądu nie budzi zastrzeżeń. Błąd zaś dotyczy stosowania tej normy na gruncie rozpoznawanej sprawy, pominięcia przez organ administracji istotnych dla sprawy faktów i zaniechanie poczynienia dalszych ustaleń oraz brak oceny okoliczności faktycznych na gruncie tej konkretnej sprawy. W istocie postępowanie organu administracji cechuje bardzo formalne i niezindywidualizowane podejście do okoliczności faktycznych sprawy, pomijające konkretne zdarzenia i fakty zaistniałe w sprawie.
W pierwszej kolejności wskazać jednak trzeba, że wbrew formułowanym w skardze zarzutom, sporne pozostaje wyłącznie zagadnienie dotyczące pełnienia przez stronę funkcji prokurenta i wpływu tej okoliczności na gotowość podjęcia przez stronę zatrudnienia. Organ odwoławczy uwzględnił bowiem argumentację strony przedstawioną w odwołaniu, wspartą na załączonych dowodach, wskazującą na zakończenie umowy zlecenia ze spółką [...].W zaskarżonej decyzji wyraźnie wskazano, że stanowisko organu I instancji odmawiające stronie przyznania statusu bezrobotnego z uwagi na istnienie tej relacji prawnej nie ma uzasadnienia, gdyż z przedstawionych dowodów wynika, że strona od dnia 1 kwietnia 2021 r. nie świadczy już pracy (nie wykonuje usług) na rzecz tej spółki. Tym samym formułowane w skardze i podtrzymane na rozprawie, przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuty ocenić trzeba jako oczywiście niezasadne. Stanowisko organu administracji zbieżne z poglądem strony jest bowiem prawidłowe. Przedłożone przez stronę dokumenty wskazują, że istotnie umowa zlecenia zawarta ze wskazaną spółką w dacie składnia przez stronę wniosku o uznanie za bezrobotnego już nie obowiązywała. Tym samym nie istniała przeszkoda w uznaniu gotowości strony do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy.
Sporne pozostaje natomiast – wsparte na tej samej przesłance - zagadnienie pełnienia przez stronę funkcji prokurenta samoistnego w spółce [...].
Zasadne w tym miejscu wydaje się przywołanie zapisu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu. Zgodnie z jego brzmieniem ilekroć w ustawie jest mowa o bezrobotnym oznacza to osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g, i, j, l oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. ha, która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 3 i 4, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkołach dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu programu nauczania tej szkoły oraz uczącej się w branżowej szkole II stopnia i szkole policealnej, prowadzącej kształcenie w formie stacjonarnej lub zaocznej, lub w szkole wyższej, gdzie studiuje na studiach niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli (...)
Z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy istotny jest ten fragment przepisu, który stanowi o osobie "niezatrudnionej i niewykonującej innej pracy zarobkowej, zdolnej i gotowej do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej".
Nie ulega wątpliwości, że skarżący nie jest osobą zatrudnioną, nie wykonuje innej pracy zarobkowej. Jak wynika z akt sprawy i nie jest przez organ administracji negowane, za pełnienie funkcji prokurenta nie pobiera on wynagrodzenia. Sporne pozostaje zatem właściwe odczytanie przesłanki "gotowości do podjęcia zatrudnienia i to w pełnym wymiarze czasu pracy". Ustawa nie definiuje tego pojęcia, zasadnie zatem obie strony sporu próbują odszukać jego znaczenia w orzecznictwie. Z przyjmowanych tam jednolicie poglądów wynika, że pojęcie to oznacza zamiar, chęć i możliwość wykonywania pracy przez dana osobę i jednocześnie nie występują żadne przeszkody po stronie tej osoby, aby świadczyć pracę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2012 r. sygn. akt I OSK 1231/11, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). Słusznie zatem wywodzi organ administracji, że na "gotowość do podjęcia zatrudnienia" składają się dwa elementy: subiektywny - chęć danej osoby do podjęcia zatrudnienia i obiektywny - brak przeszkód występujących po stronie osoby, która chce się zarejestrować jako bezrobotna.
W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2011r. o sygn. akt I OSK 338/11 (orzeczenie dostępne w CBOS) wyrażono pogląd, który Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela, że warunek gotowości do podjęcia pracy musi być spełniony zarówno w dniu rejestracji w charakterze bezrobotnego, jak i przez cały czas korzystania z omawianego statusu. Chodzi tu przy tym o możliwość podjęcia nie jakiejkolwiek działalności zarobkowej lecz gotowość - co do zasady (z wyjątkiem osób niepełnosprawnych) - do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Nie można tego utożsamiać wyłącznie z samą potencjalną chęcią podjęcia przez zainteresowanego pracy. Gotowości do pracy nie można sprowadzać wyłącznie do czynników subiektywnych istniejących po stronie zainteresowanego, ale musi być oceniana również w kategoriach obiektywnych, co oznacza rzeczywistą, faktyczną i aktualną możliwość podjęcia pracy.
Słusznie jednak skarżący podnosi, wspierając swoje przekonanie na tezach orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 października 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 263/18 (dostępny w CBOSA), że gotowości do podjęcia zatrudnienia nie należy utożsamiać z brakiem jakiegokolwiek zajęcia lub całkowitym zakazem podejmowania przez osobę bezrobotną innego zajęcia, lecz z brakiem takiej działalności lub obowiązków, które będą kolidować z realną możliwością podjęcia zatrudnienia.
W pełni podzielając zawarte w tym orzeczeniu tezy należy wskazać na dalsze argumenty prawne, które znajdą uzasadnienie na tle tej sprawy, a odnoszące się do oceny o braku gotowości skarżącego do podjęcia zatrudnienia, spowodowanej pełnieniem funkcji prokurenta. Z treści art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu nie wynika bowiem, że w każdym takim przypadku wyklucza się możliwość uznania osoby za osobę bezrobotną. Konieczne jest zatem jednoznaczne ustalenie, czy konkretna osoba jest zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia, przy czym - co należy podkreślić - ocena ta winna odnosić się do obiektywnie i realnie ocenianej sytuacji faktycznej z uwzględnieniem reguł postępowania administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2016 r. o sygn. akt I OSK 1983/14; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 marca 2013 r. o sygn. akt III SA/Gd 746/12, dostępne w CBOSA).
W świetle tak rozumianego pojęcia gotowości do podjęcia zatrudnienia, odmowa przyznania statusu osoby bezrobotnej może nastąpić jedynie wtedy, jeśli w konkretnym przypadku organ wykaże w sposób niebudzący wątpliwości, że pełnienie jakieś funkcji, czy stanowiska wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia, np. z uwagi na zakres działalności gospodarczej, podejmowanie różnorakich czynności i działań, czy też ich czasochłonność.
Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać na istotne braki w zakresie ustaleń faktycznych i pominięcie ważkich podnoszonych przez stronę kwestii. W tym względzie organy wsparły się wyłącznie na informacji z KRS, bez odniesienia się do argumentacji odwołania. Organ wskazał bowiem wyłącznie na ujęty w KRS zakres (przedmiot) działalności spółki oraz ujęty w kodeksie cywilnym zakres obowiązków prokurenta. Nie poddał tych danych żadnej weryfikacji. Sąd zgadza się z tezą zawartą w zaskarżonej decyzji, że zadanie organów w tego typu sprawach nie sprowadza się do badania możliwości działania wnioskodawcy, co nie może być zrównane z podjęciem formalnych tylko czynności, pomijających specyfikę sprawy.
Powszechnie wiadomym jest, że zakres przedmiotowy zadań ujętych w KRS jest zwykle szerszy od faktycznie realizowanego, a to z kolei nie przekłada się w żaden sposób na ocenę działalności podmiotu. Chodzi o aktywność danego podmiotu na rynku, co może obrazować wynik finansowy, wysokość obrotów. Organ wywodzi, że spółka, w której strona pełni obowiązki prokurenta jest czynnym i aktywnym podmiotem, co wywodzi wyłącznie z wpisu do KRS bez odniesienia do powołanych wskaźników. W ramach prowadzonego postępowania organ winien podjąć próbę takich ustaleń, a nie poprzestać na ocenie informacji, które nie oddają istoty dowodzonych faktów. W tym Sąd upatruje formalne i ogólne, nie indywidualne, podejście do rozważanej problematyki. Rzecz jasna nie jest zadaniem organu nieograniczone poszukiwanie dowodów, w tym jednak przypadku istniała możliwość sięgnięcia do danych z KRS (jeśli spółka jest obligowana do ich upublicznienia) lub wezwania strony do wskazania istotnych dla sprawy faktów. Niewątpliwe zakres działalności spółki może się przekładać na aktywność podmiotów działających w jej imieniu, w tym prokurentów.
Kolejny istotny w tych okolicznościach argument to brak szerszego rozważenia podnoszonych przez stronę faktów związanych z charakterem działalności spółki. Skarżący wywodził, że jest to pomiot ekonomii społecznej, non-profit. Organ dostrzegając te uwagi nie podjął jednak dostatecznych ustaleń w tym względzie wspierając się wyłącznie na odpisie z KRS. Analiza tego dokumentu wskazuje na jedynego wspólnika tej spółki, zaś z powszechnie dostępnych informacji (także KRS) wynika, że jest to stowarzyszenie aktywnie działające w kilku województwach w Polsce. Prowadzi działalność w sektorze inicjatyw oddolnych, zwłaszcza poprzez wspieranie inicjatyw sportowych, pomocy osobom niepełnosprawnym i z barierami integracyjnymi oraz angażuje się w budowanie społeczeństwa obywatelskiego. Stowarzyszenie prowadzi kilka punktów doradztwa gospodarczego na terenie województw w których posiada delegatury, działalność charytatywną, pomoc społeczną w tym pomoc rodzinom i osobom w trudnej sytuacji życiowej oraz wyrównywanie ich szans, działalność na rzecz osób niepełnosprawnych wspieranie rodziny i systemu pieczy zastępczej ochrona i promocja zdrowia, przeciwdziałanie uzależnieniom i patologiom społecznym (...).
Jakkolwiek spółka jest podmiotem gospodarczym, to jednak okoliczność jej powołania przez wskazany podmiot może dowodzić, że osoby ją tworzące będą także działały na innych zasadach niż ma to miejsce w odniesieniu do podmiotów nastawionych wyłącznie na własny zysk.
Okoliczność ta została przez organ administracji całkowicie zignorowana, a w opinii Sądu ma istotne znaczenie wobec twierdzenia skarżącego o dobrowolnym i wspartym na uprawnieniu a nie obowiązku pełnieniu funkcji prokurenta.
W tym miejscu dostrzec trzeba, że sam ustawodawca w sposób szczególny spogląda na działalność wolontariatu i wolontariuszy, o czym przekonuje art. 2 ust. 2 ustawy o zatrudnieniu. W realiach rozpoznawanej sprawy sytuacja jest odmienna, jednakże w opinii Sądu inaczej należy spojrzeć na działalność prokurenta ustanowionego w spółce prawa handlowego nastawionej na własny zysk, działającego za wynagrodzeniem na podstawie zawartych umów, odmiennie zaś na działającego w ramach spółki, której celem jest co prawda generowanie zysku ale przeznaczonego na cel społeczny (najogólniej rzecz ujmując). Wspartej na aktywności osób zaangażowanych, działających z pobudek innych niż zysk. Zwłaszcza, że jak wskazuje strona w rzeczonej spółce działał nie jeden ale trzech prokurentów.
Niezależnie od tych uwag Sąd podziela pogląd wyrażany w powołanym już orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 października 2018 r. odwołujący się do istoty prokury. Zgodnie z art. 1091 k.c. prokura jest pełnomocnictwem udzielonym przez przedsiębiorcę podlegającego obowiązkowi wpisu do rejestru przedsiębiorców, które obejmuje umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych, jakie są związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Co istotne, to realizacja instytucji prawnej prokury nie skutkuje otrzymaniem przychodu z pozarolniczej działalności gospodarczej, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 5a pkt 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1128). Z treści art. 1091 k.c. i następujących po nim unormowań nie wynika, że prokura ustanawiana i wykonywana jest za wynagrodzeniem dla prokurenta. Jeżeli wynagrodzenie to jest przyznawane, to na podstawie innej czynności niż ustanowienie prokury. Z regulacji prawnych k.c. nie wynika także wykonywanie przez prokurenta innych czynności aniżeli objęte istotą, definicją i przeznaczeniem prokury. Prokura jest pełnomocnictwem szczególnego rodzaju. Jest umocowaniem do działania w imieniu i na rzecz mocodawcy. Polega na tym, że czynność prawna dokonana przez prokurenta w granicach jego umocowania wywiera bezpośrednio skutki w sferze prawnej mocodawcy. Dotyczy więc, jak każde pełnomocnictwo, jedynie stosunków zewnętrznych pomiędzy mocodawcą a osobami trzecimi, a nie sfery wewnętrznej mocodawcy. Ustawowe określenie "umocowanie" wyraźnie wskazuje, że prokura polega na uprawnieniu prokurenta do reprezentowania mocodawcy, a nie nałożeniu obowiązku jego reprezentowania. Jej udzielenie, tak jak i pełnomocnictwa, nie rodzi po stronie prokurenta zobowiązania do działania w imieniu i na rzecz mocodawcy. Dla osiągnięcia tego skutku niezbędne jest istnienie między mocodawcą a prokurentem szczególnego stosunku prawnego. Dlatego udzielenie prokury łączy się zwykle z zawarciem umowy o pracę lub stosunku zlecenia (por. U. Promińska: Komentarz do art. 1091 k.c.; J. Śleziak "Umocowanie do nabycia nieruchomości przez prokurenta"; K. Szczepańska "Prokura łączna niewłaściwa w spółkach" - wszystkie są dostępne w systemie informatycznym Lex/el).
Do przykładowych czynności sądowych prokurenta należeć może wnoszenie i cofanie pozwu, ustanowienie pełnomocnictw procesowych, zawieranie ugody w procesie, a więc wszelkie czynności proceduralne przed sądem, a także innymi organami, na przykład administracji publicznej, samorządowej (por. A. Kidyba, Komentarz aktualizowany do art. 41 Kodeksu spółek handlowych). Prokurent jest więc umocowany do działania w imieniu przedsiębiorcy (a nie jego zarządu) w postępowaniu administracyjnym (w tym w postępowaniu przed organami podatkowymi i celnymi, Urzędem Patentowym RP, Prezesem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Urzędem Regulacji Energetyki, organami samorządu terytorialnego, organami administracji rządowej) i sądowoadministracyjnym (postępowanie przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi i Naczelnym Sądem Administracyjnym). Umocowanie prokurenta przed powyższymi organami i sądami obejmuje możliwość zawierania ugód w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym (por. R. Uliasz, Komentarz do art. 1091 k.c., dostępny w systemie informatycznym Lex/el).
Z przywołanych zapisów wynika po pierwsze, że prokurent zasadniczo jest uprawniony, a nie zobowiązany do działania, chyba, że wiąże go ze spółką odrębny stosunek prawny. Na tą także okoliczność wskazywała strona, co zostało przez organ pominięte. Skarżącego nie wezwano również o wskazanie jakie konkretnie czynności są w ramach opisanej relacji przez stronę wykonywane, pomijając również fakt, że poza stroną w spółce działali inni jeszcze prokurenci.
Jak wskazano postępowanie organów ograniczało się do bardzo formalnego spojrzenia na okoliczności faktyczne sprawy, bez wejrzenia w jej specyfikę wskazaną przez Sąd w poczynionych rozważaniach. Takie działanie narusza ogólne zasady procedury administracyjnej, w tym art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz zasadę oceny dowodów art. 80 k.p.a. i uniemożliwia poprawną ocenę gotowości do podjęcia pracy przez skarżącego w kategoriach obiektywnych, co powinno oznaczać rzeczywistą, faktyczną i aktualną możliwość podjęcia pracy w pełnym wymiarze czasu. Odmowa przyznania statusu osoby bezrobotnej jest dopuszczalna tylko wówczas, gdy w sposób jednoznaczny organ ustali, że pełnienie przez skarżącego funkcji prokurenta wyklucza możliwość podjęcia przez niego zatrudnienia, poprzez brak pełnej gotowości w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu. Samo pełnienie tej funkcji nie stanowi okoliczności zaprzeczającej gotowości i zdolności do podjęcia zatrudnienia przez stronę.
Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy uwzględni przedstawione powyżej rozważania, co do zakresu postępowania wyjaśniającego, na okoliczność rzeczywistej gotowości do podjęcia zatrudnienia przez skarżącego.
Końcowo dostrzec wypada, że powoływane przez organy administracji orzecznictwo w znacznej mierze odnosi się do sytuacji członka zarządu i oceny gotowości do podjęcia zatrudnienia, co wobec odmiennych zadań nie może być wprost odnoszone na grunt rozpoznawanej sprawy.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zawiązku z art. 135 p.p.s.a. uchylił orzeczenia organów obu instancji. O kosztach orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2019 r., poz. 68 ze zm.).