IV SA/WR 450/24

IV SA/Wr 450/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-01-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Makowska-Hrycyk /przewodniczący sprawozdawca/
Daria Gawlak-Nowakowska
Marta Pająkiewicz-Kremis
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 390
art. 1 ust. 2 pkt 2, art. 17 ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, , po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 8 sierpnia 2024 r. nr SKO 4532.270.2024 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi obywatela U.: R. B. (dalej: skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu (dalej: SKO, organ odwoławczy) z dnia 8 sierpnia 2024 r. nr SKO 4532.270.2024 utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Strzelin (dalej: Burmistrz, organ pierwszej instancji) z dnia 9 lipca 2024 r. nr GOPS/VII/4061/307.1./2023/2024 o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad ojcem.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu 11 grudnia 2023 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad ojcem – obywatelem U. J./Y. B. (ur. [...] r.) - legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Strzelinie w dniu 21 listopada 2023 r. i ważnym do dnia 30 listopada 2028 r. (symbol przyczyny niepełnosprawności: 05-R).
Pismem z 2 maja 2024 r. Burmistrz wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych m.in.: odpowiedni dokument pobytowy zgodny z art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżący przedstawił Karty Polaka przyznane skarżącemu i jego ojcu oraz decyzje Konsula Generalnego RP we Lwowie przyznające te karty odpowiednio w dniu 23 grudnia 2015 r. i 18 lipca 2014 r. Ponadto w dniu 30 kwietnia 2024 r. skarżący złożył decyzje Wojewody Dolnośląskiego z dnia 19 kwietnia 2024 r. wydane wniosek skarżącego oraz na wniosek ojca skarżącego (z dnia 2 września 2022r.) udzielające zezwolenia na pobyt stały na podstawie art. 195 ust. 1 pkt 9) ustawy o cudzoziemcach.
Burmistrz decyzją z 9 lipca 2024 r. wydaną na podstawie m.in. art. 1 ust. 2, art. 2 pkt 2, art. 3 pkt 11 oraz art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.; dalej: u.ś.r.) oraz art. 26 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2022 r., poz. 538 ze zm.; dalej: u.p.o.U.) odmówił przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu opieki nad niepełnosprawnym ojcem skarżącego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podał, że skarżący i jego ojciec są obywatelami U., a ich status pobytowy wywodzony z posiadania Karty Polaka nie uprawnia do przyznania świadczenia na podstawie u.ś.r. ze względu na treść art. 1 ust. 2 pkt 2 u.ś.r. Burmistrz ocenił wpływ przedstawionych w toku postępowania decyzji z dnia 19 kwietnia 2024 r. o udzieleniu zezwolenia na pobyt stały skarżącemu oraz ojcu skarżącego – na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z uwzględnieniem zmian art. 17 u.ś.r. wynikających z ustawy o świadczeniu wspierającym (u.ś.w.) oraz przepisów przejściowych (art. 63 ust. 1 u.ś.w.). Stwierdził, że skarżący nie nabył prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie do 31 grudnia 2023 r., gdyż na dzień złożenia wniosku nie spełnił ustawowych warunków jego przyznania, tj. brak było dokumentu pobytu na terytorium RP uprawniającego do przyznania świadczeń oraz brak spełnienia przesłanki z art. 17 ust.1b u.ś.r.
W wyniku rozpoznania odwołania zaskarżoną decyzją SKO utrzymało w mocy decyzję Burmistrza. W uzasadnieniu, powołując się na art. 63 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1429, dalej: u.ś.w.), stwierdziło, że skarżący spełnił przesłanki wynikające z art. 17 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. Ustalił jednak zaistnienie innej przeszkody w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego wynikającej z art. 1 ust. 2 pkt 2 u.ś.r., ponieważ skarżący jest obywatelem U. i do dnia 18 kwietnia 2024 r. przebywał na terytorium RP na podstawie Karty Polaka. Wskazał, że takiego rodzaju podstawa pobytu na terytorium RP nie uprawnia do świadczenia pielęgnacyjnego wedle wymogów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 2024 r. W konsekwencji SKO uznało, że warunki nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach sprzed nowelizacji art. 17 u.ś.r. nie zostały spełnione do dnia 31 grudnia 2023 r. Organ odwoławczy ocenił wobec tego wniosek skarżącego w oparciu o przepisy art. 17 u.ś.r. w brzmieniu nadanym przepisami u.ś.w. obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. i stwierdził, że skarżący nie spełnia warunków nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na wiek ojca (ukończone 18 lat), nad którym sprawuje opiekę.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na poprzestaniu na literalnym brzmieniu tego przepisu i pominięciu wyników wykładni systemowej, funkcjonalnej i celowościowej, czego skutkiem było uznanie, że skarżącemu jako cudzoziemcowi przebywającemu na terenie RP na podstawie Karty Polaka świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, podczas gdy podmioty takie są uprawnione do podejmowania zatrudnienia w Polsce, a więc znajdują się w sytuacji analogicznej jak osoby osiadające kartę pobytu z dopiskiem "dostęp do rynku pracy".
Wniósł o 1) uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji Burmistrza i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, 2) zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także 3) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. W uzasadnieniu skargi przedstawił szczegółową argumentację na poparcie zarzutów skargi.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli sądowej jest odmowa przyznania skarżącemu jako cudzoziemcowi prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem.
Akta administracyjne sprawy potwierdzają, że skarżący i jego ojciec są obywatelami U. i posiadają Kartę Polaka: skarżący – od 23 grudnia 2015 r., ojciec skarżącego – od 18 lipca 2014 r.. Nie jest sporne, że w dniu 2 września 2022 r. zarówno skarżący jak i jego ojciec złożyli wnioski o wydanie zezwolenia na pobyt stały i decyzjami Wojewody Dolnośląskiego z 19 kwietnia 2024 r. uzyskali takie zezwolenia na podstawie art. 195 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach.
Wniosek o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym ojcem skarżący złożył w dniu 11 grudnia 2023 r.
Bezspornie ojciec skarżącego legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym w dniu 21 listopada 2023 r. przez Powiatowy Urząd do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Strzelinie na wniosek z dnia 31 marca 2023 r. Orzeczenie to jest ważne do 30 listopada 2028 r.
Wedle organów obu instancji skarżący nie mieści się w zakresie podmiotowym u.ś.r., ponieważ nie spełnia żadnego ze szczególnych warunków określonych w art. 1 ust. 2 pkt 2 u.ś.r. względem cudzoziemców, by przysługiwały im świadczenia rodzinne.
Zdaniem skarżącego posiadanie przez niego oraz jego ojca Karty Polaka wypełnia warunek z art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d) u.ś.r. i wobec tego służy mu – jako cudzoziemcowi prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Z uwagi na spełnienie warunków z art. 17 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., wniosek o to świadczenie złożony 11 grudnia 2023 r. winien być rozpatrzony według stanu prawnego sprzed nowelizacji obowiązującej od 1 stycznia 2024 r.
Sąd zauważa, że organy obu instancji ustaliły i oceniły, że w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, jakie okeślone zostały przepisem art. 17 w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. Z uwagi na moment złożenia wniosku o to świadczenie uwzględniły bowiem zmianę przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego w zw. z wejściem w życie w dniu 1 stycznia 2024 r. ustawy z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1429; dalej: u.ś.w.), które wykluczają przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną osobą dorosłą. W sprawie poddanej kontroli Sądu decyzje obu organów zostały wydane pod rządami nowej regulacji. Słusznie jednak SKO powołało w zaskarżonej decyzji przepis przejściowy art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym, zgodnie z którym w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43, tj. u.ś.r., w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r. stosuje się przepisy dotychczasowe. W tym stanie rzeczy wniosek skarżącego – obywatela U. - z dnia 11 grudnia 2023 r. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem podlega rozpoznaniu na podstawie 17 ust. 1 u.ś.r. - w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2024 r. wobec treści art. 63 ust. 1 u.ś.w. Zgodnie z tym przepisem świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Zagadnienie to nie jest jednak sporne w sprawie.
Spór dotyczy w ogóle dopuszczalności stosowania przepisów u.ś.r. ze względu na zakres podmiotowy tej ustawy, status podmiotu uprawnionego do świadczeń rodzinnych.
Podstawą odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego była pierwotna niedopuszczalność nabycia prawa do świadczeń rodzinnych przez skarżącego będącego cudzoziemcem posiadającym Kartę Polaka, który zezwolenie na pobyt stały uzyskał po 31 grudnia 2023 r. (tj. w oparciu o decyzję z dnia 19 kwietnia 2024 r.).
Organy obu instancji powołały się na treść art. 1 ust. 2 pkt 2 u.ś.r. stwierdzając, że Karta Polaka nie jest dokumentem wskazanym w tym przepisie jako uprawniającym do świadczeń rodzinnych przysługującym cudzoziemcom.
Zakres podmiotowy ustawy o świadczeniach rodzinnych kształtuje przepis art. 1 ust. 2 u.ś.r., zgodnie z którym świadczenia rodzinne przysługują:
1) obywatelom polskim;
2) cudzoziemcom:
a) do których stosuje się przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego,
b) jeżeli wynika to z wiążących Rzeczpospolitą Polską umów dwustronnych o zabezpieczeniu społecznym,
c) przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na pobyt stały, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznościami, o których mowa w art. 127 lub art. 186 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2023 r. poz. 519, 185 i 547), lub w związku z uzyskaniem w Rzeczypospolitej Polskiej statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej, jeżeli zamieszkują z członkami rodzin na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
d) posiadającym kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", z wyłączeniem obywateli państw trzecich, którzy uzyskali zezwolenie na pracę na terytorium państwa członkowskiego na okres nieprzekraczający 6 miesięcy, obywateli państw trzecich przyjętych w celu podjęcia studiów lub pracy sezonowej oraz obywateli państw trzecich, którzy mają prawo do wykonywania pracy na podstawie wizy,
e) przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej:
– na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy, o którym mowa w art. 139a ust. 1 lub art. 139o ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, lub
– w związku z korzystaniem z mobilności krótkoterminowej pracownika kadry kierowniczej, specjalisty lub pracownika odbywającego staż w ramach przeniesienia wewnątrz przedsiębiorstwa na warunkach określonych w art. 139n ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
– jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z członkami rodzin, z wyłączeniem cudzoziemców, którym zezwolono na pobyt i pracę na okres nieprzekraczający 9 miesięcy, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej,
f) przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej:
– na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy, o którym mowa w art. 151 lub art. 151b ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach,
– na podstawie wizy krajowej w celu prowadzenia badań naukowych lub prac rozwojowych,
– w związku z korzystaniem z mobilności krótkoterminowej naukowca na warunkach określonych w art. 156b ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
– z wyłączeniem cudzoziemców, którym zezwolono na pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres nieprzekraczający 6 miesięcy, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka (Dz.U. z 2023 r., poz. 192; dalej: ustawa o Karcie Polaka) Karta Polaka jest dokumentem potwierdzającym przynależność do Narodu Polskiego (ust. 1). Karta Polaka poświadcza uprawnienia wynikające z niniejszej ustawy (ust. 2). Uprawnienia posiadacza Karty Polaka ustala rozdział 2 i 2a ustawy o Karcie Polaka (m.in. zwolnienia z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę na zasadach określonych w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy; podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej na takich samych zasadach jak obywatele polscy; korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej w stanach nagłych; przyznane świadczenie pieniężne przeznaczone na częściowe pokrycie kosztów zagospodarowania i bieżącego utrzymania w Rzeczypospolitej Polskiej). Na podstawie art. 7 przyznanie Karty Polaka nie oznacza nabycia polskiego obywatelstwa ani stwierdzenia polskiego pochodzenia w rozumieniu odrębnych przepisów (us.t. 1). Karta Polaka nie jest dokumentem uprawniającym do przekraczania granicy ani do osiedlenia się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (ust. 2).
Na podstawie art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2024 r., poz. 769 ze zm.; dalej: ustawa o cudzoziemcach) cudzoziemiec posiadający kartę Polaka może uzyskać wizę Schengen lub wizę krajową w celu (pkt 19a) przybycia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jako członek najbliższej rodziny osoby przebywającej w Polsce na podstawie zezwolenia na pobyt stały uzyskanego na podstawie Karty Polaka; (pkt 20) korzystania z uprawnień wynikających z posiadania Karty Polaka. Na podstawie art. 195 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach może uzyskać zezwolenie na pobyt stały.
Organ pierwszej instancji pismem z 14 grudnia 2023 r. - doręczonym pełnomocnikowi skarżącego w dniu 5 stycznia 2024 r. - wezwał skarżącego do przedstawienia m.in. dokumentów potwierdzających spełnienie przesłanki z art. 1 ust. 2 pkt 2 u.ś.r. Na wezwanie to skarżący przedstawił wyłącznie Karty Polaka.
Trzeba podkreślić, że postępowanie w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego jest wszczynane wyłącznie na wniosek zainteresowanego podmiotu i toczone jest w oparciu o przepisu Kodeksu postępowania administracyjnego. Na wnioskodawcy spoczywa więc główny ciężar udowodnienia, że należy do kategorii podmiotów, do których zastosowanie ma ustawa o świadczeniach rodzinnych. Ustalenie to warunkuje dalsze procedowanie wniosku o konkretne świadczenie rodzinne.
Trzeba przy tym podkreślić, że organy zapewniły skarżącemu dochowanie wszelkich praw procesowych, w tym zagwarantowały czynny udział w sprawie m.in. informując o brakach wniosku. Miał też zapewnioną – z własnego wyboru - profesjonalną pomoc prawną i był reprezentowany przez adwokata przed organami obu instancji w tej sprawie.
Skarżący, mimo precyzyjnego wezwania organu, nie wykazał, że jako cudzoziemiec spełnia któregokolwiek z warunków określonych w art. 1 ust. 2 pkt 2 u.ś.r. przed dniem 31 grudnia 2023 r. i wskutek tego nie wykazał, że jest cudzoziemcem, któremu przysługują świadczenia rodzinne.
Karta Polaka nie stanowi podstawy zakwalifikowania skarżącego do podmiotów uprawnionych do świadczeń rodzinnych na podstawie u.ś.r.
Jak Sąd wskazał, przepisy ustawy o Karcie Polaka wprost wskazują, że Karta Polaka nie skutkuje nabyciem obywatelstwa polskiego, ani nie uprawnia do przekraczania granicy oraz osiedlania się na terytorium RP.
Przepis art. 1 ust. 2 pkt 2 u.ś.r. jednoznacznie określa warunki, jakie cudzoziemiec musi spełnić, by zyskać prawo do wnioskowania o świadczenia rodzinne. Samo posiadanie Karty Polaka nie realizuje żadnego z tych warunków, co prawidłowo oceniło SKO.
Argumentacja skarżącego, że posiadana przez niego Karta Polaka spełnia warunek z art. 1 ust. 2 pkt lit. d) u.ś.r., ponieważ jest równoważna karcie pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy" – jest błędna. Karta pobytu – zgodnie z przepisami ustawy o cudzoziemcach – może być pierwsza albo kolejna. Pierwsza karta pobytu jest wydawana cudzoziemcowi bezpośrednio po udzieleniu zezwolenia na pobyt czasowy, zezwolenia na pobyt stały, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, zgody na pobyt ze względów humanitarnych albo po uzyskaniu statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej (art. 3 pkt 11a ustawy o cudzoziemcach). Zgodnie z art. 244 ust. 1 pkt 11) ustawy o cudzoziemcach w karcie pobytu umieszcza się adnotację "dostęp do rynku pracy" - w przypadku zezwolenia udzielonego cudzoziemcowi, który jest uprawniony do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jest zwolniony z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę. Cudzoziemiec – posiadacz Karty Polaka, po uzyskaniu zezwoleń pobytowych, ochrony uzupełniającej lub statusu uchodźcy - otrzymuje kartę pobytu. Zgodnie z art. 229 ust. 7 ustawy o cudzoziemcach wydanie karty pobytu cudzoziemcowi, o którym mowa w art. 195 ust. 1 pkt 9, następuje po zwróceniu przez niego Karty Polaka, zgodnie z art. 20 ust. 3 pkt 2 ustawy o Karcie Polaka. W przypadku więc uzyskania zezwolenia na pobyt stały cudzoziemiec nie może posiadać jednocześnie karty pobytu i Karty Polaka. W każdym jednak ze wskazanych przypadków wydanie karty pobytu stanowi skutek legalizacji pobytu na terytorium RP. Karta Polaka nie jest dokumentem legalizującym pobyt na terytorium RP, choć niewątpliwie i z mocy ustawy uprawnia do podejmowania pracy bez obowiązku posiadania zezwolenia. Oznacza to, że Karta Polaka bez dokumentu legalizującego pobyt w Polsce nie jest równoważna karcie pobytu. Skarżący bezspornie takiego dokumentu nie przedstawił w sprawie, ani nie wskazał okoliczności pozwalających na samodzielną weryfikację statusu skarżącego w celu ustalenia, czy mieści się on w zakresie podmiotowym ustawy o świadczeniach rodzinnych ustalonym w art. 1 ust. 2 pkt 2 tej ustawy. Akta sprawy administracyjnej, jak również sam skarżący nie wskazują na prawo do świadczeń rodzinnych wywodzone z ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2024 r., poz. 167 ze zm.).
W tym stanie rzeczy zasadnie przyjęły organy obu instancji, że skarżący nie wykazał, mimo odpowiedniego wezwania, że przed dniem 1 stycznia 2024 r. przysługiwały mu jako cudzoziemcowi świadczenia rodzinne.
Ocena legalności decyzji pod kątem jej zgodności z art. 17 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. nie ma znaczenia dla wyniku sprawy, skoro do tego dnia nie został spełniony podstawowy ww. warunek stosowania przepisów u.ś.r. Prawidłowo przy tym organ odwoławczy ocenił wniosek skarżącego odnosząc go stanu prawnego sprzed nowelizacji u.ś.r. Zmiana przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego w zw. z wejściem w życie w dniu 1 stycznia 2024 r. ustawy z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1429), które wykluczają przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną osobą dorosłą. W sprawie poddanej kontroli Sądu decyzja organu pierwszej instancji została wydana w dniu 28 grudnia 2023 r., tj. przed wejściem w życie ww. zmiany, natomiast decyzja odwoławcza – w dniu 22 lutego 2024 r., czyli pod rządami nowej regulacji. Słusznie jednak SKO powołało w zaskarżonej decyzji przepis przejściowy art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym, zgodnie z którym w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43, tj. u.ś.r., w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r. stosuje się przepisy dotychczasowe. Istniały zatem podstawy, by w ogóle badać spełnienie wymogów świadczenia pielęgnacyjnego ustalonego według stanu prawnego obowiązującego przed ww. nowelizacją.
Zaskarżona decyzja odpowiada w tym zakresie przepisom prawa procesowego i prawa materialnego, a zarzuty skargi są nieuzasadnione.
Prawidłowo też oceniło SKO fakt uzyskania przez skarżącego zezwolenia z 16 kwietnia 2024 r. na pobyt stały i wpływ tej okoliczności na losy wniosku o świadczenie pielęgnacyjne. Mając na uwadze niezmiennie obowiązujące przepisy art. 1 ust. 2 pkt 2) u.ś.r. (także po nowelizacji wprowadzonej 1 stycznia 2024 r. przepisami u.ś.r.) organ odwoławczy słusznie stwierdził, że dopiero w tej dacie (16 kwietnia 2024 r.) skarżący spełnił warunek podlegania pod podmiotowy zakres przepisów u.ś.r. na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 2) lit. c) u.ś.r. Warunku tego nie spełnił natomiast do dnia 31 grudnia 2023 r. Sąd dostrzega, że w ustawie o cudzoziemcach obowiązuje zasada, że pobyt cudzoziemca uważa się za legalny od dnia złożenia wniosku – w tym o zezwolenie na pobyt stały (art. 206 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach) – do dnia, w którym decyzja w sprawie udzielenia mu zezwolenia stanie się ostateczna. Jednakże jest to domniemanie ustawowe przyjęte na potrzeby legalności pobytu cudzoziemca. Złożenie wniosku o wydanie decyzji pobytowej nie jest równoznaczny z obowiązkiem wydania pozytywnej dla cudzoziemca decyzji pobytowej. Ustawodawca konstruując natomiast warunki zakresu podmiotowego ustawy o świadczeniach rodzinnych oparł je na okolicznościach pewnych i jednoznacznych prawnie, które znajdują potwierdzenie w odpowiednich dokumentach. Świadczenia rodzinne służą bowiem podmiotom, które mają niewątpliwy i ustalony status podmiotu uprawnionego do tych świadczeń. Okoliczność ta została jednoznacznie ustalona w sprawie dopiero wskutek wydania decyzji udzielającej skarżącemu zezwolenia na pobyt stały, czyli dopiero po 31 grudnia 2023 r. i wobec tego nie może wstecznie wpływać na ustalenie przesłanek świadczenia pielęgnacyjnego obowiązujących przed nowelizacją z 1 stycznia 2024 r. Z kolei po tej dacie – jak słusznie przyjął organ odwoławczy – skarżący spełnił już warunek podlegania zakresowi podmiotowemu u.ś.r. określony w art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d), jednak znowelizowany przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie uprawnia skarżącego do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie bowiem z przepisem w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2809) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom,
3) opiekunowi faktycznemu dziecka,
4) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego
- jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Oznacza to, że sprawowanie opieki nad osobą dorosłą wyklucza nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.