IV SA/Wr 444/20

IV SA/Wr 444/20 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2021-01-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-10-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Bogumiła Kalinowska
Ewa Kamieniecka /przewodniczący sprawozdawca/
Marta Pająkiewicz-Kremis
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III OSK 4577/21 - Wyrok NSA z 2024-06-21
Skarżony organ
Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej
Treść wyniku
*Uchylono zaskarżoną decyzję
*Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1429
art. 1 ust. 1, art. 5, ust. 2, art. 17 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.
Sentencja
IV SA/Wr 444/20 [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 stycznia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Wydziale IV w dniu 12 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi K. N. na decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w C. z dnia 31 sierpnia 2020 r. w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w C. na rzecz skarżącego K.N. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 31 lipca 2020 r. K. N. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w C. o udostępnienie w formie elektronicznej następującej informacji publicznej:
- czy Ośrodek Pomocy Społecznej opłaca i/lub posiada obsługę prawną,
- jaka kancelaria prawna/radca prawny/firma (pełna nazwa) prowadzi na rzecz Ośrodka Pomocy Społecznej abonament prawny i/lub obsługę prawną,
- skanów umów, rachunków i faktur zawartych/wystawionych przez kancelarię prawną/radcę prawnego/firmę, prowadzącą na rzecz Ośrodka Pomocy Społecznej obsługę prawną i/lub abonament prawny, począwszy od 1 stycznia 2020 r. do dnia odpowiedzi na wniosek.
Pismem z dnia 14 sierpnia 2020 r. Kierownik OPS zwrócił się do wnioskodawcy o wskazanie w terminie 14 dni, z jakich powodów spełnienie żądania będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego oraz o wskazanie danych osoby składającej wniosek i podpisanie wniosku.
W odpowiedzi wnioskodawca w piśmie z dnia 18 sierpnia 2020 r. wyjaśnił, że w przypadku wysłania korespondencji przez platformę ePUAP, organ posiada dane korespondencyjne. Ponadto żądana informacja jest informacją prostą i nie wymaga przetworzenia. Organ nie wyjaśnił, z jakich względów udostępnienie żądanej informacji wymaga jej przetworzenia. Dlatego też organ nie ma prawa wzywać do wykazania celu, w jakim wnioskodawca żąda udostępnienia informacji.
Decyzją z dnia 31 sierpnia 2020 r. (bez numeru) Kierownik OPS na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1429 ze zm.), dalej u.d.i.p., odmówił udostępnienia informacji publicznej objętej wnioskiem z dnia 31 lipca 2020 r. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że stosownie do art. 5 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej, ponieważ radca prawny nie jest osobą pełniącą funkcję publiczną, a także z uwagi na nadużywanie prawa do informacji publicznej do prywatnych i zawodowych celów.
Według organu, usługa świadczona przez kancelarię prawną wyłączona jest spod zakresu wydawania wiążących decyzji i nie ma charakteru władczego. Ujawnienie dokumentów żądanych przez wnioskodawcę może naruszyć dobra osobiste świadczeniobiorcy, wynikające z art. 23 i art. 24 k.c. Z grona osób pełniących funkcje publiczne należy wykluczyć osoby, zajmujące stanowiska usługowe i techniczne. Rolą radcy prawnego jest jedynie świadczenie usługi w postaci pomocy prawnej (umowa o świadczenie usług – art. 734 k.c. w związku z art. 751 k.c.). Usługa ta polega na obowiązku radcy prawnego wykonywania stosownej analizy stanu prawnego (sprawdzaniu zgodności), a nie na podejmowaniu stosownych rozstrzygnięć materialno – prawnych. Rolą radcy prawnego jest doradztwo prawne osobom, które podejmują rozstrzygnięcia administracyjne, a nie podejmowanie tych rozstrzygnięć – także rola ta ma charakter wyłącznie usługowy (doradczy). Osoba pełniąca funkcję publiczną lub mająca związek z pełnieniem takiej funkcji to każdy, kto pełni funkcje w organach władzy publicznej lub w strukturach osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, jeśli funkcja ta ma związek z dysponowaniem majątkiem państwowym lub samorządowym albo zarządzaniem sprawami związanymi z wykonywaniem swych zadań przez władze publiczne, a także inne podmioty, które tę władzę realizują lub gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa – radca prawny taką osobą nie jest.
Organ stwierdził też, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej został złożony przez wnioskodawcę nie ze względu na troskę o dobro publiczne, ale ze względu na chęć osiągnięcia własnych celów. Informacje te wykorzystywane są jedynie do redagowania materiałów prasowych na prywatnej stronie wnioskodawcy www.chocianów.com.pl w sposób oszczerczy w stosunku do osób związanych w jakikolwiek sposób z Gminą. Wnioskodawca wystąpił w 2019 r. do organu Gminy i do jego jednostek z kilkudziesięcioma wnioskami o udostępnienie informacji publicznej, zawierającymi łącznie około 130 indywidualnych zapytań w różnych sprawach. Ich cechą wspólną jest to, że dotyczą różnych tematów i w większości dla udzielenia na nie odpowiedzi konieczny jest duży nakład pracy poświęcony na analizę obszernej dokumentacji, wyszukanie konkretnych informacji i sporządzenia kopii w formie wskazanej we wniosku. Organ uznał, że wnioskodawca nadużywa prawa do uzyskania informacji publicznej, aby zemścić się za pozbawienie członka rodziny stanowiska i związanych z nim dochodów, a nie działa w szeroko ujmowanym dbaniu o dobro publiczne. Informacje publiczne wykorzystuje jedynie celem tworzenia materiałów prasowych, a więc w celach zawodowych, na prowadzonym przez siebie portalu internetowym, w których w sposób oszczerczy wypowiada się na temat pracy osób związanych z Gminą. Wnioskowane informacje publiczne służą jedynie prywatnemu celowi i stanowią nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnioskodawca wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji administracyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając naruszenie:
- art. 61 ust. 1 i art. 61 ust. 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP przez błędne zastosowanie, polegające na ograniczeniu prawa do informacji w sytuacji, gdy w istocie nie zachodzi potrzeba ochrony praw innych osób, a samo ograniczenie prawa do informacji nie spełnia wymogu konieczności i proporcjonalności,
- art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej przez nieprawidłowe zastosowanie, polegające na uznaniu, że osoby, ze względu na prywatność których, odmówiono udostępnienia informacji nie pełnią funkcji publicznych,
- art. 2 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej przez błędne zastosowanie, polegające na uznaniu, że brak uzasadnienia złożenia wniosku o dostęp do informacji sugeruje nadużycie prawa do uzyskania informacji, polegające na próbie skorzystania z tej instytucji dla osiągnięcia celu innego niż troska o dobro publiczne.
Skarżący stwierdził, że osoba zapewniająca obsługę prawną ośrodka pomocy społecznej niezależnie od tego, czy wykonuje ją w charakterze pracownika ośrodka, czy też jego zleceniobiorcy, ma rzeczywisty związek z realizowaniem zadań publicznych. Zasadne jest traktowanie radcy prawnego zatrudnionego w administracji samorządowej jako co najmniej osoby mającej związek z pełnieniem funkcji publicznych w rozumieniu art. 5 ust. 2 ustawy. Świadcząc bowiem pomoc prawną na rzecz wskazanej jednostki, radca prawny ma istotny i realny wpływ na zarządzanie sprawami takiego podmiotu, odnoszącymi się do sfery publicznej.
Według skarżącego, powołanie się na nadużycie prawa, jako przesłanki odmowy udostępnienia informacji publicznej nie może mieć zastosowania z uwagi na brak stosownej podstawy ustawowej. Obecnie ani w przepisach u.d.i.p., ani w innym szczegółowym ustawodawstwie nie znajduje się przepis prawny, który umożliwiałby odmowę udostępnienia informacji publicznej z powodu nadużywania przez wnioskodawcę prawa. Należy uznać, że uzyskiwanie i udostępnianie informacji w postaci materiałów prasowych jako czynność umożlwiająca szerokiemu gronu odbiorców zapoznanie się ze stanem faktycznym danej sytuacji i wyrobienie poglądu na istotne z punktu widzenia danej społeczności problemy, wpisuje się w cel ustawy o dostępie do informacji publicznej, przez co nie powinno być uznane za działanie mające na celu realizację subiektywnych interesów wnioskodawcy (co zresztą też byłoby dopuszczalnym sposobem czynienia użytku z zagwarantowanego konstytucyjnie prawa do informacji publicznej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Organ zauważył, że pomimo stosownego wezwania wnioskodawca nie wykazał szczególnie istotnego interesu publicznego w związku z pozyskiwaniem informacji przetworzonej. W okolicznościach niniejszej sprawy byłoby to dokonanie stosownej anonimizacji danych osób, występujących na żądanych dokumentach (fakturach, umowach). Przede wszystkim nie chodzi tu o samego radcę prawnego, ale o inne osoby takie jak pracownicy, współpracownicy. Dlatego zaistniała konieczność przetworzenia informacji. Poza tym, wytwarzając informację dla wnioskującego należy przeanalizować każdą umowę zawartą z jednostką, wyciągnąć umowy, które mogą odpowiadać wnioskowi oraz dokonać anonimizacji.
Uczestnik postępowania A w zgłoszeniu do udziału w postępowaniu uznał, że osoba zapewniająca obsługę prawną ośrodka pomocy społecznej niezależnie od tego, czy wykonuje ją w charakterze pracownika ośrodka, czy też jego zleceniobiorcy, ma rzeczywisty związek z realizowaniem zadań publicznych. Niedopuszczalne jest zastosowanie względem radców prawnych ograniczenia jawności ze względu na prywatność osoby fizycznej, wskazanego w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Organ nie był uprawniony ani do oceniania tej kwestii, ani tym bardziej do konkludowania, że wniosek został złożony nie z uwagi na troskę o dobro publiczne, ale w celu osiągnięcia osobistych korzyści. Ponadto, wnioskodawca prowadzi stronę internetową, a jedną z najważniejszych funkcji dostępu do informacji publicznej jest możliwość wykorzystywania takowej w debacie publicznej, tym samym umożliwiając obywatelom korzystanie z przysługującego im prawa do posiadania i wyrażania poglądów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Skargę w rozpatrywanej sprawie należało uwzględnić.
Nie jest sporne pomiędzy stronami postępowania, że Ośrodek Pomocy Społecznej w C., jako organ władzy publicznej, jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - Dz. U. z 2019 r., poz. 1429 ze zm., dalej u.d.i.p), jak również że żądana informacja, dotycząca usług prawnych świadczonych na rzecz OPS, stanowi informację publiczną.
Pojęcie "informacji publicznej" ustawodawca przybliżył w art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 u.d.i.p., wskazując, że informacją taką jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ust. 1 u.d.i.p. Ustawodawca określając pojęcie informacji publicznej odwołał się do kategorii sprawy publicznej. Zgodnie z ugruntowanymi poglądami orzecznictwa, informacją publiczną jest każda informacja wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa.
Odmawiając udostępnienia informacji publicznej w zakresie usług prawnych świadczonych na rzecz zobowiązanego organu od 1 stycznika 2020 r. do dnia odpowiedzi na wniosek, organ przede wszystkim uznał, że w rozpatrywanej sprawie prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. ze względu na prywatność osoby fizycznej. Zdaniem organu, radca prawny nie jest bowiem osobą pełniącą funkcję publiczną.
Z takim stanowiskiem organu nie można się jednak zgodzić.
Stosownie do art. 5 ust. 2 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa.
W ustawie o dostępie do informacji publicznej nie zostało zdefiniowane pojęcie osoby pełniącej funkcję publiczną, czy też mającej związek z pełnieniem takiej funkcji. W orzecznictwie sądów administracyjnych jako cechę wyróżniającą osobę pełniącą funkcję publiczną, przyjmuje się posiadanie przez nią określonego zakresu uprawnień pozwalających na kształtowanie treści wykonywanych zadań w sferze publicznej. Podkreśla się, że osobą pełniącą funkcję publiczną i mającą związek z pełnieniem takiej funkcji będzie każdy, kto pełni funkcję w organach władzy publicznej lub też w strukturach jakichkolwiek osób prawnych i jednostek organizacyjnych nie mających osobowości prawnej, jeżeli funkcja ta obejmuje uprawnienia do m. in. dysponowania majątkiem publicznym, zarządzania sprawami związanymi z wykonywaniem swych zadań przez władze publiczne, a także inne podmioty, które tę władzę realizują lub gospodarują mieniem komunalnym albo majątkiem Skarbu Państwa. Wskazanie, czy mamy do czynienia z funkcją publiczną powinno zatem odnosić się do badania, czy określona osoba w ramach instytucji publicznej realizuje w pewnym zakresie nałożone na tę instytucję zadanie publiczne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2015 r., sygn. akt I OSK 1530/14, wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych: w Olsztynie z dnia 22 września 2016 r., sygn. akt II SA/Ol 829/16, w Gdańsku z dnia 11 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 5/14 oraz w Bydgoszczy z dnia 16 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Bd 395/14 - dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak i pozostałe orzeczenia sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu niniejszego wyroku).
Przy czym - co szczególnie istotne - przywołane orzecznictwo sądów administracyjnych skłania się za szeroką wykładnią pojęcia osoby pełniącej funkcję publiczną i nie ogranicza się tylko do funkcjonariuszy publicznych, lecz obejmuje także każdą osobę mającą związek z realizacją zadań publicznych. Powyższe stanowisko koresponduje również z poglądem zaprezentowanym przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 20 marca 2006 r., sygn. akt K 17/05 funkcje (publ. OTK - A 2006/3/3U), w którym stwierdzono, że analizowane pojęcie osoby pełniącej funkcje publiczne jest ściśle związane z konstytucyjnym ujęciem prawa dostępu do informacji publicznej. Nie może więc budzić wątpliwości, że chodzi tu o osoby, które związane są formalnymi więzami z instytucją publiczną (organem władzy publicznej). Sprawowanie funkcji publicznej wiąże się z realizacją określonych zadań w urzędzie, w ramach struktur władzy publicznej lub na innym stanowisku decyzyjnym w strukturze administracji publicznej, a także w innych instytucjach publicznych. Wskazanie, czy mamy do czynienia z funkcją publiczną, powinno zatem odnosić się do badania, czy określona osoba w ramach instytucji publicznej realizuje w pewnym zakresie nałożone na tę instytucję zadanie publiczne. Osobą pełniącą funkcję publiczną w rozumieniu cytowanego przepisu jest nie tylko osoba działająca w sferze imperium, ale również osoba, które wywiera wpływ na podejmowanie rozstrzygnięć o charakterze władczym, a więc osoba pełniące takie stanowiska i funkcje, których sprawowanie jest równoznaczne z podejmowaniem działań wpływających bezpośrednio na sytuacje prawną innych osób lub łączy się co najmniej z przygotowywaniem szeroko rozumianych rozstrzygnięć dotyczących innych podmiotów.
Z katalogu osób pełniących funkcje publiczne Trybunał wykluczył zaś wyłącznie te podmioty, które zajmują stanowiska o charakterze usługowym i technicznym.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że osoba sprawująca obsługę prawną gminnej jednostki organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej niezależnie od tego czy wykonuje ją w charakterze pracownika tej jednostki, czy też jej zleceniobiorcy ma rzeczywisty związek z realizowaniem zadań publicznych przypisanych do tej jednostki i nie zajmuje się jedynie stanowiska usługowego.
Zgodnie z ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 1876) Ośrodek Pomocy Społecznej realizuje zadania własne Gminy, w tym również te o charakterze obowiązkowym. Zgodnie z art. 17 ust. 1 tej ustawy do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym należy:
1) opracowanie i realizacja gminnej strategii rozwiązywania problemów społecznych ze szczególnym uwzględnieniem programów pomocy społecznej, profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych i innych, których celem jest integracja osób i rodzin z grup szczególnego ryzyka;
2) sporządzanie, zgodnie z art. 16a, oceny w zakresie pomocy społecznej;
3) udzielanie schronienia, zapewnienie posiłku oraz niezbędnego ubrania osobom tego pozbawionym;
4) przyznawanie i wypłacanie zasiłków okresowych;
5) przyznawanie i wypłacanie zasiłków celowych;
6) przyznawanie i wypłacanie zasiłków celowych na pokrycie wydatków powstałych w wyniku zdarzenia losowego;
7) przyznawanie i wypłacanie zasiłków celowych na pokrycie wydatków na świadczenia zdrowotne osobom bezdomnym oraz innym osobom niemającym dochodu i możliwości uzyskania świadczeń na podstawie przepisów o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych;
8) przyznawanie zasiłków celowych w formie biletu kredytowanego;
9) opłacanie składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za osobę, która zrezygnuje z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania bezpośredniej, osobistej opieki nad długotrwale lub ciężko chorym członkiem rodziny oraz wspólnie niezamieszkującymi matką, ojcem lub rodzeństwem;
10) praca socjalna;
11) organizowanie i świadczenie usług opiekuńczych, w tym specjalistycznych, w miejscu zamieszkania, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi;
12) prowadzenie i zapewnienie miejsc w mieszkaniach chronionych;
13) (uchylony);
14 )dożywianie dzieci;
15 )sprawienie pogrzebu, w tym osobom bezdomnym;
16) kierowanie do domu pomocy społecznej i ponoszenie odpłatności za pobyt mieszkańca gminy w tym domu;
16a) pomoc osobom mającym trudności w przystosowaniu się do życia po zwolnieniu z zakładu karnego;
17) sporządzanie sprawozdawczości oraz przekazywanie jej właściwemu wojewodzie, w formie dokumentu elektronicznego, z zastosowaniem systemu teleinformatycznego;
18) utworzenie i utrzymywanie ośrodka pomocy społecznej, w tym zapewnienie środków na wynagrodzenia pracowników;
19) przyznawanie i wypłacanie zasiłków stałych;
20)opłacanie składek na ubezpieczenie zdrowotne określonych w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Natomiast stosownie do art. 17 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej do zadań własnych gminy należy:
1) przyznawanie i wypłacanie zasiłków specjalnych celowych;
2) przyznawanie i wypłacanie pomocy na ekonomiczne usamodzielnienie w formie zasiłków, pożyczek oraz pomocy w naturze;
3) prowadzenie i zapewnienie miejsc w domach pomocy społecznej i ośrodkach wsparcia o zasięgu gminnym oraz kierowanie do nich osób wymagających opieki;
3a) opracowanie i realizacja projektów socjalnych;
4) podejmowanie innych zadań z zakresu pomocy społecznej wynikających z rozeznanych potrzeb gminy, w tym tworzenie i realizacja programów osłonowych;
5) współpraca z powiatowym urzędem pracy w zakresie upowszechniania ofert pracy oraz informacji o wolnych miejscach pracy, upowszechniania informacji o usługach poradnictwa zawodowego i o szkoleniach oraz realizacji Programu Aktywizacja i Integracja, o którym mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
Powyższe zadania generują czynności zaspokajające potrzeby lokalnej społeczności. Zakres uprawnień przysługujących osobie wykonywującej obsługę prawną instytucji zajmującej się tym obszarem działań, polegających na specjalistycznym doradztwie prawnym, warunkujących i niejednokrotnie poprzedzających sam proces decyzyjny, ma zatem istotny wpływ na kształtowanie treści zadań wykonywanych w sferze publicznej, stąd też dane na temat umów zawartych z taką osobą, czy też środków przeznaczonych na realizację umowy z nią zawartej, nie podlegają ochronie prawnej przewidzianej w art. 5 ust. 2 u.d.i.p.
Niezależnie od powyższego stanowiska na problem ten należy spojrzeć także z nieco innej perspektywy, bazującej na samym pojęciu informacji publicznej. Jak wynika bowiem z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja w sprawach publicznych stanowi informację publiczną. W szczególności taki walor będą zaś posiadały informacje o majątku publicznym, w tym o majątku jednostek samorządu terytorialnego oraz majątku osób prawnych samorządu terytorialnego (art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c u.d.i.p.) stąd też jakiekolwiek zadysponowanie. tym majątkiem będzie stanowiło informację publiczną, niezależnie nawet od przeznaczenia wydatkowanych środków publicznych i celu jaki mają one zaspokoić. To nie przeznaczenie środków publicznych decyduje bowiem o tym, czy konkretna informacja ma walor informacji publicznej. Już bowiem sam fakt ich wydatkowania sprawia, że informacje na ten temat mają publiczny charakter i winny podlegać ujawnieniu w trybie i na zasadach określonych ustawą o dostępie do informacji publicznej (por. wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych w Łodzi z dnia 30 sierpnia 2016 r. sygn. akt II SAB/Łd 17/16 oraz we Wrocławiu z dnia 2 lutego 2016 r. sygn. akt IV SAB/Wr 323/15). Dotyczy to w szczególności umów cywilnoprawnych zawieranych z podmiotami trzecimi i obejmujących m.in. kwestię obsługi prawnej danej instytucji publicznej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 10 października 2016 r., sygn. akt II SAB/Op 70/16 wraz z szeroko w nim powołanym orzecznictwem sądowoadministracyjnym).
W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy na kwestię ujawnienia danych pochodzących z zawartej umowy dotyczącej obsługi prawnej oraz rachunków i faktur należało zatem spojrzeć nie tyle z punktu widzenia danych dotyczących konkretnej osoby fizycznej, co z perspektywy środków publicznych wydatkowych z majątku komunalnego. Wówczas problem ochrony prywatności osoby fizycznej nie będzie miał istotnego znaczenia przy udostępnieniu żądanych skanów umów, rachunków i faktur, stanowiących - co przecież niesporne – informację publiczną.
Z powyższych względów nie jest uzasadnione stanowisko organu, że radca prawny pełni w Ośrodku Pomocy Społecznej jedynie funkcję usługową, skoro jego rolą jest świadczenie usług w postaci pomocy prawnej.
Należy też zauważyć, że dane osobowe pracowników i innych osób nie pełniących funkcji publicznych, widniejące na umowach, rachunkach i fakturach podlegają anonimizacji. W orzecznictwie sądowoadmistracyjnym przyjmuje się, że w sytuacji wystąpienia okoliczności wynikających z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. możliwe jest udostępnienie informacji po zasłonięciu (zamazaniu) tzw. danych wrażliwych, o ile nie niweczy to pożądanego przez stronę rezultatu w postaci uzyskania konkretnej informacji publicznej.
Organ odmówił udostępnienia informacji publicznej również z uwagi na cel uzyskania tej informacji przez skarżącego. Mianowicie organ uznał, że uzyskane informacje zostaną wykorzystane do celów prywatnych i zawodowych, do redagowania materiałów prasowych na prywatnej stronie internetowej wnioskodawcy. Organ powołał się na nadużycie prawa do uzyskania informacji publicznej z uwagi na pozbawienie członka rodziny wnioskodawcy stanowiska i związanych z nim dochodów.
Jednakże w przypadku odmowy udostępnienia informacji publicznej z uwagi na nadużycie prawa do uzyskania informacji publicznej, niezwykle istotne jest sporządzenie przez organ prawidłowego i wyczerpującego uzasadnienia decyzji. W tym zakresie ustawa o dostępie do informacji publicznej odsyła do odpowiednich przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 1 u.d.i.p., do rozstrzygnięcia wydawanego w tym przedmiocie przez podmiot niebędący organem władzy państwowej należy stosować odpowiednio regulację art. 16 u.d.i.p., który w ust. 2 stanowi, że do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W myśl zaś art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., decyzja musi zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, na które składają się w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że wnioskodawca wystąpił w 2019 r. do organu Gminy i do jego jednostek z kilkudziesięcioma wnioskami o udostępnienie informacji publicznej, zawierającymi łącznie około 130 indywidualnych zapytań w różnych sprawach. Ich cechą wspólną jest to, że dotyczą różnych tematów i w większości dla udzielenia na nie odpowiedzi konieczny jest duży nakład pracy poświęcony na analizę obszernej dokumentacji, wyszukanie konkretnych informacji i sporządzenia kopii w formie wskazanej we wniosku.
Należy jednak stwierdzić, że organ jedynie w sposób bardzo ogólny i nie wystarczający uzasadnił nadużycie przez wnioskodawcę prawa do uzyskania informacji publicznej. Przede wszystkim organ winien wskazać, ile wniosków skarżący złożył w ciągu danego roku czy też w dłuższej perspektywie czasowej do danego organu, czyli do Ośrodka Pomocy Społecznej i ile pytań zawierały te wnioski.
Organ winien wykazać dokładnie zakres nakładów, jakie musiał ponieść w celu udzielenia odpowiedzi na wnioski skarżącego, ich czasochłonność, liczbę zaangażowanych pracowników, konkretną ilość koniecznych do przeanalizowania i zanonimizowania dokumentów, czy też innego rodzaju okoliczności mogące zakłócić normalny tok działania podmiotu zobowiązanego i utrudniające wykonywanie przypisanych mu zadań. Odnośnie złożonego wniosku organ winien wskazać choćby ilość zawartych przez organ w podanym przez stronę okresie umów dotyczących obsługi prawnej, ilość wystawionych przez faktur i rachunków oraz dostępne zasoby kadrowe i techniczne. Oznaczało to zatem konieczność wyczerpującego i szczegółowego przedstawienia w uzasadnieniu podjętej decyzji okoliczności przemawiających za stwierdzeniem nadużycia prawa do uzyskania informacji publicznej przez skarżącego. Natomiast organ powyższym obowiązkom nie sprostał.
Należy tez zauważyć, że organ powołał się na to, że żądana przez skarżącego informacja publiczna ma charakter informacji przetworzonej, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. oraz na brak wykazania przez skarżącego szczególnej istotności żądanej informacji publicznej dla interesu publicznego dopiero w odpowiedzi na skargę. Na te okoliczności organ nie powoływał się w zaskarżonej decyzji. Należy przypomnieć, że przedmiotem kontroli Sądu jest zaskarżona decyzja, a nie odpowiedź na skargę, w związku z czym argumentacja organu odnośnie charakteru żądanej informacji nie może mieć wpływu na wynik sprawy.
Reasumując, organ nie wykazał konieczności ograniczenia prawa do informacji publicznej ze względu na prywatność osoby fizycznej, błędnie uznając radcę prawnego za osobę, która nie pełni funkcji publicznej i nie mającej związku z pełnieniem tej funkcji, naruszając art. 5 ust. 2 u.d.i.p.
Organ nie wykazał również nadużycia przez skarżącego prawa do uzyskania informacji publicznej. Z tego względu zasadne jest stwierdzenie naruszenia przez organ art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 17 ust. 1 i art. 16 ust. 2 u.d.i.p. Z uwagi na stwierdzone uchybienia procesowe, sprowadzające się do uznania sporządzonego uzasadnienia zaskarżonej decyzji za wadliwe i niespełniające wymogów ustawowych, Sąd nie miał możliwości zapoznania się z pełną argumentacją podmiotu zobowiązanego odnośnie ewentualnego nadużycia prawa do uzyskania informacji publicznej przez skarżącego.
Wskazania co do dalszych czynności wynikają wprost z treści uzasadnienia niniejszego wyroku i sprowadzają się do uwzględnienia dokonanej przez Sąd wykładni przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Następnie organ zobowiązany będzie do ponownego rozpatrzenia złożonego wniosku, na podstawie właściwie zastosowanych przepisów tej ustawy, z zachowaniem prawidłowego trybu procedowania.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. O kosztach postępowania sądowego, obejmujących wpis od skargi w kwocie 200 zł, orzeczono w punkcie II sentencji wyroku na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.