IV SA/Wr 439/17

IV SA/Wr 439/17 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2017-12-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-08-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Lidia Serwiniowska
Mirosława Rozbicka-Ostrowska /przewodniczący/
Wojciech Śnieżyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 1518
art. 17 c ust. 9 pkt 4, art. 27 ust. 5
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Sędziowie: Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Asesor WSA Wojciech Śnieżyński (spr.), Protokolant: Asystent sędziego Marcin Jarecki, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 29 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi P. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia rodzicielskiego oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 26 czerwca 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia 4 maja 2017 r. w przedmiocie odmowy przyznania P. G. (dalej, w skrócie: skarżącej) świadczenia rodzicielskiego na córkę N. G. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że w art. 27 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 roku, poz. 1518 ze zm.) dalej: "u.ś.r." ustawodawca wykluczył możliwość równoczesnego wypłacania świadczenia pielęgnacyjnego oraz świadczenia rodzicielskiego, co w związku z brakiem rezygnacji z prawa do uprzednio przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego na syna K. G. (decyzją z dnia 15 maja 2013 r. na okres od 1 czerwca 2013 r. do 31 stycznia 2020 r.), skutkować musiało odmową przyznania wnioskowanego świadczenia rodzicielskiego na córkę N. G. Tym samym organ odwoławczy nie podzielił zarzutów odwołania, w którym skarżąca podniosła, że organ pierwszej instancji niesłusznie odmówił przyznania świadczenia rodzicielskiego, ponieważ świadczenie pielęgnacyjne dotyczy innego dziecka niż świadczenie rodzicielskie, a zgodnie z orzeczeniami sądów administracyjnych, wskazany w art. 27 ust. 5 u.ś.r. zbieg uprawnień do określonych w nim świadczeń ma zastosowanie tylko w sytuacji, gdy istnieje zbieg uprawnień w sensie podmiotowym zarówno co do osoby sprawującej opiekę, jak i osoby wymagającej opieki. Prezentując takie stanowisko Kolegium podkreśliło, że o zbiegu prawa do świadczeń można mówić wyłącznie wtedy, gdy jedna osoba spełnia warunki do otrzymania więcej niż jednego świadczenia. Zatem dopiero wtedy, kiedy spełnione są jednocześnie przesłanki uprawniające do uzyskania więcej niż jednego świadczenia wymienionego w art. 27 ust. 5 uś.r., pojawia się możliwość wyboru jednego z tych świadczeń. W ocenie Kolegium, ustawodawca w art. 27 ust. 5 u.ś.r. zawarł ogólny zakaz kumulowania pomocy finansowej, co wprost wynika z tego przepisu i bez znaczenia jest to, że świadczenia dotyczą opieki nad różnymi dziećmi w rodzinie. W przepisie tym nie zawarto ograniczenia, według którego sytuacja zbiegu uprawnień do wymienionych tam świadczeń ogranicza się wyłącznie do przypadków zbiegu uprawnień wnioskowanych w związku z opieką nad jedną i tą samą osobą. Zatem wolą ustawodawcy był zakaz kumulacji świadczeń. Potwierdzeniem zasadności takiego stanowiska, zdaniem Kolegium, jest projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (druk sejmowy nr 1625 z dnia 7 czerwca 2017r. str. 4 i str. 10). Wynika z niego, że przepis art. 27 ust. 5 u.ś.r. otrzyma nowe brzmienie: "W przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieka nad różnymi osobami". Kolegium powołując się na uzasadnienie projektu ustawy wskazało, że celem zmiany art. 27 ust. 5 u.ś.r. jest zapewnienie jednolitości stosowania przepisów ustawy przez organy właściwe i jednoznacznego wskazania, że nie jest możliwa kumulacja wielu rodzajów świadczeń finansowanych z budżetu państwa, które są związane z brakiem aktywności zawodowej spowodowanej opieką nad dzieckiem lub innym członkiem rodziny. Zdaniem organu odwoławczego, z powyższego wynika, że od początku zamiarem ustawodawcy było, aby przepis ten był interpretowany w ten sposób, że jedna osoba uprawniona nie może pobierać wielu rodzajów świadczeń finansowanych z budżetu państwa, a które są związane z brakiem aktywności zawodowej spowodowanej opieką nad dzieckiem lub innym członkiem rodziny.
Niezależnie od powyższego Kolegium podkreśliło, że również aktualne brzmienie przepisu art. 27 ust. 5 u.ś.r. nie budzi wątpliwości co do jego interpretacji oraz faktycznych intencji ustawodawcy, sprowadzających się do zakazu kumulowania przedmiotowych świadczeń. Ponadto, za zakazem kumulowania świadczeń przemawia ich istota. Świadczenia te kierowane są do osób sprawujących osobistą opiekę i nie będących w zatrudnieniu. Zarówno świadczenie pielęgnacyjne, jak i świadczenie rodzicielskie są świadczeniami pieniężnymi mającymi na celu zapewnienie środków utrzymania w czasie kiedy osoba je otrzymująca rezygnuje lub nie podejmuje pracy w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną bądź dzieckiem, a zatem są świadczeniami zastępującymi dochód z pracy (wynagrodzenie za pracę). Zatem za błędną uznało Kolegium taką interpretację art. 27 ust. 5 u.ś.r., która prowadziłaby do tego, że osoby pracujące, które urodziły dziecko i jednocześnie posiadają drugie niepełnosprawne dziecko (na które nie mogą pobierać świadczenia pielęgnacyjnego w związku z tym, że nie zrezygnowały z zatrudnienia) mogłyby pobierać jedynie zasiłek macierzyński, a osoby niepracujące, które urodziły dziecko i posiadają drugie niepełnosprawne dziecko mogłyby pobierać zarówno świadczenie rodzicielskie, jak i świadczenie pielęgnacyjne. Objęcie ze strony państwa dwiema formami pomocy osoby rezygnującej z zatrudnienia w celu sprawowania opieki stawiałoby tę osobę w pozycji uprzywilejowanej w stosunku do osoby pozostającej w zatrudnieniu, która z różnych względów nie może zrezygnować z zatrudnienia i otrzymuje wyłącznie jedno wypracowane uposażenie, bez względu na liczbę posiadanych dzieci. W ocenie Kolegium, art. 27 ust. 5 u.ś.r. ma rację bytu tylko przy przyjęciu, że w istocie reguluje kwestię zbiegu prawa do świadczeń, a więc ma zastosowanie w sytuacji, gdy w tym samym czasie, jednocześnie spełnione są wszystkie przesłanki do świadczenia rodzicielskiego i do innego świadczenia wymienionego w tym przepisie. Tylko wtedy można mówić o sytuacji, w której faktycznie osoba wnioskująca o świadczenie rodzicielskie mogłaby uzyskać prawo do obu świadczeń i musiałaby zostać postawiona przed koniecznością dokonania wyboru jednego z nich. Gdyby przyjąć, że omawiany przepis dotyczy sytuacji, gdy mamy do czynienia z łączeniem uprawnień w sensie podmiotowym zarówno co do osoby sprawującej opiekę lub wychowanie, jak i osoby wymagającej opieki, to byłby on przepisem martwym, ponieważ z innych przepisów - wykluczających możliwość uzyskania jednocześnie prawa do obu świadczeń (np. art. 17c ust. 9 pkt 4 u.ś.r.) - wynika brak prawa do ich równoczesnego pobierania. Innymi słowy, wskazany przez skarżącą w odwołaniu przepis art. 17c ust. 9 pkt 4 u.ś.r. nie reguluje zbiegu uprawnień do wymienionych w nim świadczeń, lecz wskazuje przesłanki negatywne do otrzymania świadczenia rodzicielskiego. Wynika z niego, że świadczenie to nie przysługuje gdy osoba ma już ustalone prawo, np. do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad tym samym dzieckiem. W tym przypadku nie dochodzi więc w ogóle do zbiegu uprawnień do tych świadczeń (w przypadku tożsamości osoby sprawującej opiekę i osoby znajdującej się pod opieką), gdyż w ogóle nie dochodzi do powstania uprawnienia do świadczenia rodzicielskiego. Zatem przyjęcie, że tylko w takim przypadku można mówić o zbiegu uprawnień (tożsamości osoby uprawnionej i znajdującej się pod opieką), czyni zupełnie zbędnym art. 27 ust. 5 u.ś.r., co pozostaje w sprzeczności z zasadą racjonalności ustawodawcy.
Kolejnym argumentem przemawiającym za oceną, że stanowisko organu pierwszej instancji należy uznać za prawidłowe, w przekonaniu Kolegium, jest wyjaśnienie celu wprowadzenia przepisu art. 27 ust. 5 u.ś.r. Cel ten można ustalić na podstawie analizy przepisów prawa pod kątem wystąpienia zbiegu prawa do świadczeń, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r. Mianowicie należy wskazać, że ograniczenia dotyczące pobierania przez osobę uprawnioną kilku świadczeń odnoszą się do świadczeń, które ustawa o świadczeniach rodzinnych zalicza do świadczeń opiekuńczych (art. 2 pkt 2 ustawy), tj. specjalnego zasiłku opiekuńczego i świadczenia pielęgnacyjnego, a ponadto do mającego podobny charakter - zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Ustawodawca przewidział mianowicie, że jedna osoba sprawująca opiekę, nie może jednocześnie korzystać z kilku tego rodzaju świadczeń. I tak zarówno z treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. (odnośnie świadczenia pielęgnacyjnego), jak też z treści art. 16a ust. 8 pkt 1 lit. c u.ś.r. (odnośnie specjalnego zasiłku opiekuńczego) wynika, że ustawodawca postanowił, iż świadczenia te nie przysługują jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Podobne uregulowanie zawiera ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, której art. 2 ust. 5 pkt 1 stanowi, że zasiłek dla opiekuna nie przysługuje za okresy, w których osobie ubiegającej się o zasiłek dla opiekuna zostało ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego. Z powyższych przepisów wynika, że jedna osoba w rodzinie nie może korzystać jednocześnie z kilku świadczeń.
Kolegium zauważyło przy tym, że w przepisach, które wskazują na brak możliwości jednoczesnego pobierania przez osobę uprawnioną każdego z powyższych świadczeń z innymi świadczeniami, ustawodawca nie uwzględnił świadczenia rodzicielskiego. Nie wynika z tych przepisów, aby jedna osoba nie mogła pobierać jednocześnie któregoś ze świadczeń o charakterze opiekuńczym i świadczenia rodzicielskiego, które też ma na celu zapewnienie środków utrzymania dla opiekuna, tj. osoby opiekującej się nowonarodzonym dzieckiem.
W skardze do WSA we Wrocławiu P. G. wskazała na istnienie w orzecznictwie wielu judykatów rozstrzygających kwestie istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, w których sądy administracyjne w sposób całkowicie odmienny odniosły się od argumentacji przyjętej przez orzekające w sprawie organy. W ocenie skarżącej jest błędne stanowisko Kolegium w zakresie, w jakim jako podstawę rozstrzygnięcia negatywnego dla skarżącej powołuje regulację art. 27 ust. 5 u.ś.r. Przepis ten ma bowiem charakter lex generalis i może on znaleźć zastosowanie tylko o tyle, o ile przepisy ustawy dotyczące poszczególnych świadczeń rodzinnych nie przewidują rozwiązań odmiennych, zgodnie z zasadą lex specialis derogat generali. Powołując się na stanowisko wyrażone przez WSA w Olsztynie w wyroku z dnia 14 lutego 2017 r., II SA/Ol 9/17, autor skargi argumentował, że art. 27 ust. 5 u.ś.r. ma charakter porządkujący i mowa jest w nim ogólnie o tym, że w przypadku zbiegu uprawnień osoba uprawniona ma prawo do, wyboru jednego z wymienionych świadczeń, nie wyjaśniając jednak zakresu użytego w nim pojęcia zbiegu uprawnień, który konkretyzują inne przepisu tej ustawy. W związku z tym z przedmiotowej regulacji nie sposób wywodzić generalnego zakazu kumulacji świadczeń rodzinnych. Z uwagi zaś na treść art. 17c ust. 9 u.ś.r., który w sposób wyczerpujący reguluje przypadki zbiegu świadczenia rodzicielskiego z innymi świadczeniami rodzinnymi, organ wypłacający świadczenie może odmówić jego przyznania tylko w przypadku zbiegu uprawnień w sensie podmiotowym - co do osoby uprawnionej do świadczenia rodzicielskiego i innego świadczenia, jak i podopiecznego. Autor skargi powołał się również na stanowisko zawarte w wyroku WSA w Łodzi z dnia 26 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 944/16, zgodnie z którym nie można przyjąć, że z punktu widzenia normy zawartej w art. 27 ust. 5 u.ś.r. istotne jest wyłącznie to, czy osoba uprawniona pobiera jedno ze świadczeń wymienionych w tym przepisie, a bez znaczenia pozostaje okoliczność, nad kim sprawowana jest opieka lub wychowanie (por. też: wyrok WSA w Szczecinie z dnia 15 września 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 617/16). Skarżąca wskazała również, że zgodnie z wyrokiem WSA w Łodzi z dnia 26 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 57/17, w przypadku świadczenia rodzicielskiego i świadczenia pielęgnacyjnego należy uwzględnić, że uprawnienia te są przyznawane w związku ze sprawowaniem opieki nad konkretnym podmiotem (vide: wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 23 sierpnia 2016r., sygn. akt IV SA/Wr 158/16; wyrok WSA w Lublinie z dnia 20 grudnia 2016 r., sygn. akt II SA/Lu 842/16; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 13 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Bd 617/16). Na koniec skargi jej autorka przywołała treść uzasadnienia wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Wr 4/17.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest nieuzasadniona.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie, czy z uwagi na posiadanie przez skarżącą prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na okres od 1 czerwca 2013 r. do 31 stycznia 2020 r. w związku ze sprawowaniem opieki nad synem K. G. i nie wskazaniem przez stronę, że z obu przysługujących jej świadczeń wybiera świadczenie rodzicielskie, należało odmówić przyznania prawa do świadczenia rodzicielskiego na córkę N. G. Zaistniały w sprawie spór dotyczy zatem rozstrzygnięcia, czy przepis art. 27 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm.), powinien być tak rozumiany, że dopuszcza on możliwość pobierania przez osobę uprawnioną jednocześnie świadczenia rodzicielskiego i świadczenia pielęgnacyjnego, w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.
Odnosząc się do tak zarysowanego sporu przede wszystkim należy zauważyć, że zgodnie z art. 27 ust. 5 u.ś.r., w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną.
W przedstawionej w skardze argumentacji skarżąca powołuje się na orzecznictwo sądów administracyjnych, z którego ma wynikać, że przywołany przepis znajduje zastosowanie tylko o tyle, o ile przepisy u.ś.r. dotyczące poszczególnych świadczeń rodzinnych nie przewidują rozwiązań odmiennych, zgodnie z zasadą lex specialis derogat legi generali. Według skarżącej, z regulacji wynikającej z art. 27 ust. 5 u.ś.r. nie można wywodzić generalnego zakazu kumulacji świadczeń rodzinnych. Potwierdzeniem takiego stanowiska jest treść art. 17c ust. 9 u.ś.r., który w sposób wyczerpujący reguluje przypadki zbiegu świadczenia rodzicielskiego z innymi świadczeniami rodzinnymi. Skoro zatem ustawodawca w jednym przepisie wskazał w sposób wyczerpujący sytuacje, w których stronie nie przysługuje świadczenie i wyraźnie to odniósł do konkretnej osoby podlegającej opiece, to nie można z innej, ogólnej regulacji tej samej ustawy wywodzić dodatkowej przesłanki uniemożliwiającej osobie uprawnionej uzyskanie wnioskowanego świadczenia. Organ wypłacający świadczenie może zatem odmówić jego przyznania tylko w przypadku zbiegu uprawnień w sensie podmiotowym – co do osoby uprawnionej do świadczenia rodzicielskiego i innego świadczenia, jak i podopiecznego, co w rozpoznawanej sprawie nie ma miejsca. Rozwijając przedstawioną argumentację autorka skargi - powołując się na wskazane w części historycznej niniejszego uzasadnienia orzecznictwo sądowe – podkreśla także, że w przypadku świadczenia rodzicielskiego i świadczenia pielęgnacyjnego należy uwzględnić, że uprawnienia te są przyznawane w związku ze sprawowaniem opieki nad konkretnym podmiotem.
Odnosząc się do tych argumentów należy zauważyć, że stanowisko sądów administracyjnych w analizowanej kwestii wcale nie jest jednolite. Co więcej, można znaleźć szereg późniejszych wyroków, w których sądy zajmował przeciwne stanowisko. Przykładowo w wyroku z dnia 15 grudnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1543/17 na tle podobnego stanu faktycznego, NSA stwierdził, że gdyby przyjąć, że przepis art. 27 ust. 5 u.ś.r. dotyczy sytuacji, gdy mamy do czynienia z łączeniem uprawnień w sensie podmiotowym, to jest - zarówno co do osoby sprawującej opiekę lub wychowanie, jak i osoby wymagającej opieki - to byłby on przepisem martwym, ponieważ z innych przepisów, wykluczających możliwość uzyskania jednocześnie prawa do obu świadczeń (np. art. 17c ust. 9 pkt 4 u.ś.r.) wynika brak prawa do ich równoczesnego pobierania. Według NSA, przepis art. 17c ust. 9 pkt 4 u.ś.r. jest przepisem, który jedynie wskazuje przesłanki negatywne do otrzymania świadczenia rodzicielskiego a nie jest przepisem, który reguluje zbieg uprawnień do wymienionych w nim świadczeń. Ponadto zdaniem NSA, odwołując się przy tym do zagwarantowanej w Konstytucji RP zasady równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 i 2) i zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2), przyjęcie poglądu, że osoba sprawująca opiekę nad dwojgiem dzieci miałaby prawo do pobierania dwóch różnych świadczeń, z których każde, stanowiąc namiastkę wynagrodzenia za pracę, ma na celu dostarczenie jej (a nie podopiecznym) środków utrzymania, stawiałoby taką osobę w pozycji uprzywilejowanej w stosunku do osób, które – niezależnie od ilości posiadanych dzieci - pozostając w zatrudnieniu, otrzymują tylko jedno wynagrodzenie za pracę.
Dodatkowych argumentów świadczących o tym, że wykładnia art. 17c ust. 9 pkt 4 i art. 27 ust. 5 u.ś.r. dokonana w wyrokach sądów administracyjnych, na którą powołuje się skarżąca, prowadzi do wadliwego rezultatu, pozostawiając nierozstrzygnięte istotne wątpliwości, odnoszące się zarówno do samego procesu wykładni, jak i jej konsekwencji, dostarcza lektura prawomocnego wyroku WSA w Lublinie z dnia 8 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SA/Lu 421/17. Wskazuje się w tym orzeczeniu, że taka wykładnia tych dwóch przepisów prowadzi do wyinterpretowania norm prawnych sprzecznych ze sobą, co jest niedopuszczalne, gdyż narusza powszechnie przyjętą regułę wykładni zakładającą racjonalność ustawodawcy, który nie tworzy norm sprzecznych. Po drugie, założenie systemowości prawa ma istotną konsekwencję, gdy chodzi o przyjęte w powołanych orzeczeniach rozumienie instytucji zbiegu uprawnień do omawianych wyżej świadczeń. Oczywiste jest, że oba te świadczenia realizują podobny cel. Mianowicie świadczenie rodzicielskie stanowi swego rodzaju ekwiwalent zasiłku macierzyńskiego dla tych rodziców, którzy przed dniem nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych, wprowadzającej świadczenie rodzicielskie, nie mogli korzystać z zasiłku macierzyńskiego. Analogiczny cel ma świadczenie pielęgnacyjne, które ma w założeniu częściowo zrekompensować uszczerbek w budżecie osoby rezygnującej z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo niepodejmującej zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, w tym zwłaszcza nad niepełnosprawnym dzieckiem. Wskazane świadczenia przysługują obywatelom polskim bądź cudzoziemcom, stanowiąc pieniężne świadczenia socjalne z zakresu tzw. opieki długoterminowej, finansowane z budżetu państwa, mające charakter zaopatrzeniowy. To oznacza, że ratio legis przepisu art. 27 ust. 5 u.ś.r. jest zapobieżenie pobieraniu dwóch świadczeń mających podobny charakter oraz podobny cel (zob. R. Babińska-Górecka, A. Ostapski, Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 15 września 2016 r. (II SA/Sz 617/16). Glosa krytyczna (zbieg uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i świadczenia rodzicielskiego), "Samorząd Terytorialny" 2017, nr 5, s. 89-91). Po trzecie, należy mieć na względzie, że zarówno organy administracji publicznej, jak i Sąd orzekający w niniejszej sprawie, mają obowiązek dokonywać wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w zgodzie z Konstytucją. Pamiętać jednak przy tym trzeba, że tego rodzaju zabieg interpretacyjny musi odpowiadać założeniu, co do zasady, że przyjęte jako zgodne z Konstytucją rozumienie określonego zwrotu mieści się w granicach tzw. możliwego znaczenia językowego (T. Spyra, Granice wykładni prawa, Kraków 2006, s. 39). Sąd podziela przywoływane w omawianych orzeczeniach stanowisko doktryny, zgodnie z którym "od jasnego i niebudzącego wątpliwości rezultatu wykładni językowej wolno odstąpić i oprzeć się na wykładni systemowej tylko wtedy, gdy przemawiają za tym ważne racje" (L. Morawski, Wykładnia w orzecznictwie sądów, Toruń 2002, s. 10). Oczywiste jest zarazem, że taka wykładnia, opierająca się na przełamaniu językowego znaczenia interpretowanego tekstu prawnego, może nastąpić wyłącznie w zupełnie wyjątkowej sytuacji, w szczególności "wówczas, gdy uzyskane znaczenie prowadzi do rażąco niesprawiedliwych rozstrzygnięć lub pozostaje w oczywistej sprzeczności z powszechnie akceptowanymi normami moralnymi lub gdy prowadzi do konsekwencji absurdalnych z punktu widzenia społecznego lub ekonomicznego".
Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie takie wyjątkowe okoliczności uzasadniające odstąpienie od jasnego i niebudzącego wątpliwości rezultatu wykładni językowej art. 27 ust. 5 u.ś.r. nie zachodziły, tym bardziej, że przyjęta w powołanych przez skarżącą orzeczeniach sądów administracyjnych wykładnia tego przepisu prowadzi do naruszenia wskazywanej już wcześniej równości między osobami pobierającymi zasiłek macierzyński a osobami uprawnionymi do świadczenia rodzicielskiego.
Zgodzić się także należy ze stanowiskiem WSA w Lublinie, że zaaprobowanie stanowiska skarżącej prowadziłoby do wykreowania nowej normy prawnej, z przekroczeniem granic wykładni prokonstytucyjnej, tworzyłoby bowiem nowe uprawnienie, wbrew jednoznacznie brzmiącemu przepisowi ustawy, co jest niedopuszczalne. Należy mieć na uwadze, jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z dnia 9 grudnia 2013 r. (I OPS 5/13), odnoszącej się do szczegółowych kwestii dotyczących ustalania kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, przyznawanego na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, że niedopuszczalne jest sądowe uzupełnianie ustawowego katalogu uprawnień socjalnych, z powołaniem się na wykładnię w zgodzie z Konstytucją.
Uzupełniając powyższą argumentację nie można abstrahować również od tego, że wszelkie wątpliwości, dotyczące wykładni przepisu art. 27 ust. 5 u.ś.r. – w brzmieniu obowiązującym w chwili orzekania - rozwiewa jego obecna treść, to jest obowiązująca od dnia 1 sierpnia 2017 r. Ustawą nowelizującą z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz. U. poz. 1428) ustawodawca po słowach (cyt:): “przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną" dodał zwrot (cyt.): " – także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami" (art. 6 pkt 17 ustawy nowelizującej). W uzasadnieniu projektu ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. czytamy przy tym, że nowelizując art. 27 ust. 5 u.ś.r., ustawodawca nie tyle zmieniał jego dotychczasową treść, co ją jedynie doprecyzował, tłumacząc, że uczynił to (cyt.): “w celu zapewnienia jednolitości stosowania przepisów ustawy przez organy właściwe i jednoznacznego wskazania, że nie jest możliwa kumulacja wielu rodzajów świadczeń finansowych z budżetu państwa, które są związane z brakiem aktywności zawodowej spowodowanej opieką nad dzieckiem lub innym członkiem rodziny" (vide: Sejm RP VIII kadencji nr druku 1625).
Na koniec dodać też trzeba, że ustawa o świadczeniach rodzinnych reguluje również świadczenia przewidziane dla podopiecznych w postaci zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku, a ponadto w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. poz. 195 ze zm.) przewidziano również świadczenie wychowawcze, którego celem jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb (art. 4 ust. 1 w/w ustawy).
Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), skargę oddalił.