IV SA/Wr 436/24

IV SA/Wr 436/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-02-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-09-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Aneta Brzezińska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1993
art. 9 ust. 1, art. 2 pkt 11
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska (sprawozdawca), Sędzia WSA Katarzyna Radom, , Protokolant: referent Aleksandra Bartczak, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 5 lutego 2025 r. sprawy ze skargi G. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 3 lipca 2024 r. nr SKO 4540.19.2024 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu na rzecz skarżącego kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Po rozpatrzeniu wniosku G. B. (dalej: skarżący) z 14 grudnia 2022 r., Prezydent Wrocławia (dalej: organ I instancji) decyzją z 18 stycznia 2023 r. (DZSW/FA/002500/2022) przyznał świadczenie z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną B. B., na okres od 1 grudnia 2022 r. do 30 września 2023 r. w kwocie 500 zł miesięcznie. Niniejsza decyzja została zaadresowana do skarżącego - jako przedstawiciela ustawowego osoby uprawnionej.
Postanowieniem organu I instancji z 8 stycznia 2023 r. (ZSW.511.1.2024.MZ) wznowiono – z urzędu – postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z 18 stycznia 2023 r., w związku z okolicznością, że została ona wydana "w oparciu o postanowienie Sądu Rejonowego dla Wrocławia Fabrycznej z 10 kwietnia 2022 r. (sygn. akt III RC 322/21) o zabezpieczeniu powództwa małoletniej w ten sposób, że zobowiązano pozwaną B. B. do płacenia alimentów na rzecz małoletniej w wysokości po 600 zł miesięcznie do rąk jej ojca od 10, każdego miesiąca począwszy od 10 kwietnia 2022 r., które następnie zostało zmienione zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego we Wrocławiu z 20 grudnia 2023 r. (sygn. akt XIII CA 327/23)".
Następnie, organ I instancji decyzją z 5 lutego 2024 r. (DZSW/FA/000118/2024), uchylił w całości decyzję z 18 stycznia 2023 r. i odmówił przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną (B. B.) na okres od 1 grudnia 2022 r. do 30 września 2023 r. Organ wskazał, że 29 grudnia 2023 r. wpłynął wyrok SO we Wrocławiu Wydział XIII Cywilny Rodzinny z 20 grudnia 2023 r. o sygn. akt XIII CA 327/23, z którego wynika, że na skutek apelacji obu stron od wyroku Sądu Rejonowego we Wrocławiu z 10 kwietnia 2022 r. sygn. akt III RC 322/21, powództwo o alimenty zostało oddalone.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu (dalej: SKO) decyzją z 24 kwietnia 2024 r. (4540.16.2024) uchyliło w całości decyzję organu I instancji z 5 lutego 2024 r. (DZSW/FA/000118/2024) i umorzyło postępowanie. Następnie SKO pismem 8 maja 2024 r. zawiadomiło skarżącego - jako adresata decyzji organu I instancji z 18 stycznia 2023 r. - o wszczęciu, z urzędu, postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji.
W dniu 2 lipca 2024 r. skarżący, zapoznał się z aktami sprawy wskazując, że "decyzje zostały sporządzone wg. szablonu MOPS. Świadczenie zostało przyznane osobie uprawnionej – B. B. Urząd przyznał świadczenie osobie posiadającej pełną zdolność do czynności prawnych tj. G. B. jako przedstawicielowi ustawowemu. Konto bankowe wskazane do przekazania środków należy do wierzyciela B. B.". Pismem, które wpłynęło do SKO 3 lipca 2024 r., skarżący zwrócił się z kolei o umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 18 stycznia 2023 r. lub o wydanie decyzji stwierdzającej, że decyzja o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego została wydana "z naruszeniem prawa bez możliwości orzekania o jej nieważności". Jednocześnie skarżący wniósł o wezwanie i przesłuchanie w charakterze świadków pracowników MOPS we Wrocławiu; wezwanie i przesłuchanie B. B. "na okoliczność wykorzystania środków przyznanych decyzją MOPS nr DZSW/FA/0025002022 zgodnie z ich przeznaczeniem"; przeprowadzenie dowodu z przesłuchania Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Wrocławia-Fabrycznej "na okoliczność wskazania nieodwracalnych skutków prawnych wywołanych decyzją nr DZSW/FA/002500/2022"; a z ostrożności procesowej o objęcie postępowania "nadzorem Prokuratora".
Decyzją z 3 lipca 2024 r. (4540.19.2024) SKO stwierdziło nieważność decyzji organu I instancji z 18 stycznia 2023 r. (DZSW/FA/002500/2022). W uzasadnieniu decyzji, SKO przedstawiło uwarunkowania prawne stwierdzenia nieważności decyzji oraz przywołało treść art. 9 ust. 1 i art. 2 pkt 2, 10 i 11 i 27 ust. 8 pkt 1 ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2023 r. poz. 1993, dalej: ustawa) podnosząc, że z przepisów tych wynika, iż stroną postępowania administracyjnego w sprawie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest osoba uprawniona. W przypadku, gdy jest ona niepełnoletnia - jedynie jest reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego w postępowaniu administracyjnym w tego rodzaju sprawie administracyjnej. SKO podkreśliło, że świadczenie z funduszu alimentacyjnego jest substytutem alimentów przyznanych dziecku. SKO podkreśliło, że legitymowanym do żądania wszczęcia postępowania jest strona czyli podmiot, któremu przysługuje obiektywny interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. Interes ten musi wynikać z administracyjnego prawa materialnego, tzn. z konkretnej normy prawnej.
Tymczasem – jak zaakcentowało SKO organ I instancji – skierował badaną decyzję do osoby niebędącej stroną, na skutek uznania za stronę postępowania administracyjnego G. B., a nie B. B. Z treści rozstrzygnięcia badanej decyzji ("orzekam przyznać Panu świadczenie z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną [...] przyznane na [...]") wynika bowiem, że decyzję tę skierowano do ojca osoby uprawnionej. SKO podkreśliło, że świadczenie z funduszu alimentacyjnego (nieprawidłowo) przyznano zatem G. B. na B. B., a taka formuła byłaby zgodna z prawem, gdyby przedmiotem postępowania administracyjnego była kwestia przyznania G. B. zasiłku rodzinnego na to dziecko (wówczas wskazanie, że świadczenie przysługuje komuś na kogoś nie jest sprzeczne z prawem). SKO nadmieniło, że organ I instancji w ten właśnie sposób formułuje rozstrzygnięcia w sprawie przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do niego, gdy stroną jest rodzic dziecka. SKO podkreśliło, że elementem decyzji o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego określającym jej adresata (stronę) jest jej rozstrzygnięcie. Gdy rozstrzygnięcie decyzji wprost określa jego adresata, to komu wysłano decyzję i jak opisano daną osobę w rozdzielniku decyzji, nie ma znaczenia dla zidentyfikowania strony. W badanej decyzji organu I instancji G. B. określono mianem "wierzyciela" (strona druga decyzji), choć taki status przysługuje B. B. Takie zaszeregowanie G. B. stoi w sprzeczności z zaświadczeniem Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Wrocławia-Fabrycznej z 2 grudnia 2022 r., sygn. akt Kmp 13/22, oraz postanowieniem Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu, Wydział III Rodzinny i Nieletnich z 10 kwietnia 2022 r., sygn. akt III RC 322/21 i ukazuje sposób rozumowania organu I instancji, jak zaznaczyło SKO. Irrelewantne dla określenia do kogo skierowano rozstrzygnięcie decyzji jest również to na czyje konto wypłacono świadczenie pieniężne przyznane decyzją (przepisy ustawy nie wymagają, by świadczenie z funduszu alimentacyjnego było wypłacane na konto osoby uprawnionej), a także to na jakie cele przeznaczono środki finansowe przyznane decyzją administracyjną o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Badana decyzja o przyznaniu świadczenia, jak skonstatowało SKO, jest więc dotknięta wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.
SKO spostrzegło jednocześnie, że orzeczenie o przyznaniu G. B. świadczenia z funduszu alimentacyjnego połączone z określeniem go w badanej decyzji mianem "wierzyciela" nie może być uznane za oczywistą omyłkę w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a., które nie może prowadzić do merytorycznej zmiany decyzji, ani zastępować trybu nadzwyczajnego. W tym kontekście SKO wskazało, że organ gminy także w postępowaniu wznowieniowym, które ostatecznie zostało zakończone opisaną wcześniej decyzją SKO z 24 kwietnia 2024 r. (4540.16.2024) uznał - konsekwentnie - za stronę postępowania administracyjnego G. B., a nie B. B. Z treści rozstrzygnięcia decyzji z 5 lutego 2024 r. (DZSW/FA/000118/2024) ("orzekam [...] odmówić Panu świadczenia") i uzasadnienia tej decyzji ("świadczenia z funduszu nie przysługują Panu G. B.") wprost wynika, że decyzję tę skierowano do ojca osoby uprawnionej. W decyzji z 5 lutego 2024 r. G. B. określono również mianem "wierzyciela", choć taki status przysługiwał B. B. (pismo Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Wrocławia-Fabrycznej z 9 stycznia 2024 r., sygn. akt Kmp 13/22).
SKO stwierdziło ponadto, że badana decyzja została wydana również z rażącym naruszeniem art. 9 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 11 ustawy. Przepis ten bowiem w sposób niebudzący wątpliwości określa, komu może być przyznane świadczenie z funduszu alimentacyjnego, przesądzając o tym, że takie uprawnienie może być przyznane wyłącznie osobie uprawnionej w rozumieniu art. 2 pkt 11 ustawy. Przyznanie więc świadczenia z funduszu alimentacyjnego osobie, która nie ma statusu osoby uprawnionej świadczy o wydaniu decyzji z rażącym naruszeniem prawa.
SKO, odnosząc się twierdzeń G. B., wyjaśniło, że jeśli nawet opisane wyżej wady badanej decyzji są skutkiem sporządzenia jej przez organ gminy "wg szablonu", to nie ma to wpływu na wynik sprawy, a w istocie taka praktyka potwierdzałaby zasadność poczynionych wyżej stwierdzeń.
SKO stwierdziło dalej, że w sprawie nie zachodzą nieodwracalne skutki prawne, w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. Skutkiem ostatecznego stwierdzenia nieważności decyzji z 18 stycznia 2023 r. będzie bowiem powrót sprawy do organu gminy, tj. przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, tylko że osobie uprawnionej, tj. B. B. (w ramach postępowania zwyczajnego). Nie ma barier prawnych i faktycznych, które by uniemożliwiały przywrócenie stanu prawnego przed dniem wydania badanej decyzji.
SKO, w świetle powyższego, skonstatowało, że brak jest podstaw do umorzenia - na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. - postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 18 stycznia 2023 r. albo do podjęcia decyzji na podstawie art. 158 § 2 k.p.a., tj. ograniczającej się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdzono nieważności decyzji. SKO, mając na względzie przedstawione wyżej uwarunkowania faktyczne i prawne sprawy, postanowiło nie uwzględnić wniosków dowodowych zawartych w podaniu skarżącego z 3 lipca 2024 r. jako niemających znaczenia z punktu widzenia kierunku załatwienia sprawy stwierdzenia nieważności decyzji z 18 stycznia 2023 r. W tym kontekście SKO dodało, że kwestia ustalenia, który z pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we Wrocławiu sporządził projekt badanej decyzji, a który go "zatwierdził", nie ma wpływu na stwierdzenie, że decyzja z 18 stycznia 2023 r. jest dotknięta istotnymi wadami. SKO podkreśliło jeszcze w tym zakresie, że w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie prowadzi się zasadniczo postępowania wyjaśniającego, gdyż rozstrzygnięcie tego rodzaju sprawy administracyjnej następuje przy uwzględnieniu stanu prawnego i faktycznego z dnia wydania decyzji nadzorowanej pierwszoinstancyjnie.
Końcowo SKO wyjaśniło, że w gestii prokuratora nie mieści się sprawowanie "nadzoru nad postępowaniem administracyjnym" oraz wskazało, że nie znalazło uzasadnienia do wystąpienia do właściwego prokuratora - na podstawie art. 183 § 2 k.p.a. - o rozważenie przez niego przystąpienia do udziału - jako podmiot na prawach strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 18 stycznia 2023 r. Udział prokuratora w postępowaniu, o którym mowa w zdaniu poprzednim, nie jest potrzebny dla poszanowania przez SKO zasady praworządności.
Pismem z 9 września 2024 r. skarżący wywiódł obszerną skargę od ww. decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu podnosząc (w szczególności), że:
- urzędnicy MOPS wydali skuteczną ostateczną decyzję, dzięki której nieletnia B. B. nabyła prawo do pobierania zabezpieczenia z funduszu alimentacyjnego za pośrednictwem komornika, który potem wypłacał zabezpieczenie na osobiste konto wierzyciela, aż do prawomocnego zasądzenia alimentów;
- decyzja była wydana prawidłowo na podstawie przyjętego szablonu, używanego we wszystkich tego typu decyzjach;
- wydanie zaskarżonej decyzji powoduje nieodwracalne skutki prawne, gdyż decyzja została wydana na podstawie postanowienia o zabezpieczeniu alimentów, które wygasło po prawomocnym zakończeniu sprawy o alimenty 20 grudnia 2023 r. Oczywistym jest zatem, że jeżeli postanowienie o zabezpieczeniu nie istnieje w obrocie prawnym, to na jego podstawie nie można dochodzić jakichkolwiek należności, w tym ubiegać się o wydanie nowej decyzji uprawniającej nieletnią B. do otrzymania świadczeń z funduszu alimentacyjnego;
- organ błędnie wskazał i łączył dwa niezależne tytuły tj. postanowienia o zabezpieczeniu alimentów i wyroku w sprawie zasądzenia alimentów. Decyzja została wydana na podstawie postanowienia SR z 10 kwietnia 2022 r. sygn. akt III RC 322/21, które następnie zostało zmienione zgodnie z wyrokiem SO z 20 grudnia 2023 r. sygn. akt XIII CA 327/23. Po zapoznaniu się z materiałem dowodowym należało stwierdzić, że zmiana wyroku w przedmiocie alimentów nie spowodowała zmiany w przedmiocie postanowienia o zabezpieczeniu, o czym stanowi uchwała Sądu Najwyższego z 20 października 2010 r. sygn. akt III CZP 59/10. Dlatego też, skarżący nie zgodził się także w tym aspekcie z SKO, gdyż postanowienie o zabezpieczeniu alimentów z 4 kwietnia 2022 r. nigdy nie zostało zmienione. W rzeczywistości wyrok SO zmienił jedynie wyrok SR, a zatem postanowienie o zabezpieczeniu obowiązywało od 10 kwietnia 2022 r. do 20 grudnia 2023 r. i przy prawidłowej wykładni uchwały SN, postanowienie o zabezpieczeniu jest objęte odrębną egzekucją;
- bez znaczenia pozostaje błędne wskazanie skarżącego jako wierzyciela, gdyż komornik nie miał problemu z rozszyfrowaniem komu należą się pieniądze i wypłacał pieniądze na konto B.;
- został skrzywdzony decyzją SKO, gdyż nowej decyzji wstecz nikt nie wyda, a komornik odmówi wszczęcia egzekucji na podstawie nieaktualnego postanowienia o zabezpieczeniu.
Do skargi skarżący załączył kopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z 7 lutego 2024 r. (PZON.610.90925.2023) oraz wydruk skargi do Sądu Najwyższego o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu, Wydział XIII Cywilny i Rodzinny z 20 grudnia 2023 r., sygn. akt XIII Ca 327/23. Skarżący wniósł nadto o uchylenie zaskarżonej decyzji; przeprowadzenie rozprawy; przesłuchanie osób wskazanych w treści skargi; przeprowadzenie dowodów z "postanowienia Sądu Rejonowego Wrocław Fabryczna III Wydział Rodzinny Cywilny III RC 322/21 [...] z 10 kwietnia 2022 r." oraz z załączników dołączonych do skargi.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Na rozprawie, która odbyła się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu 5 lutego 2025 r., skarżący stawił się wraz z pełnomocnikiem, który podtrzymał zarzuty zawarte w skardze, wniósł o uchylenie decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił wniosek odwodowy skarżącego o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków wymienionych w skardze oraz dopuścił dowód z załączonych do skargi dokumentów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935), dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Postępowanie z art. 156 ustawy z 14 czerwca 1960 r., Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 527), dalej: k.p.a, jest nadzwyczajnym trybem postępowania mającym na celu rozpatrzenie sprawy w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Celem takiego postępowania jest weryfikacja, czy konkretna decyzja dotknięta jest jedną z wad enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Chodzi tutaj - wyłącznie - o wady kwalifikowane. Ciężar gatunkowy takich wad musi być zatem na tyle istotny, by uzasadniać odstępstwo od zasady ochrony stabilności decyzji administracyjnej (art. 16 i art. 110 k.p.a.) i wyeliminowanie jej z systemu prawnego ze skutkiem wstecznym.
Zgodnie z art. 156 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:
1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;
2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;
3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, albo sprawy, którą załatwiono milcząco;
4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;
5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;
6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;
7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
Orzeczenie stwierdzające nieważność decyzji musi zatem powoływać się na co najmniej jedną z wyżej wymienionych wad, przy jednoczesnym przekonującym wykazaniu, że w konkretnym przypadku taka wada wystąpiła. Co istotne, postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności nie może prowadzić do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy co do jej istoty, tak jak w postępowaniu odwoławczym. Postępowanie to ogranicza się bowiem - jedynie do zbadania - czy kwestionowane ostateczne rozstrzygnięcie jest dotknięte jedną z kwalifikowanych wad, wymienionych enumeratywnie w art. 156 § 1 k.p.a., uzasadniających stwierdzenie nieważności. Tym samym, wszelkie inne zagadnienia, są poza zakresem niniejszego postępowania.
W rozpoznawanej sprawie zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu (dalej: SKO) z 3 lipca 2024 r. (4540.19.2024) stwierdzająca nieważność decyzji organu I instancji z 18 stycznia 2023 r. (DZSW/FA/002500/2022) przywołuje w podstawie wadę z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Zdaniem SKO, decyzja organu I instancji z 18 stycznia 2023 r. dotknięta jest kwalifikowaną wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. "na skutek uznania przez organ I instancji za stronę postępowania administracyjnego G. B., a nie B. B.". Powyższego, dowodzi natomiast, zdaniem SKO, po pierwsze treść rozstrzygnięcia decyzji z 18 stycznia 2023 r. zgodnie z którym "orzeczono przyznać Panu świadczenie z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną [...] przyznane na [...]"), a po wtóre określenie G. B. mianem "wierzyciela" (strona druga decyzji - wers przed wskazującym numer konta do wypłaty), podczas gdy taki status przysługuje B. B.
Z taką oceną SKO, nie sposób się jednak zgodzić, gdyż została ona wydana w oderwaniu: po pierwsze od całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a po wtóre od całościowej - a nie tylko fragmentarycznej części - treści rozstrzygnięcia ww. decyzji organu I instancji. Ocena zaistnienia przesłanki nieważnościowej, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. powinna bowiem zostać dokonana w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, pozwalający na weryfikację, czy podmiot, do którego decyzję skierowano, w istocie powinien być adresatem wydanego rozstrzygnięcia, czy też nie. Pojęcie "skierowanie decyzji" nie powinno być jednak utożsamiane z czynnościami materialno – technicznymi związanym z doręczeniem decyzji. Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 stycznia 2021 r. sygn. akt. II OSK 2338/20) nie budzi wątpliwości, że w przepisie tym (art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.) nie chodzi o omyłkę w doręczeniu decyzji, lub o doręczenie decyzji podmiotowi, któremu przymiot strony nie przysługiwał, lecz o rozstrzygnięcie o prawach lub obowiązkach osoby niebędącej stroną postępowania. W kontekście powyższego, do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 §1 pkt 4 k.p.a. nie wystarczy samo "nieprawidłowe oznaczenie strony", na które powołuje się SKO. Istotne jest bowiem to, czy z akt sprawy wynika, że postępowanie administracyjne było prowadzone w stosunku do podmiotu mającego przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., a jedynie w decyzji "omyłkowo" wskazano inny podmiot jako stronę. W takiej sytuacji – nie ma bowiem podstaw do stwierdzenia nieważności w oparciu o omawianą przesłankę (wyroki NSA z 14 września 2018 r. sygn. akt. II FSK 1904/18 i 4 lipca 2017 r., sygn. akt II OSK 2735/15) – co też zdaniem Sądu, zaszło w sprawie i stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji SKO z 3 lipca 2024 r.
Przypomnieć bowiem należy, że na gruncie ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2023 r. poz. 1993; dalej: ustawa), świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują - osobie uprawnionej - do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności – bezterminowo (art. 9 ust. 1 ustawy). "Osobą uprawnioną" jest natomiast osoba uprawniona do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna (art. 2 pkt 11 ustawy). W przypadku osób uprawnionych - dzieci, nieposiadających zdolności do czynności prawnych (np. dzieci, które nie są pełnoletnie, tak jak to miało miejsce w sprawie), są one reprezentowane w postępowaniu przez swoich ustawowych przedstawicieli (art. 30 § 2 k.p.a.). Zgodnie zaś z art. 98 ustawy z 25 lutego 1964 r. kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2023 r. poz. 2809) przedstawicielami ustawowymi dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską są jego rodzice. Z brzmienia przepisu wynika wprost, że dotyczy on jedynie dziecka niepełnoletniego, władza rodzicielska bowiem z mocy art. 92 k.r.o. ustaje z mocy prawa z chwilą uzyskania przez dziecko pełnoletności. Reprezentacja wynikająca z art. 98 k.r.o. jest typowym przykładem przedstawicielstwa ustawowego w rozumieniu art. 96 k.c. dającego zatem przedstawicielowi umocowanie do działania w cudzym imieniu opierające się na przepisie prawa, bez konieczności składania w tym zakresie żadnego oświadczenia przez reprezentowanego, czyli dziecko. Reprezentacja taka stanowi jeden z elementów wykonywania władzy rodzicielskiej. Istota przedstawicielstwa w ogóle, a ustawowego w szczególności, polega na tym, że obejmuje ono zastępstwo bezpośrednie, a zatem działanie w cudzym imieniu ze skutkami bezpośrednio dla osoby reprezentowanej. Czynność prawna dokonana przez przedstawiciela w granicach umocowania powoduje powstanie związanych z tą czynnością skutków prawnych, bez względu na ewentualne późniejsze ustanie przedstawicielstwa. Tym samym zatem, fakt reprezentacji osoby uprawnionej w sprawie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego przez ustawowego przedstawiciela nie zmienia faktu, że nadal osobą uprawnioną, której przysługuje świadczenie jest dziecko. W konsekwencji powyższego, decyzja przyznająca świadczenie z funduszu alimentacyjnego kierowana jest (w ww. wskazanym rozumieniu) do osoby uprawnionej (dziecka), tylko reprezentowanej przez ustawowego przedstawiciela. Innymi słowy, w sprawach świadczeń z funduszu alimentacyjnego uprawnionymi są osoby, na rzecz których zostały zasądzone alimenty. Wobec powyższego nie ulega wątpliwości, iż stroną w znaczeniu materialnoprawnym jest zawsze uprawniony, natomiast przedstawiciel ustawowy reprezentuje jedynie interesy małoletniego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2424/11, CBSA). Zdaniem Sądu, powyższe: czyli prawidłowe rozróżnienie ról procesowych znajduje, odzwierciedlenie w aktach rozpoznawanej sprawy, co z kolei nieprawidłowo zostało pominięte przez SKO. Bezspornym jest bowiem, że z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na małoletnią córkę (ur. [...] r.) B. B. wystąpił jej ojciec (skarżący), jako jej przedstawiciel ustawowy. Skarżący wypełniając wniosek (w części B formularza), wyraźnie wskazał, że wnosi "o ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osobą uprawnioną", którą jest (jak wskazał) jego córka B. B. Całe postępowanie –z tegoż wniosku – prowadzone było zatem wobec B. B. będącej osobą uprawnioną w rozumieniu art. 9 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 11 ustawy, a tym samym będącej, w rozumieniu art. 28 k.p.a., stroną tegoż postępowania. W sprawie nie doszło zatem do naruszenia ww. przepisów, tak jako dowodziło tego SKO w zaskarżonej decyzji.
W konsekwencji powyższego, skoro z materiałów dowodowych sprawy wynika, że całe postępowanie prowadzone było wobec strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. – tj. uprawnionej B. B., a nie wobec jej ojca będącej jedynie jej przedstawicielem ustawowym – to nawet zauważone przez SKO "nieprawidłowe określenie strony" w części rozstrzygnięcia decyzji organu I instancji, poprzez użycie (zdaniem Sądu) jedynie dość niefortunnego sformułowania "orzekam przyznać Panu świadczenia", nie daje podstaw do zastosowania w sprawie (tylko z tegoż powodu) sankcji nieważności decyzji. Zważywszy na okoliczności sprawy, jest to jedynie oczywista omyłka podlegająca sprostowaniu (art. 113 § 1 k.p.a.). W toku całego postępowania administracyjnego (co wymaga ponownego zaakcentowania) nie ulegało bowiem wątpliwości, że stroną postępowania jest B. B. – jako osoba uprawniona, a nie jej ojciec – jako jej przedstawiciel ustawowy. Poza tym, powyższe (co również nieprawidłowo zostało pominięte przez SKO) znajduje odzwierciedlenie w dalszej części rozstrzygnięcia zawartego w decyzji organu I instancji, który po słowach "orzekam przyznać Panu świadczenie", orzekł jednocześnie dalej, że świadczenie z funduszu alimentacyjnego zostało "przyznane na B. B., w kwocie 500 zł miesięcznie, na okres od 2022-12-01 do 2023-09-30" – jako "osobę uprawnioną". Poza tym z nagłówka decyzji organu I instancji również wynika, że decyzja ta została skierowana do G. B. – z wyraźnym doprecyzowaniem, że jest on "przedstawicielem ustawowym osoby uprawnionej", a nie stroną postępowania, którą jest B. B. (jako osoba uprawniona). Z tych też przyczyn, trudno zatem zgodzić się z SKO, aby decyzja organu I instancji z 18 stycznia 2023 r. orzekła o uprawnieniach podmiotu "niebędącego stroną postępowania", a tym samym aby decyzja ta została obarczona wadą kwalifikowaną, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.
Na marginesie wskazać należy, że z prawidłowym rozróżnieniem ról procesowych – B. B. jako strony postępowania reprezentowanej jedynie przez skarżącego jako jej przedstawiciela ustawowego – pomimo, że rzeczywiście został oznaczony w rozdzielniku decyzji jako "wierzyciel" – nie miał również problemu Komornik, który chociażby w treści postanowienia z 9 lutego 2024 r., sygn. akt KMP 13/22 w sprawie egzekucyjnej wskazał "jako wierzyciela" – B. B., reprezentowaną przez skarżącego.
Z tych wszystkich względów, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., z uwagi na istotne naruszenie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., należało orzec jak w pkt I wyroku. Zwrot kosztów postępowania uzasadnia art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. (pkt II wyroku).