IV SA/Wr 433/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA we Wrocławiu uchylił decyzję SKO w sprawie zasiłku celowego na opał, wskazując na brak uzasadnienia organów co do wysokości świadczenia i możliwości finansowych.
Sprawa dotyczyła skargi J.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji przyznającą zasiłek celowy na opał w ograniczonej wysokości. Skarżący domagał się pełnego pokrycia kosztów opału, argumentując brak własnych dochodów. Sąd uchylił obie decyzje, stwierdzając naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących uzasadnienia decyzji, w szczególności brak wykazania przez organy możliwości finansowych oraz podstaw przyznania świadczenia w określonej kwocie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał sprawę ze skargi J.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji przyznającą skarżącemu zasiłek celowy na dofinansowanie zakupu opału w ograniczonej wysokości. Skarżący, pozostający bez własnych dochodów i utrzymujący się z zasiłku okresowego, domagał się pełnego pokrycia kosztów opału, kwestionując wysokość przyznanego świadczenia i brak szczegółowego uzasadnienia organów w tym zakresie. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że organy pomocy społecznej, przyznając świadczenia, powinny jednoznacznie wykazać w uzasadnieniu decyzji swoje możliwości finansowe oraz przedstawić przesłanki przyznania świadczenia w określonej wysokości. Stwierdzono naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. (zasada prawdy obiektywnej) oraz art. 107 § 3 k.p.a. (wymogi uzasadnienia decyzji), ponieważ organy nie wykazały wysokości środków finansowych, jakimi dysponowały, ani liczby osób objętych pomocą, co uniemożliwiło ocenę, czy przyznana kwota była uzasadniona i czy nie przekroczono granic uznania administracyjnego. Sąd podkreślił, że pomoc społeczna ma charakter uzupełniający i nie musi zaspokajać wszystkich potrzeb beneficjentów, jednakże sposób ustalania jej wysokości musi być transparentny i oparty na konkretnych ustaleniach.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organy pomocy społecznej nie wykazały w uzasadnieniu decyzji swoich możliwości finansowych ani przesłanek przyznania świadczenia w określonej wysokości, co stanowi naruszenie przepisów k.p.a.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że organy nie przedstawiły jednoznacznych ustaleń dotyczących możliwości finansowych oraz nie podały przesłanek przyznania zasiłku w konkretnej kwocie, naruszając tym samym zasady prawdy obiektywnej i wymogi uzasadnienia decyzji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (12)
Główne
u.p.s. art. 3 § ust. 3 i 4
Ustawa o pomocy społecznej
Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.
u.p.s. art. 39
Ustawa o pomocy społecznej
Dotyczy zasiłku celowego.
Pomocnicze
u.p.s. art. 8 § ust. 1
Ustawa o pomocy społecznej
Określa kryterium dochodowe dla osób samotnie gospodarujących.
u.p.s. art. 2 § ust. 1
Ustawa o pomocy społecznej
Definiuje pomoc społeczną jako instytucję polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej (materialnej).
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji administracyjnej.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 152
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o wykonalności zaskarżonego aktu.
Konst. RP art. 38
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do ochrony życia.
Konst. RP art. 67 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do zabezpieczenia społecznego dla osób pozostających bez pracy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy nie uzasadniły prawidłowo wysokości przyznanego zasiłku celowego. Organy nie wykazały swoich możliwości finansowych w uzasadnieniu decyzji. Brak wskazania przesłanek przyznania świadczenia w określonej kwocie.
Odrzucone argumenty
Zaskarżona decyzja narusza art. 38 i art. 67 ust. 2 Konstytucji RP. Pomoc społeczna powinna pokrywać całość kosztów opału. Organ odwoławczy błędnie zinterpretował art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.
Godne uwagi sformułowania
Możliwości płatnicze organu pomocy społecznej powinny jednoznacznie wynikać z ustaleń poczynionych w postępowaniu administracyjnym oraz być przedstawione w uzasadnieniu decyzji. Z uzasadnienia decyzji powinny jasno wynikać przesłanki przyznania świadczenia w określonej wysokości. Pomoc społeczna ma charakter uzupełniający. Organy pomocy społecznej dysponują ograniczonymi środkami finansowymi. Sądowa kontrola uznania administracyjnego polega nie tylko na badaniu zachowania granic uznania, ale także na szczególnie dokładnej analizie postępowania dowodowego.
Skład orzekający
Jolanta Sikorska
przewodniczący
Małgorzata Masternak-Kubiak
sprawozdawca
Alojzy Wyszkowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnianie decyzji w sprawach świadczeń z pomocy społecznej, zwłaszcza w kontekście uznania administracyjnego i możliwości finansowych organów."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki prawa pomocy społecznej i procedury administracyjnej; nie stanowi przełomu w szerszym zakresie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje ważne zasady proceduralne dotyczące uzasadniania decyzji administracyjnych i stosowania uznania administracyjnego w kontekście pomocy społecznej, co jest istotne dla prawników procesualistów.
“Dlaczego sąd uchylił decyzję o zasiłku na opał? Kluczowe błędy organów pomocy społecznej.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Wr 433/05 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2006-05-12 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2005-06-13 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Alojzy Wyszkowski Jolanta Sikorska /przewodniczący/ Małgorzata Masternak-Kubiak /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6320 Zasiłki celowe i okresowe Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku *Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2004 nr 64 poz 593 art. 3 ust. 3 i 4, art. 2 Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej Tezy Możliwości płatnicze organu pomocy społecznej powinny jednoznacznie wynikać z ustaleń poczynionych w postępowaniu administracyjnym oraz być przedstawione w uzasadnieniu decyzjji. Z uzasadnienia decyzji powinny jasno wynikać przesłanki przyznania świadczenia w określonej wysokości. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA - Jolanta Sikorska Sędziowie: Sędzia WSA - Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) Asesor WSA - Alojzy Wyszkowski Protokolant: - Krzysztof Caliński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2006 r. sprawy ze skargi J.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. orzeka, że zaskarżona decyzja może być wykonana. Uzasadnienie Decyzją z dnia [...]r., Nr SKO 4311/20/05, Samorządowe Kolegium Odwoławczego we W., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego, art. 8 ust. 1, art. 3 ust. 4, w związku z art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.), utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta W., Kierownika Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej Nr [...], Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia [...]r. ([...]), udzielającej J. K. zasiłku celowego na miesiąc [...]r. na dofinansowanie do zakupu opału w sezonie grzewczym [...]/[...], w wysokości [...] zł. J. K. wystąpił w dniu [...]r. do organu pomocy społecznej o udzielenie zasiłku pieniężnego na zakup opału. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że nie ma żadnych własnych dochodów. Poinformował też, że zużył już opał zakupiony w [...]r. i nie ma środków na ponowny zakup opału. Po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego, organ pierwszej instancji, decyzją z dnia [...]r. udzielił stronie zasiłku celowego na miesiąc [...]r., na dofinansowanie do zakupu opału w sezonie grzewczym [...]/[...], w kwocie [...] zł. W odwołaniu J. K. zakwestionował wysokość zasiłku celowego udzielonego na zakup opału wskazując, że nie ma żadnych własnych dochodów, zatem przysługuje mu pomoc pieniężna na pokrycie całości kosztów zakupu opału. Odwołujący się zarzucił organowi pierwszej instancji, że nigdy nie wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, dlaczego otrzymywał zasiłek na pokrycie tylko części kosztów zakupu opału i dlaczego taką pomoc otrzymał na [...]r. z pominięciem [...]r. oraz [...] i [...]r. J. K. zakwestionował też żądanie organu przedłożenia pracownikowi socjalnemu rachunku imiennego potwierdzającego zakup opału wskazując, że ustawa o pomocy społecznej nie wymaga takiej procedury. W motywach rozstrzygnięcia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podnosi, iż zgodnie z art. 8 ust. 1 powołanej na wstępie ustawy, bezzwrotne świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przysługują - na zasadach ogólnych - osobom i rodzinom, których dochód nie przekracza określonego kryterium. Dla osoby samotnie gospodarującej - jak w rozpatrywanym przypadku - kryterium to wynosi 461 zł netto. Oprócz niskiego dochodu, lub braku dochodu, w sytuacji osoby ubiegającej się o zasiłek z pomocy społecznej musi występować co najmniej jeden z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2 - 15 (jak np.: bezrobocie, niepełnosprawność) lub inne okoliczności uzasadniające udzielenie pomocy społecznej. Z akt sprawy wynika, że J. K. nie ma żadnego własnego dochodu, utrzymuje się z zasiłku okresowego pomocy społecznej. Odwołujący się spełnia więc warunki do korzystania z bezzwrotnych świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej i pomoc taką systematycznie otrzymuje w dość szerokim zakresie. Zaskarżoną decyzją przyznano J. K. pomoc pieniężną na dofinansowanie zakupu opału w sezonie grzewczym [...]/[...] w kwocie [...] zł, a ponadto - oddzielną decyzją - Odwołujący się otrzymał zasiłek okresowy, w wysokości [...] zł miesięcznie, od [...] do [...]r. Odwołującego się nie satysfakcjonuje wysokość udzielonego mu wsparcia i żąda pełnego pokrycia zasiłkiem z pomocy społecznej wskazanych przez siebie potrzeb. Organ odwoławczy wskazuje, iż w ustawie o pomocy społecznej nie została określona wysokość zasiłku celowego (art. 39). Wielkość tego świadczenia ustala organ pomocy społecznej, po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego, uwzględniając podstawowe potrzeby Strony, a także mając na względzie swoje możliwości finansowe, o czym stanowi art. 3 ust. 4 ustawy. Środki, jakimi dysponują organy pomocy społecznej nie wystarczają zwykle na zaspokojenie wszystkich zgłaszanych potrzeb podopiecznych. Zgodnie z treścią postanowień art. 2 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna ma tylko wspierać w przezwyciężeniu trudnych sytuacji życiowych, a nie w pełni zaspakajać oczekiwania podopiecznych. W ocenie Kolegium, organ pierwszej instancji udziela odwołującemu się znaczącego wsparcia przyznając zasiłek okresowy, a ponadto zasiłek celowy na dofinansowanie zakupu opału. Zasiłki te mają tylko wspomagać własne działania strony, a nie wyręczać w staraniach o zaspokajanie swych podstawowych potrzeb. Środki na zakup opału i odzieży J. K. otrzymał w [...]r. w kwocie [...] zł, a już w końcu [...]r. złożył wniosek o zasiłek pieniężny na ten sam cel (opał). Kolegium wyjaśniło, że dysponując środkami publicznymi, organ pierwszej instancji ma prawo, a nawet obowiązek nadzorowania, by środki te były wykorzystane zgodnie z przeznaczeniem, stąd konieczność przedkładania dowodów zakupu np. opału, leków itp. Bezzasadne jest żądanie odwołującego się przeznaczenia pomocy celowej na każdy miesiąc, gdyż tego rodzaju wsparcie nie może być regułą, lecz tylko stanowić uzupełnienie własnych starań odwołującego się. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, J. K. wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Według skarżącego, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego i przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, nie wziął bowiem pod uwagę podstawowych praw gwarantowanych obywatelowi przez Konstytucję RP: prawnej ochrony życia (art. 38) oraz prawa do zabezpieczenia społecznego, przysługującemu obywatelowi pozostającemu bez pracy nie z własnej woli i nie mającemu innych źródeł utrzymania (art. 67). Świadczenie w tak niskiej wysokości w stosunku do cen opału, przyznane tylko na jeden miesiąc okresu grzewczego, w sytuacji skarżącego, nie spełnia celu pomocy społecznej, określonego w art. 2 ust. 1 ustawy oraz nie stanowi realizacji zadań pomocy społecznej, określonych w art. 3 ust. 1 ustawy. W ocenie skarżącego, argumentacja organu odwoławczego przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jest ogólnikowa, stanowi teoretyczne rozważania i nie uzasadnia rozstrzygnięcia w danej, indywidualnej sprawie, co stanowi naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. Skarżący zarzucił, organowi odwoławczemu błędną interpretację postanowienia art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, przyjmującą, że osoba ubiegająca się o udzielenie zasiłku celowego obowiązana jest uzyskiwać własny dochód. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołało się na przepis art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej i wyraziło pogląd, że środki, jakimi dysponują organy pomocy społecznej nie wystarczają zwykle na zaspokojenie wszystkich zgłaszanych potrzeb podopiecznych, bez odniesienia się do danej, indywidualnej sprawy. Zdaniem skarżącego organ odwoławczy i organ pierwszej instancji nie uzasadniły rozstrzygnięcia w danej, indywidualnej sprawie, naruszając art. 107 § 3 k.p.a. Skarżący wskazuje, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że organ pierwszej instancji, który dysponuje środkami publicznymi, ma prawo żądać przedłożenia dowodów zakupu, np. opału, leków itp. Na poparcie swego stanowiska organ odwoławczy nie wskazał jednak żadnego przepisu prawa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie. Organ podtrzymał zaskarżoną decyzję i argumenty zawarte w jej uzasadnieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP z 1997 r. i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem. Sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest słuszna, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające postawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują, stąd skarga zasługiwała na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy art. 8 ust. 1, art. 3 ust. 4, w związku z art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.). Sąd nie podziela poglądu skarżącego, iż decyzja organu odwoławczego narusza art. 38 i art. 67 ust. 2 Konstytucji RP oraz 2 ust. 1, art. 3 ust.1 i ust. 3 oraz art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Chybiony jest zarzut naruszenia postanowień art. 38 Konstytucji wskazujących, iż Rzeczpospolita zapewnia każdemu człowiekowi prawną ochronę życia. Państwo Polskie poprzez odpowiednie rozwiązania ustrojowe i normatywne zapewnia prawną ochronę życia. Ochrona ta służy każdemu na obszarze RP każdemu człowiekowi. Ma ona charakter bezpośredni – wynika wprost z Konstytucji. Jednakże ustawodawstwo winno uwzględniać tę zasadę przez wprowadzenie takich uregulowań, które służyłyby minimalizacji zagrożeń dla życia człowieka. Z kolei art. 67 ust. 2 Konstytucji odsyła w zakresie swej regulacji do ustawodawstwa zwykłego, stanowiąc, że obywatel pozostający bez pracy nie z własnej woli i nie mający innych środków utrzymania ma prawo do zabezpieczenia społecznego, którego zakres i formy określa ustawa. Trybunał Konstytucyjny zwraca uwagę, że "prawodawca konstytucyjny pozostawia określenie zakresu i form zabezpieczenia społecznego ustawie zwykłej. Regulacja konstytucyjna akcentuje w ten sposób jeszcze wyraźniej szeroką swobodę działania pozostawioną parlamentowi w zakresie urzeczywistniania prawa do zabezpieczenia społecznego. Do ustawodawcy należy wybór rozwiązań, które uważa za optymalne z punktu widzenia potrzeb obywateli oraz wymogów rozwoju gospodarczego kraju. Swoboda wyboru nie jest jednak nieograniczona. Określając zakres prawa do zabezpieczenia społecznego, ustawa nie może naruszyć istoty danego prawa". (wyrok z dnia 22 czerwca 1999 r., sygn. K. 5/99, OTK ZU nr 5/1999, poz. 100, s. 538). Jednakże dedukowanie prawa do pomocy społecznej z art. 67 ust. 2 jest wątpliwe, gdyż w tym przepisie chodzi o prawo do zabezpieczenia społecznego osób "pozostających bez pracy nie z własnej woli i nie mających innych środków utrzymania", co należy raczej łączyć z instytucją bezrobocia. Ustawa w art. 2 ust. 1 stanowi, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Przepis ten akcentuje zatem jako fundamentalną dla pomocy społecznej, wyrażoną we Wstępie do Konstytucji RP, zasadę pomocniczości (subsydiarności), zgodnie, z którą "(...) to co jednostka i grupy społeczne oddolnie powołane mogą zrealizować własnymi siłami i z własnej woli tego nie powinny odbierać struktury wyższego rzędu - państwo lub organizacje" ( J. Auleytner, Polityka społeczna. Teoria a praktyka, Warszawa 1997 r., s. 172). Tak więc uruchomienie rozwiązań z zakresu pomocy społecznej staje się możliwe dopiero wówczas, gdy jednostka lub rodzina doświadczone trudną sytuacją życiową nie są w stanie pokonać jej, korzystając z własnych środków, możliwości i uprawnień. Zgodnie z postanowieniami art. 3 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Przytoczony przepis wskazuje jako cel pomocy społecznej zaspakajanie "niezbędnych" potrzeb życiowych. Termin ten nie ma jednak praktycznego znaczenia, nie wskazuje bowiem zakresu owej niezbędności, która może obejmować tylko środki minimum biologicznej egzystencji człowieka, a może oznaczać zaspokojenie także różnorodnych potrzeb społecznych. W ocenie Sądu celowe wydaje się interpretowanie tego terminu w drugim rozumieniu pojęcia niezbędności potrzeb życiowych, jako bardziej odpowiadającemu duchowi ustawy i przyjętym w międzynarodowym standardom w tym zakresie. Jak stanowi art. 3 ust. 3 ustawy, rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Zgodnie z art. 3 ust. 4 potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W przepisach tych ustanowiono zatem zasady indywidualizacji i fakultywości świadczeń z pomocy społecznej. Zasada indywidualizacji dotyczy z jednej strony indywidualnego rozpoznania świadczeń, z drugiej zaś dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczenia do indywidualnych właściwości świadczeniobiorcy (por. H. Szurgacz, Wstęp do prawa pomocy społecznej, Wrocław 1993 r., s. 44-46). Zasada fakultatywności polega na niemożności domagania się przez osoby i rodziny ubiegające się o świadczenia pomocy społecznej, aby przyznano im je w określonym rodzaju, formie i rozmiarze. Rozpoznawanie i rozstrzyganie spraw świadczeń pomocy społecznej następuje w trybie unormowanym ustawą – Kodeks postępowania administracyjnego. Sąd podkreśla, że w przedmiotowej sprawie, organ drugiej instancji trafnie zwrócił uwagę, że pomoc społeczna, w tym także przyznanie zasiłku celowego, ma charakter uzupełniający. Pomoc ta nie zaspokaja całkowicie potrzeb jej beneficjentów. Powinni oni również wykorzystywać własne środki i możliwości. Z uwagi na ograniczoność środków, którymi dysponują organy pomocy społecznej, a także z uwagi na wielość potrzebujących, takie całkowite zaspokojenie potrzeb jest niemożliwe. Bezzasadne jest zatem żądanie skarżącego przeznaczenia pomocy celowej na każdy miesiąc, gdyż tego rodzaju wsparcie nie może być regułą, lecz tylko stanowić uzupełnienie własnych starań odwołującego się. Powołany przez skarżącego art. 67 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej odsyła w zakresie swej regulacji do ustawy, która stanowiła podstawę wydanych w sprawie decyzji. Sąd podziela stanowisko organu, iż dysponując środkami publicznymi, organ administracji ma prawo a nawet obowiązek nadzorowania, by środki te były wykorzystane zgodnie z przeznaczeniem, stąd konieczność przedkładania dowodów zakupu np. opału, leków itp. Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo wykazało, że zasiłek celowy, którego materialnoprawną podstawę stanowił przepis art. 39 ustawy o pomocy społecznej, jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego. Okoliczność ta, jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowym, powoduje, iż sam fakt spełniania kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Z przepisów prawa regulujących tryb przyznawania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i ust. 4 cyt. ustawy tzn.: dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Z materiału zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że skarżący znajduje się rzeczywiście w trudnej sytuacji materialnej spowodowanej głównie pozostawaniem bez pracy. J. K. nie ma żadnego własnego dochodu, utrzymuje się z zasiłku okresowego pomocy społecznej. Nie budzi zatem wątpliwości konieczność udzielenia mu pomocy społecznej w formie pieniężnej. Należy jednak podkreślić, iż wartość przyznanego świadczenia zależy od uznania organu wydającego decyzję. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozeznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań. Ośrodki pomocy społecznej dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, zaś posiadane fundusze muszą być rozdzielane pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Nie ulega, więc wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Sądowa kontrola uznania administracyjnego polega nie tylko na badaniu zachowania granic uznania, ale także na szczególnie dokładnej analizie postępowania dowodowego poprzedzającego decyzję i realizacji zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Pełnej kontroli podlega także sposób interpretowania przez organ - występujących w tekście normatywnym - pojęć nieostrych, a w analizowanym tu przypadku, zwłaszcza pojęcia "możliwości pomocy społecznej". Organ drugiej instancji, a także organ pierwszej instancji, podnosiły w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji, że wysokość przyznanego zasiłku wynika, poza ustaloną w postępowaniu sytuacją materialną skarżącego, także z możliwości finansowych organu. Takie ogólnikowe stwierdzenie narusza przepisy art. 7 oraz 77 k.p.a. Z zasady prawdy obiektywnej (materialnej), wyrażonej w art. 7 k.p.a, wypływa obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa, czy też innymi słowy obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy, tak pod względem faktycznym, jak i prawnym w celu ustalenia stanu rzeczywistego sprawy. W świetle powyższych regulacji, możliwości płatnicze organu pomocy społecznej powinny, bowiem jednoznacznie wynikać z ustaleń poczynionych w postępowaniu administracyjnym oraz być przedstawione w uzasadnieniu decyzji. Powinny z nich jasno wynikać przesłanki przyznania świadczenia w określonej wysokości. Organy orzekające nie czyniąc zadość obowiązkom wynikającym z powołanych przepisów naruszyły także art. 107 § 3 kpa, określający wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji administracyjnej. W tym zakresie Sąd stwierdza, że żądania skargi są zasadne. Stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oparto na ustaleniach i wnioskach zawartych w decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji brak jest danych dotyczących wysokości środków pieniężnych, jakimi dysponował Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej we W. oraz wskazujących liczbę osób objętych pomocą, co jednoznacznie świadczy o tym, że organ, przyznając skarżącemu pomoc w formie zasiłku celowego w wysokości [...] zł, naruszył prawo i przekroczył granice uznania administracyjnego. Organ bowiem nie wykazał, czy wysokość udzielonego J. K. zasiłku celowego była jednakowa, czy niższa od świadczeń tego rodzaju udzielonych w tym samym okresie innym osobom ubiegającym się o pomoc, bądź też wysokość tę przewyższała. Organy orzekające w sprawie nie poddały zatem ocenie wszystkich okoliczności, od jakich uzależnione było udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego. Decyzję o przyznaniu pomocy w takiej a nie innej wysokości organy nie uzasadniły w sposób przekonujący, gdyż nie podały wielkości środków pozostających do rozdysponowania i liczbę osób (rodzin) kwalifikujących się, tak jak skarżący, do udzielenia pomocy. W tym stanie rzeczy – zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późń. zm.) – orzeczono jak w sentencji. W myśl art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny jest zobowiązany orzec, w jakim zakresie zaskarżony akt może być wykonany przed uprawomocnieniem się wyroku. Z uwagi na to, że skarżący nabył uprawnienia uzyskując na podstawie zaskarżonych decyzji należną mu pomoc społeczną, a kwestionowana jest jedynie wysokość tej pomocy oraz uzasadnienie decyzji w tym zakresie, Sąd orzekł w przedmiocie wykonania decyzji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI