Orzeczenie · 2026-01-30

IV SA/Wr 427/25

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu

Miejsce

Wrocław

Data

2026-01-30

NSAinneŚredniawsa

zasiłek rodzinnyświadczenia rodzinnekoordynacja systemów zabezpieczenia społecznegoalimentysamotne wychowywanie dzieckapostępowanie administracyjneprawo UEWSAuchylenie decyzji

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Przedmiotem skargi była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję Wojewody, która odmówiła przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na dzieci E. S. i K. S. na okres zasiłkowy 2018/2019. Wniosek o świadczenia został złożony w 2018 roku, a pierwotnie przyznano prawo do nich decyzją Wójta Gminy. Jednakże, po ustaleniu przez Wojewodę, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, decyzja Wójta została uchylona. Następnie Wojewoda wezwał wnioskodawczynię do dostarczenia dokumentów potwierdzających ustalenie świadczenia alimentacyjnego od ojca dzieci, F. O., wskazując, że w przypadku niedostarczenia ich w terminie, wniosek pozostanie bez rozpatrzenia. Wnioskodawczyni oświadczyła, że nie ma zasądzonych alimentów i ojciec dzieci nie zajmował się nimi. Wojewoda odmówił przyznania świadczeń, a SKO utrzymało tę decyzję w mocy, powołując się na art. 7 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił obie decyzje, stwierdzając istotne naruszenia proceduralne. Sąd wskazał, że organy nie wyjaśniły prawidłowo zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego ani nie zastosowały właściwego przepisu dotyczącego uzupełniania dokumentów przez osoby samotnie wychowujące dzieci (art. 24a ust. 4 ustawy, a nie art. 24a ust. 2). Ponadto, organy nie wyjaśniły stronie konsekwencji pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia ani nie zapewniły jej realnej możliwości zachowania prawa do świadczenia, zwłaszcza w kontekście potencjalnego obowiązku zwrotu już pobranych świadczeń. Sąd podkreślił, że skarżąca pobierała świadczenia w dobrej wierze na podstawie ostatecznej decyzji, a działania organów podjęto po wielu latach.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących świadczeń rodzinnych w kontekście koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz prawidłowego stosowania przepisów proceduralnych przez organy administracji.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji wnioskodawczyni i zastosowanych przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Zagadnienia prawne (4)

Czy organ administracji prawidłowo zastosował art. 24a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych wzywając do uzupełnienia dokumentów, czy też powinien zastosować art. 24a ust. 4 tej ustawy, przewidujący dłuższy termin na dostarczenie tytułu wykonawczego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, organ powinien był zastosować art. 24a ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który przewiduje 3-miesięczny termin na dostarczenie tytułu wykonawczego, a nie art. 24a ust. 2, który skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 24a ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, dotyczący osób samotnie wychowujących dzieci i uzależniający prawo do świadczeń od ustalenia alimentów, powinien być zastosowany zamiast art. 24a ust. 2. Przepis ten przewiduje dłuższy, 3-miesięczny termin na dostarczenie dokumentów, co jest bardziej adekwatne w sytuacji, gdy strona nie dysponuje nimi od razu.

Czy organ administracji prawidłowo wydał decyzję merytoryczną odmawiającą przyznania świadczeń, czy też powinien pozostawić wniosek bez rozpatrzenia z powodu nieuzupełnienia wymaganych dokumentów?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Organ nie powinien był wydać decyzji merytorycznej, lecz pozostawić wniosek bez rozpatrzenia, zgodnie z art. 24a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jeśli nie zostały uzupełnione wymagane dokumenty.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że w przypadku nieuzupełnienia wymaganych dokumentów, właściwy organ nie wydaje decyzji administracyjnej, lecz pozostawia podanie bez rozpatrzenia, co jest analogiczne do art. 64 § 2 K.p.a. Wydanie decyzji w takiej sytuacji może oznaczać działanie bez podstawy prawnej.

Czy organy administracji prawidłowo wyjaśniły stronie jej sytuację prawną, w tym konsekwencje prawne związane z potencjalnym obowiązkiem zwrotu nienależnie pobranych świadczeń?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, organy nie wyjaśniły w pełni sytuacji prawnej wnioskodawczyni, w tym potencjalnych konsekwencji zwrotu świadczeń, co narusza zasady postępowania administracyjnego.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że wezwanie organu nie wyjaśniało w należyty sposób znaczenia prawnego sytuacji wnioskodawczyni, w szczególności potencjalnych konsekwencji pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia oraz dalszych skutków prawnych, co narusza art. 9 i art. 79a K.p.a.

Czy zastosowanie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego wyklucza zastosowanie art. 24a ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych w kwestii uzupełniania dokumentów?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, zastosowanie przepisów o koordynacji systemów nie wyklucza możliwości zastosowania art. 24a ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że obowiązek stosowania art. 24a ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie jest wykluczony przez orzekanie w sprawie wojewody w realiach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody Dolnośląskiego.

Przepisy (16)

Główne

u.ś.r. art. 24a § ust. 4

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

W przypadku osoby samotnie wychowującej dziecko, której prawo do świadczeń rodzinnych jest uzależnione od ustalenia świadczenia alimentacyjnego, organ wyznacza 3-miesięczny termin na dostarczenie tytułu wykonawczego. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia.

u.ś.r. art. 7 § pkt 5

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Zasiłek rodzinny nie przysługuje osobie samotnie wychowującej dziecko, jeżeli nie zostało ustalone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego rodzica, chyba że zachodzą określone wyjątki (np. śmierć rodzica, nieznany ojciec, oddalenie powództwa o alimenty).

u.ś.r. art. 21 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Wojewoda jest instytucją właściwą w sprawach świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego.

Pomocnicze

u.ś.r. art. 24a § ust. 2

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

W przypadku złożenia wniosku bez wymaganych dokumentów, podmiot realizujący świadczenie wyznacza termin na ich uzupełnienie; niedostosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia.

k.p.a. art. 6