IV SA/Wr 425/23

IV SA/Wr 425/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-04-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Daria Gawlak-Nowakowska /przewodniczący/
Ewa Kamieniecka
Katarzyna Radom /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne
Bezrobocie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 735
art. 2 ust. 1
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca), Protokolant: referent Ksawery Sobczak po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia 26 maja 2023 r. nr ZP-P.8641.48.2023.AK w przedmiocie odmowy uznania za osobę bezrobotną i przyznania prawa do zasiłku oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Wojewoda Dolnośląski utrzymał w mocy orzeczenie Starosty Karkonoskiego z dnia 6 kwietnia 2023 r. orzekające o odmowie uznania M. G. za osobę bezrobotną z dniem 9 marca 2023 r. i odmowie przyznania prawa do zasiłku z dniem 9 marca 2023 r.
Jak wynikało z akt sprawy powołaną na wstępie decyzją organ I instancji odmówił Stronie uznania statusu bezrobotnego oraz przyznania prawa do zasiłku od dnia 9 marca 2023 r. W uzasadnieniu wskazał, że Strona w dniu 9 marca 2023 r. wystąpiła z wnioskiem o ustalenie ww. statusu i świadczenia. Do pisma załączyła świadectwo pracy z Z. S.A. (dalej: J.) za okres od dnia 1 lutego 2016 r. do dnia 31 grudnia 2019 r. w pełnym wymiarze czasu pracy i za okres od dnia 1 stycznia 2020 r. do dnia 31 lipca 2022 r. w wymiarze 0,25 etatu. W tym czasie Strona wykonywała pracę na stanowisku prezesa zarządu. Dostarczyła także zaświadczenie z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Jeleniej Górze potwierdzające pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 sierpnia 2022 r. do dnia 27 lutego 2023 r. w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną. Prawo to wygasło z powodu zgonu osoby wymagającej opieki. Skarżący przedłożył również oświadczenie odnoszące się do aktywności podmiotów, w których pełni funkcję. Wynikało z niego, że firma J. nie posiada żadnego majątku produkcyjnego, a jedynie kilka mieszkań zakładowych. Majątek został zbyty, zakończono restrukturyzację. Wynajęcie mieszkań to standardowa procedura, którą nie zajmuje się zarząd, ale pracownik spółki za wynagrodzeniem 100-300 zł. Ograniczony zakres działalności spółki wyklucza sens zatrudnienia członka zarządu, nie mówiąc o pełnym etacie. Po zakończeniu restrukturyzacji działalność spółki prawie wygasła. Skarżący jest nadal prezesem spółki J. sp. z o.o. tylko dlatego, że nie prowadzi ona żadnej działalności, cały majątek zbyto. Pozostałe podmioty to fundacje, a dokładnie organizacje pożytku publicznego, zajmują się nauką i działalnością non-profit.
Organ pozyskał dane z Krajowego Rejestru Sądowego (dalej: KRS) dotyczące J., J. Sp. z o.o. oraz fundacji C. Zapisy wskazują, że w obu spółkach nie wpisano likwidacji lub zawieszenia działalności. W obu podmiotach Skarżący pełni funkcje prezesa jednoosobowego zarządu, w fundacji jest członkiem organu nadzoru.
Pismem z dnia 15 marca 2023 r. Skarżącego wezwano do wyjaśnienia ww. okoliczności, w szczególności wskazania dochodów osiągniętych w poprzednim roku przez ww. podmioty, ewentualnej aktualizacji w zakresie danych w KRS, w tym w zakresie likwidacji, organów, zatrudnienia. Nadto poproszono Stronę o wskazanie podstawy zatrudnienia, posiadania ubezpieczenia społecznego, osiąganych przychodów i zysków w ww. podmiotach oraz ustosunkowanie się do obowiązków jakie obciążają Stronę jako prezesa zarządu.
W odpowiedzi z dnia 22 marca 2023 r. Strona powtórzyła informacje dotyczące spółki J., tj. posiadanego majątku, stwierdzając, że dochód z wynajmu to kilka tysięcy złotych oraz koszty pośredniczenia – refakturowanie. Stwierdził, że spółka nie ma zarządu – jego mandat wygasł, nie ma codziennej działalności, biuro stoi puste, nie ma strategii, zamierza się przekazać mieszkania i zawiesić działalność. Spółka J. zatrudnia konserwatora na ¼ etatu, co dowodzi braku majątku, Strona nie podlega ubezpieczeniu, nie osiąga dochodów, nie posiada udziałów, akcji. Celem spółki było pozbycie się majątku i jest on realizowany. Na potrzeby spółki Strona przeznacza ok 2-3 godziny w miesiącu na fakturowanie. Znikomy czas poświęcany spółce potwierdza fakt sprawowania przez Skarżącego opieki nad mamą przez 24 godziny na dobę.
W kolejnym piśmie Skarżący wyjaśniał, że brak zarządu wynika z faktu, że w aktach nie ma uchwały o powołaniu go na kolejną kadencję, poprzednia bowiem upłynęła. Kadencja trwała 3 lata i mandat wygasł. Nowe wybory będą zapewne w czerwcu, gdy odbędzie się walne zgromadzenie. Co do spółki J. jest ta sama sytuacja - kadencja prezesa trwa rok, Strona nie była powołana na następną bo i tak nie ma działalności. Nowe wybory odbędą się w czerwcu. W zakresie fundacji kadencja nie upłynęła, trwa 3 lata, Stronę powołano w 2021 r. Fundacja jest organizacją non profit, wszyscy działają jako wolontariusze, nikt nie otrzymuje wynagrodzenia bo to działalność społeczna.
Oceniając opisane okoliczności organ wskazał na art. 2 ust. 1 pkt ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U z 2023 r., poz. 735 ze zm., dalej ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy), powołując się na przesłanki wynikające z definicji osoby bezrobotnej, w szczególności stwierdzenia "gotowości do pracy". Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych wywiódł, że nie chodzi o potencjalną chęć podjęcia zatrudnienia ale o okoliczności obiektywne, rzeczywistą, faktyczną i aktualną możliwość podjęcia pracy. W przypadku pełnienia przez wnioskodawcę funkcji członka zarządu nie ma znaczenia, czy jest ona wykonywana odpłatnie ale to, że funkcja ta wiąże zadania i czynności, które muszą być wykonywane osobiście. Organ powołał się na przepisy ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2024 r., poz. 18 ze zm., dalej k.s.h.) i wskazane tam obowiązki zarządu. Odnosząc je do sytuacji Skarżącego wskazał, że funkcje zarządu pełni jednoosobowo. Skarżący nie zrezygnował z funkcji, nie został z niej odwołany ani zawieszony. Nie wykazał także aby wpisy do KRS były nieaktualne. Organ wskazał także na art. 369 § 4 k.s.h. wywodząc, że mandat członka zarządu wygasa najpóźniej z dniem odbycia walnego zgromadzenia zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za ostatni pełny rok obrotowy pełnienia funkcji członka zarządu. Strona zaś wskazała, że do wyborów najprawdopodobniej dojdzie w czerwcu bieżącego roku. Z zapisów KRS wynika, że spółki zostały powołane do prowadzenia działalności gospodarczej i dysponują majątkiem, co potwierdziła Strona. Zatrudniony jest pracownik, a zatem spółka jest pracodawcą. Skarżący nie wykazał, że utracił mandat, sam do dnia 31 lipca 2022 r. był zatrudniony na umowę o pracę jako członek zarządu. Powołane fakty, w tym konieczność wykonywania czynności związanych z zarządem i reprezentacją spółek wskazuje, że nie można mówić o całkowitej nieaktywności zawodowej Skarżącego. To zaś nakazuje przyjęcie, że Skarżący nie jest zdolny i gotowy do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu obowiązującym w danym zawodzie lub służbie. W dalszych wywodach organ wskazał na art. 71 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy wskazując, że w okresie 18 miesięcy przed rejestracją w Strona udokumentowała 211 dni pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, do okresu uprawniającego do zasiłku dla bezrobotnego nie wlicza się okresu zatrudnienia Strony, gdyż nie osiągnął on w tym czasie wynagrodzenia minimalnego. Okres uprawniający do zasiłku wynosi 365 dni.
Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym Wojewoda Dolnośląski utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji podzielając zawarte tam ustalenia i wnioski. W uzasadnieniu po przywołaniu art. 2 ust. 1 pkt 2 oraz art. 71 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy organ wskazał na przesłanki uznania za osobę bezrobotna, w tym w szczególności gotowość do podjęcia zatrudnienia. Zaznaczał, że decyzja w zakresie uznania statusu bezrobotnego ma charakter związany. Dokonując wykładni pojęcia gotowości do podjęcia zatrudnienia organ wyjaśniał, że chodzi o obiektywną ocenę możliwości wykonywania pracy. Odnosząc się do okoliczności faktycznych sprawy wskazał, że dla oceny ww. przesłanek nie ma znaczenia fakt, że przed złożeniem wniosku Skarżący opiekował się mamą i pobierał świadczenie pielęgnacyjne. Dalej wskazał na pełnione przez Stronę funkcję członka zarządu w spółkach, w tym w szczególności w spółce J. Stwierdził, że nie jest zobowiązany do badania rzeczywistego zaangażowania w realizację obowiązków członka zarządu, obowiązków wynikających z przepisów prawa. Podkreślił, że Skarżący nie wykazał aby przed dniem złożenia wniosku ustała jego aktywność jako członka zarządu w spółkach, a mając na uwadze, że zarząd jest jednoosobowy wykluczone jest uznanie gotowości do podjęcia zatrudnienia. Skarżący nie zrzekł się tej funkcji, nie został odwołany, czy zawieszony, zakres obowiązków członka zarządu określa art. 202 k.s.h. Brak podstaw do uznania, że mandat Skarżącego wygasł, gdyż art. 369 § 4 k.s.h. stanowi, że mandat członka zarządu wygasa najpóźniej z dniem odbycia walnego zgromadzenia zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za ostatni pełny rok obrotowy pełnienia funkcji członka zarządu. Strona sama wskazała, że do wyborów dojdzie najprawdopodobniej w czerwcu b.r., a zatem w dacie wnioskowania pełniła funkcję członka zarządu reprezentując spółkę oraz świadcząc pracę na jej rzecz przynajmniej kilka godzin w miesiącu poprzez wskazywaną przez siebie czynność rozliczania mediów. Skarżący potwierdził, że wykonuje czynności związane z zarządzeniem i reprezentacją spółki. Z informacji z KRS i oświadczeń Strony wynika, że spółka ma majątek (mieszkania), zatrudnia pracownika, a zatem jest pracodawcą, nadto zmierza do zakończenia działalności. W dalszych wywodach, posiłkując się orzecznictwem sądów administracyjnych organ wywodził, że pełnienie funkcji członka zarządu powoduje brak pełnej gotowości do podjęcia zatrudnienia, tym bardziej, że konieczne jest dołożenie należytej staranności wynikającej z zawodowego charakteru działalności. Rolą organu nie jest badanie zakresu dyspozycyjności Strony, nie ma także znaczenia, czy pełnienie funkcji ma odpłatny charakter. Organ powołał się na uchwałę NSA z dnia 16 grudnia 1996 r. sygn. akt OPS 5/96 wskazując na cel regulacji mającej łagodzić skutki bezrobocia i aktywizować bezrobotnych, co wiąże się z definicją osoby bezrobotnej poszukującej pracy i gotowej do podjęcia zatrudnienia. Pełnienie funkcji członka zarządu wyklucza takie uznanie. W art. 2 ust. 1 pkt 40 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy potwierdzono, że wykonywanie funkcji członka zarządu w spółkach handlowych oznacza wykonywanie pracy. Domniemanie, że osoba taka może być uznana za gotową do podjęcia zatrudnienia może być obalone poprzez rezygnację z tej funkcji. Końcowo organ potwierdził brak podstaw do przyznania prawa do zasiłku z uwagi na niespełnienie wymogów wynikających z art. 71 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy ustawy (brak wymaganych okresów zatrudnienia).
W skardze Strona zarzucała wsparcie się na orzecznictwie a nie na faktach. Pominiecie, że jego mandat wygasł już dawno, tj. w 2019 r. (kadencja trwała 3 lata, był powołany w 2016 r.). Zarzucał, że organy nie oceniły zakresu wykonywanych przez niego czynności. Wskazał, że sprawując opiekę nad ciężko chorą mamą przez 24 godziny na dobę był w stanie pełnić funkcje prezesa, zatem obecnie jest gotowy do pracy, zwracał uwagę, że jest prezesem w dwóch spółkach i pełni funkcje w fundacji, co miało miejsce także w czasie choroby mamy. Nie istnieje miara czasu dla oceny pełnienia funkcji prezesa w spółce, jest to bardzo ocenne. Skarżący pozamykał wszystkie spółki, mandaty wygasły. Decyzje organów spowodowały, że Strona nie mogła wykonać zastrzyku, z uwagi na brak ubezpieczenia. W opinii Strony z orzecznictwa wynika konieczność ustalenia zakresu obowiązków członka zarządu, postępowanie prowadzone w jego sprawie uznał za fikcyjne. Podkreślał, że w czasie choroby i sprawowania opieki nad mamą wykonywał także czynności członka zarządu i nie było to przez organy negowane.
W piśmie procesowym z dnia 24 lipca 2023 r. Strona wskazywała, że tylko z uwagi na ZUS nie miał świadczenia pielęgnacyjnego. Z zapisów KRS wynika, że kadencja wygasła po 3 latach od powołania, co miało miejsce w 2013 r. i 2018 r. Brak ustalenia daty wygaśnięcia mandatu narusza art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1060 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.). Takich informacji nie zapisuje się w KRS wynikają z porównania daty. W dalszych wywodach wskazywał na gotowość do podjęcia zatrudnienia i błędną ocenę tej okoliczności przez organy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Na wstępie trzeba wskazać, że zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2022 r. poz. 2492 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 poz. 259. ze zm. dalej: p.p.s.a.). Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a.
Rozpoznając sprawę w tak nakreślonych kompetencjach Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co nakazywało oddalenie skargi.
Istota sporu sprowadza się do oceny, czy w okolicznościach rozpoznawanej sprawy zasadnie Skarżącemu odmówiono uznania za osobę bezrobotną, przyjmując, że pełnieni on funkcję członka zarządu w spółkach prawa handlowego oraz fundacjach, a fakt ten wyklucza gotowość do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy.
W opinii Sądu pogląd organu wyrażony w zaskarżonej decyzji jest prawidłowy. Zgodnie art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy ilekroć w ustawie jest mowa o bezrobotnym oznacza to osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g oraz i-m oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. ha, która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 3, 4 i 4a, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkołach dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu programu nauczania tej szkoły oraz uczącej się w branżowej szkole II stopnia i szkole policealnej, prowadzącej kształcenie w formie stacjonarnej lub zaocznej, lub w szkole wyższej, gdzie studiuje na studiach niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli: (...).
Z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy istotny jest ten fragment przepisu, który stanowi o osobie "niezatrudnionej i niewykonującej innej pracy zarobkowej, zdolnej i gotowej do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej".
Ustawa nie definiuje tego pojęcia, zasadnie zatem organ sięgając do językowego odczytania tego zapisu wywodzi, że chodzi o pełną dyspozycyjność osoby ubiegającej się o status bezrobotnego. Nie jest zatem istotna potencjalną chęć podjęcia zatrudnienia ale okoliczności obiektywne, rzeczywista, faktyczna i aktualna możliwość podjęcia pracy. W przypadku pełnienia przez wnioskodawcę funkcji członka zarządu nie ma znaczenia, czy jest ona wykonywana odpłatnie ale to, że funkcja ta wiąże zadania i czynności, które muszą być wykonywane osobiście. Z utrwalonych w tym względzie poglądów orzecznictwa wynika, że pojęcie to oznacza zamiar, chęć i możliwość wykonywania pracy przez daną osobę i jednocześnie nie występują żadne przeszkody po stronie tej osoby, aby świadczyć pracę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2012 r. sygn. akt I OSK 1231/11, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). Słusznie zatem wywodzi organ administracji, że na "gotowość do podjęcia zatrudnienia" składają się dwa elementy: subiektywny - chęć danej osoby do podjęcia zatrudnienia i obiektywny - brak przeszkód występujących po stronie osoby, która chce się zarejestrować jako bezrobotna.
W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2011 r. o sygn. akt I OSK 338/11 (orzeczenie dostępne w CBOS) wyrażono pogląd, który Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela, że warunek gotowości do podjęcia pracy musi być spełniony zarówno w dniu rejestracji w charakterze bezrobotnego, jak i przez cały czas korzystania z omawianego statusu. Chodzi tu przy tym o możliwość podjęcia nie jakiejkolwiek działalności zarobkowej lecz gotowość - co do zasady (z wyjątkiem osób niepełnosprawnych) - do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Nie można tego utożsamiać wyłącznie z samą potencjalną chęcią podjęcia przez zainteresowanego pracy. Gotowości do pracy nie można sprowadzać wyłącznie do czynników subiektywnych istniejących po stronie zainteresowanego, ale musi być oceniana również w kategoriach obiektywnych, co oznacza rzeczywistą, faktyczną i aktualną możliwość podjęcia pracy.
Ocena okoliczności sprawy i wypełnienia przesłanek ustawowych ma charakter obiektywny i nie może być oparta na uznaniu administracyjnym. W doktrynie i w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że przesłanka gotowości do podjęcia zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej znajduje też swój wyraz w tej części definicji bezrobotnego, która zawiera przesłanki negatywne. Wśród nich wskazuje się takie sytuacje, które pozwalają na przyjęcie domniemania braku gotowości w rozumieniu wyżej przedstawionym. Pełnienie funkcji w zarządzie spółki prawa handlowego, nawet w przypadku niepobierania wynagrodzenia z tego tytułu, powoduje brak pełnej gotowości do podjęcia zatrudnienia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 kwietnia 2008r., sygn. akt IV SA/Gl 907/07, dostępny w CBOSA). Odmowa przyznania statusu osoby bezrobotnej nastąpić może tylko wówczas, gdy w konkretnym przypadku organ ustali, że pełnienie funkcji członka zarządu spółki prawa handlowego, np. z uwagi na prowadzenie przez spółkę działalności gospodarczej, wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 14 maja 2014r., sygn. akt II SA/Go 258/14, dostępne w CBOSA).
W takiej sytuacji istnieje domniemanie, zgodnie z którym osoba pełniąca tę funkcję nie może być uznana za gotową do podjęcia zatrudnienia. Domniemanie to może być obalone "tylko przez złożenie rezygnacji z przedmiotowej funkcji". Organ orzekający nie jest przy tym obligowany do przeprowadzenia postępowania dowodowego i ustalania jaka jest dyspozycyjność osoby ubiegającej się o przyznanie statusu bezrobotnego, bądź też przyczyn, dla których nie zrzekła się ona funkcji , zwłaszcza wtedy, gdy jest to prawnie dopuszczalne i obiektywnie możliwe (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 marca 2012r., sygn. akt III SA/Łd 104/12, dostępne w CBOSA, aprobowane przez Z. Górala w: Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Komentarz, Wolters Kluwer 2016, s. 63-66, uw. 2.3 oraz orzeczenie NSA z dnia 1 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 3283/15, dostępne w CBOSA). Orzeczenie to dotyczy pełnienia funkcji likwidatora jednakże jego teza ma pełne odniesienie do osoby pełniącej funkcję członka zarządu.
Jak wynika z akt sprawy Skarżący w dacie składania wniosku o ustalenie statusu bezrobotnego oraz w toku prowadzonego postępowania pełnił funkcję członka zarządu w dwóch spółkach. Na dzień wydawania niniejszego orzeczenia obie spółki były aktywne w Krajowym Rejestrze Sądowym. Co istotne na wezwanie organu z dnia 15 marca 2023 r. oraz z dnia 27 marca 2023 r. o ustosunkowanie się do pozyskanych przez organ informacji dotyczących spółek i ich zarządu – wynikających z KRS, w szczególności podanie danych dotyczących uzyskanych dochodów, składu zarządu, prowadzonej działalności, jej zawieszania lub likwidacji, zatrudnienia pracowników Skarżący nie podał okoliczności pozwalających na podważenia zapisów wynikających z urzędowych rejestrów. Odpowiadając na to pismo potwierdził, że spółka J. prowadzi działalność w zakresie wynajmu lokali mieszkalnych i zatrudnia pracownika. Wskazał, że osiągany dochód nie jest wysoki – kilka tysięcy złotych, reszta to pośrednictwo w zakresie refaktury mediów.
Skarżący wskazał także, że jego mandat wygasł, a to z uwagi na upływ kadencji na jaką został powołany, co wynika z prostego odczytania dat, nie została podjęta kolejna uchwała o powołaniu Skarżącego do pełnienia funkcji członka zarządu. Nowe wybory odbędą się zapewne w czerwcu.
Odnosząc się do tych faktów zasadnie organ powołuje przepisy art. 369 § 4 k.s.h. stanowi on, że mandat członka zarządu wygasa najpóźniej z dniem odbycia walnego zgromadzenia zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za ostatni pełny rok obrotowy pełnienia funkcji członka zarządu. Stosownie zaś do § 5 ww. regulacji mandat członka zarządu wygasa również wskutek śmierci, rezygnacji albo odwołania go ze składu zarządu.
Skarżący wzywany o przedstawienie informacji i dokumentów odnoszących się do pełnienia funkcji poza wskazanymi argumentami nie przestawił żadnych dokumentów na potwierdzenie swych racji. Postępowanie w przedmiocie statusu bezrobotnego ma charakter wnioskowy, a to oznacza, że wnioskodawca ma obowiązek dostarczenia informacji i dowodów potwierdzających wskazywane we wniosku okoliczności oraz przesłanki umożliwiające uzyskanie uprawnień. W tej sprawie Skarżący wymogów tych nie dopełnił. W tym miejscu odnotowania wymaga, że czym innym jest kadencja członka zarządu, a czym innym mandat, który jak wynika z powołanych przepisów wygasa dopiero z dniem odbycia walnego zgromadzenia zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za ostatni pełny rok obrotowy pełnienia funkcji członka zarządu. Skarżący nie przedstawił dowodów na okoliczność wygaśnięcia swojego mandatu w obu spółkach, co uzasadniało stanowisko organu wywodzone z zapisów KRS. Zgodnie z ich treścią Skarżący nadal pełni w obu spółkach funkcje członka zarządu.
Odnosząc się natomiast do zarzutu Skarżącego podnoszącego brak ustaleń faktycznych, co do rzeczywistego zakresu jego działalności w spółce w opinii Sądu właściwie organy wskazały, o czym była już mowa, że takich badań prowadzić nie są obowiązane. Nie bowiem jest rzeczą organu administracji publicznej monitorowanie i wykazywanie, czy i w jakim wymiarze czasowym, i kiedy członek zarządu podejmuje działania na rzecz spółki (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 26 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Gl 184/20), a tym samym badanie, czy mimo pełnionej funkcji mógłby podjąć zatrudnienie w pełnym wymiarze czasu pracy.
Wystarczy wskazanie, że z powołaniem do pełnienia funkcji członka zarządu wiążą się określone prawa i obowiązki, do których odpowiednio stosuje się przepisy kodeksu cywilnego. Z cywilistycznego punktu widzenia jest to rodzaj umowy nienazwanej, do której mają odpowiednie zastosowanie przepisy o zleceniu (por. art. 202 § 5 i art. 369 § 6 k.s.h.). Oznacza to, że powołanie do pełnienia funkcji członka zarządu to nawiązanie stosunku organizacyjnego jak też innego stosunku prawnego. Zatem dopóki nie dojdzie do podjęcia uchwały o odwołaniu z pełnienia funkcji członka zarządu, bądź rezygnacji z pełnienia tej funkcji, powołany członek zarządu ma określone prawa i obowiązki. W tym miejscu trzeba zauważyć, że zakres obowiązków i praw członków zarządu spółki wynika wprost z art. 201 § 1 i art. 368 § 1 k.s.h. zgodnie z którymi "zarząd prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę". Przez prowadzenie spraw w doktrynie rozumie się proces polegający na wydawaniu decyzji, podejmowaniu uchwał, opinii, organizowaniu działalności przedsiębiorcy oraz - w pewnych sytuacjach - osobistej realizacji czynności wykonawczych w ten sposób, aby były one zgodne z przedmiotem działania danego podmiotu, w celu realizacji jego zadań i osiągnięcia jak najlepszych wyników gospodarczych (A. Kidyba, Prawo handlowe, s. 121). Z kolei reprezentacja spółki to sfera jej funkcjonowania na zewnątrz, relacji z osobami trzecimi (zob. A. Kidyba, Prawo handlowe, s. 129). Obejmuje ona przede wszystkim czynności prawne dokonywane przez spółkę w obrocie cywilnoprawnym. Do sfery tej należy również zaliczyć występowanie spółki jako osoby prawnej przed organami administracyjnymi i sądami (M. Dumkiewicz Małgorzata, Kodeks spółek handlowych. Komentarz do art. 201 k.s.h., LEX).
Przedstawione dotąd uwagi prowadzą do wniosku, że w sytuacji pełnienia przez daną osobę funkcji w zarządzie spółki prawa handlowego, rzeczywiste możliwości podjęcia przez nią pracy są co najmniej ograniczone w stosunku do tych, jakie istnieją, gdy bezrobotny nie wykonuje żadnego zajęcia. Skoro zatem w dacie złożenia wniosku o ustalenie statusu bezrobotnego Skarżący był członkiem zarządu dwóch spółek handlowych (spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i spółki akcyjnej), spółki zaś istniały w dacie orzekania, a Skarżący pełnił w nich funkcje zarządcze, czego nie podważył, to zasadnie organy obu instancji przyjęły, że nie spełnił on przesłanki gotowości do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Zakres obowiązków członka zarządu stanowi istotną przeszkodę w podjęciu zatrudnienia i uznaniu pełnej dyspozycyjności Skarżącego, co nie wymaga szczegółowych ustaleń ze strony organu administracji. Jak słusznie wskazuje organ w zaskarżonej decyzji taki sposób rozumienia spornych przepisów uzasadnia wykładnia systemowa wewnętrzna. W szczególności wskazać trzeba na art. 2 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy warunkujący uznanie za bezrobotną osoby, która nie złożyła wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo po złożeniu wniosku o wpis: zgłosiła do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wniosek o zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej i okres zawieszenia jeszcze nie upłynął, albo nie upłynął jeszcze okres do, określonego we wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, dnia podjęcia działalności gospodarczej.
Wskazuje on, że istotny jest status przedsiębiorcy (tu: członka zarządu), a nie konkretne czynności podejmowane w ramach tej działalności.
W świetle przedstawionej wykładni jako bezzasadne ocenić trzeba zarzuty naruszenia prawa procesowego, co do braku analizy zakresu wykonywanych czynności w ramach pełnienia funkcji członka zarządu spółek. Jak wskazano okoliczności te nie mają znaczenia dla sprawy wobec faktu, że spółki nadal są czynnymi podmiotami, a Skarżący nadal obciążany jest obowiązkami wynikającymi z ustawy kodeks spółek handlowych, za które ponosi odpowiedzialność.
Bez wpływu na ocenę okoliczności rozpoznawanej sprawy pozostaje fakt, że Skarżący w okresie poprzedzającym złożenie wniosku pobierał świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawną mamą. Postępowanie w tej sprawie toczyło się przed innymi organami, a jego rezultat nie ma wpływu na wynik tej sprawy. Przy czym, co istotne okoliczności te nie istniały w dacie złożenia wniosku w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją.
Nie budzą także zastrzeżeń ustalenia organu wsparte na art. 71 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Stanowisko organu wywodzone z braku wymaganego prawem okresu uprawniającego do zasiłku wsparte zostało na dokumentacji i nie budzi zastrzeżeń.
Uznając, że zaskarżone orzeczenie nie narusza przepisów prawa procesowego jak i prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił w całości.